EeseDharmaSanātana Library
29अध्याय 29
Śukla Yajurveda Mādhyaṃdina ka Adhyay 29.
60 shlokसमि॑द्धो अ॒ञ्जन् कृद॑रं मती॒नां घृ॒तम॑ग्ने॒ मधु॑म॒त्पिन्व॑मानः ।
वा॒जी वह॑न् वा॒जिनं॑ जातवेदो दे॒वानां॑ वक्षि प्रि॒यमा स॒धस्थ॑म् ।। १ ।।
sami॑ddho a॒ñjan kṛda॑raṃ matī॒nāṃ ghṛ॒tama॑gne॒ madhu॑ma॒tpinva॑mānaḥ | vā॒jī vaha॑n vā॒jinaṃ॑ jātavedo de॒vānāṃ॑ vakṣi pri॒yamā sa॒dhastha॑m | | १ | |
घृ॒तेना॒ञ्जन्त्सं प॒थो दे॑व॒याना॑न् प्रजा॒नन् वा॒ज्यप्ये॑तु दे॒वान् ।
अनु॑ त्वा सप्ते प्र॒दिश॑: सचन्ताᳪ स्व॒धाम॒स्मै॒ यज॑मानाय धेहि ।। २ ।।
ghṛ॒tenā॒ñjantsaṃ pa॒tho de॑va॒yānā॑n prajā॒nan vā॒jyapye॑tu de॒vān | anu॑ tvā sapte pra॒diśa॑: sacantāᳪ sva॒dhāma॒smai॒ yaja॑mānāya dhehi | | २ | |
ईड्य॒श्चासि॒ वन्द्य॑श्च वाजिन्ना॒शुश्चासि॒ मेध्य॑श्च सप्ते ।
अ॒ग्निष्ट्वा॑ देवै॒र्वसु॑भिः स॒जोषा॑: प्री॒तं वह्निं॑ वहतु जा॒तवे॑दाः ।। ३ ।।
īḍya॒ścāsi॒ vandya॑śca vājinnā॒śuścāsi॒ medhya॑śca sapte | a॒gniṣṭvā॑ devai॒rvasu॑bhiḥ sa॒joṣā॑: prī॒taṃ vahniṃ॑ vahatu jā॒tave॑dāḥ | | ३ | |
स्ती॒र्णं ब॒र्हिः सु॒ष्टरी॑मा जुषा॒णोरु पृ॒थु प्रथ॑मानं पृथि॒व्याम् ।
दे॒वेभि॑र्यु॒क्तमदि॑तिः स॒जोषा॑: स्यो॒नं कृ॑ण्वा॒ना सु॑वि॒ते द॑धातु ।। ४ ।।
stī॒rṇaṃ ba॒rhiḥ su॒ṣṭarī॑mā juṣā॒ṇoru pṛ॒thu pratha॑mānaṃ pṛthi॒vyām | de॒vebhi॑ryu॒ktamadi॑tiḥ sa॒joṣā॑: syo॒naṃ kṛ॑ṇvā॒nā su॑vi॒te da॑dhātu | | ४ | |
ए॒ता उ॑ वः सु॒भगा॑ वि॒श्वरू॑पा॒ वि पक्षो॑भि॒: श्रय॑माणा॒ उदातै॑: ।
ऋ॒ष्वाः स॒तीः क॒वष॒: शुम्भ॑माना॒ द्वारो॑ दे॒वीः सु॑प्राय॒णा भ॑वन्तु ।। ५ ।।
e॒tā u॑ vaḥ su॒bhagā॑ vi॒śvarū॑pā॒ vi pakṣo॑bhi॒: śraya॑māṇā॒ udātai॑: | ṛ॒ṣvāḥ sa॒tīḥ ka॒vaṣa॒: śumbha॑mānā॒ dvāro॑ de॒vīḥ su॑prāya॒ṇā bha॑vantu | | ५ | |
अ॒न्त॒रा मि॒त्रावरु॑णा॒ चर॑न्ती॒ मुखं॑ य॒ज्ञाना॑म॒भि सं॑विदा॒ने ।
उ॒षासा॑ वाᳪ सुहिर॒ण्ये सु॑शि॒ल्पे ऋ॒तस्य॒ योना॑वि॒ह सा॑दयामि ।। ६ ।।
a॒nta॒rā mi॒trāvaru॑ṇā॒ cara॑ntī॒ mukhaṃ॑ ya॒jñānā॑ma॒bhi saṃ॑vidā॒ne | u॒ṣāsā॑ vāᳪ suhira॒ṇye su॑śi॒lpe ṛ॒tasya॒ yonā॑vi॒ha sā॑dayāmi | | ६ | |
प्र॒थ॒मा वा॑ᳪ सर॒थिना॑ सु॒वर्णा॑ देवौ॒ पश्य॑न्तौ॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ।
अपि॑प्रयं॒ चोद॑ना वां॒ मिमा॑ना॒ होता॑रा॒ ज्योति॑: प्र॒दिशा॑ दि॒शन्ता॑ ।। ७ ।।
pra॒tha॒mā vā॑ᳪ sara॒thinā॑ su॒varṇā॑ devau॒ paśya॑ntau॒ bhuva॑nāni॒ viśvā॑ | api॑prayaṃ॒ coda॑nā vāṃ॒ mimā॑nā॒ hotā॑rā॒ jyoti॑: pra॒diśā॑ di॒śantā॑ | | ७ | |
आ॒दि॒त्यैर्नो॒ भार॑ती वष्टु य॒ज्ञᳪ सर॑स्वती स॒ह रु॒द्रैर्न॑ आवीत् ।
इडोप॑हूता॒ वसु॑भिः स॒जोषा॑ य॒ज्ञं नो॑ देवीर॒मृते॑षु धत्त ।। ८ ।।
ā॒di॒tyairno॒ bhāra॑tī vaṣṭu ya॒jñaᳪ sara॑svatī sa॒ha ru॒drairna॑ āvīt | iḍopa॑hūtā॒ vasu॑bhiḥ sa॒joṣā॑ ya॒jñaṃ no॑ devīra॒mṛte॑ṣu dhatta | | ८ | |
त्वष्टा॑ वी॒रं दे॒वका॑मं जजान॒ त्वष्टु॒रर्वा॑ जायत आ॒शुरश्व॑: ।
त्वष्टे॒दं विश्वं॒ भुव॑नं जजान ब॒होः क॒र्तार॑मि॒ह य॑क्षि होतः ।। ९ ।।
tvaṣṭā॑ vī॒raṃ de॒vakā॑maṃ jajāna॒ tvaṣṭu॒rarvā॑ jāyata ā॒śuraśva॑: | tvaṣṭe॒daṃ viśvaṃ॒ bhuva॑naṃ jajāna ba॒hoḥ ka॒rtāra॑mi॒ha ya॑kṣi hotaḥ | | ९ | |
अश्वो॑ घृ॒तेन॒ त्मन्या॒ सम॑क्त॒ उप॑ दे॒वाँ२ ऋ॑तु॒शः पाथ॑ एतु ।
वन॒स्पति॑र्देवलो॒कं प्र॑जा॒नन्न॒ग्निना॑ ह॒व्या स्व॑दि॒तानि॑ वक्षत् ।। १० ।।
aśvo॑ ghṛ॒tena॒ tmanyā॒ sama॑kta॒ upa॑ de॒vām̐२ ṛ॑tu॒śaḥ pātha॑ etu | vana॒spati॑rdevalo॒kaṃ pra॑jā॒nanna॒gninā॑ ha॒vyā sva॑di॒tāni॑ vakṣat | | १० | |
प्र॒जाप॑ते॒स्तप॑सा वावृधा॒नः स॒द्यो जा॒तो द॑धिषे य॒ज्ञम॑ग्ने ।
स्वाहा॑कृतेन ह॒विषा॑ पुरोगा या॒हि सा॒ध्या ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः ।। ११ ।।
pra॒jāpa॑te॒stapa॑sā vāvṛdhā॒naḥ sa॒dyo jā॒to da॑dhiṣe ya॒jñama॑gne | svāhā॑kṛtena ha॒viṣā॑ purogā yā॒hi sā॒dhyā ha॒vira॑dantu de॒vāḥ | | ११ | |
यदक्र॑न्दः प्रथ॒मं जाय॑मान उ॒द्यन्त्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात् ।
श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उ॑प॒स्तुत्यं॒ महि॑ जा॒तं ते॑ अर्वन् ।। १२ ।।
yadakra॑ndaḥ pratha॒maṃ jāya॑māna u॒dyantsa॑mu॒drādu॒ta vā॒ purī॑ṣāt | śye॒nasya॑ pa॒kṣā ha॑ri॒ṇasya॑ bā॒hū u॑pa॒stutyaṃ॒ mahi॑ jā॒taṃ te॑ arvan | | १२ | |
य॒मेन॑ द॒त्तं त्रि॒त ए॑नमायुन॒गिन्द्र॑ एणं प्रथ॒मो अध्य॑तिष्ठत् ।
ग॒न्ध॒र्वो अ॑स्य रश॒नाम॑गृभ्णा॒त् सूरा॒दश्वं॑ वसवो॒ निर॑तष्ट ।। १३ ।।
ya॒mena॑ da॒ttaṃ tri॒ta e॑namāyuna॒gindra॑ eṇaṃ pratha॒mo adhya॑tiṣṭhat | ga॒ndha॒rvo a॑sya raśa॒nāma॑gṛbhṇā॒t sūrā॒daśvaṃ॑ vasavo॒ nira॑taṣṭa | | १३ | |
असि॑ य॒मो अस्या॑दि॒त्यो अ॑र्व॒न्नसि॑ त्रि॒तो गुह्ये॑न व्र॒तेन॑ ।
असि॒ सोमे॑न स॒मया॒ विपृ॑क्त आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि ।। १४ ।।
asi॑ ya॒mo asyā॑di॒tyo a॑rva॒nnasi॑ tri॒to guhye॑na vra॒tena॑ | asi॒ some॑na sa॒mayā॒ vipṛ॑kta ā॒huste॒ trīṇi॑ di॒vi bandha॑nāni | | १४ | |
त्रीणि॑ त आहुर्दि॒वि बन्ध॑नानि॒ त्रीण्य॒प्सु त्रीण्य॒न्तः स॑मु॒द्रे ।
उ॒तेव॑ मे॒ वरु॑णश्छन्त्स्यर्व॒न् यत्रा॑ त आ॒हुः प॑र॒मं ज॒नित्र॑म् ।। १५ ।।
trīṇi॑ ta āhurdi॒vi bandha॑nāni॒ trīṇya॒psu trīṇya॒ntaḥ sa॑mu॒dre | u॒teva॑ me॒ varu॑ṇaśchantsyarva॒n yatrā॑ ta ā॒huḥ pa॑ra॒maṃ ja॒nitra॑m | | १५ | |
इ॒मा ते॑ वाजिन्नव॒मार्ज॑नानी॒मा श॒फाना॑ᳪ सनि॒तुर्नि॒धाना॑ ।
अत्रा॑ ते भ॒द्रा र॑श॒ना अ॑पश्यमृ॒तस्य॒ या अ॑भि॒रक्ष॑न्ति गो॒पाः ।। १६ ।।
i॒mā te॑ vājinnava॒mārja॑nānī॒mā śa॒phānā॑ᳪ sani॒turni॒dhānā॑ | atrā॑ te bha॒drā ra॑śa॒nā a॑paśyamṛ॒tasya॒ yā a॑bhi॒rakṣa॑nti go॒pāḥ | | १६ | |
आ॒त्मानं॑ ते॒ मन॑सा॒राद॑जानाम॒वो दि॒वा प॒तय॑न्तं पत॒ङ्गम् ।
शिरो॑ अपश्यं प॒थिभि॑: सु॒गेभि॑ररे॒णुभि॒र्जेह॑मानं पत॒त्रि ।। १७ ।।
ā॒tmānaṃ॑ te॒ mana॑sā॒rāda॑jānāma॒vo di॒vā pa॒taya॑ntaṃ pata॒ṅgam | śiro॑ apaśyaṃ pa॒thibhi॑: su॒gebhi॑rare॒ṇubhi॒rjeha॑mānaṃ pata॒tri | | १७ | |
अत्रा॑ ते रू॒पमु॑त्त॒मम॑पश्यं॒ जिगी॑षमाणमि॒ष आ प॒दे गोः ।
य॒दा ते॒ मर्तो॒ अनु॒ भोग॒मान॒डादिद् ग्रसि॑ष्ठ॒ ओष॑धीरजीगः ।। १८ ।।
atrā॑ te rū॒pamu॑tta॒mama॑paśyaṃ॒ jigī॑ṣamāṇami॒ṣa ā pa॒de goḥ | ya॒dā te॒ marto॒ anu॒ bhoga॒māna॒ḍādid grasi॑ṣṭha॒ oṣa॑dhīrajīgaḥ | | १८ | |
अनु॑ त्वा॒ रथो॒ अनु॒ मर्यो॑ अर्व॒न्ननु॒ गावोऽनु॒ भग॑: क॒नीना॑म् ।
अनु॒ व्राता॑स॒स्तव॑ स॒ख्यमी॑यु॒रनु॑ दे॒वा म॑मिरे वी॒र्यं॒ ते ।। १९ ।।
anu॑ tvā॒ ratho॒ anu॒ maryo॑ arva॒nnanu॒ gāvo’nu॒ bhaga॑: ka॒nīnā॑m | anu॒ vrātā॑sa॒stava॑ sa॒khyamī॑yu॒ranu॑ de॒vā ma॑mire vī॒ryaṃ॒ te | | १९ | |
हिर॑ण्यशृ॒ङ्गोऽयो॑ अस्य॒ पादा॒ मनो॑जवा॒ अव॑र॒ इन्द्र॑ आसीत् ।
दे॒वा इद॑स्य हवि॒रद्य॑माय॒न् यो अर्व॑न्तं प्रथ॒मो अ॒ध्यति॑ष्ठत् ।। २० ।।
hira॑ṇyaśṛ॒ṅgo’yo॑ asya॒ pādā॒ mano॑javā॒ ava॑ra॒ indra॑ āsīt | de॒vā ida॑sya havi॒radya॑māya॒n yo arva॑ntaṃ pratha॒mo a॒dhyati॑ṣṭhat | | २० | |
ई॒र्मान्ता॑स॒: सिलि॑कमध्यमास॒: सᳪ शूर॑णासो दि॒व्यासो॒ अत्या॑: ।
ह॒सा इ॑व श्रेणि॒शो य॑तन्ते॒ यदाक्षि॑षुर्दि॒व्यमज्म॒मश्वा॑: ।। २१ ।।
ī॒rmāntā॑sa॒: sili॑kamadhyamāsa॒: saᳪ śūra॑ṇāso di॒vyāso॒ atyā॑: | ha॒sā i॑va śreṇi॒śo ya॑tante॒ yadākṣi॑ṣurdi॒vyamajma॒maśvā॑: | | २१ | |
तव॒ शरी॑रं पतयि॒ष्ण्व॒र्व॒न्तव॑ चि॒त्तं वात॑ इव॒ ध्रजी॑मान् ।
तव॒ शृङ्गा॑णि॒ विष्ठि॑ता पुरु॒त्रार॑ण्येषु॒ जर्भु॑राणा चरन्ति ।। २२ ।।
tava॒ śarī॑raṃ patayi॒ṣṇva॒rva॒ntava॑ ci॒ttaṃ vāta॑ iva॒ dhrajī॑mān | tava॒ śṛṅgā॑ṇi॒ viṣṭhi॑tā puru॒trāra॑ṇyeṣu॒ jarbhu॑rāṇā caranti | | २२ | |
उप॒ प्रागा॒च्छस॑नं वा॒ज्यर्वा॑ देव॒द्रीचा॒ मन॑सा॒ दीध्या॑नः ।
अ॒जः पु॒रो नी॑यते॒ नाभि॑र॒स्यानु॑ प॒श्चात्क॒वयो॑ यन्ति रे॒भाः ।। २३ ।।
upa॒ prāgā॒cchasa॑naṃ vā॒jyarvā॑ deva॒drīcā॒ mana॑sā॒ dīdhyā॑naḥ | a॒jaḥ pu॒ro nī॑yate॒ nābhi॑ra॒syānu॑ pa॒ścātka॒vayo॑ yanti re॒bhāḥ | | २३ | |
उप॒ प्रागा॑त्पर॒मं यत्स॒धस्थ॒मर्वाँ॒२ अच्छा॑ पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च ।
अ॒द्या दे॒वाञ्जुष्ट॑तमो॒ हि ग॒म्या अथा शा॑स्ते दा॒शुषे॒ वार्या॑णि ।। २४ ।।
upa॒ prāgā॑tpara॒maṃ yatsa॒dhastha॒marvām॒̐२ acchā॑ pi॒taraṃ॑ mā॒taraṃ॑ ca | a॒dyā de॒vāñjuṣṭa॑tamo॒ hi ga॒myā athā śā॑ste dā॒śuṣe॒ vāryā॑ṇi | | २४ | |
समि॑द्धो अ॒द्य मनु॑षो दुरो॒णे दे॒वो दे॒वान् य॑जसि जातवेदः ।
आ च॒ वह॑ मित्रमहश्चिकि॒त्वान्त्वं दू॒तः क॒विर॑सि॒ प्रचे॑ताः ।। २५ ।।
sami॑ddho a॒dya manu॑ṣo duro॒ṇe de॒vo de॒vān ya॑jasi jātavedaḥ | ā ca॒ vaha॑ mitramahaściki॒tvāntvaṃ dū॒taḥ ka॒vira॑si॒ prace॑tāḥ | | २५ | |
तनू॑नपात्प॒थ ऋ॒तस्य॒ याना॒न्मध्वा॑ सम॒ञ्जन्त्स्व॑दया सुजिह्व ।
मन्मा॑नि धी॒भिरु॒त य॒ज्ञमृ॒न्धन् दे॑व॒त्रा च॑ कृणुह्यध्व॒रं न॑: ।। २६ ।।
tanū॑napātpa॒tha ṛ॒tasya॒ yānā॒nmadhvā॑ sama॒ñjantsva॑dayā sujihva | manmā॑ni dhī॒bhiru॒ta ya॒jñamṛ॒ndhan de॑va॒trā ca॑ kṛṇuhyadhva॒raṃ na॑: | | २६ | |
नरा॒शᳪस॑स्य महि॒मान॑मेषा॒मुप॑ स्तोषाम यज॒तस्य॑ य॒ज्ञैः ।
ये सु॒क्रत॑व॒: शुच॑यो धिय॒न्धाः स्वद॑न्ति दे॒वा उ॒भया॑नि ह॒व्या ।। २७ ।।
narā॒śaᳪsa॑sya mahi॒māna॑meṣā॒mupa॑ stoṣāma yaja॒tasya॑ ya॒jñaiḥ | ye su॒krata॑va॒: śuca॑yo dhiya॒ndhāḥ svada॑nti de॒vā u॒bhayā॑ni ha॒vyā | | २७ | |
आ॒जुह्वा॑न॒ ईड्यो॒ वन्द्य॒श्चा या॑ह्यग्ने॒ वसु॑भिः स॒जोषा॑: ।
त्वं दे॒वाना॑मसि यह्व॒ होता॒ स ए॑नान्यक्षीषि॒तो यजी॑यान् ।। २८ ।।
ā॒juhvā॑na॒ īḍyo॒ vandya॒ścā yā॑hyagne॒ vasu॑bhiḥ sa॒joṣā॑: | tvaṃ de॒vānā॑masi yahva॒ hotā॒ sa e॑nānyakṣīṣi॒to yajī॑yān | | २८ | |
प्रा॒चीनं॑ ब॒र्हिः प्र॒दिशा॑ पृथि॒व्या वस्तो॑र॒स्या वृ॑ज्यते॒ अग्रे॒ अह्ना॑म् ।
व्यु॑ प्रथते वित॒रं वरी॑यो दे॒वेभ्यो॒ अदि॑तये स्यो॒नम् ।। २९ ।।
prā॒cīnaṃ॑ ba॒rhiḥ pra॒diśā॑ pṛthi॒vyā vasto॑ra॒syā vṛ॑jyate॒ agre॒ ahnā॑m | vyu॑ prathate vita॒raṃ varī॑yo de॒vebhyo॒ adi॑taye syo॒nam | | २९ | |
व्यच॑स्वतीरुर्वि॒या वि श्र॑यन्तां॒ पति॑भ्यो॒ न जन॑य॒: शुम्भ॑मानाः ।
देवी॑र्द्वारो बृहतीर्विश्वमिन्वा दे॒वेभ्यो॑ भवत सुप्राय॒णाः ।। ३० ।।
vyaca॑svatīrurvi॒yā vi śra॑yantāṃ॒ pati॑bhyo॒ na jana॑ya॒: śumbha॑mānāḥ | devī॑rdvāro bṛhatīrviśvaminvā de॒vebhyo॑ bhavata suprāya॒ṇāḥ | | ३० | |
आ सु॒ष्वय॑न्ती यज॒ते उपा॑के उ॒षासा॒नक्ता॑ सदतां॒ नि योनौ॑ ।
दि॒व्ये योष॑णे बृह॒ती सु॑रु॒क्मे अधि॒ श्रिय॑ᳪ शुक्र॒पिशं॒ दधा॑ने ।। ३१ ।।
ā su॒ṣvaya॑ntī yaja॒te upā॑ke u॒ṣāsā॒naktā॑ sadatāṃ॒ ni yonau॑ | di॒vye yoṣa॑ṇe bṛha॒tī su॑ru॒kme adhi॒ śriya॑ᳪ śukra॒piśaṃ॒ dadhā॑ne | | ३१ | |
दैव्या॒ होता॑रा प्रथ॒मा सु॒वाचा॒ मिमा॑ना य॒ज्ञं मनु॑षो॒ यज॑ध्यै ।
प्र॒चो॒दय॑न्ता वि॒दथे॑षु का॒रू प्रा॒चीनं॒ ज्योति॑: प्र॒दिशा॑ दि॒शन्ता॑ ।। ३२ ।।
daivyā॒ hotā॑rā pratha॒mā su॒vācā॒ mimā॑nā ya॒jñaṃ manu॑ṣo॒ yaja॑dhyai | pra॒co॒daya॑ntā vi॒dathe॑ṣu kā॒rū prā॒cīnaṃ॒ jyoti॑: pra॒diśā॑ di॒śantā॑ | | ३२ | |
आ नो॑ य॒ज्ञं भार॑ती॒ तूय॑मे॒त्विडा॑ मनु॒ष्वदि॒ह चे॒तय॑न्ती ।
ति॒स्रो दे॒वीर्ब॒र्हिरेदᳪ स्यो॒नᳪ सर॑स्वती॒ स्वप॑सः सदन्तु ।। ३३ ।।
ā no॑ ya॒jñaṃ bhāra॑tī॒ tūya॑me॒tviḍā॑ manu॒ṣvadi॒ha ce॒taya॑ntī | ti॒sro de॒vīrba॒rhiredaᳪ syo॒naᳪ sara॑svatī॒ svapa॑saḥ sadantu | | ३३ | |
य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी जनि॑त्री रूपै॒रपि॑ᳪश॒द्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ।
तम॒द्य हो॑तरिषि॒तो यजी॑यान् दे॒वं त्वष्टा॑रमि॒ह य॑क्षि वि॒द्वान् ।। ३४ ।।
ya i॒me dyāvā॑pṛthi॒vī jani॑trī rūpai॒rapi॑ᳪśa॒dbhuva॑nāni॒ viśvā॑ | tama॒dya ho॑tariṣi॒to yajī॑yān de॒vaṃ tvaṣṭā॑rami॒ha ya॑kṣi vi॒dvān | | ३४ | |
उ॒पाव॑सृज॒ त्मन्या॑ सम॒ञ्जन् दे॒वानां॒ पाथ॑ ऋतु॒था ह॒वीᳪषि॑ ।
वन॒स्पति॑: शमि॒ता दे॒वो अ॒ग्निः स्वद॑न्तु ह॒व्यं मधु॑ना घृ॒तेन॑ ।। ३५ ।।
u॒pāva॑sṛja॒ tmanyā॑ sama॒ñjan de॒vānāṃ॒ pātha॑ ṛtu॒thā ha॒vīᳪṣi॑ | vana॒spati॑: śami॒tā de॒vo a॒gniḥ svada॑ntu ha॒vyaṃ madhu॑nā ghṛ॒tena॑ | | ३५ | |
स॒द्यो जा॒तो व्य॑मिमीत य॒ज्ञम॒ग्निर्दे॒वाना॑मभवत् पुरो॒गाः ।
अ॒स्य होतु॑: प्र॒दिश्यृ॒तस्य॑ वा॒चि स्वाहा॑कृतᳪ ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः ।। ३६ ।।
sa॒dyo jā॒to vya॑mimīta ya॒jñama॒gnirde॒vānā॑mabhavat puro॒gāḥ | a॒sya hotu॑: pra॒diśyṛ॒tasya॑ vā॒ci svāhā॑kṛtaᳪ ha॒vira॑dantu de॒vāḥ | | ३६ | |
के॒तुं कृ॒ण्वन्न॑के॒तवे॒ पेशो॑ मर्या अपे॒शसे॑ ।
समु॒षद्भि॑रजायथाः ।। ३७ ।।
ke॒tuṃ kṛ॒ṇvanna॑ke॒tave॒ peśo॑ maryā ape॒śase॑ | samu॒ṣadbhi॑rajāyathāḥ | | ३७ | |
जी॒मूत॑स्येव भवति॒ प्रती॑कं॒ यद्व॒र्मी याति॑ स॒मदा॑मु॒पस्थे॑ ।
अना॑विद्धया त॒न्वा॒ जय॒ त्वᳪ स त्वा॒ वर्म॑णो महि॒मा पि॑पर्तु ।। ३८ ।।
jī॒mūta॑syeva bhavati॒ pratī॑kaṃ॒ yadva॒rmī yāti॑ sa॒madā॑mu॒pasthe॑ | anā॑viddhayā ta॒nvā॒ jaya॒ tvaᳪ sa tvā॒ varma॑ṇo mahi॒mā pi॑partu | | ३८ | |
धन्व॑ना॒ गा धन्व॑ना॒ऽऽजिं ज॑येम॒ धन्व॑ना ती॒व्राः स॒मदो॑ जयेम ।
धनु॒: शत्रो॑रपका॒मं कृ॑णोति॒ धन्व॑ना॒ सर्वा॑: प्र॒दिशो॑ जयेम ।। ३९ ।।
dhanva॑nā॒ gā dhanva॑nā॒’’jiṃ ja॑yema॒ dhanva॑nā tī॒vrāḥ sa॒mado॑ jayema | dhanu॒: śatro॑rapakā॒maṃ kṛ॑ṇoti॒ dhanva॑nā॒ sarvā॑: pra॒diśo॑ jayema | | ३९ | |
व॒क्ष्यन्ती॒वेदा ग॑नीगन्ति॒ कर्णं॑ प्रि॒यᳪ सखा॑यं परिषस्वजा॒ना ।
योषे॑व शिङ्क्ते॒ वित॒ताधि॒ धन्व॒ञ्ज्या इ॒यᳪ सम॑ने पा॒रय॑न्ती ।। ४० ।।
va॒kṣyantī॒vedā ga॑nīganti॒ karṇaṃ॑ pri॒yaᳪ sakhā॑yaṃ pariṣasvajā॒nā | yoṣe॑va śiṅkte॒ vita॒tādhi॒ dhanva॒ñjyā i॒yaᳪ sama॑ne pā॒raya॑ntī | | ४० | |
ते आ॒चर॑न्ती॒ सम॑नेव॒ योषा॑ मा॒तेव॑ पु॒त्रं बि॑भृतामु॒पस्थे॑ ।
अप॒ शत्रू॑न् विध्यताᳪ संविदा॒ने आर्त्नी॑ इ॒मे वि॑ष्फु॒रन्ती॑ अ॒मित्रा॑न् ।। ४१ ।।
te ā॒cara॑ntī॒ sama॑neva॒ yoṣā॑ mā॒teva॑ pu॒traṃ bi॑bhṛtāmu॒pasthe॑ | apa॒ śatrū॑n vidhyatāᳪ saṃvidā॒ne ārtnī॑ i॒me vi॑ṣphu॒rantī॑ a॒mitrā॑n | | ४१ | |
ब॒ह्वी॒नां पि॒ता ब॒हुर॑स्य पु॒त्रश्चि॒श्चा कृ॑णोति॒ सम॑नाव॒गत्य॑ ।
इ॒षु॒धिः सङ्का॒ पृत॑नाश्च॒ सर्वा॑: पृ॒ष्ठे निन॑द्धो जयति॒ प्रसू॑तः ।। ४२ ।।
ba॒hvī॒nāṃ pi॒tā ba॒hura॑sya pu॒traści॒ścā kṛ॑ṇoti॒ sama॑nāva॒gatya॑ | i॒ṣu॒dhiḥ saṅkā॒ pṛta॑nāśca॒ sarvā॑: pṛ॒ṣṭhe nina॑ddho jayati॒ prasū॑taḥ | | ४२ | |
रथे॒ तिष्ठ॑न् नयति वा॒जिन॑: पु॒रो यत्र॑-यत्र का॒मय॑ते सुषार॒थिः ।
अ॒भीशू॑नां महि॒मानं॑ पनायत॒ मन॑: प॒श्चादनु॑ यच्छन्ति र॒श्मय॑: ।। ४३ ।।
rathe॒ tiṣṭha॑n nayati vā॒jina॑: pu॒ro yatra॑-yatra kā॒maya॑te suṣāra॒thiḥ | a॒bhīśū॑nāṃ mahi॒mānaṃ॑ panāyata॒ mana॑: pa॒ścādanu॑ yacchanti ra॒śmaya॑: | | ४३ | |
ती॒व्रान् घोषा॑न् कृण्वते॒ वृष॑पाण॒योऽश्वा॒ रथे॑भिः स॒ह वा॒जय॑न्तः ।
अ॒व॒क्राम॑न्त॒: प्रप॑दैर॒मित्रा॑न् क्षि॒णन्ति॒ शत्रूँ॒१ रन॑पव्ययन्तः ।। ४४ ।।
tī॒vrān ghoṣā॑n kṛṇvate॒ vṛṣa॑pāṇa॒yo’śvā॒ rathe॑bhiḥ sa॒ha vā॒jaya॑ntaḥ | a॒va॒krāma॑nta॒: prapa॑daira॒mitrā॑n kṣi॒ṇanti॒ śatrūm॒̐१ rana॑pavyayantaḥ | | ४४ | |
र॒थ॒वाह॑णᳪ ह॒विर॑स्य॒ नाम॒ यत्रायु॑धं॒ निहि॑तमस्य॒ वर्म॑ ।
तत्रा॒ रथ॒मुप॑ श॒ग्मᳪ स॑देम वि॒श्वाहा॑ व॒यᳪ सु॑मन॒स्यमा॑नाः ।। ४५ ।।
ra॒tha॒vāha॑ṇaᳪ ha॒vira॑sya॒ nāma॒ yatrāyu॑dhaṃ॒ nihi॑tamasya॒ varma॑ | tatrā॒ ratha॒mupa॑ śa॒gmaᳪ sa॑dema vi॒śvāhā॑ va॒yaᳪ su॑mana॒syamā॑nāḥ | | ४५ | |
स्वा॒दु॒ष॒ᳪसद॑: पि॒तरो॑ वयो॒धाः कृ॑च्छ्रे॒श्रित॒: शक्ती॑वन्तो गभी॒राः ।
चि॒त्रसे॑ना॒ इषु॑बला॒ अमृ॑ध्राः स॒तोवी॑रा उ॒रवो॑ व्रातसा॒हाः ।। ४६ ।।
svā॒du॒ṣa॒ᳪsada॑: pi॒taro॑ vayo॒dhāḥ kṛ॑cchre॒śrita॒: śaktī॑vanto gabhī॒rāḥ | ci॒trase॑nā॒ iṣu॑balā॒ amṛ॑dhrāḥ sa॒tovī॑rā u॒ravo॑ vrātasā॒hāḥ | | ४६ | |
ब्राह्म॑णास॒: पित॑र॒: सोम्या॑सः शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑ने॒हसा॑ ।
पू॒षा न॑: पातु दुरि॒तादृ॑तावृधो॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घश॑ᳪस ईशत ।। ४७ ।।
brāhma॑ṇāsa॒: pita॑ra॒: somyā॑saḥ śi॒ve no॒ dyāvā॑pṛthi॒vī a॑ne॒hasā॑ | pū॒ṣā na॑: pātu duri॒tādṛ॑tāvṛdho॒ rakṣā॒ māki॑rno a॒ghaśa॑ᳪsa īśata | | ४७ | |
सु॒प॒र्णं व॑स्ते मृ॒गो अ॑स्या॒ दन्तो॒ गोभि॒: सन्न॑द्धा पतति॒ प्रसू॑ता ।
यत्रा॒ नर॒: सं च॒ वि च॒ द्रव॑न्ति॒ तत्रा॒स्मभ्य॒मिष॑व॒: शर्म॑ यᳪसन् ।। ४८ ।।
su॒pa॒rṇaṃ va॑ste mṛ॒go a॑syā॒ danto॒ gobhi॒: sanna॑ddhā patati॒ prasū॑tā | yatrā॒ nara॒: saṃ ca॒ vi ca॒ drava॑nti॒ tatrā॒smabhya॒miṣa॑va॒: śarma॑ yaᳪsan | | ४८ | |
ऋजी॑ते॒ परि॑ वृङ्धि॒ नोऽश्मा॑ भवतु नस्त॒नूः ।
सोमो॒ अधि॑ ब्रवीतु॒ नोऽदि॑ति॒: शर्म॑ यच्छतु ।। ४९ ।।
ṛjī॑te॒ pari॑ vṛṅdhi॒ no’śmā॑ bhavatu nasta॒nūḥ | somo॒ adhi॑ bravītu॒ no’di॑ti॒: śarma॑ yacchatu | | ४९ | |
आ ज॑ङ्घन्ति॒ सान्वे॑षां ज॒घनाँ॒२ उप॑ जिघ्नते ।
अश्वा॑जनि॒ प्रचे॑त॒सोऽश्वा॑न्त्स॒मत्सु॑ चोदय ।। ५० ।।
ā ja॑ṅghanti॒ sānve॑ṣāṃ ja॒ghanām॒̐२ upa॑ jighnate | aśvā॑jani॒ prace॑ta॒so’śvā॑ntsa॒matsu॑ codaya | | ५० | |
अहि॑रिव भोगै॒: पर्ये॑ति बा॒हुं ज्याया॑ हे॒तिं प॑रि॒बाध॑मानः ।
ह॒स्त॒घ्नो विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वान् पुमा॒न् पुमा॑ᳪसं॒ परि॑ पातु वि॒श्वत॑: ।। ५१ ।।
ahi॑riva bhogai॒: parye॑ti bā॒huṃ jyāyā॑ he॒tiṃ pa॑ri॒bādha॑mānaḥ | ha॒sta॒ghno viśvā॑ va॒yunā॑ni vi॒dvān pumā॒n pumā॑ᳪsaṃ॒ pari॑ pātu vi॒śvata॑: | | ५१ | |
वन॑स्पते वी॒ड्व॒ङ्गो॒ हि भू॒या अ॒स्मत्स॑खा प्र॒तर॑णः सु॒वीर॑: ।
गोभि॒: सन्न॑द्धो असि वी॒डय॑स्वास्था॒ता ते॑ जयतु॒ जेत्वा॑नि ।। ५२ ।।
vana॑spate vī॒ḍva॒ṅgo॒ hi bhū॒yā a॒smatsa॑khā pra॒tara॑ṇaḥ su॒vīra॑: | gobhi॒: sanna॑ddho asi vī॒ḍaya॑svāsthā॒tā te॑ jayatu॒ jetvā॑ni | | ५२ | |
दि॒वः पृ॑थि॒व्याः पर्योज॒ उद्भृ॑तं॒ वन॒स्पति॑भ्य॒: पर्याभृ॑त॒ᳪ सह॑: ।
अ॒पामो॒ज्मानं॒ परि॒ गोभि॒रावृ॑त॒मिन्द्र॑स्य॒ वज्र॑ᳪ ह॒विषा॒ रथं॑ यज ।। ५३ ।।
di॒vaḥ pṛ॑thi॒vyāḥ paryoja॒ udbhṛ॑taṃ॒ vana॒spati॑bhya॒: paryābhṛ॑ta॒ᳪ saha॑: | a॒pāmo॒jmānaṃ॒ pari॒ gobhi॒rāvṛ॑ta॒mindra॑sya॒ vajra॑ᳪ ha॒viṣā॒ rathaṃ॑ yaja | | ५३ | |
इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ म॒रुता॒मनी॑कं मि॒त्रस्य॒ गर्भो॒ वरु॑णस्य॒ नाभि॑: ।
सेमां नो॑ ह॒व्यदा॑तिं जुषा॒णो देव॑ रथ॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय ।। ५४ ।।
indra॑sya॒ vajro॑ ma॒rutā॒manī॑kaṃ mi॒trasya॒ garbho॒ varu॑ṇasya॒ nābhi॑: | semāṃ no॑ ha॒vyadā॑tiṃ juṣā॒ṇo deva॑ ratha॒ prati॑ ha॒vyā gṛ॑bhāya | | ५४ | |
उप॑ श्वासय पृथि॒वीमु॒त द्यां पु॑रु॒त्रा ते॑ मनुतां॒ विष्ठि॑तं॒ जग॑त् ।
स दु॑न्दुभे स॒जूरिन्द्रे॑ण दे॒वैर्दू॒राद्दवी॑यो॒ अप॑ सेध॒ शत्रू॑न् ।। ५५ ।।
upa॑ śvāsaya pṛthi॒vīmu॒ta dyāṃ pu॑ru॒trā te॑ manutāṃ॒ viṣṭhi॑taṃ॒ jaga॑t | sa du॑ndubhe sa॒jūrindre॑ṇa de॒vairdū॒rāddavī॑yo॒ apa॑ sedha॒ śatrū॑n | | ५५ | |
आ क्र॑न्दय॒ बल॒मोजो॑ न॒ आधा॒ निष्ट॑निहि दुरि॒ता बाध॑मानः ।
अप॑ प्रोथ दुन्दुभे दु॒च्छुना॑ इ॒त इन्द्र॑स्य मु॒ष्टिर॑सि वी॒डय॑स्व ।। ५६ ।।
ā kra॑ndaya॒ bala॒mojo॑ na॒ ādhā॒ niṣṭa॑nihi duri॒tā bādha॑mānaḥ | apa॑ protha dundubhe du॒cchunā॑ i॒ta indra॑sya mu॒ṣṭira॑si vī॒ḍaya॑sva | | ५६ | |
आमूर॑ज प्र॒त्याव॑र्तये॒माः के॑तु॒मद्दु॑न्दु॒भिर्वा॑वदीति ।
समश्व॑पर्णा॒श्चर॑न्ति नो॒ नरो॒ऽस्माक॑मिन्द्र र॒थिनो॑ जयन्तु ।। ५७ ।।
āmūra॑ja pra॒tyāva॑rtaye॒māḥ ke॑tu॒maddu॑ndu॒bhirvā॑vadīti | samaśva॑parṇā॒ścara॑nti no॒ naro॒’smāka॑mindra ra॒thino॑ jayantu | | ५७ | |
आ॒ग्ने॒यः कृ॒ष्णग्री॑वः सारस्व॒ती मे॒षी ब॒भ्रुः सौ॒म्यः पौ॒ष्णः श्या॒मः शि॑तिपृ॒ष्ठो बा॑र्हस्प॒त्यः शि॒ल्पो वै॑श्वदे॒व ऐ॒न्द्रो॒ऽरु॒णो मा॑रु॒तः क॒ल्माष॑ ऐन्द्रा॒ग्नः स॑ᳪहि॒तोऽधोरा॑मः सावि॒त्रो वा॑रु॒णः कृ॒ष्ण एक॑शितिपा॒त्पेत्व॑: ।। ५८ ।।
ā॒gne॒yaḥ kṛ॒ṣṇagrī॑vaḥ sārasva॒tī me॒ṣī ba॒bhruḥ sau॒myaḥ pau॒ṣṇaḥ śyā॒maḥ śi॑tipṛ॒ṣṭho bā॑rhaspa॒tyaḥ śi॒lpo vai॑śvade॒va ai॒ndro॒’ru॒ṇo mā॑ru॒taḥ ka॒lmāṣa॑ aindrā॒gnaḥ sa॑ᳪhi॒to’dhorā॑maḥ sāvi॒tro vā॑ru॒ṇaḥ kṛ॒ṣṇa eka॑śitipā॒tpetva॑: | | ५८ | |
अ॒ग्नयेऽनी॑कवते॒ रोहि॑ताञ्जिरन॒ड्वान॒धोरा॑मौ सावि॒त्रौ पौ॒ष्णौ र॑ज॒तना॑भी वैश्वदे॒वौ पि॒शङ्गौ॑ तूप॒रौ मा॑रु॒तः क॒ल्माष॑ आग्ने॒यः कृ॒ष्णोऽजः सा॑रस्व॒ती मे॒षी वा॑रु॒णः पेत्व॑: ।। ५९ ।।
a॒gnaye’nī॑kavate॒ rohi॑tāñjirana॒ḍvāna॒dhorā॑mau sāvi॒trau pau॒ṣṇau ra॑ja॒tanā॑bhī vaiśvade॒vau pi॒śaṅgau॑ tūpa॒rau mā॑ru॒taḥ ka॒lmāṣa॑ āgne॒yaḥ kṛ॒ṣṇo’jaḥ sā॑rasva॒tī me॒ṣī vā॑ru॒ṇaḥ petva॑: | | ५९ | |
अ॒ग्नये॑ गाय॒त्राय॑ त्रि॒वृते॒ राथ॑न्तराया॒ष्टाक॑पाल॒ इन्द्रा॑य त्रैष्टु॑भाय पञ्चद॒शाय॒ बार्ह॑ता॒यैका॑दशकपालो॒ विश्वे॑भ्यो दे॒वेभ्यो॒ जाग॑तेभ्यः सप्तद॒शेभ्यो॑ वैरू॒पेभ्यो॒ द्वाद॑शकपालो मि॒त्रावरु॑णाभ्या॒मानु॑ष्टुभाभ्यामेकवि॒ᳪशाभ्यां॑ वैरा॒जाभ्यां॑ पय॒स्या बृह॒स्पत॑ये॒ पाङ्क्ता॑य त्रिण॒वाय॑ शाक्व॒राय॑ च॒रुः स॑वि॒त्र औष्णि॑हाय त्रयस्त्रि॒ᳪशाय॑ रैव॒ताय॒ द्वाद॑शकपालः प्राजाप॒त्यश्च॒रुरदि॑त्यै॒ विष्णु॑पत्न्यै च॒रुर॒ग्नये॑ वैश्वान॒राय॒ द्वाद॑शकपा॒लोऽनु॑मत्या अ॒ष्टाक॑पालः ।। ६० ।।
a॒gnaye॑ gāya॒trāya॑ tri॒vṛte॒ rātha॑ntarāyā॒ṣṭāka॑pāla॒ indrā॑ya traiṣṭu॑bhāya pañcada॒śāya॒ bārha॑tā॒yaikā॑daśakapālo॒ viśve॑bhyo de॒vebhyo॒ jāga॑tebhyaḥ saptada॒śebhyo॑ vairū॒pebhyo॒ dvāda॑śakapālo mi॒trāvaru॑ṇābhyā॒mānu॑ṣṭubhābhyāmekavi॒ᳪśābhyāṃ॑ vairā॒jābhyāṃ॑ paya॒syā bṛha॒spata॑ye॒ pāṅktā॑ya triṇa॒vāya॑ śākva॒rāya॑ ca॒ruḥ sa॑vi॒tra auṣṇi॑hāya trayastri॒ᳪśāya॑ raiva॒tāya॒ dvāda॑śakapālaḥ prājāpa॒tyaśca॒ruradi॑tyai॒ viṣṇu॑patnyai ca॒rura॒gnaye॑ vaiśvāna॒rāya॒ dvāda॑śakapā॒lo’nu॑matyā a॒ṣṭāka॑pālaḥ | | ६० | |