EeseDharmaSanātana Library
639मण्डल 8 · सूक्त 19
37 shlokतं गू॑र्धया॒ स्व॑र्णरं दे॒वासो॑ दे॒वम॑र॒तिं द॑धन्विरे । दे॒व॒त्रा ह॒व्यमोहि॑रे ॥१॥
taṃ gū॑rdhayā॒ sva॑rṇaraṃ de॒vāso॑ de॒vama॑ra॒tiṃ da॑dhanvire | de॒va॒trā ha॒vyamohi॑re || १ ||
विभू॑तरातिं विप्र चि॒त्रशो॑चिषम॒ग्निमी॑ळिष्व य॒न्तुर॑म् । अ॒स्य मेध॑स्य सो॒म्यस्य॑ सोभरे॒ प्रेम॑ध्व॒राय॒ पूर्व्य॑म् ॥२॥
vibhū॑tarātiṃ vipra ci॒traśo॑ciṣama॒gnimī॑ḷiṣva ya॒ntura॑m | a॒sya medha॑sya so॒myasya॑ sobhare॒ prema॑dhva॒rāya॒ pūrvya॑m || २ ||
यजि॑ष्ठं त्वा ववृमहे दे॒वं दे॑व॒त्रा होता॑र॒मम॑र्त्यम् । अ॒स्य य॒ज्ञस्य॑ सु॒क्रतु॑म् ॥३॥
yaji॑ṣṭhaṃ tvā vavṛmahe de॒vaṃ de॑va॒trā hotā॑ra॒mama॑rtyam | a॒sya ya॒jñasya॑ su॒kratu॑m || ३ ||
ऊ॒र्जो नपा॑तं सु॒भगं॑ सु॒दीदि॑तिम॒ग्निं श्रेष्ठ॑शोचिषम् । स नो॑ मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ सो अ॒पामा सु॒म्नं य॑क्षते दि॒वि ॥४॥
ū॒rjo napā॑taṃ su॒bhagaṃ॑ su॒dīdi॑tima॒gniṃ śreṣṭha॑śociṣam | sa no॑ mi॒trasya॒ varu॑ṇasya॒ so a॒pāmā su॒mnaṃ ya॑kṣate di॒vi || ४ ||
यः स॒मिधा॒ य आहु॑ती॒ यो वेदे॑न द॒दाश॒ मर्तो॑ अ॒ग्नये॑ । यो नम॑सा स्वध्व॒रः ॥५॥
yaḥ sa॒midhā॒ ya āhu॑tī॒ yo vede॑na da॒dāśa॒ marto॑ a॒gnaye॑ | yo nama॑sā svadhva॒raḥ || ५ ||
तस्येदर्व॑न्तो रंहयन्त आ॒शव॒स्तस्य॑ द्यु॒म्नित॑मं॒ यश॑: । न तमंहो॑ दे॒वकृ॑तं॒ कुत॑श्च॒न न मर्त्य॑कृतं नशत् ॥६॥
tasyedarva॑nto raṃhayanta ā॒śava॒stasya॑ dyu॒mnita॑maṃ॒ yaśa॑: | na tamaṃho॑ de॒vakṛ॑taṃ॒ kuta॑śca॒na na martya॑kṛtaṃ naśat || ६ ||
स्व॒ग्नयो॑ वो अ॒ग्निभि॒: स्याम॑ सूनो सहस ऊर्जां पते । सु॒वीर॒स्त्वम॑स्म॒युः ॥७॥
sva॒gnayo॑ vo a॒gnibhi॒: syāma॑ sūno sahasa ūrjāṃ pate | su॒vīra॒stvama॑sma॒yuḥ || ७ ||
प्र॒शंस॑मानो॒ अति॑थि॒र्न मि॒त्रियो॒ऽग्नी रथो॒ न वेद्य॑: । त्वे क्षेमा॑सो॒ अपि॑ सन्ति सा॒धव॒स्त्वं राजा॑ रयी॒णाम् ॥८॥
pra॒śaṃsa॑māno॒ ati॑thi॒rna mi॒triyo॒’gnī ratho॒ na vedya॑: | tve kṣemā॑so॒ api॑ santi sā॒dhava॒stvaṃ rājā॑ rayī॒ṇām || ८ ||
सो अ॒द्धा दा॒श्व॑ध्व॒रोऽग्ने॒ मर्त॑: सुभग॒ स प्र॒शंस्य॑: । स धी॒भिर॑स्तु॒ सनि॑ता ॥९॥
so a॒ddhā dā॒śva॑dhva॒ro’gne॒ marta॑: subhaga॒ sa pra॒śaṃsya॑: | sa dhī॒bhira॑stu॒ sani॑tā || ९ ||
यस्य॒ त्वमू॒र्ध्वो अ॑ध्व॒राय॒ तिष्ठ॑सि क्ष॒यद्वी॑र॒: स सा॑धते ।
सो अर्व॑द्भि॒: सनि॑ता॒ स वि॑प॒न्युभि॒: स शूरै॒: सनि॑ता कृ॒तम् ॥१०॥
yasya॒ tvamū॒rdhvo a॑dhva॒rāya॒ tiṣṭha॑si kṣa॒yadvī॑ra॒: sa sā॑dhate | so arva॑dbhi॒: sani॑tā॒ sa vi॑pa॒nyubhi॒: sa śūrai॒: sani॑tā kṛ॒tam || १० ||
यस्या॒ग्निर्वपु॑र्गृ॒हे स्तोमं॒ चनो॒ दधी॑त वि॒श्ववा॑र्यः । ह॒व्या वा॒ वेवि॑ष॒द्विष॑: ॥११॥
yasyā॒gnirvapu॑rgṛ॒he stomaṃ॒ cano॒ dadhī॑ta vi॒śvavā॑ryaḥ | ha॒vyā vā॒ vevi॑ṣa॒dviṣa॑: || ११ ||
विप्र॑स्य वा स्तुव॒तः स॑हसो यहो म॒क्षूत॑मस्य रा॒तिषु॑ । अ॒वोदे॑वमु॒परि॑मर्त्यं कृधि॒ वसो॑ विवि॒दुषो॒ वच॑: ॥१२॥
vipra॑sya vā stuva॒taḥ sa॑haso yaho ma॒kṣūta॑masya rā॒tiṣu॑ | a॒vode॑vamu॒pari॑martyaṃ kṛdhi॒ vaso॑ vivi॒duṣo॒ vaca॑: || १२ ||
यो अ॒ग्निं ह॒व्यदा॑तिभि॒र्नमो॑भिर्वा सु॒दक्ष॑मा॒विवा॑सति । गि॒रा वा॑जि॒रशो॑चिषम् ॥१३॥
yo a॒gniṃ ha॒vyadā॑tibhi॒rnamo॑bhirvā su॒dakṣa॑mā॒vivā॑sati | gi॒rā vā॑ji॒raśo॑ciṣam || १३ ||
स॒मिधा॒ यो निशि॑ती॒ दाश॒ददि॑तिं॒ धाम॑भिरस्य॒ मर्त्य॑: ।
विश्वेत्स धी॒भिः सु॒भगो॒ जनाँ॒ अति॑ द्यु॒म्नैरु॒द्न इ॑व तारिषत् ॥१४॥
sa॒midhā॒ yo niśi॑tī॒ dāśa॒dadi॑tiṃ॒ dhāma॑bhirasya॒ martya॑: | viśvetsa dhī॒bhiḥ su॒bhago॒ janām॒̐ ati॑ dyu॒mnairu॒dna i॑va tāriṣat || १४ ||
तद॑ग्ने द्यु॒म्नमा भ॑र॒ यत्सा॒सह॒त्सद॑ने॒ कं चि॑द॒त्रिण॑म् । म॒न्युं जन॑स्य दू॒ढ्य॑: ॥१५॥
tada॑gne dyu॒mnamā bha॑ra॒ yatsā॒saha॒tsada॑ne॒ kaṃ ci॑da॒triṇa॑m | ma॒nyuṃ jana॑sya dū॒ḍhya॑: || १५ ||
येन॒ चष्टे॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा येन॒ नास॑त्या॒ भग॑: । व॒यं तत्ते॒ शव॑सा गातु॒वित्त॑मा॒ इन्द्र॑त्वोता विधेमहि ॥१६॥
yena॒ caṣṭe॒ varu॑ṇo mi॒tro a॑rya॒mā yena॒ nāsa॑tyā॒ bhaga॑: | va॒yaṃ tatte॒ śava॑sā gātu॒vitta॑mā॒ indra॑tvotā vidhemahi || १६ ||
ते घेद॑ग्ने स्वा॒ध्यो॒३ ये त्वा॑ विप्र निदधि॒रे नृ॒चक्ष॑सम् । विप्रा॑सो देव सु॒क्रतु॑म् ॥१७॥
te gheda॑gne svā॒dhyo॒३ ye tvā॑ vipra nidadhi॒re nṛ॒cakṣa॑sam | viprā॑so deva su॒kratu॑m || १७ ||
त इद्वेदिं॑ सुभग॒ त आहु॑तिं॒ ते सोतुं॑ चक्रिरे दि॒वि । त इद्वाजे॑भिर्जिग्युर्म॒हद्धनं॒ ये त्वे कामं॑ न्येरि॒रे ॥१८॥
ta idvediṃ॑ subhaga॒ ta āhu॑tiṃ॒ te sotuṃ॑ cakrire di॒vi | ta idvāje॑bhirjigyurma॒haddhanaṃ॒ ye tve kāmaṃ॑ nyeri॒re || १८ ||
भ॒द्रो नो॑ अ॒ग्निराहु॑तो भ॒द्रा रा॒तिः सु॑भग भ॒द्रो अ॑ध्व॒रः । भ॒द्रा उ॒त प्रश॑स्तयः ॥१९॥
bha॒dro no॑ a॒gnirāhu॑to bha॒drā rā॒tiḥ su॑bhaga bha॒dro a॑dhva॒raḥ | bha॒drā u॒ta praśa॑stayaḥ || १९ ||
भ॒द्रं मन॑: कृणुष्व वृत्र॒तूर्ये॒ येना॑ स॒मत्सु॑ सा॒सह॑: । अव॑ स्थि॒रा त॑नुहि॒ भूरि॒ शर्ध॑तां व॒नेमा॑ ते अ॒भिष्टि॑भिः ॥२०॥
bha॒draṃ mana॑: kṛṇuṣva vṛtra॒tūrye॒ yenā॑ sa॒matsu॑ sā॒saha॑: | ava॑ sthi॒rā ta॑nuhi॒ bhūri॒ śardha॑tāṃ va॒nemā॑ te a॒bhiṣṭi॑bhiḥ || २० ||
ईळे॑ गि॒रा मनु॑र्हितं॒ यं दे॒वा दू॒तम॑र॒तिं न्ये॑रि॒रे । यजि॑ष्ठं हव्य॒वाह॑नम् ॥२१॥
īḷe॑ gi॒rā manu॑rhitaṃ॒ yaṃ de॒vā dū॒tama॑ra॒tiṃ nye॑ri॒re | yaji॑ṣṭhaṃ havya॒vāha॑nam || २१ ||
ति॒ग्मज॑म्भाय॒ तरु॑णाय॒ राज॑ते॒ प्रयो॑ गायस्य॒ग्नये॑ । यः पिं॒शते॑ सू॒नृता॑भिः सु॒वीर्य॑म॒ग्निर्घृ॒तेभि॒राहु॑तः ॥२२॥
ti॒gmaja॑mbhāya॒ taru॑ṇāya॒ rāja॑te॒ prayo॑ gāyasya॒gnaye॑ | yaḥ piṃ॒śate॑ sū॒nṛtā॑bhiḥ su॒vīrya॑ma॒gnirghṛ॒tebhi॒rāhu॑taḥ || २२ ||
यदी॑ घृ॒तेभि॒राहु॑तो॒ वाशी॑म॒ग्निर्भर॑त॒ उच्चाव॑ च । असु॑र इव नि॒र्णिज॑म् ॥२३॥
yadī॑ ghṛ॒tebhi॒rāhu॑to॒ vāśī॑ma॒gnirbhara॑ta॒ uccāva॑ ca | asu॑ra iva ni॒rṇija॑m || २३ ||
यो ह॒व्यान्यैर॑यता॒ मनु॑र्हितो दे॒व आ॒सा सु॑ग॒न्धिना॑ । विवा॑सते॒ वार्या॑णि स्वध्व॒रो होता॑ दे॒वो अम॑र्त्यः ॥२४॥
yo ha॒vyānyaira॑yatā॒ manu॑rhito de॒va ā॒sā su॑ga॒ndhinā॑ | vivā॑sate॒ vāryā॑ṇi svadhva॒ro hotā॑ de॒vo ama॑rtyaḥ || २४ ||
यद॑ग्ने॒ मर्त्य॒स्त्वं स्याम॒हं मि॑त्रमहो॒ अम॑र्त्यः । सह॑सः सूनवाहुत ॥२५॥
yada॑gne॒ martya॒stvaṃ syāma॒haṃ mi॑tramaho॒ ama॑rtyaḥ | saha॑saḥ sūnavāhuta || २५ ||
न त्वा॑ रासीया॒भिश॑स्तये वसो॒ न पा॑प॒त्वाय॑ सन्त्य । न मे॑ स्तो॒ताम॑ती॒वा न दुर्हि॑त॒: स्याद॑ग्ने॒ न पा॒पया॑ ॥२६॥
na tvā॑ rāsīyā॒bhiśa॑staye vaso॒ na pā॑pa॒tvāya॑ santya | na me॑ sto॒tāma॑tī॒vā na durhi॑ta॒: syāda॑gne॒ na pā॒payā॑ || २६ ||
पि॒तुर्न पु॒त्रः सुभृ॑तो दुरो॒ण आ दे॒वाँ ए॑तु॒ प्र णो॑ ह॒विः ॥२७॥
pi॒turna pu॒traḥ subhṛ॑to duro॒ṇa ā de॒vām̐ e॑tu॒ pra ṇo॑ ha॒viḥ || २७ ||
तवा॒हम॑ग्न ऊ॒तिभि॒र्नेदि॑ष्ठाभिः सचेय॒ जोष॒मा व॑सो । सदा॑ दे॒वस्य॒ मर्त्य॑: ॥२८॥
tavā॒hama॑gna ū॒tibhi॒rnedi॑ṣṭhābhiḥ saceya॒ joṣa॒mā va॑so | sadā॑ de॒vasya॒ martya॑: || २८ ||
तव॒ क्रत्वा॑ सनेयं॒ तव॑ रा॒तिभि॒रग्ने॒ तव॒ प्रश॑स्तिभिः । त्वामिदा॑हु॒: प्रम॑तिं वसो॒ ममाऽग्ने॒ हर्ष॑स्व॒ दात॑वे ॥२९॥
tava॒ kratvā॑ saneyaṃ॒ tava॑ rā॒tibhi॒ragne॒ tava॒ praśa॑stibhiḥ | tvāmidā॑hu॒: prama॑tiṃ vaso॒ mamā’gne॒ harṣa॑sva॒ dāta॑ve || २९ ||
प्र सो अ॑ग्ने॒ तवो॒तिभि॑: सु॒वीरा॑भिस्तिरते॒ वाज॑भर्मभिः । यस्य॒ त्वं स॒ख्यमा॒वर॑: ॥३०॥
pra so a॑gne॒ tavo॒tibhi॑: su॒vīrā॑bhistirate॒ vāja॑bharmabhiḥ | yasya॒ tvaṃ sa॒khyamā॒vara॑: || ३० ||
तव॑ द्र॒प्सो नील॑वान्वा॒श ऋ॒त्विय॒ इन्धा॑नः सिष्ण॒वा द॑दे ।
त्वं म॑ही॒नामु॒षसा॑मसि प्रि॒यः क्ष॒पो वस्तु॑षु राजसि ॥३१॥
tava॑ dra॒pso nīla॑vānvā॒śa ṛ॒tviya॒ indhā॑naḥ siṣṇa॒vā da॑de | tvaṃ ma॑hī॒nāmu॒ṣasā॑masi pri॒yaḥ kṣa॒po vastu॑ṣu rājasi || ३१ ||
तमाग॑न्म॒ सोभ॑रयः स॒हस्र॑मुष्कं स्वभि॒ष्टिमव॑से । स॒म्राजं॒ त्रास॑दस्यवम् ॥३२॥
tamāga॑nma॒ sobha॑rayaḥ sa॒hasra॑muṣkaṃ svabhi॒ṣṭimava॑se | sa॒mrājaṃ॒ trāsa॑dasyavam || ३२ ||
यस्य॑ ते अग्ने अ॒न्ये अ॒ग्नय॑ उप॒क्षितो॑ व॒या इ॑व । विपो॒ न द्यु॒म्ना नि यु॑वे॒ जना॑नां॒ तव॑ क्ष॒त्राणि॑ व॒र्धय॑न् ॥३३॥
yasya॑ te agne a॒nye a॒gnaya॑ upa॒kṣito॑ va॒yā i॑va | vipo॒ na dyu॒mnā ni yu॑ve॒ janā॑nāṃ॒ tava॑ kṣa॒trāṇi॑ va॒rdhaya॑n || ३३ ||
यमा॑दित्यासो अद्रुहः पा॒रं नय॑थ॒ मर्त्य॑म् । म॒घोनां॒ विश्वे॑षां सुदानवः ॥३४॥
yamā॑dityāso adruhaḥ pā॒raṃ naya॑tha॒ martya॑m | ma॒ghonāṃ॒ viśve॑ṣāṃ sudānavaḥ || ३४ ||
यू॒यं रा॑जान॒: कं चि॑च्चर्षणीसह॒: क्षय॑न्तं॒ मानु॑षाँ॒ अनु॑ । व॒यं ते वो॒ वरु॑ण॒ मित्रार्य॑म॒न्त्स्यामेदृ॒तस्य॑ र॒थ्य॑: ॥३५॥
yū॒yaṃ rā॑jāna॒: kaṃ ci॑ccarṣaṇīsaha॒: kṣaya॑ntaṃ॒ mānu॑ṣām॒̐ anu॑ | va॒yaṃ te vo॒ varu॑ṇa॒ mitrārya॑ma॒ntsyāmedṛ॒tasya॑ ra॒thya॑: || ३५ ||
अदा॑न्मे पौरुकु॒त्स्यः प॑ञ्चा॒शतं॑ त्र॒सद॑स्युर्व॒धूना॑म् । मंहि॑ष्ठो अ॒र्यः सत्प॑तिः ॥३६॥
adā॑nme pauruku॒tsyaḥ pa॑ñcā॒śataṃ॑ tra॒sada॑syurva॒dhūnā॑m | maṃhi॑ṣṭho a॒ryaḥ satpa॑tiḥ || ३६ ||
उ॒त मे॑ प्र॒यियो॑र्व॒यियो॑: सु॒वास्त्वा॒ अधि॒ तुग्व॑नि । ति॒सॄ॒णां स॑प्तती॒नां श्या॒वः प्र॑णे॒ता भु॑व॒द्वसु॒र्दिया॑नां॒ पति॑: ॥३७॥
u॒ta me॑ pra॒yiyo॑rva॒yiyo॑: su॒vāstvā॒ adhi॒ tugva॑ni | ti॒sṝ॒ṇāṃ sa॑ptatī॒nāṃ śyā॒vaḥ pra॑ṇe॒tā bhu॑va॒dvasu॒rdiyā॑nāṃ॒ pati॑: || ३७ ||