EeseDharmaSanātana Library
14अध्याय 14
Śukla Yajurveda Mādhyaṃdina ka Adhyay 14.
30 shlokध्रु॒वक्षि॑तिर्ध्रु॒वयो॑निर्ध्रु॒वाऽसि॑ ध्रु॒वं योनि॒मा सी॑द साधु॒या । उख्य॑स्य के॒तुं प्र॑थ॒मं जु॑षा॒णाऽश्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑ ।। १ ।।
dhru॒vakṣi॑tirdhru॒vayo॑nirdhru॒vā’si॑ dhru॒vaṃ yoni॒mā sī॑da sādhu॒yā | ukhya॑sya ke॒tuṃ pra॑tha॒maṃ ju॑ṣā॒ṇā’śvinā॑’dhva॒ryū sā॑dayatāmi॒ha tvā॑ | | १ | |
कुला॒यिनी॑ घृ॒तव॑ती॒ पुरु॑न्धिः स्यो॒ने सी॑द॒ सद॑ने पृथि॒व्याः ।
अ॒भि त्वा॑ रु॒द्रा वस॑वो गृणन्त्वि॒मा ब्रह्म॑ पीपिहि॒ सौभ॑गायाश्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑ ।। २ ।।
kulā॒yinī॑ ghṛ॒tava॑tī॒ puru॑ndhiḥ syo॒ne sī॑da॒ sada॑ne pṛthi॒vyāḥ | a॒bhi tvā॑ ru॒drā vasa॑vo gṛṇantvi॒mā brahma॑ pīpihi॒ saubha॑gāyāśvinā॑’dhva॒ryū sā॑dayatāmi॒ha tvā॑ | | २ | |
स्वैर्दक्षै॒र्दक्ष॑पिते॒ह सी॑द दे॒वाना॑ᳪ सु॒म्ने बृ॑ह॒ते रणा॑य ।
पि॒तेवै॑धि सू॒नव॒ आ सु॒शेवा॑ स्वावे॒शा त॒न्वा सं वि॑शस्वा॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑ ।। ३ ।।
svairdakṣai॒rdakṣa॑pite॒ha sī॑da de॒vānā॑ᳪ su॒mne bṛ॑ha॒te raṇā॑ya | pi॒tevai॑dhi sū॒nava॒ ā su॒śevā॑ svāve॒śā ta॒nvā saṃ vi॑śasvā॒śvinā॑’dhva॒ryū sā॑dayatāmi॒ha tvā॑ | | ३ | |
पृ॒थि॒व्याः पुरी॑षम॒स्यप्सो॒ नाम॒ तां त्वा॒ विश्वे॑ अ॒भि गृ॑णन्तु दे॒वाः ।
स्तोम॑पृष्ठा घृ॒तव॑ती॒ह सी॑द प्र॒जाव॑द॒स्मे द्रवि॒णाऽऽय॑जस्वा॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑ ।। ४ ।।
pṛ॒thi॒vyāḥ purī॑ṣama॒syapso॒ nāma॒ tāṃ tvā॒ viśve॑ a॒bhi gṛ॑ṇantu de॒vāḥ | stoma॑pṛṣṭhā ghṛ॒tava॑tī॒ha sī॑da pra॒jāva॑da॒sme dravi॒ṇā’’ya॑jasvā॒śvinā॑’dhva॒ryū sā॑dayatāmi॒ha tvā॑ | | ४ | |
अदि॑त्यास्त्वा पृ॒ष्ठे सा॑दयाम्य॒न्तरि॑क्षस्य ध॒र्त्रीं वि॒ष्टम्भ॑नीं दि॒शामधि॑पत्नीं॒ भुव॑नानाम् |ऊ॒र्मिर्द्र॒प्सो अ॒पाम॑सि वि॒श्वक॑र्मा त॒ ऋषि॑र॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑ ।। ५ ।।
adi॑tyāstvā pṛ॒ṣṭhe sā॑dayāmya॒ntari॑kṣasya dha॒rtrīṃ vi॒ṣṭambha॑nīṃ di॒śāmadhi॑patnīṃ॒ bhuva॑nānām |ū॒rmirdra॒pso a॒pāma॑si vi॒śvaka॑rmā ta॒ ṛṣi॑ra॒śvinā॑’dhva॒ryū sā॑dayatāmi॒ha tvā॑ | | ५ | |
शु॒क्रश्च॒ शुचि॑श्च ग्रैष्मा॑वृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॒ऽसि॒ कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धय॒: कल्प॑न्ताम॒ग्नय॒: पृथ॒ङ्नम॒ ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः|
ये अ॒ग्नय॒: सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे | ग्रै॒ष्मा॑वृ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रुवे सी॑दतम् ।। ६ ।।
śu॒kraśca॒ śuci॑śca graiṣmā॑vṛ॒tū a॒gnera॑ntaḥ śle॒ṣo॒’si॒ kalpe॑tāṃ॒ dyāvā॑pṛthi॒vī kalpa॑ntā॒māpa॒ oṣa॑dhaya॒: kalpa॑ntāma॒gnaya॒: pṛtha॒ṅnama॒ jyaiṣṭhyā॑ya॒ savra॑tāḥ| ye a॒gnaya॒: sama॑naso’nta॒rā dyāvā॑pṛthi॒vī i॒me | grai॒ṣmā॑vṛ॒tū a॑bhi॒kalpa॑mānā॒ indra॑miva de॒vā a॑bhi॒saṃvi॑śantu॒ tayā॑ de॒vata॑yā’ṅgira॒svad dhruve sī॑datam | | ६ | |
स॒जूरृ॒तुभि॑: स॒जूर्वि॒धाभि॑: स॒जूर्दे॒वैः स॒जूर्दे॒वैर्व॑योना॒धैर॒ग्नये॑ त्वा वैश्वान॒राया॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑
स॒जूरृ॒तुभि॑: स॒जूर्वि॒धाभि॑: स॒जूर्वसु॑भिः स॒जूर्दे॒वैर्व॑योनाधैर॒ग्नये॑ त्वा वैश्वान॒राया॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑
स॒जूरृ॒तुभि॑: स॒जूर्वि॒धाभि॑: स॒जू रु॒द्रैः स॒जूर्दे॒वैर्व॑योना॒धैर॒ग्नये॑ त्वा वैश्वान॒राया॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑
स॒जूरृ॒तुभि॑: स॒जूर्वि॒धाभि॑: स॒जूरा॑दि॒त्यैः स॒जूर्दे॒वैर्व॑योना॒धैर॒ग्नये॑ त्वा वैश्वान॒राया॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑
स॒जूरृ॒तुभि॑: स॒जूर्वि॒धाभि॑: स॒जूर्विश्वै॑र्दे॒वैः स॒जूर्दे॒वैर्व॑योनाधैर॒ग्नये॑ त्वा वैश्वान॒राया॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑ ।। ७ ।।
sa॒jūrṛ॒tubhi॑: sa॒jūrvi॒dhābhi॑: sa॒jūrde॒vaiḥ sa॒jūrde॒vairva॑yonā॒dhaira॒gnaye॑ tvā vaiśvāna॒rāyā॒śvinā॑’dhva॒ryū sā॑dayatāmi॒ha tvā॑ sa॒jūrṛ॒tubhi॑: sa॒jūrvi॒dhābhi॑: sa॒jūrvasu॑bhiḥ sa॒jūrde॒vairva॑yonādhaira॒gnaye॑ tvā vaiśvāna॒rāyā॒śvinā॑’dhva॒ryū sā॑dayatāmi॒ha tvā॑ sa॒jūrṛ॒tubhi॑: sa॒jūrvi॒dhābhi॑: sa॒jū ru॒draiḥ sa॒jūrde॒vairva॑yonā॒dhaira॒gnaye॑ tvā vaiśvāna॒rāyā॒śvinā॑’dhva॒ryū sā॑dayatāmi॒ha tvā॑ sa॒jūrṛ॒tubhi॑: sa॒jūrvi॒dhābhi॑: sa॒jūrā॑di॒tyaiḥ sa॒jūrde॒vairva॑yonā॒dhaira॒gnaye॑ tvā vaiśvāna॒rāyā॒śvinā॑’dhva॒ryū sā॑dayatāmi॒ha tvā॑ sa॒jūrṛ॒tubhi॑: sa॒jūrvi॒dhābhi॑: sa॒jūrviśvai॑rde॒vaiḥ sa॒jūrde॒vairva॑yonādhaira॒gnaye॑ tvā vaiśvāna॒rāyā॒śvinā॑’dhva॒ryū sā॑dayatāmi॒ha tvā॑ | | ७ | |
प्रा॒णं मे॑ पाह्यपा॒नं मे॑ पाहि व्या॒नं मे॑ पाहि॒ चक्षु॑र्म उ॒र्व्या वि भा॑हि॒ श्रोत्रं॑ मे श्लोकय ।
अ॒पः पि॒न्वौष॑धीर्जिन्व द्वि॒पाद॑व चतु॑ष्पात् पाहि दि॒वो वृष्टि॒मेर॑य ।। ८ ।।
prā॒ṇaṃ me॑ pāhyapā॒naṃ me॑ pāhi vyā॒naṃ me॑ pāhi॒ cakṣu॑rma u॒rvyā vi bhā॑hi॒ śrotraṃ॑ me ślokaya | a॒paḥ pi॒nvauṣa॑dhīrjinva dvi॒pāda॑va catu॑ṣpāt pāhi di॒vo vṛṣṭi॒mera॑ya | | ८ | |
मू॒र्धा वय॑: प्र॒जाप॑ति॒श्छन्द॑: क्ष॒त्रं वयो॒ मय॑न्दं॒ छन्दो॑ विष्ट॒म्भो वयोऽधि॑पति॒श्छन्दो॑
वि॒श्वक॑र्मा॒ वय॑: परमे॒ष्ठी छन्दो॑ ब॒स्तो वयो॑ विव॒लं छन्दो॒ वृष्णि॒र्वयो॑ विशा॒लं छन्द॒:
पुरु॑षो॒ वय॑स्त॒न्द्रं छन्दो॑ व्या॒घ्रो वयोऽना॑धृष्टं॒ छन्द॑: सि॒ᳪहो वय॑श्छ॒दिश्छन्द॑: पष्ठ॒वाड्वयो॑ बृह॒ती छन्द॑ उ॒क्षा वय॑: क॒कुप् छन्द॑ ऋष॒भो वय॑: स॒तोबृ॑हती॒ छन्द॑: ।। ९ ।।
mū॒rdhā vaya॑: pra॒jāpa॑ti॒śchanda॑: kṣa॒traṃ vayo॒ maya॑ndaṃ॒ chando॑ viṣṭa॒mbho vayo’dhi॑pati॒śchando॑ vi॒śvaka॑rmā॒ vaya॑: parame॒ṣṭhī chando॑ ba॒sto vayo॑ viva॒laṃ chando॒ vṛṣṇi॒rvayo॑ viśā॒laṃ chanda॒: puru॑ṣo॒ vaya॑sta॒ndraṃ chando॑ vyā॒ghro vayo’nā॑dhṛṣṭaṃ॒ chanda॑: si॒ᳪho vaya॑ścha॒diśchanda॑: paṣṭha॒vāḍvayo॑ bṛha॒tī chanda॑ u॒kṣā vaya॑: ka॒kup chanda॑ ṛṣa॒bho vaya॑: sa॒tobṛ॑hatī॒ chanda॑: | | ९ | |
अ॒न॒ड्वान्वय॑: प॒ङ्क्तिश्छन्दो॑ धे॒नुर्वयो॒ जग॑ती॒ छन्द॒त्र्यवि॒र्वय॑स्त्रि॒ष्टुप् छन्दो॑ दित्य॒वाड्वयो॑ वि॒राट् छन्द॒: पञ्चा॑वि॒र्वयो॑ गाय॒त्री छन्द॑ स्त्रिव॒त्सो वय॑ उ॒ष्णिक् छन्द॑ऽ स्तु॑र्य॒वाड्वयो॑ऽनु॒ष्टुप् छन्दो॑ लो॒कं ता इन्द्र॑म् ।। १ ०।।
इन्द्रा॑ग्नी॒ अव्य॑थमाना॒मिष्ट॑कां दृᳪहतं यु॒वम् ।
पृ॒ष्ठेन॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षं च॒ वि बा॑धसे ।। ११ ।।
a॒na॒ḍvānvaya॑: pa॒ṅktiśchando॑ dhe॒nurvayo॒ jaga॑tī॒ chanda॒tryavi॒rvaya॑stri॒ṣṭup chando॑ ditya॒vāḍvayo॑ vi॒rāṭ chanda॒: pañcā॑vi॒rvayo॑ gāya॒trī chanda॑ striva॒tso vaya॑ u॒ṣṇik chanda॑’ stu॑rya॒vāḍvayo॑’nu॒ṣṭup chando॑ lo॒kaṃ tā indra॑m | | १ ० | | indrā॑gnī॒ avya॑thamānā॒miṣṭa॑kāṃ dṛᳪhataṃ yu॒vam | pṛ॒ṣṭhena॒ dyāvā॑pṛthi॒vī a॒ntari॑kṣaṃ ca॒ vi bā॑dhase | | ११ | |
वि॒श्वक॑र्मा त्वा सादयत्व॒न्तरि॑क्षस्य पृ॒ष्ठे व्यच॑स्वतीं॒ प्रथ॑स्वतीम॒न्तरि॑क्षं यच्छा॒न्तरि॑क्षं दृᳪहा॒न्तरि॑क्षं॒ मा हि॑ᳪसीः । विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ च॒रित्रा॑य ।
वा॒युष्ट्वा॒ऽभि पा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ शन्त॑मेन॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द ।। १२ ।।
vi॒śvaka॑rmā tvā sādayatva॒ntari॑kṣasya pṛ॒ṣṭhe vyaca॑svatīṃ॒ pratha॑svatīma॒ntari॑kṣaṃ yacchā॒ntari॑kṣaṃ dṛᳪhā॒ntari॑kṣaṃ॒ mā hi॑ᳪsīḥ | viśva॑smai prā॒ṇāyā॑pā॒nāya॑ vyā॒nāyo॑dā॒nāya॑ prati॒ṣṭhāyai॑ ca॒ritrā॑ya | vā॒yuṣṭvā॒’bhi pā॑tu ma॒hyā sva॒styā cha॒rdiṣā॒ śanta॑mena॒ tayā॑ de॒vata॑yā’ṅgira॒svad dhru॒vā sī॑da | | १२ | |
राज्ञ्य॑सि॒ प्राची॒ दिग्वि॒राड॑सि॒ दक्षि॑णा॒ दिक् स॒म्राड॑सि प्र॒तीची॒ दिक् स्व॒राड॒स्युदी॑ची॒ दिगधि॑पत्न्यसि बृह॒ती दिक् ।। १३ ।।
rājñya॑si॒ prācī॒ digvi॒rāḍa॑si॒ dakṣi॑ṇā॒ dik sa॒mrāḍa॑si pra॒tīcī॒ dik sva॒rāḍa॒syudī॑cī॒ digadhi॑patnyasi bṛha॒tī dik | | १३ | |
वि॒श्वक॑र्मा त्वा सादयत्व॒न्तरि॑क्षस्य पृ॒ष्ठे ज्योति॑ष्मतीम् ।
विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नाय॒ विश्वं॒ ज्योति॑र्यच्छ ।
वा॒युष्टेऽधि॑पति॒स्तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द ।। १४ ।।
vi॒śvaka॑rmā tvā sādayatva॒ntari॑kṣasya pṛ॒ṣṭhe jyoti॑ṣmatīm | viśva॑smai prā॒ṇāyā॑pā॒nāya॑ vyā॒nāya॒ viśvaṃ॒ jyoti॑ryaccha | vā॒yuṣṭe’dhi॑pati॒stayā॑ de॒vata॑yā’ṅgira॒svad dhru॒vā sī॑da | | १४ | |
नभ॑श्च नभ॒स्य॒श्च॒ वार्षि॑कावृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॒ऽसि॒ कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धय॒: कल्प॑न्ताम॒ग्नय॒: पृथ॒ङ्नम॒ ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः।
ये अ॒ग्नय॒: सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे | वार्षि॑कावृ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वे सी॑दतम् ।। १५ ।।
nabha॑śca nabha॒sya॒śca॒ vārṣi॑kāvṛ॒tū a॒gnera॑ntaḥ śle॒ṣo॒’si॒ kalpe॑tāṃ॒ dyāvā॑pṛthi॒vī kalpa॑ntā॒māpa॒ oṣa॑dhaya॒: kalpa॑ntāma॒gnaya॒: pṛtha॒ṅnama॒ jyaiṣṭhyā॑ya॒ savra॑tāḥ | ye a॒gnaya॒: sama॑naso’nta॒rā dyāvā॑pṛthi॒vī i॒me | vārṣi॑kāvṛ॒tū a॑bhi॒kalpa॑mānā॒ indra॑miva de॒vā a॑bhi॒saṃvi॑śantu॒ tayā॑ de॒vata॑yā’ṅgira॒svad dhru॒ve sī॑datam | | १५ | |
इ॒षश्चो॒र्जश्च॑ शार॒दावृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॒ऽसि॒ कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धय॒: कल्प॑न्ताम॒ग्नय॒: पृथ॒ङ्नम॒ ज्यैष्ठ्याय॒ सव्र॑ताः ।
ये अ॒ग्नय॒: सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे शा॒र॒दावृ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वे सी॑दतम् ।। १६ ।।
i॒ṣaśco॒rjaśca॑ śāra॒dāvṛ॒tū a॒gnera॑ntaḥ śle॒ṣo॒’si॒ kalpe॑tāṃ॒ dyāvā॑pṛthi॒vī kalpa॑ntā॒māpa॒ oṣa॑dhaya॒: kalpa॑ntāma॒gnaya॒: pṛtha॒ṅnama॒ jyaiṣṭhyāya॒ savra॑tāḥ | ye a॒gnaya॒: sama॑naso’nta॒rā dyāvā॑pṛthi॒vī i॒me śā॒ra॒dāvṛ॒tū a॑bhi॒kalpa॑mānā॒ indra॑miva de॒vā a॑bhi॒saṃvi॑śantu॒ tayā॑ de॒vata॑yā’ṅgira॒svad dhru॒ve sī॑datam | | १६ | |
आयु॑र्मे पाहि प्रा॒णं मे॑ पाह्यपा॒नं मे॑ पाहि व्या॒नं मे॑ पाहि॒ चक्षु॑र्मे पाहि॒
श्रोत्रं॑ मे पाहि॒ वाचं॑ मे पिन्व॒ मनो॑ मे जिन्वात्मानं॑ मे पाहि॒ ज्योति॑र्मे यच्छ ।। १७ ।।
āyu॑rme pāhi prā॒ṇaṃ me॑ pāhyapā॒naṃ me॑ pāhi vyā॒naṃ me॑ pāhi॒ cakṣu॑rme pāhi॒ śrotraṃ॑ me pāhi॒ vācaṃ॑ me pinva॒ mano॑ me jinvātmānaṃ॑ me pāhi॒ jyoti॑rme yaccha | | १७ | |
मा छन्द॑: प्र॒मा छन्द॑: प्र॑ति॒मा छन्दो॑ अस्रीवय॒श्छन्द॑: प॒ङ्क्तिश्छन्द॑ उ॒ष्णिक् छन्दो॑
बृह॒ती छन्दो॑ ऽनु॒ष्टुप् छन्दो॑ वि॒राट् छन्दो॑ गा॑य॒त्री छन्द॑ स्त्रि॒ष्टुप् छन्दो॒ जग॑ती॒ छन्द॑: ।। १८ ।।
mā chanda॑: pra॒mā chanda॑: pra॑ti॒mā chando॑ asrīvaya॒śchanda॑: pa॒ṅktiśchanda॑ u॒ṣṇik chando॑ bṛha॒tī chando॑ ’nu॒ṣṭup chando॑ vi॒rāṭ chando॑ gā॑ya॒trī chanda॑ stri॒ṣṭup chando॒ jaga॑tī॒ chanda॑: | | १८ | |
पृ॒थि॒वी छन्दो॒ ऽन्तरि॑क्षं॒ छन्दो॒ द्यौ॒श्छन्द॒: समा॒श्छन्दो॒ नक्ष॑त्राणि॒ छन्दो॒ वाक् छन्दो॒ मन॒श्छन्द॑:
कृ॒षिश्छन्दो॒ हिर॑ण्यं॒ छन्दो॒ गौश्छन्दो॒ ऽजाश्छन्दो ऽश्व॒श्छन्द॑: ।। १९ ।।
pṛ॒thi॒vī chando॒ ’ntari॑kṣaṃ॒ chando॒ dyau॒śchanda॒: samā॒śchando॒ nakṣa॑trāṇi॒ chando॒ vāk chando॒ mana॒śchanda॑: kṛ॒ṣiśchando॒ hira॑ṇyaṃ॒ chando॒ gauśchando॒ ’jāśchando ’śva॒śchanda॑: | | १९ | |
अ॒ग्निर्दे॒वता॒ वातो॑ दे॒वता॒ सूर्यो॑ दे॒वता॑ च॒न्द्रमा॑ दे॒वता॒ वस॑वो दे॒वता॑ रु॒द्रा दे॒वता॑
ऽऽदि॒त्या दे॒वता॑ म॒रुतो॑ दे॒वता॒ विश्वे॑ दे॒वा देवता॒ बृह॒स्पति॑र्दे॒वतेन्द्रो॑ दे॒वता॒ वरु॑णो दे॒वता॑ ।। २० ।।
a॒gnirde॒vatā॒ vāto॑ de॒vatā॒ sūryo॑ de॒vatā॑ ca॒ndramā॑ de॒vatā॒ vasa॑vo de॒vatā॑ ru॒drā de॒vatā॑ ’’di॒tyā de॒vatā॑ ma॒ruto॑ de॒vatā॒ viśve॑ de॒vā devatā॒ bṛha॒spati॑rde॒vatendro॑ de॒vatā॒ varu॑ṇo de॒vatā॑ | | २० | |
मू॒र्धाऽसि॒ राड् ध्रु॒वाऽसि॑ ध॒रुणा॑ ध॒र्त्र्य॒सि॒ धर॑णी ।
आयु॑षे त्वा॒ वर्च॑से त्वा कृ॒ष्यै त्वा॒ क्षेमा॑य त्वा ।। २१ ।।
mū॒rdhā’si॒ rāḍ dhru॒vā’si॑ dha॒ruṇā॑ dha॒rtrya॒si॒ dhara॑ṇī | āyu॑ṣe tvā॒ varca॑se tvā kṛ॒ṣyai tvā॒ kṣemā॑ya tvā | | २१ | |
यन्त्री॒ राड् य॒न्त्र्य॒सि॒ यम॑नी ध्रु॒वाऽसि॒ धरि॑त्री ।
इ॒षे त्वो॒र्जे त्वा॑ र॒य्यै त्वा॒ पोषा॑य त्वा लो॒कं ता इन्द्र॑म् ।। २२ ।।
yantrī॒ rāḍ ya॒ntrya॒si॒ yama॑nī dhru॒vā’si॒ dhari॑trī | i॒ṣe tvo॒rje tvā॑ ra॒yyai tvā॒ poṣā॑ya tvā lo॒kaṃ tā indra॑m | | २२ | |
आ॒शुस्त्रि॒वृद्भा॒न्तः प॑ञ्चद॒शो व्यो॑मा सप्तद॒शो ध॒रुण॑ एकवि॒ᳪशः
प्रतू॑र्तिरष्टाद॒शस्तपो॑ नवद॒शो॒ ऽभीव॒र्त्त: स॑वि॒ᳪशो वर्चो॑ द्वावि॒ᳪशः
स॒म्भर॑णस्त्रयोवि॒ᳪशो योनि॑श्चतुर्वि॒ᳪशो गर्भा॑: पञ्चवि॒ᳪश ओज॑स्त्रिण॒वः
क्रतु॑रेकत्रि॒ᳪशः प्र॑ति॒ष्ठा त्र॑यस्त्रि॒ᳪशो ब्र॒ध्नस्य॑ वि॒ष्टपं॑ चतुस्त्रि॒ᳪशो नाक॑: षट्त्रि॒ᳪशो
वि॑व॒र्तो॒ऽष्टाचत्वारि॒ᳪशो ध॒र्त्रं च॑तुष्टो॒मः ।। २३ ।।
ā॒śustri॒vṛdbhā॒ntaḥ pa॑ñcada॒śo vyo॑mā saptada॒śo dha॒ruṇa॑ ekavi॒ᳪśaḥ pratū॑rtiraṣṭāda॒śastapo॑ navada॒śo॒ ’bhīva॒rtta: sa॑vi॒ᳪśo varco॑ dvāvi॒ᳪśaḥ sa॒mbhara॑ṇastrayovi॒ᳪśo yoni॑ścaturvi॒ᳪśo garbhā॑: pañcavi॒ᳪśa oja॑striṇa॒vaḥ kratu॑rekatri॒ᳪśaḥ pra॑ti॒ṣṭhā tra॑yastri॒ᳪśo bra॒dhnasya॑ vi॒ṣṭapaṃ॑ catustri॒ᳪśo nāka॑: ṣaṭtri॒ᳪśo vi॑va॒rto॒’ṣṭācatvāri॒ᳪśo dha॒rtraṃ ca॑tuṣṭo॒maḥ | | २३ | |
अ॒ग्नेर्भा॒गो॒ऽसि दी॒क्षाया॒ आधि॑पत्यं॒ ब्रह्म॑ स्पृ॒तं त्रि॒वृत्स्तोम॒
इन्द्र॑स्य भा॒गो॒ऽसि॒ विष्णो॒राधि॑पत्यं क्ष॒त्रᳪ स्पृ॒तं प॑ञ्चद॒शः स्तोमो॑
नृ॒चक्ष॑सां भा॒गो॒ऽसि धा॒तुराधि॑पत्यं ज॒नित्र॑ᳪ स्पृ॒तᳪ स॑प्तद॒श स्तोमो
मि॒त्रस्य॑ भा॒गो॒ऽसि॒ वरु॑ण॒स्याधि॑पत्यं दि॒वो वृष्टि॒र्वात॑ स्पृ॒त ए॑कवि॒ᳪश स्तोम॑: ।। २४ ।।
a॒gnerbhā॒go॒’si dī॒kṣāyā॒ ādhi॑patyaṃ॒ brahma॑ spṛ॒taṃ tri॒vṛtstoma॒ indra॑sya bhā॒go॒’si॒ viṣṇo॒rādhi॑patyaṃ kṣa॒traᳪ spṛ॒taṃ pa॑ñcada॒śaḥ stomo॑ nṛ॒cakṣa॑sāṃ bhā॒go॒’si dhā॒turādhi॑patyaṃ ja॒nitra॑ᳪ spṛ॒taᳪ sa॑ptada॒śa stomo mi॒trasya॑ bhā॒go॒’si॒ varu॑ṇa॒syādhi॑patyaṃ di॒vo vṛṣṭi॒rvāta॑ spṛ॒ta e॑kavi॒ᳪśa stoma॑: | | २४ | |
वसू॑नां भा॒गो॒ऽसि रु॒द्राणा॒माधि॑पत्यं॒ चतु॑ष्पात् स्पृ॒तं च॑तुर्वि॒ᳪश स्तोम॑
आदि॒त्यानां॑ भा॒गो॒ऽसि म॒रुता॒माधि॑पत्यं॒ गर्भा॑ स्पृ॒ताः प॑ञ्चवि॒ᳪश॒ स्तोमो
ऽदि॑त्यै भा॒गो॒ऽसि पू॒ष्ण आधि॑पत्य॒मोज॑ स्पृ॒तं त्रि॑ण॒व स्तोमो॑
दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्भा॒गो॒ऽसि बृह॒स्पते॒राधि॑पत्यᳪ स॒मीची॒र्दिश॑ स्पृ॒ताश्च॑तुष्टो॒म स्तोम॑: ।। २५ ।।
vasū॑nāṃ bhā॒go॒’si ru॒drāṇā॒mādhi॑patyaṃ॒ catu॑ṣpāt spṛ॒taṃ ca॑turvi॒ᳪśa stoma॑ ādi॒tyānāṃ॑ bhā॒go॒’si ma॒rutā॒mādhi॑patyaṃ॒ garbhā॑ spṛ॒tāḥ pa॑ñcavi॒ᳪśa॒ stomo ’di॑tyai bhā॒go॒’si pū॒ṣṇa ādhi॑patya॒moja॑ spṛ॒taṃ tri॑ṇa॒va stomo॑ de॒vasya॑ savi॒turbhā॒go॒’si bṛha॒spate॒rādhi॑patyaᳪ sa॒mīcī॒rdiśa॑ spṛ॒tāśca॑tuṣṭo॒ma stoma॑: | | २५ | |
यवा॑नां भा॒गोऽस्यय॑वाना॒माधि॑पत्यं प्र॒जा स्पृ॒ताश्च॑तुश्चत्वारि॒ᳪश स्तोम॑
ऋ॑भू॒णां भा॒गो॒ऽसि विश्वे॑षां दे॒वाना॒माधि॑पत्यं भू॒तᳪ स्पृ॒तं त्र॑यस्त्रि॒ᳪश स्तोम॑: ।। २६ ।।
yavā॑nāṃ bhā॒go’syaya॑vānā॒mādhi॑patyaṃ pra॒jā spṛ॒tāśca॑tuścatvāri॒ᳪśa stoma॑ ṛ॑bhū॒ṇāṃ bhā॒go॒’si viśve॑ṣāṃ de॒vānā॒mādhi॑patyaṃ bhū॒taᳪ spṛ॒taṃ tra॑yastri॒ᳪśa stoma॑: | | २६ | |
सह॑श्च सह॒स्य॒श्च हैम॑न्तिकावृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॒ऽसि॒ कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धय॒: कल्प॑न्ताम॒ग्नय॒: पृथ॒ङ्नम॒ ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः।
ये अ॒ग्नय॒: सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे| है॑मन्तिकावृ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वे सी॑दतम् ।। २७ ।।
saha॑śca saha॒sya॒śca haima॑ntikāvṛ॒tū a॒gnera॑ntaḥ śle॒ṣo॒’si॒ kalpe॑tāṃ॒ dyāvā॑pṛthi॒vī kalpa॑ntā॒māpa॒ oṣa॑dhaya॒: kalpa॑ntāma॒gnaya॒: pṛtha॒ṅnama॒ jyaiṣṭhyā॑ya॒ savra॑tāḥ | ye a॒gnaya॒: sama॑naso’nta॒rā dyāvā॑pṛthi॒vī i॒me| hai॑mantikāvṛ॒tū a॑bhi॒kalpa॑mānā॒ indra॑miva de॒vā a॑bhi॒saṃvi॑śantu॒ tayā॑ de॒vata॑yā’ṅgira॒svad dhru॒ve sī॑datam | | २७ | |
एक॑यास्तुवत प्र॒जा अ॑धीयन्त प्र॒जाप॑ति॒रधि॑पतिरासीत् ति॒सृभि॑रस्तुवत॒ ब्रह्मा॑सृज्यत॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒रधि॑पतिरासीत् प॒ञ्चभि॑रस्तुवत भू॒तान्य॑सृज्यन्त भू॒तानां॒ पति॒रधि॑पतिरासीत् स॒प्तभि॑रस्तुवत सप्त ऋ॒षयो॑ऽसृज्यन्त धा॒ताऽधि॑पतिरासीत् ।। २८ ।।
eka॑yāstuvata pra॒jā a॑dhīyanta pra॒jāpa॑ti॒radhi॑patirāsīt ti॒sṛbhi॑rastuvata॒ brahmā॑sṛjyata॒ brahma॑ṇa॒spati॒radhi॑patirāsīt pa॒ñcabhi॑rastuvata bhū॒tānya॑sṛjyanta bhū॒tānāṃ॒ pati॒radhi॑patirāsīt sa॒ptabhi॑rastuvata sapta ṛ॒ṣayo॑’sṛjyanta dhā॒tā’dhi॑patirāsīt | | २८ | |
न॒वभि॑रस्तुवत पि॒तरो॑ऽसृज्य॒न्तादि॑ति॒रधि॑पत्न्यासीदेकाद॒शभि॑रस्तुवत ऋ॒तवो॑ऽसृज्यन्तार्त॒वा अधि॑पतय आसँस्त्रयोद॒शभि॑रस्तुवत॒ मासा॑ असृज्यन्त संवत्स॒रोऽधि॑पतिरासीत् पञ्चद॒शभि॑रस्तुवत क्ष॒त्रम॑सृज्य॒तेन्द्रो॑ऽधि॑पतिरासीत् सप्तद॒शभि॑रस्तुवत ग्रा॒म्याः प॒शवो॑ऽसृज्यन्त॒ बृह॒स्पति॒रधि॑पतिरासीत् ।। २९ ।।
na॒vabhi॑rastuvata pi॒taro॑’sṛjya॒ntādi॑ti॒radhi॑patnyāsīdekāda॒śabhi॑rastuvata ṛ॒tavo॑’sṛjyantārta॒vā adhi॑pataya āsam̐strayoda॒śabhi॑rastuvata॒ māsā॑ asṛjyanta saṃvatsa॒ro’dhi॑patirāsīt pañcada॒śabhi॑rastuvata kṣa॒trama॑sṛjya॒tendro॑’dhi॑patirāsīt saptada॒śabhi॑rastuvata grā॒myāḥ pa॒śavo॑’sṛjyanta॒ bṛha॒spati॒radhi॑patirāsīt | | २९ | |
न॒वद॒शभि॑रस्तुवत शूद्रा॒र्याव॑सृज्येतामहोरा॒त्रे अधि॑पत्नी आस्ता॒मेक॑विᳪशत्यास्तुव॒तैक॑शपाः प॒शवो॑ऽसृज्यन्त॒ वरु॒णोऽधि॑पतिरासी॒त्
त्रयो॑विᳪशत्यास्तुवत क्षु॒द्रा: प॒शवो॑ऽसृज्यन्त पू॒षाऽधि॑पतिरासी॒त् पञ्च॑विᳪशत्यास्तुवतार॒ण्याः प॒शवो॑ऽसृज्यन्त वा॒युरधि॑पतिरासीत्
स॒प्तवि॑ᳪशत्याऽस्तुवत॒ द्यावा॑पृथि॒वी व्यै॑तां॒ वस॑वो रु॒द्रा आ॑दि॒त्या अ॑नु॒व्या॒यँ॒स्त ए॒वाधि॑पतय आसन् ।। ३० ।।
na॒vada॒śabhi॑rastuvata śūdrā॒ryāva॑sṛjyetāmahorā॒tre adhi॑patnī āstā॒meka॑viᳪśatyāstuva॒taika॑śapāḥ pa॒śavo॑’sṛjyanta॒ varu॒ṇo’dhi॑patirāsī॒t trayo॑viᳪśatyāstuvata kṣu॒drā: pa॒śavo॑’sṛjyanta pū॒ṣā’dhi॑patirāsī॒t pañca॑viᳪśatyāstuvatāra॒ṇyāḥ pa॒śavo॑’sṛjyanta vā॒yuradhi॑patirāsīt sa॒ptavi॑ᳪśatyā’stuvata॒ dyāvā॑pṛthi॒vī vyai॑tāṃ॒ vasa॑vo ru॒drā ā॑di॒tyā a॑nu॒vyā॒yam॒̐sta e॒vādhi॑pataya āsan | | ३० | |
नव॑विᳪशत्याऽस्तुवत॒ वन॒स्पत॑योऽसृज्यन्त॒ सोमोऽधि॑पतिरासी॒देक॑त्रिᳪशताऽस्तुवत प्र॒जा अ॑सृज्यन्त॒ यवा॒श्चाय॑वा॒श्चाधि॑पतय आसँ॒त्रय॑स्त्रिᳪशताऽस्तुवत भू॒तान्य॑शाम्यन् प्र॒जाप॑तिः परमे॒ष्ठ्यधि॑पतिरासील्लो॒कं ता इन्द्र॑म् ।। ३१ ।।
nava॑viᳪśatyā’stuvata॒ vana॒spata॑yo’sṛjyanta॒ somo’dhi॑patirāsī॒deka॑triᳪśatā’stuvata pra॒jā a॑sṛjyanta॒ yavā॒ścāya॑vā॒ścādhi॑pataya āsam॒̐traya॑striᳪśatā’stuvata bhū॒tānya॑śāmyan pra॒jāpa॑tiḥ parame॒ṣṭhyadhi॑patirāsīllo॒kaṃ tā indra॑m | | ३१ | |