EeseDharmaSanātana Library
624मण्डल 8 · सूक्त 4
21 shlokयदि॑न्द्र॒ प्रागपा॒गुद॒ङ्न्य॑ग्वा हू॒यसे॒ नृभि॑: । सिमा॑ पु॒रू नृषू॑तो अ॒स्यान॒वेऽसि॑ प्रशर्ध तु॒र्वशे॑ ॥१॥
yadi॑ndra॒ prāgapā॒guda॒ṅnya॑gvā hū॒yase॒ nṛbhi॑: | simā॑ pu॒rū nṛṣū॑to a॒syāna॒ve’si॑ praśardha tu॒rvaśe॑ || १ ||
यद्वा॒ रुमे॒ रुश॑मे॒ श्याव॑के॒ कृप॒ इन्द्र॑ मा॒दय॑से॒ सचा॑ ।
कण्वा॑सस्त्वा॒ ब्रह्म॑भि॒: स्तोम॑वाहस॒ इन्द्रा य॑च्छ॒न्त्या ग॑हि ॥२॥
yadvā॒ rume॒ ruśa॑me॒ śyāva॑ke॒ kṛpa॒ indra॑ mā॒daya॑se॒ sacā॑ | kaṇvā॑sastvā॒ brahma॑bhi॒: stoma॑vāhasa॒ indrā ya॑ccha॒ntyā ga॑hi || २ ||
यथा॑ गौ॒रो अ॒पा कृ॒तं तृष्य॒न्नेत्यवेरि॑णम् । आ॒पि॒त्वे न॑: प्रपि॒त्वे तूय॒मा ग॑हि॒ कण्वे॑षु॒ सु सचा॒ पिब॑ ॥३॥
yathā॑ gau॒ro a॒pā kṛ॒taṃ tṛṣya॒nnetyaveri॑ṇam | ā॒pi॒tve na॑: prapi॒tve tūya॒mā ga॑hi॒ kaṇve॑ṣu॒ su sacā॒ piba॑ || ३ ||
मन्द॑न्तु त्वा मघवन्नि॒न्द्रेन्द॑वो राधो॒देया॑य सुन्व॒ते । आ॒मुष्या॒ सोम॑मपिबश्च॒मू सु॒तं ज्येष्ठं॒ तद्द॑धिषे॒ सह॑: ॥४॥
manda॑ntu tvā maghavanni॒ndrenda॑vo rādho॒deyā॑ya sunva॒te | ā॒muṣyā॒ soma॑mapibaśca॒mū su॒taṃ jyeṣṭhaṃ॒ tadda॑dhiṣe॒ saha॑: || ४ ||
प्र च॑क्रे॒ सह॑सा॒ सहो॑ ब॒भञ्ज॑ म॒न्युमोज॑सा । विश्वे॑ त इन्द्र पृतना॒यवो॑ यहो॒ नि वृ॒क्षा इ॑व येमिरे ॥५॥
pra ca॑kre॒ saha॑sā॒ saho॑ ba॒bhañja॑ ma॒nyumoja॑sā | viśve॑ ta indra pṛtanā॒yavo॑ yaho॒ ni vṛ॒kṣā i॑va yemire || ५ ||
स॒हस्रे॑णेव सचते यवी॒युधा॒ यस्त॒ आन॒ळुप॑स्तुतिम् । पु॒त्रं प्रा॑व॒र्गं कृ॑णुते सु॒वीर्ये॑ दा॒श्नोति॒ नम॑उक्तिभिः ॥६॥
sa॒hasre॑ṇeva sacate yavī॒yudhā॒ yasta॒ āna॒ḷupa॑stutim | pu॒traṃ prā॑va॒rgaṃ kṛ॑ṇute su॒vīrye॑ dā॒śnoti॒ nama॑uktibhiḥ || ६ ||
मा भे॑म॒ मा श्र॑मिष्मो॒ग्रस्य॑ स॒ख्ये तव॑ । म॒हत्ते॒ वृष्णो॑ अभि॒चक्ष्यं॑ कृ॒तं पश्ये॑म तु॒र्वशं॒ यदु॑म् ॥७॥
mā bhe॑ma॒ mā śra॑miṣmo॒grasya॑ sa॒khye tava॑ | ma॒hatte॒ vṛṣṇo॑ abhi॒cakṣyaṃ॑ kṛ॒taṃ paśye॑ma tu॒rvaśaṃ॒ yadu॑m || ७ ||
स॒व्यामनु॑ स्फि॒ग्यं॑ वावसे॒ वृषा॒ न दा॒नो अ॑स्य रोषति । मध्वा॒ सम्पृ॑क्ताः सार॒घेण॑ धे॒नव॒स्तूय॒मेहि॒ द्रवा॒ पिब॑ ॥८॥
sa॒vyāmanu॑ sphi॒gyaṃ॑ vāvase॒ vṛṣā॒ na dā॒no a॑sya roṣati | madhvā॒ sampṛ॑ktāḥ sāra॒gheṇa॑ dhe॒nava॒stūya॒mehi॒ dravā॒ piba॑ || ८ ||
अ॒श्वी र॒थी सु॑रू॒प इद्गोमाँ॒ इदि॑न्द्र ते॒ सखा॑ । श्वा॒त्र॒भाजा॒ वय॑सा सचते॒ सदा॑ च॒न्द्रो या॑ति स॒भामुप॑ ॥९॥
a॒śvī ra॒thī su॑rū॒pa idgomām॒̐ idi॑ndra te॒ sakhā॑ | śvā॒tra॒bhājā॒ vaya॑sā sacate॒ sadā॑ ca॒ndro yā॑ti sa॒bhāmupa॑ || ९ ||
ऋश्यो॒ न तृष्य॑न्नव॒पान॒मा ग॑हि॒ पिबा॒ सोमं॒ वशाँ॒ अनु॑ । नि॒मेघ॑मानो मघवन्दि॒वेदि॑व॒ ओजि॑ष्ठं दधिषे॒ सह॑: ॥१०॥
ṛśyo॒ na tṛṣya॑nnava॒pāna॒mā ga॑hi॒ pibā॒ somaṃ॒ vaśām॒̐ anu॑ | ni॒megha॑māno maghavandi॒vedi॑va॒ oji॑ṣṭhaṃ dadhiṣe॒ saha॑: || १० ||
अध्व॑र्यो द्रा॒वया॒ त्वं सोम॒मिन्द्र॑: पिपासति । उप॑ नू॒नं यु॑युजे॒ वृष॑णा॒ हरी॒ आ च॑ जगाम वृत्र॒हा ॥११॥
adhva॑ryo drā॒vayā॒ tvaṃ soma॒mindra॑: pipāsati | upa॑ nū॒naṃ yu॑yuje॒ vṛṣa॑ṇā॒ harī॒ ā ca॑ jagāma vṛtra॒hā || ११ ||
स्व॒यं चि॒त्स म॑न्यते॒ दाशु॑रि॒र्जनो॒ यत्रा॒ सोम॑स्य तृ॒म्पसि॑ ।
इ॒दं ते॒ अन्नं॒ युज्यं॒ समु॑क्षितं॒ तस्येहि॒ प्र द्र॑वा॒ पिब॑ ॥१२॥
sva॒yaṃ ci॒tsa ma॑nyate॒ dāśu॑ri॒rjano॒ yatrā॒ soma॑sya tṛ॒mpasi॑ | i॒daṃ te॒ annaṃ॒ yujyaṃ॒ samu॑kṣitaṃ॒ tasyehi॒ pra dra॑vā॒ piba॑ || १२ ||
र॒थे॒ष्ठाया॑ध्वर्यव॒: सोम॒मिन्द्रा॑य सोतन । अधि॑ ब्र॒ध्नस्याद्र॑यो॒ वि च॑क्षते सु॒न्वन्तो॑ दा॒श्व॑ध्वरम् ॥१३॥
ra॒the॒ṣṭhāyā॑dhvaryava॒: soma॒mindrā॑ya sotana | adhi॑ bra॒dhnasyādra॑yo॒ vi ca॑kṣate su॒nvanto॑ dā॒śva॑dhvaram || १३ ||
उप॑ ब्र॒ध्नं वा॒वाता॒ वृष॑णा॒ हरी॒ इन्द्र॑म॒पसु॑ वक्षतः । अ॒र्वाञ्चं॑ त्वा॒ सप्त॑योऽध्वर॒श्रियो॒ वह॑न्तु॒ सव॒नेदुप॑ ॥१४॥
upa॑ bra॒dhnaṃ vā॒vātā॒ vṛṣa॑ṇā॒ harī॒ indra॑ma॒pasu॑ vakṣataḥ | a॒rvāñcaṃ॑ tvā॒ sapta॑yo’dhvara॒śriyo॒ vaha॑ntu॒ sava॒nedupa॑ || १४ ||
प्र पू॒षणं॑ वृणीमहे॒ युज्या॑य पुरू॒वसु॑म् । स श॑क्र शिक्ष पुरुहूत नो धि॒या तुजे॑ रा॒ये वि॑मोचन ॥१५॥
pra pū॒ṣaṇaṃ॑ vṛṇīmahe॒ yujyā॑ya purū॒vasu॑m | sa śa॑kra śikṣa puruhūta no dhi॒yā tuje॑ rā॒ye vi॑mocana || १५ ||
सं न॑: शिशीहि भु॒रिजो॑रिव क्षु॒रं रास्व॑ रा॒यो वि॑मोचन । त्वे तन्न॑: सु॒वेद॑मु॒स्रियं॒ वसु॒ यं त्वं हि॒नोषि॒ मर्त्य॑म् ॥१६॥
saṃ na॑: śiśīhi bhu॒rijo॑riva kṣu॒raṃ rāsva॑ rā॒yo vi॑mocana | tve tanna॑: su॒veda॑mu॒sriyaṃ॒ vasu॒ yaṃ tvaṃ hi॒noṣi॒ martya॑m || १६ ||
वेमि॑ त्वा पूषन्नृ॒ञ्जसे॒ वेमि॒ स्तोत॑व आघृणे । न तस्य॑ वे॒म्यर॑णं॒ हि तद्व॑सो स्तु॒षे प॒ज्राय॒ साम्ने॑ ॥१७॥
vemi॑ tvā pūṣannṛ॒ñjase॒ vemi॒ stota॑va āghṛṇe | na tasya॑ ve॒myara॑ṇaṃ॒ hi tadva॑so stu॒ṣe pa॒jrāya॒ sāmne॑ || १७ ||
परा॒ गावो॒ यव॑सं॒ कच्चि॑दाघृणे॒ नित्यं॒ रेक्णो॑ अमर्त्य । अ॒स्माकं॑ पूषन्नवि॒ता शि॒वो भ॑व॒ मंहि॑ष्ठो॒ वाज॑सातये ॥१८॥
parā॒ gāvo॒ yava॑saṃ॒ kacci॑dāghṛṇe॒ nityaṃ॒ rekṇo॑ amartya | a॒smākaṃ॑ pūṣannavi॒tā śi॒vo bha॑va॒ maṃhi॑ṣṭho॒ vāja॑sātaye || १८ ||
स्थू॒रं राध॑: श॒ताश्वं॑ कुरु॒ङ्गस्य॒ दिवि॑ष्टिषु । राज्ञ॑स्त्वे॒षस्य॑ सु॒भग॑स्य रा॒तिषु॑ तु॒र्वशे॑ष्वमन्महि ॥१९॥
sthū॒raṃ rādha॑: śa॒tāśvaṃ॑ kuru॒ṅgasya॒ divi॑ṣṭiṣu | rājña॑stve॒ṣasya॑ su॒bhaga॑sya rā॒tiṣu॑ tu॒rvaśe॑ṣvamanmahi || १९ ||
धी॒भिः सा॒तानि॑ का॒ण्वस्य॑ वा॒जिन॑: प्रि॒यमे॑धैर॒भिद्यु॑भिः । ष॒ष्टिं स॒हस्रानु॒ निर्म॑जामजे॒ निर्यू॒थानि॒ गवा॒मृषि॑: ॥२०॥
dhī॒bhiḥ sā॒tāni॑ kā॒ṇvasya॑ vā॒jina॑: pri॒yame॑dhaira॒bhidyu॑bhiḥ | ṣa॒ṣṭiṃ sa॒hasrānu॒ nirma॑jāmaje॒ niryū॒thāni॒ gavā॒mṛṣi॑: || २० ||
वृ॒क्षाश्चि॑न्मे अभिपि॒त्वे अ॑रारणुः । गां भ॑जन्त मे॒हनाऽश्वं॑ भजन्त मे॒हना॑ ॥२१॥
vṛ॒kṣāści॑nme abhipi॒tve a॑rāraṇuḥ | gāṃ bha॑janta me॒hanā’śvaṃ॑ bhajanta me॒hanā॑ || २१ ||