EeseDharmaSanātana Library
622मण्डल 8 · सूक्त 2
42 shlokइ॒दं व॑सो सु॒तमन्ध॒: पिबा॒ सुपू॑र्णमु॒दर॑म् । अना॑भयिन्ररि॒मा ते॑ ॥१॥
i॒daṃ va॑so su॒tamandha॒: pibā॒ supū॑rṇamu॒dara॑m | anā॑bhayinrari॒mā te॑ || १ ||
नृभि॑र्धू॒तः सु॒तो अश्नै॒रव्यो॒ वारै॒: परि॑पूतः । अश्वो॒ न नि॒क्तो न॒दीषु॑ ॥२॥
nṛbhi॑rdhū॒taḥ su॒to aśnai॒ravyo॒ vārai॒: pari॑pūtaḥ | aśvo॒ na ni॒kto na॒dīṣu॑ || २ ||
तं ते॒ यवं॒ यथा॒ गोभि॑: स्वा॒दुम॑कर्म श्री॒णन्त॑: । इन्द्र॑ त्वा॒स्मिन्त्स॑ध॒मादे॑ ॥३॥
taṃ te॒ yavaṃ॒ yathā॒ gobhi॑: svā॒duma॑karma śrī॒ṇanta॑: | indra॑ tvā॒smintsa॑dha॒māde॑ || ३ ||
इन्द्र॒ इत्सो॑म॒पा एक॒ इन्द्र॑: सुत॒पा वि॒श्वायु॑: । अ॒न्तर्दे॒वान्मर्त्याँ॑श्च ॥४॥
indra॒ itso॑ma॒pā eka॒ indra॑: suta॒pā vi॒śvāyu॑: | a॒ntarde॒vānmartyām̐॑śca || ४ ||
न यं शु॒क्रो न दुरा॑शी॒र्न तृ॒प्रा उ॑रु॒व्यच॑सम् । अ॒प॒स्पृ॒ण्व॒ते सु॒हार्द॑म् ॥५॥
na yaṃ śu॒kro na durā॑śī॒rna tṛ॒prā u॑ru॒vyaca॑sam | a॒pa॒spṛ॒ṇva॒te su॒hārda॑m || ५ ||
गोभि॒र्यदी॑म॒न्ये अ॒स्मन्मृ॒गं न व्रा मृ॒गय॑न्ते । अ॒भि॒त्सर॑न्ति धे॒नुभि॑: ॥६॥
gobhi॒ryadī॑ma॒nye a॒smanmṛ॒gaṃ na vrā mṛ॒gaya॑nte | a॒bhi॒tsara॑nti dhe॒nubhi॑: || ६ ||
त्रय॒ इन्द्र॑स्य॒ सोमा॑: सु॒तास॑: सन्तु दे॒वस्य॑ । स्वे क्षये॑ सुत॒पाव्न॑: ॥७॥
traya॒ indra॑sya॒ somā॑: su॒tāsa॑: santu de॒vasya॑ | sve kṣaye॑ suta॒pāvna॑: || ७ ||
त्रय॒: कोशा॑सः श्चोतन्ति ति॒स्रश्च॒म्व१: सुपू॑र्णाः । स॒मा॒ने अधि॒ भार्म॑न् ॥८॥
traya॒: kośā॑saḥ ścotanti ti॒sraśca॒mva१: supū॑rṇāḥ | sa॒mā॒ne adhi॒ bhārma॑n || ८ ||
शुचि॑रसि पुरुनि॒:ष्ठाः क्षी॒रैर्म॑ध्य॒त आशी॑र्तः । द॒ध्ना मन्दि॑ष्ठ॒: शूर॑स्य ॥९॥
śuci॑rasi puruni॒:ṣṭhāḥ kṣī॒rairma॑dhya॒ta āśī॑rtaḥ | da॒dhnā mandi॑ṣṭha॒: śūra॑sya || ९ ||
इ॒मे त॑ इन्द्र॒ सोमा॑स्ती॒व्रा अ॒स्मे सु॒तास॑: । शु॒क्रा आ॒शिरं॑ याचन्ते ॥१०॥
i॒me ta॑ indra॒ somā॑stī॒vrā a॒sme su॒tāsa॑: | śu॒krā ā॒śiraṃ॑ yācante || १० ||
ताँ आ॒शिरं॑ पुरो॒ळाश॒मिन्द्रे॒मं सोमं॑ श्रीणीहि । रे॒वन्तं॒ हि त्वा॑ शृ॒णोमि॑ ॥११॥
tām̐ ā॒śiraṃ॑ puro॒ḷāśa॒mindre॒maṃ somaṃ॑ śrīṇīhi | re॒vantaṃ॒ hi tvā॑ śṛ॒ṇomi॑ || ११ ||
हृ॒त्सु पी॒तासो॑ युध्यन्ते दु॒र्मदा॑सो॒ न सुरा॑याम् । ऊध॒र्न न॒ग्ना ज॑रन्ते ॥१२॥
hṛ॒tsu pī॒tāso॑ yudhyante du॒rmadā॑so॒ na surā॑yām | ūdha॒rna na॒gnā ja॑rante || १२ ||
रे॒वाँ इद्रे॒वत॑: स्तो॒ता स्यात्त्वाव॑तो म॒घोन॑: । प्रेदु॑ हरिवः श्रु॒तस्य॑ ॥१३॥
re॒vām̐ idre॒vata॑: sto॒tā syāttvāva॑to ma॒ghona॑: | predu॑ harivaḥ śru॒tasya॑ || १३ ||
उ॒क्थं च॒न श॒स्यमा॑न॒मगो॑र॒रिरा चि॑केत । न गा॑य॒त्रं गी॒यमा॑नं ॥१४॥
u॒kthaṃ ca॒na śa॒syamā॑na॒mago॑ra॒rirā ci॑keta | na gā॑ya॒traṃ gī॒yamā॑naṃ || १४ ||
मा न॑ इन्द्र पीय॒त्नवे॒ मा शर्ध॑ते॒ परा॑ दाः । शिक्षा॑ शचीव॒: शची॑भिः ॥१५॥
mā na॑ indra pīya॒tnave॒ mā śardha॑te॒ parā॑ dāḥ | śikṣā॑ śacīva॒: śacī॑bhiḥ || १५ ||
व॒यमु॑ त्वा त॒दिद॑र्था॒ इन्द्र॑ त्वा॒यन्त॒: सखा॑यः । कण्वा॑ उ॒क्थेभि॑र्जरन्ते ॥१६॥
va॒yamu॑ tvā ta॒dida॑rthā॒ indra॑ tvā॒yanta॒: sakhā॑yaḥ | kaṇvā॑ u॒kthebhi॑rjarante || १६ ||
न घे॑म॒न्यदा प॑पन॒ वज्रि॑न्न॒पसो॒ नवि॑ष्टौ । तवेदु॒ स्तोमं॑ चिकेत ॥१७॥
na ghe॑ma॒nyadā pa॑pana॒ vajri॑nna॒paso॒ navi॑ṣṭau | tavedu॒ stomaṃ॑ ciketa || १७ ||
इ॒च्छन्ति॑ दे॒वाः सु॒न्वन्तं॒ न स्वप्ना॑य स्पृहयन्ति । यन्ति॑ प्र॒माद॒मत॑न्द्राः ॥१८॥
i॒cchanti॑ de॒vāḥ su॒nvantaṃ॒ na svapnā॑ya spṛhayanti | yanti॑ pra॒māda॒mata॑ndrāḥ || १८ ||
ओ षु प्र या॑हि॒ वाजे॑भि॒र्मा हृ॑णीथा अ॒भ्य१स्मान् । म॒हाँ इ॑व॒ युव॑जानिः ॥१९॥
o ṣu pra yā॑hi॒ vāje॑bhi॒rmā hṛ॑ṇīthā a॒bhya१smān | ma॒hām̐ i॑va॒ yuva॑jāniḥ || १९ ||
मो ष्व१द्य दु॒र्हणा॑वान्त्सा॒यं क॑रदा॒रे अ॒स्मत् । अ॒श्री॒र इ॑व॒ जामा॑ता ॥२०॥
mo ṣva१dya du॒rhaṇā॑vāntsā॒yaṃ ka॑radā॒re a॒smat | a॒śrī॒ra i॑va॒ jāmā॑tā || २० ||
वि॒द्मा ह्य॑स्य वी॒रस्य॑ भूरि॒दाव॑रीं सुम॒तिम् । त्रि॒षु जा॒तस्य॒ मनां॑सि ॥२१॥
vi॒dmā hya॑sya vī॒rasya॑ bhūri॒dāva॑rīṃ suma॒tim | tri॒ṣu jā॒tasya॒ manāṃ॑si || २१ ||
आ तू षि॑ञ्च॒ कण्व॑मन्तं॒ न घा॑ विद्म शवसा॒नात् । य॒शस्त॑रं श॒तमू॑तेः ॥२२॥
ā tū ṣi॑ñca॒ kaṇva॑mantaṃ॒ na ghā॑ vidma śavasā॒nāt | ya॒śasta॑raṃ śa॒tamū॑teḥ || २२ ||
ज्येष्ठे॑न सोत॒रिन्द्रा॑य॒ सोमं॑ वी॒राय॑ श॒क्राय॑ । भरा॒ पिब॒न्नर्या॑य ॥२३॥
jyeṣṭhe॑na sota॒rindrā॑ya॒ somaṃ॑ vī॒rāya॑ śa॒krāya॑ | bharā॒ piba॒nnaryā॑ya || २३ ||
यो वेदि॑ष्ठो अव्य॒थिष्वश्वा॑वन्तं जरि॒तृभ्य॑: । वाजं॑ स्तो॒तृभ्यो॒ गोम॑न्तम् ॥२४॥
yo vedi॑ṣṭho avya॒thiṣvaśvā॑vantaṃ jari॒tṛbhya॑: | vājaṃ॑ sto॒tṛbhyo॒ goma॑ntam || २४ ||
पन्य॑म्पन्य॒मित्सो॑तार॒ आ धा॑वत॒ मद्या॑य । सोमं॑ वी॒राय॒ शूरा॑य ॥२५॥
panya॑mpanya॒mitso॑tāra॒ ā dhā॑vata॒ madyā॑ya | somaṃ॑ vī॒rāya॒ śūrā॑ya || २५ ||
पाता॑ वृत्र॒हा सु॒तमा घा॑ गम॒न्नारे अ॒स्मत् । नि य॑मते श॒तमू॑तिः ॥२६॥
pātā॑ vṛtra॒hā su॒tamā ghā॑ gama॒nnāre a॒smat | ni ya॑mate śa॒tamū॑tiḥ || २६ ||
एह हरी॑ ब्रह्म॒युजा॑ श॒ग्मा व॑क्षत॒: सखा॑यम् । गी॒र्भिः श्रु॒तं गिर्व॑णसम् ॥२७॥
eha harī॑ brahma॒yujā॑ śa॒gmā va॑kṣata॒: sakhā॑yam | gī॒rbhiḥ śru॒taṃ girva॑ṇasam || २७ ||
स्वा॒दव॒: सोमा॒ आ या॑हि श्री॒ताः सोमा॒ आ या॑हि । शिप्रि॒न्नृषी॑व॒: शची॑वो॒ नायमच्छा॑ सध॒माद॑म् ॥२८॥
svā॒dava॒: somā॒ ā yā॑hi śrī॒tāḥ somā॒ ā yā॑hi | śipri॒nnṛṣī॑va॒: śacī॑vo॒ nāyamacchā॑ sadha॒māda॑m || २८ ||
स्तुत॑श्च॒ यास्त्वा॒ वर्ध॑न्ति म॒हे राध॑से नृ॒म्णाय॑ । इन्द्र॑ का॒रिणं॑ वृ॒धन्त॑: ॥२९॥
stuta॑śca॒ yāstvā॒ vardha॑nti ma॒he rādha॑se nṛ॒mṇāya॑ | indra॑ kā॒riṇaṃ॑ vṛ॒dhanta॑: || २९ ||
गिर॑श्च॒ यास्ते॑ गिर्वाह उ॒क्था च॒ तुभ्यं॒ तानि॑ । स॒त्रा द॑धि॒रे शवां॑सि ॥३०॥
gira॑śca॒ yāste॑ girvāha u॒kthā ca॒ tubhyaṃ॒ tāni॑ | sa॒trā da॑dhi॒re śavāṃ॑si || ३० ||
ए॒वेदे॒ष तु॑विकू॒र्मिर्वाजाँ॒ एको॒ वज्र॑हस्तः । स॒नादमृ॑क्तो दयते ॥३१॥
e॒vede॒ṣa tu॑vikū॒rmirvājām॒̐ eko॒ vajra॑hastaḥ | sa॒nādamṛ॑kto dayate || ३१ ||
हन्ता॑ वृ॒त्रं दक्षि॑णे॒नेन्द्र॑: पु॒रू पु॑रुहू॒तः । म॒हान्म॒हीभि॒: शची॑भिः ॥३२॥
hantā॑ vṛ॒traṃ dakṣi॑ṇe॒nendra॑: pu॒rū pu॑ruhū॒taḥ | ma॒hānma॒hībhi॒: śacī॑bhiḥ || ३२ ||
यस्मि॒न्विश्वा॑श्चर्ष॒णय॑ उ॒त च्यौ॒त्ना ज्रयां॑सि च । अनु॒ घेन्म॒न्दी म॒घोन॑: ॥३३॥
yasmi॒nviśvā॑ścarṣa॒ṇaya॑ u॒ta cyau॒tnā jrayāṃ॑si ca | anu॒ ghenma॒ndī ma॒ghona॑: || ३३ ||
ए॒ष ए॒तानि॑ चका॒रेन्द्रो॒ विश्वा॒ योऽति॑ शृ॒ण्वे । वा॒ज॒दावा॑ म॒घोना॑म् ॥३४॥
e॒ṣa e॒tāni॑ cakā॒rendro॒ viśvā॒ yo’ti॑ śṛ॒ṇve | vā॒ja॒dāvā॑ ma॒ghonā॑m || ३४ ||
प्रभ॑र्ता॒ रथं॑ ग॒व्यन्त॑मपा॒काच्चि॒द्यमव॑ति । इ॒नो वसु॒ स हि वोळ्हा॑ ॥३५॥
prabha॑rtā॒ rathaṃ॑ ga॒vyanta॑mapā॒kācci॒dyamava॑ti | i॒no vasu॒ sa hi voḷhā॑ || ३५ ||
सनि॑ता॒ विप्रो॒ अर्व॑द्भि॒र्हन्ता॑ वृ॒त्रं नृभि॒: शूर॑: । स॒त्यो॑ऽवि॒ता वि॒धन्त॑म् ॥३६॥
sani॑tā॒ vipro॒ arva॑dbhi॒rhantā॑ vṛ॒traṃ nṛbhi॒: śūra॑: | sa॒tyo॑’vi॒tā vi॒dhanta॑m || ३६ ||
यज॑ध्वैनं प्रियमेधा॒ इन्द्रं॑ स॒त्राचा॒ मन॑सा । यो भूत्सोमै॑: स॒त्यम॑द्वा ॥३७॥
yaja॑dhvainaṃ priyamedhā॒ indraṃ॑ sa॒trācā॒ mana॑sā | yo bhūtsomai॑: sa॒tyama॑dvā || ३७ ||
गा॒थश्र॑वसं॒ सत्प॑तिं॒ श्रव॑स्कामं पुरु॒त्मान॑म् । कण्वा॑सो गा॒त वा॒जिन॑म् ॥३८॥
gā॒thaśra॑vasaṃ॒ satpa॑tiṃ॒ śrava॑skāmaṃ puru॒tmāna॑m | kaṇvā॑so gā॒ta vā॒jina॑m || ३८ ||
य ऋ॒ते चि॒द्गास्प॒देभ्यो॒ दात्सखा॒ नृभ्य॒: शची॑वान् । ये अ॑स्मि॒न्काम॒मश्रि॑यन् ॥३९॥
ya ṛ॒te ci॒dgāspa॒debhyo॒ dātsakhā॒ nṛbhya॒: śacī॑vān | ye a॑smi॒nkāma॒maśri॑yan || ३९ ||
इ॒त्था धीव॑न्तमद्रिवः का॒ण्वं मेध्या॑तिथिम् । मे॒षो भू॒तो॒३ऽभि यन्नय॑: ॥४०॥
i॒tthā dhīva॑ntamadrivaḥ kā॒ṇvaṃ medhyā॑tithim | me॒ṣo bhū॒to॒३’bhi yannaya॑: || ४० ||
शिक्षा॑ विभिन्दो अस्मै च॒त्वार्य॒युता॒ दद॑त् । अ॒ष्टा प॒रः स॒हस्रा॑ ॥४१॥
śikṣā॑ vibhindo asmai ca॒tvārya॒yutā॒ dada॑t | a॒ṣṭā pa॒raḥ sa॒hasrā॑ || ४१ ||
उ॒त सु त्ये प॑यो॒वृधा॑ मा॒की रण॑स्य न॒प्त्या॑ । ज॒नि॒त्व॒नाय॑ मामहे ॥४२॥
u॒ta su tye pa॑yo॒vṛdhā॑ mā॒kī raṇa॑sya na॒ptyā॑ | ja॒ni॒tva॒nāya॑ māmahe || ४२ ||