EeseDharmaSanātana Library
721मण्डल 8 · सूक्त 101
16 shlokऋध॑गि॒त्था स मर्त्य॑: शश॒मे दे॒वता॑तये । यो नू॒नं मि॒त्रावरु॑णाव॒भिष्ट॑य आच॒क्रे ह॒व्यदा॑तये ॥१॥
ṛdha॑gi॒tthā sa martya॑: śaśa॒me de॒vatā॑taye | yo nū॒naṃ mi॒trāvaru॑ṇāva॒bhiṣṭa॑ya āca॒kre ha॒vyadā॑taye || १ ||
वर्षि॑ष्ठक्षत्रा उरु॒चक्ष॑सा॒ नरा॒ राजा॑ना दीर्घ॒श्रुत्त॑मा । ता बा॒हुता॒ न दं॒सना॑ रथर्यतः सा॒कं सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑: ॥२॥
varṣi॑ṣṭhakṣatrā uru॒cakṣa॑sā॒ narā॒ rājā॑nā dīrgha॒śrutta॑mā | tā bā॒hutā॒ na daṃ॒sanā॑ ratharyataḥ sā॒kaṃ sūrya॑sya ra॒śmibhi॑: || २ ||
प्र यो वां॑ मित्रावरुणाऽजि॒रो दू॒तो अद्र॑वत् । अय॑:शीर्षा॒ मदे॑रघुः ॥३॥
pra yo vāṃ॑ mitrāvaruṇā’ji॒ro dū॒to adra॑vat | aya॑:śīrṣā॒ made॑raghuḥ || ३ ||
न यः स॒म्पृच्छे॒ न पुन॒र्हवी॑तवे॒ न सं॑वा॒दाय॒ रम॑ते । तस्मा॑न्नो अ॒द्य समृ॑तेरुरुष्यतं बा॒हुभ्यां॑ न उरुष्यतम् ॥४॥
na yaḥ sa॒mpṛcche॒ na puna॒rhavī॑tave॒ na saṃ॑vā॒dāya॒ rama॑te | tasmā॑nno a॒dya samṛ॑teruruṣyataṃ bā॒hubhyāṃ॑ na uruṣyatam || ४ ||
प्र मि॒त्राय॒ प्रार्य॒म्णे स॑च॒थ्य॑मृतावसो । व॒रू॒थ्यं१ वरु॑णे॒ छन्द्यं॒ वच॑: स्तो॒त्रं राज॑सु गायत ॥५॥
pra mi॒trāya॒ prārya॒mṇe sa॑ca॒thya॑mṛtāvaso | va॒rū॒thyaṃ१ varu॑ṇe॒ chandyaṃ॒ vaca॑: sto॒traṃ rāja॑su gāyata || ५ ||
ते हि॑न्विरे अरु॒णं जेन्यं॒ वस्वेकं॑ पु॒त्रं ति॑सॄ॒णाम् । ते धामा॑न्य॒मृता॒ मर्त्या॑ना॒मद॑ब्धा अ॒भि च॑क्षते ॥६॥
te hi॑nvire aru॒ṇaṃ jenyaṃ॒ vasvekaṃ॑ pu॒traṃ ti॑sṝ॒ṇām | te dhāmā॑nya॒mṛtā॒ martyā॑nā॒mada॑bdhā a॒bhi ca॑kṣate || ६ ||
आ मे॒ वचां॒स्युद्य॑ता द्यु॒मत्त॑मानि॒ कर्त्वा॑ । उ॒भा या॑तं नासत्या स॒जोष॑सा॒ प्रति॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑ ॥७॥
ā me॒ vacāṃ॒syudya॑tā dyu॒matta॑māni॒ kartvā॑ | u॒bhā yā॑taṃ nāsatyā sa॒joṣa॑sā॒ prati॑ ha॒vyāni॑ vī॒taye॑ || ७ ||
रा॒तिं यद्वा॑मर॒क्षसं॒ हवा॑महे यु॒वाभ्यां॑ वाजिनीवसू । प्राचीं॒ होत्रां॑ प्रति॒रन्ता॑वितं नरा गृणा॒ना ज॒मद॑ग्निना ॥८॥
rā॒tiṃ yadvā॑mara॒kṣasaṃ॒ havā॑mahe yu॒vābhyāṃ॑ vājinīvasū | prācīṃ॒ hotrāṃ॑ prati॒rantā॑vitaṃ narā gṛṇā॒nā ja॒mada॑gninā || ८ ||
आ नो॑ य॒ज्ञं दि॑वि॒स्पृशं॒ वायो॑ या॒हि सु॒मन्म॑भिः । अ॒न्तः प॒वित्र॑ उ॒परि॑ श्रीणा॒नो॒३ऽयं शु॒क्रो अ॑यामि ते ॥९॥
ā no॑ ya॒jñaṃ di॑vi॒spṛśaṃ॒ vāyo॑ yā॒hi su॒manma॑bhiḥ | a॒ntaḥ pa॒vitra॑ u॒pari॑ śrīṇā॒no॒३’yaṃ śu॒kro a॑yāmi te || ९ ||
वेत्य॑ध्व॒र्युः प॒थिभी॒ रजि॑ष्ठै॒: प्रति॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑ ।
अधा॑ नियुत्व उ॒भय॑स्य नः पिब॒ शुचिं॒ सोमं॒ गवा॑शिरम् ॥१०॥
vetya॑dhva॒ryuḥ pa॒thibhī॒ raji॑ṣṭhai॒: prati॑ ha॒vyāni॑ vī॒taye॑ | adhā॑ niyutva u॒bhaya॑sya naḥ piba॒ śuciṃ॒ somaṃ॒ gavā॑śiram || १० ||
बण्म॒हाँ अ॑सि सूर्य॒ बळा॑दित्य म॒हाँ अ॑सि । म॒हस्ते॑ स॒तो म॑हि॒मा प॑नस्यते॒ऽद्धा दे॑व म॒हाँ अ॑सि ॥११॥
baṇma॒hām̐ a॑si sūrya॒ baḷā॑ditya ma॒hām̐ a॑si | ma॒haste॑ sa॒to ma॑hi॒mā pa॑nasyate॒’ddhā de॑va ma॒hām̐ a॑si || ११ ||
बट् सू॑र्य॒ श्रव॑सा म॒हाँ अ॑सि स॒त्रा दे॑व म॒हाँ अ॑सि । म॒ह्ना दे॒वाना॑मसु॒र्य॑: पु॒रोहि॑तो वि॒भु ज्योति॒रदा॑भ्यम् ॥१२॥
baṭ sū॑rya॒ śrava॑sā ma॒hām̐ a॑si sa॒trā de॑va ma॒hām̐ a॑si | ma॒hnā de॒vānā॑masu॒rya॑: pu॒rohi॑to vi॒bhu jyoti॒radā॑bhyam || १२ ||
इ॒यं या नीच्य॒र्किणी॑ रू॒पा रोहि॑ण्या कृ॒ता । चि॒त्रेव॒ प्रत्य॑दर्श्याय॒त्य१न्तर्द॒शसु॑ बा॒हुषु॑ ॥१३॥
i॒yaṃ yā nīcya॒rkiṇī॑ rū॒pā rohi॑ṇyā kṛ॒tā | ci॒treva॒ pratya॑darśyāya॒tya१ntarda॒śasu॑ bā॒huṣu॑ || १३ ||
प्र॒जा ह॑ ति॒स्रो अ॒त्याय॑मीयु॒र्न्य१न्या अ॒र्कम॒भितो॑ विविश्रे ।
बृ॒हद्ध॑ तस्थौ॒ भुव॑नेष्व॒न्तः पव॑मानो ह॒रित॒ आ वि॑वेश ॥१४॥
pra॒jā ha॑ ti॒sro a॒tyāya॑mīyu॒rnya१nyā a॒rkama॒bhito॑ viviśre | bṛ॒haddha॑ tasthau॒ bhuva॑neṣva॒ntaḥ pava॑māno ha॒rita॒ ā vi॑veśa || १४ ||
मा॒ता रु॒द्राणां॑ दुहि॒ता वसू॑नां॒ स्वसा॑दि॒त्याना॑म॒मृत॑स्य॒ नाभि॑: ।
प्र नु वो॑चं चिकि॒तुषे॒ जना॑य॒ मा गामना॑गा॒मदि॑तिं वधिष्ट ॥१५॥
mā॒tā ru॒drāṇāṃ॑ duhi॒tā vasū॑nāṃ॒ svasā॑di॒tyānā॑ma॒mṛta॑sya॒ nābhi॑: | pra nu vo॑caṃ ciki॒tuṣe॒ janā॑ya॒ mā gāmanā॑gā॒madi॑tiṃ vadhiṣṭa || १५ ||
व॒चो॒विदं॒ वाच॑मुदी॒रय॑न्तीं॒ विश्वा॑भिर्धी॒भिरु॑प॒तिष्ठ॑मानाम् ।
दे॒वीं दे॒वेभ्य॒: पर्ये॒युषीं॒ गामा मा॑वृक्त॒ मर्त्यो॑ द॒भ्रचे॑ताः ॥१६॥
va॒co॒vidaṃ॒ vāca॑mudī॒raya॑ntīṃ॒ viśvā॑bhirdhī॒bhiru॑pa॒tiṣṭha॑mānām | de॒vīṃ de॒vebhya॒: parye॒yuṣīṃ॒ gāmā mā॑vṛkta॒ martyo॑ da॒bhrace॑tāḥ || १६ ||