EeseDharmaSanātana Library
626मण्डल 8 · सूक्त 6
48 shlokम॒हाँ इन्द्रो॒ य ओज॑सा प॒र्जन्यो॑ वृष्टि॒माँ इ॑व । स्तोमै॑र्व॒त्सस्य॑ वावृधे ॥१॥
ma॒hām̐ indro॒ ya oja॑sā pa॒rjanyo॑ vṛṣṭi॒mām̐ i॑va | stomai॑rva॒tsasya॑ vāvṛdhe || १ ||
प्र॒जामृ॒तस्य॒ पिप्र॑त॒: प्र यद्भर॑न्त॒ वह्न॑यः । विप्रा॑ ऋ॒तस्य॒ वाह॑सा ॥२॥
pra॒jāmṛ॒tasya॒ pipra॑ta॒: pra yadbhara॑nta॒ vahna॑yaḥ | viprā॑ ṛ॒tasya॒ vāha॑sā || २ ||
कण्वा॒ इन्द्रं॒ यदक्र॑त॒ स्तोमै॑र्य॒ज्ञस्य॒ साध॑नम् । जा॒मि ब्रु॑वत॒ आयु॑धम् ॥३॥
kaṇvā॒ indraṃ॒ yadakra॑ta॒ stomai॑rya॒jñasya॒ sādha॑nam | jā॒mi bru॑vata॒ āyu॑dham || ३ ||
सम॑स्य म॒न्यवे॒ विशो॒ विश्वा॑ नमन्त कृ॒ष्टय॑: । स॒मु॒द्राये॑व॒ सिन्ध॑वः ॥४॥
sama॑sya ma॒nyave॒ viśo॒ viśvā॑ namanta kṛ॒ṣṭaya॑: | sa॒mu॒drāye॑va॒ sindha॑vaḥ || ४ ||
ओज॒स्तद॑स्य तित्विष उ॒भे यत्स॒मव॑र्तयत् । इन्द्र॒श्चर्मे॑व॒ रोद॑सी ॥५॥
oja॒stada॑sya titviṣa u॒bhe yatsa॒mava॑rtayat | indra॒ścarme॑va॒ roda॑sī || ५ ||
वि चि॑द्वृ॒त्रस्य॒ दोध॑तो॒ वज्रे॑ण श॒तप॑र्वणा । शिरो॑ बिभेद वृ॒ष्णिना॑ ॥६॥
vi ci॑dvṛ॒trasya॒ dodha॑to॒ vajre॑ṇa śa॒tapa॑rvaṇā | śiro॑ bibheda vṛ॒ṣṇinā॑ || ६ ||
इ॒मा अ॒भि प्र णो॑नुमो वि॒पामग्रे॑षु धी॒तय॑: । अ॒ग्नेः शो॒चिर्न दि॒द्युत॑: ॥७॥
i॒mā a॒bhi pra ṇo॑numo vi॒pāmagre॑ṣu dhī॒taya॑: | a॒gneḥ śo॒cirna di॒dyuta॑: || ७ ||
गुहा॑ स॒तीरुप॒ त्मना॒ प्र यच्छोच॑न्त धी॒तय॑: । कण्वा॑ ऋ॒तस्य॒ धार॑या ॥८॥
guhā॑ sa॒tīrupa॒ tmanā॒ pra yacchoca॑nta dhī॒taya॑: | kaṇvā॑ ṛ॒tasya॒ dhāra॑yā || ८ ||
प्र तमि॑न्द्र नशीमहि र॒यिं गोम॑न्तम॒श्विन॑म् । प्र ब्रह्म॑ पू॒र्वचि॑त्तये ॥९॥
pra tami॑ndra naśīmahi ra॒yiṃ goma॑ntama॒śvina॑m | pra brahma॑ pū॒rvaci॑ttaye || ९ ||
अ॒हमिद्धि पि॒तुष्परि॑ मे॒धामृ॒तस्य॑ ज॒ग्रभ॑ । अ॒हं सूर्य॑ इवाजनि ॥१०॥
a॒hamiddhi pi॒tuṣpari॑ me॒dhāmṛ॒tasya॑ ja॒grabha॑ | a॒haṃ sūrya॑ ivājani || १० ||
अ॒हं प्र॒त्नेन॒ मन्म॑ना॒ गिर॑: शुम्भामि कण्व॒वत् । येनेन्द्र॒: शुष्म॒मिद्द॒धे ॥११॥
a॒haṃ pra॒tnena॒ manma॑nā॒ gira॑: śumbhāmi kaṇva॒vat | yenendra॒: śuṣma॒midda॒dhe || ११ ||
ये त्वामि॑न्द्र॒ न तु॑ष्टु॒वुॠष॑यो॒ ये च॑ तुष्टु॒वुः । ममेद्व॑र्धस्व॒ सुष्टु॑तः ॥१२॥
ye tvāmi॑ndra॒ na tu॑ṣṭu॒vuṝṣa॑yo॒ ye ca॑ tuṣṭu॒vuḥ | mamedva॑rdhasva॒ suṣṭu॑taḥ || १२ ||
यद॑स्य म॒न्युरध्व॑नी॒द्वि वृ॒त्रं प॑र्व॒शो रु॒जन् । अ॒पः स॑मु॒द्रमैर॑यत् ॥१३॥
yada॑sya ma॒nyuradhva॑nī॒dvi vṛ॒traṃ pa॑rva॒śo ru॒jan | a॒paḥ sa॑mu॒dramaira॑yat || १३ ||
नि शुष्ण॑ इन्द्र धर्ण॒सिं वज्रं॑ जघन्थ॒ दस्य॑वि । वृषा॒ ह्यु॑ग्र शृण्वि॒षे ॥१४॥
ni śuṣṇa॑ indra dharṇa॒siṃ vajraṃ॑ jaghantha॒ dasya॑vi | vṛṣā॒ hyu॑gra śṛṇvi॒ṣe || १४ ||
न द्याव॒ इन्द्र॒मोज॑सा॒ नान्तरि॑क्षाणि व॒ज्रिण॑म् । न वि॑व्यचन्त॒ भूम॑यः ॥१५॥
na dyāva॒ indra॒moja॑sā॒ nāntari॑kṣāṇi va॒jriṇa॑m | na vi॑vyacanta॒ bhūma॑yaḥ || १५ ||
यस्त॑ इन्द्र म॒हीर॒पः स्त॑भू॒यमा॑न॒ आश॑यत् । नि तं पद्या॑सु शिश्नथः ॥१६॥
yasta॑ indra ma॒hīra॒paḥ sta॑bhū॒yamā॑na॒ āśa॑yat | ni taṃ padyā॑su śiśnathaḥ || १६ ||
य इ॒मे रोद॑सी म॒ही स॑मी॒ची स॒मज॑ग्रभीत् । तमो॑भिरिन्द्र॒ तं गु॑हः ॥१७॥
ya i॒me roda॑sī ma॒hī sa॑mī॒cī sa॒maja॑grabhīt | tamo॑bhirindra॒ taṃ gu॑haḥ || १७ ||
य इ॑न्द्र॒ यत॑यस्त्वा॒ भृग॑वो॒ ये च॑ तुष्टु॒वुः । ममेदु॑ग्र श्रुधी॒ हव॑म् ॥१८॥
ya i॑ndra॒ yata॑yastvā॒ bhṛga॑vo॒ ye ca॑ tuṣṭu॒vuḥ | mamedu॑gra śrudhī॒ hava॑m || १८ ||
इ॒मास्त॑ इन्द्र॒ पृश्न॑यो घृ॒तं दु॑हत आ॒शिर॑म् । ए॒नामृ॒तस्य॑ पि॒प्युषी॑: ॥१९॥
i॒māsta॑ indra॒ pṛśna॑yo ghṛ॒taṃ du॑hata ā॒śira॑m | e॒nāmṛ॒tasya॑ pi॒pyuṣī॑: || १९ ||
या इ॑न्द्र प्र॒स्व॑स्त्वा॒ऽऽसा गर्भ॒मच॑क्रिरन् । परि॒ धर्मे॑व॒ सूर्य॑म् ॥२०॥
yā i॑ndra pra॒sva॑stvā॒’’sā garbha॒maca॑kriran | pari॒ dharme॑va॒ sūrya॑m || २० ||
त्वामिच्छ॑वसस्पते॒ कण्वा॑ उ॒क्थेन॑ वावृधुः । त्वां सु॒तास॒ इन्द॑वः ॥२१॥
tvāmiccha॑vasaspate॒ kaṇvā॑ u॒kthena॑ vāvṛdhuḥ | tvāṃ su॒tāsa॒ inda॑vaḥ || २१ ||
तवेदि॑न्द्र॒ प्रणी॑तिषू॒त प्रश॑स्तिरद्रिवः । य॒ज्ञो वि॑तन्त॒साय्य॑: ॥२२॥
tavedi॑ndra॒ praṇī॑tiṣū॒ta praśa॑stiradrivaḥ | ya॒jño vi॑tanta॒sāyya॑: || २२ ||
आ न॑ इन्द्र म॒हीमिषं॒ पुरं॒ न द॑र्षि॒ गोम॑तीम् । उ॒त प्र॒जां सु॒वीर्य॑म् ॥२३॥
ā na॑ indra ma॒hīmiṣaṃ॒ puraṃ॒ na da॑rṣi॒ goma॑tīm | u॒ta pra॒jāṃ su॒vīrya॑m || २३ ||
उ॒त त्यदा॒श्वश्व्यं॒ यदि॑न्द्र॒ नाहु॑षी॒ष्वा । अग्रे॑ वि॒क्षु प्र॒दीद॑यत् ॥२४॥
u॒ta tyadā॒śvaśvyaṃ॒ yadi॑ndra॒ nāhu॑ṣī॒ṣvā | agre॑ vi॒kṣu pra॒dīda॑yat || २४ ||
अ॒भि व्र॒जं न त॑त्निषे॒ सूर॑ उपा॒कच॑क्षसम् । यदि॑न्द्र मृ॒ळया॑सि नः ॥२५॥
a॒bhi vra॒jaṃ na ta॑tniṣe॒ sūra॑ upā॒kaca॑kṣasam | yadi॑ndra mṛ॒ḷayā॑si naḥ || २५ ||
यद॒ङ्ग त॑विषी॒यस॒ इन्द्र॑ प्र॒राज॑सि क्षि॒तीः । म॒हाँ अ॑पा॒र ओज॑सा ॥२६॥
yada॒ṅga ta॑viṣī॒yasa॒ indra॑ pra॒rāja॑si kṣi॒tīḥ | ma॒hām̐ a॑pā॒ra oja॑sā || २६ ||
तं त्वा॑ ह॒विष्म॑ती॒र्विश॒ उप॑ ब्रुवत ऊ॒तये॑ । उ॒रु॒ज्रय॑स॒मिन्दु॑भिः ॥२७॥
taṃ tvā॑ ha॒viṣma॑tī॒rviśa॒ upa॑ bruvata ū॒taye॑ | u॒ru॒jraya॑sa॒mindu॑bhiḥ || २७ ||
उ॒प॒ह्व॒रे गि॑री॒णां सं॑ग॒थे च॑ न॒दीना॑म् । धि॒या विप्रो॑ अजायत ॥२८॥
u॒pa॒hva॒re gi॑rī॒ṇāṃ saṃ॑ga॒the ca॑ na॒dīnā॑m | dhi॒yā vipro॑ ajāyata || २८ ||
अत॑: समु॒द्रमु॒द्वत॑श्चिकि॒त्वाँ अव॑ पश्यति । यतो॑ विपा॒न एज॑ति ॥२९॥
ata॑: samu॒dramu॒dvata॑ściki॒tvām̐ ava॑ paśyati | yato॑ vipā॒na eja॑ti || २९ ||
आदित्प्र॒त्नस्य॒ रेत॑सो॒ ज्योति॑ष्पश्यन्ति वास॒रम् । प॒रो यदि॒ध्यते॑ दि॒वा ॥३०॥
āditpra॒tnasya॒ reta॑so॒ jyoti॑ṣpaśyanti vāsa॒ram | pa॒ro yadi॒dhyate॑ di॒vā || ३० ||
कण्वा॑स इन्द्र ते म॒तिं विश्वे॑ वर्धन्ति॒ पौंस्य॑म् । उ॒तो श॑विष्ठ॒ वृष्ण्य॑म् ॥३१॥
kaṇvā॑sa indra te ma॒tiṃ viśve॑ vardhanti॒ pauṃsya॑m | u॒to śa॑viṣṭha॒ vṛṣṇya॑m || ३१ ||
इ॒मां म॑ इन्द्र सुष्टु॒तिं जु॒षस्व॒ प्र सु माम॑व । उ॒त प्र व॑र्धया म॒तिम् ॥३२॥
i॒māṃ ma॑ indra suṣṭu॒tiṃ ju॒ṣasva॒ pra su māma॑va | u॒ta pra va॑rdhayā ma॒tim || ३२ ||
उ॒त ब्र॑ह्म॒ण्या व॒यं तुभ्यं॑ प्रवृद्ध वज्रिवः । विप्रा॑ अतक्ष्म जी॒वसे॑ ॥३३॥
u॒ta bra॑hma॒ṇyā va॒yaṃ tubhyaṃ॑ pravṛddha vajrivaḥ | viprā॑ atakṣma jī॒vase॑ || ३३ ||
अ॒भि कण्वा॑ अनूष॒ताऽऽपो॒ न प्र॒वता॑ य॒तीः । इन्द्रं॒ वन॑न्वती म॒तिः ॥३४॥
a॒bhi kaṇvā॑ anūṣa॒tā’’po॒ na pra॒vatā॑ ya॒tīḥ | indraṃ॒ vana॑nvatī ma॒tiḥ || ३४ ||
इन्द्र॑मु॒क्थानि॑ वावृधुः समु॒द्रमि॑व॒ सिन्ध॑वः । अनु॑त्तमन्युम॒जर॑म् ॥३५॥
indra॑mu॒kthāni॑ vāvṛdhuḥ samu॒drami॑va॒ sindha॑vaḥ | anu॑ttamanyuma॒jara॑m || ३५ ||
आ नो॑ याहि परा॒वतो॒ हरि॑भ्यां हर्य॒ताभ्या॑म् । इ॒ममि॑न्द्र सु॒तं पि॑ब ॥३६॥
ā no॑ yāhi parā॒vato॒ hari॑bhyāṃ harya॒tābhyā॑m | i॒mami॑ndra su॒taṃ pi॑ba || ३६ ||
त्वामिद्वृ॑त्रहन्तम॒ जना॑सो वृ॒क्तब॑र्हिषः । हव॑न्ते॒ वाज॑सातये ॥३७॥
tvāmidvṛ॑trahantama॒ janā॑so vṛ॒ktaba॑rhiṣaḥ | hava॑nte॒ vāja॑sātaye || ३७ ||
अनु॑ त्वा॒ रोद॑सी उ॒भे च॒क्रं न व॒र्त्येत॑शम् । अनु॑ सुवा॒नास॒ इन्द॑वः ॥३८॥
anu॑ tvā॒ roda॑sī u॒bhe ca॒kraṃ na va॒rtyeta॑śam | anu॑ suvā॒nāsa॒ inda॑vaḥ || ३८ ||
मन्द॑स्वा॒ सु स्व॑र्णर उ॒तेन्द्र॑ शर्य॒णाव॑ति । मत्स्वा॒ विव॑स्वतो म॒ती ॥३९॥
manda॑svā॒ su sva॑rṇara u॒tendra॑ śarya॒ṇāva॑ti | matsvā॒ viva॑svato ma॒tī || ३९ ||
वा॒वृ॒धा॒न उप॒ द्यवि॒ वृषा॑ व॒ज्र्य॑रोरवीत् । वृ॒त्र॒हा सो॑म॒पात॑मः ॥४०॥
vā॒vṛ॒dhā॒na upa॒ dyavi॒ vṛṣā॑ va॒jrya॑roravīt | vṛ॒tra॒hā so॑ma॒pāta॑maḥ || ४० ||
ऋषि॒र्हि पू॑र्व॒जा अस्येक॒ ईशा॑न॒ ओज॑सा । इन्द्र॑ चोष्कू॒यसे॒ वसु॑ ॥४१॥
ṛṣi॒rhi pū॑rva॒jā asyeka॒ īśā॑na॒ oja॑sā | indra॑ coṣkū॒yase॒ vasu॑ || ४१ ||
अ॒स्माकं॑ त्वा सु॒ताँ उप॑ वी॒तपृ॑ष्ठा अ॒भि प्रय॑: । श॒तं व॑हन्तु॒ हर॑यः ॥४२॥
a॒smākaṃ॑ tvā su॒tām̐ upa॑ vī॒tapṛ॑ṣṭhā a॒bhi praya॑: | śa॒taṃ va॑hantu॒ hara॑yaḥ || ४२ ||
इ॒मां सु पू॒र्व्यां धियं॒ मधो॑र्घृ॒तस्य॑ पि॒प्युषी॑म् । कण्वा॑ उ॒क्थेन॑ वावृधुः ॥४३॥
i॒māṃ su pū॒rvyāṃ dhiyaṃ॒ madho॑rghṛ॒tasya॑ pi॒pyuṣī॑m | kaṇvā॑ u॒kthena॑ vāvṛdhuḥ || ४३ ||
इन्द्र॒मिद्विम॑हीनां॒ मेधे॑ वृणीत॒ मर्त्य॑: । इन्द्रं॑ सनि॒ष्युरू॒तये॑ ॥४४॥
indra॒midvima॑hīnāṃ॒ medhe॑ vṛṇīta॒ martya॑: | indraṃ॑ sani॒ṣyurū॒taye॑ || ४४ ||
अ॒र्वाञ्चं॑ त्वा पुरुष्टुत प्रि॒यमे॑धस्तुता॒ हरी॑ । सो॒म॒पेया॑य वक्षतः ॥४५॥
a॒rvāñcaṃ॑ tvā puruṣṭuta pri॒yame॑dhastutā॒ harī॑ | so॒ma॒peyā॑ya vakṣataḥ || ४५ ||
श॒तम॒हं ति॒रिन्दि॑रे स॒हस्रं॒ पर्शा॒वा द॑दे । राधां॑सि॒ याद्वा॑नाम् ॥४६॥
śa॒tama॒haṃ ti॒rindi॑re sa॒hasraṃ॒ parśā॒vā da॑de | rādhāṃ॑si॒ yādvā॑nām || ४६ ||
त्रीणि॑ श॒तान्यर्व॑तां स॒हस्रा॒ दश॒ गोना॑म् । द॒दुष्प॒ज्राय॒ साम्ने॑ ॥४७॥
trīṇi॑ śa॒tānyarva॑tāṃ sa॒hasrā॒ daśa॒ gonā॑m | da॒duṣpa॒jrāya॒ sāmne॑ || ४७ ||
उदा॑नट् ककु॒हो दिव॒मुष्ट्रा॑ञ्चतु॒र्युजो॒ दद॑त् । श्रव॑सा॒ याद्वं॒ जन॑म् ॥४८॥
udā॑naṭ kaku॒ho diva॒muṣṭrā॑ñcatu॒ryujo॒ dada॑t | śrava॑sā॒ yādvaṃ॒ jana॑m || ४८ ||