EeseDharmaSanātana Library
621मण्डल 8 · सूक्त 1
31 shlokमा चि॑द॒न्यद्वि शं॑सत॒ सखा॑यो॒ मा रि॑षण्यत । इन्द्र॒मित्स्तो॑ता॒ वृष॑णं॒ सचा॑ सु॒ते मुहु॑रु॒क्था च॑ शंसत ॥१॥
mā ci॑da॒nyadvi śaṃ॑sata॒ sakhā॑yo॒ mā ri॑ṣaṇyata | indra॒mitsto॑tā॒ vṛṣa॑ṇaṃ॒ sacā॑ su॒te muhu॑ru॒kthā ca॑ śaṃsata || १ ||
अ॒व॒क्र॒क्षिणं॑ वृष॒भं य॑था॒जुरं॒ गां न च॑र्षणी॒सह॑म् । वि॒द्वेष॑णं सं॒वन॑नोभयंक॒रं मंहि॑ष्ठमुभया॒विन॑म् ॥२॥
a॒va॒kra॒kṣiṇaṃ॑ vṛṣa॒bhaṃ ya॑thā॒juraṃ॒ gāṃ na ca॑rṣaṇī॒saha॑m | vi॒dveṣa॑ṇaṃ saṃ॒vana॑nobhayaṃka॒raṃ maṃhi॑ṣṭhamubhayā॒vina॑m || २ ||
यच्चि॒द्धि त्वा॒ जना॑ इ॒मे नाना॒ हव॑न्त ऊ॒तये॑ । अ॒स्माकं॒ ब्रह्मे॒दमि॑न्द्र भूतु॒ तेऽहा॒ विश्वा॑ च॒ वर्ध॑नम् ॥३॥
yacci॒ddhi tvā॒ janā॑ i॒me nānā॒ hava॑nta ū॒taye॑ | a॒smākaṃ॒ brahme॒dami॑ndra bhūtu॒ te’hā॒ viśvā॑ ca॒ vardha॑nam || ३ ||
वि त॑र्तूर्यन्ते मघवन्विप॒श्चितो॒ऽर्यो विपो॒ जना॑नाम् । उप॑ क्रमस्व पुरु॒रूप॒मा भ॑र॒ वाजं॒ नेदि॑ष्ठमू॒तये॑ ॥४॥
vi ta॑rtūryante maghavanvipa॒ścito॒’ryo vipo॒ janā॑nām | upa॑ kramasva puru॒rūpa॒mā bha॑ra॒ vājaṃ॒ nedi॑ṣṭhamū॒taye॑ || ४ ||
म॒हे च॒न त्वाम॑द्रिव॒: परा॑ शु॒ल्काय॑ देयाम् । न स॒हस्रा॑य॒ नायुता॑य वज्रिवो॒ न श॒ताय॑ शतामघ ॥५॥
ma॒he ca॒na tvāma॑driva॒: parā॑ śu॒lkāya॑ deyām | na sa॒hasrā॑ya॒ nāyutā॑ya vajrivo॒ na śa॒tāya॑ śatāmagha || ५ ||
वस्याँ॑ इन्द्रासि मे पि॒तुरु॒त भ्रातु॒रभु॑ञ्जतः । मा॒ता च॑ मे छदयथः स॒मा व॑सो वसुत्व॒नाय॒ राध॑से ॥६॥
vasyām̐॑ indrāsi me pi॒turu॒ta bhrātu॒rabhu॑ñjataḥ | mā॒tā ca॑ me chadayathaḥ sa॒mā va॑so vasutva॒nāya॒ rādha॑se || ६ ||
क्वे॑यथ॒ क्वेद॑सि पुरु॒त्रा चि॒द्धि ते॒ मन॑: । अल॑र्षि युध्म खजकृत्पुरंदर॒ प्र गा॑य॒त्रा अ॑गासिषुः ॥७॥
kve॑yatha॒ kveda॑si puru॒trā ci॒ddhi te॒ mana॑: | ala॑rṣi yudhma khajakṛtpuraṃdara॒ pra gā॑ya॒trā a॑gāsiṣuḥ || ७ ||
प्रास्मै॑ गाय॒त्रम॑र्चत वा॒वातु॒र्यः पु॑रंद॒रः । याभि॑: का॒ण्वस्योप॑ ब॒र्हिरा॒सदं॒ यास॑द्व॒ज्री भि॒नत्पुर॑: ॥८॥
prāsmai॑ gāya॒trama॑rcata vā॒vātu॒ryaḥ pu॑raṃda॒raḥ | yābhi॑: kā॒ṇvasyopa॑ ba॒rhirā॒sadaṃ॒ yāsa॑dva॒jrī bhi॒natpura॑: || ८ ||
ये ते॒ सन्ति॑ दश॒ग्विन॑: श॒तिनो॒ ये स॑ह॒स्रिण॑: । अश्वा॑सो॒ ये ते॒ वृष॑णो रघु॒द्रुव॒स्तेभि॑र्न॒स्तूय॒मा ग॑हि ॥९॥
ye te॒ santi॑ daśa॒gvina॑: śa॒tino॒ ye sa॑ha॒sriṇa॑: | aśvā॑so॒ ye te॒ vṛṣa॑ṇo raghu॒druva॒stebhi॑rna॒stūya॒mā ga॑hi || ९ ||
आ त्व१द्य स॑ब॒र्दुघां॑ हु॒वे गा॑य॒त्रवे॑पसम् । इन्द्रं॑ धे॒नुं सु॒दुघा॒मन्या॒मिष॑मु॒रुधा॑रामरं॒कृत॑म् ॥१०॥
ā tva१dya sa॑ba॒rdughāṃ॑ hu॒ve gā॑ya॒trave॑pasam | indraṃ॑ dhe॒nuṃ su॒dughā॒manyā॒miṣa॑mu॒rudhā॑rāmaraṃ॒kṛta॑m || १० ||
यत्तु॒दत्सूर॒ एत॑शं व॒ङ्कू वात॑स्य प॒र्णिना॑ । वह॒त्कुत्स॑मार्जुने॒यं श॒तक्र॑तु॒: त्सर॑द्गन्ध॒र्वमस्तृ॑तम् ॥११॥
yattu॒datsūra॒ eta॑śaṃ va॒ṅkū vāta॑sya pa॒rṇinā॑ | vaha॒tkutsa॑mārjune॒yaṃ śa॒takra॑tu॒: tsara॑dgandha॒rvamastṛ॑tam || ११ ||
य ऋ॒ते चि॑दभि॒श्रिष॑: पु॒रा ज॒त्रुभ्य॑ आ॒तृद॑: । संधा॑ता सं॒धिं म॒घवा॑ पुरू॒वसु॒रिष्क॑र्ता॒ विह्रु॑तं॒ पुन॑: ॥१२॥
ya ṛ॒te ci॑dabhi॒śriṣa॑: pu॒rā ja॒trubhya॑ ā॒tṛda॑: | saṃdhā॑tā saṃ॒dhiṃ ma॒ghavā॑ purū॒vasu॒riṣka॑rtā॒ vihru॑taṃ॒ puna॑: || १२ ||
मा भू॑म॒ निष्ट्या॑ इ॒वेन्द्र॒ त्वदर॑णा इव । वना॑नि॒ न प्र॑जहि॒तान्य॑द्रिवो दु॒रोषा॑सो अमन्महि ॥१३॥
mā bhū॑ma॒ niṣṭyā॑ i॒vendra॒ tvadara॑ṇā iva | vanā॑ni॒ na pra॑jahi॒tānya॑drivo du॒roṣā॑so amanmahi || १३ ||
अम॑न्म॒हीद॑ना॒शवो॑ऽनु॒ग्रास॑श्च वृत्रहन् । स॒कृत्सु ते॑ मह॒ता शू॑र॒ राध॑सा॒ ऽनु॒ स्तोमं॑ मुदीमहि ॥१४॥
ama॑nma॒hīda॑nā॒śavo॑’nu॒grāsa॑śca vṛtrahan | sa॒kṛtsu te॑ maha॒tā śū॑ra॒ rādha॑sā॒ ’nu॒ stomaṃ॑ mudīmahi || १४ ||
यदि॒ स्तोमं॒ मम॒ श्रव॑द॒स्माक॒मिन्द्र॒मिन्द॑वः । ति॒रः प॒वित्रं॑ ससृ॒वांस॑ आ॒शवो॒ मन्द॑न्तु तुग्र्या॒वृध॑: ॥१५॥
yadi॒ stomaṃ॒ mama॒ śrava॑da॒smāka॒mindra॒minda॑vaḥ | ti॒raḥ pa॒vitraṃ॑ sasṛ॒vāṃsa॑ ā॒śavo॒ manda॑ntu tugryā॒vṛdha॑: || १५ ||
आ त्व१द्य स॒धस्तु॑तिं वा॒वातु॒: सख्यु॒रा ग॑हि । उप॑स्तुतिर्म॒घोनां॒ प्र त्वा॑व॒त्वधा॑ ते वश्मि सुष्टु॒तिम् ॥१६॥
ā tva१dya sa॒dhastu॑tiṃ vā॒vātu॒: sakhyu॒rā ga॑hi | upa॑stutirma॒ghonāṃ॒ pra tvā॑va॒tvadhā॑ te vaśmi suṣṭu॒tim || १६ ||
सोता॒ हि सोम॒मद्रि॑भि॒रेमे॑नम॒प्सु धा॑वत । ग॒व्या वस्त्रे॑व वा॒सय॑न्त॒ इन्नरो॒ निर्धु॑क्षन्व॒क्षणा॑भ्यः ॥१७॥
sotā॒ hi soma॒madri॑bhi॒reme॑nama॒psu dhā॑vata | ga॒vyā vastre॑va vā॒saya॑nta॒ innaro॒ nirdhu॑kṣanva॒kṣaṇā॑bhyaḥ || १७ ||
अध॒ ज्मो अध॑ वा दि॒वो बृ॑ह॒तो रो॑च॒नादधि॑ । अ॒या व॑र्धस्व त॒न्वा॑ गि॒रा ममा ऽऽजा॒ता सु॑क्रतो पृण ॥१८॥
adha॒ jmo adha॑ vā di॒vo bṛ॑ha॒to ro॑ca॒nādadhi॑ | a॒yā va॑rdhasva ta॒nvā॑ gi॒rā mamā ’’jā॒tā su॑krato pṛṇa || १८ ||
इन्द्रा॑य॒ सु म॒दिन्त॑मं॒ सोमं॑ सोता॒ वरे॑ण्यम् । श॒क्र ए॑णं पीपय॒द्विश्व॑या धि॒या हि॑न्वा॒नं न वा॑ज॒युम् ॥१९॥
indrā॑ya॒ su ma॒dinta॑maṃ॒ somaṃ॑ sotā॒ vare॑ṇyam | śa॒kra e॑ṇaṃ pīpaya॒dviśva॑yā dhi॒yā hi॑nvā॒naṃ na vā॑ja॒yum || १९ ||
मा त्वा॒ सोम॑स्य॒ गल्द॑या॒ सदा॒ याच॑न्न॒हं गि॒रा । भूर्णिं॑ मृ॒गं न सव॑नेषु चुक्रुधं॒ क ईशा॑नं॒ न या॑चिषत् ॥२०॥
mā tvā॒ soma॑sya॒ galda॑yā॒ sadā॒ yāca॑nna॒haṃ gi॒rā | bhūrṇiṃ॑ mṛ॒gaṃ na sava॑neṣu cukrudhaṃ॒ ka īśā॑naṃ॒ na yā॑ciṣat || २० ||
मदे॑नेषि॒तं मद॑मु॒ग्रमु॒ग्रेण॒ शव॑सा । विश्वे॑षां तरु॒तारं॑ मद॒च्युतं॒ मदे॒ हि ष्मा॒ ददा॑ति नः ॥२१॥
made॑neṣi॒taṃ mada॑mu॒gramu॒greṇa॒ śava॑sā | viśve॑ṣāṃ taru॒tāraṃ॑ mada॒cyutaṃ॒ made॒ hi ṣmā॒ dadā॑ti naḥ || २१ ||
शेवा॑रे॒ वार्या॑ पु॒रु दे॒वो मर्ता॑य दा॒शुषे॑ । स सु॑न्व॒ते च॑ स्तुव॒ते च॑ रासते वि॒श्वगू॑र्तो अरिष्टु॒तः ॥२२॥
śevā॑re॒ vāryā॑ pu॒ru de॒vo martā॑ya dā॒śuṣe॑ | sa su॑nva॒te ca॑ stuva॒te ca॑ rāsate vi॒śvagū॑rto ariṣṭu॒taḥ || २२ ||
एन्द्र॑ याहि॒ मत्स्व॑ चि॒त्रेण॑ देव॒ राध॑सा । सरो॒ न प्रा॑स्यु॒दरं॒ सपी॑तिभि॒रा सोमे॑भिरु॒रु स्फि॒रम् ॥२३॥
endra॑ yāhi॒ matsva॑ ci॒treṇa॑ deva॒ rādha॑sā | saro॒ na prā॑syu॒daraṃ॒ sapī॑tibhi॒rā some॑bhiru॒ru sphi॒ram || २३ ||
आ त्वा॑ स॒हस्र॒मा श॒तं यु॒क्ता रथे॑ हिर॒ण्यये॑ । ब्र॒ह्म॒युजो॒ हर॑य इन्द्र के॒शिनो॒ वह॑न्तु॒ सोम॑पीतये ॥२४॥
ā tvā॑ sa॒hasra॒mā śa॒taṃ yu॒ktā rathe॑ hira॒ṇyaye॑ | bra॒hma॒yujo॒ hara॑ya indra ke॒śino॒ vaha॑ntu॒ soma॑pītaye || २४ ||
॥
आ त्वा॒ रथे॑ हिर॒ण्यये॒ हरी॑ म॒यूर॑शेप्या । शि॒ति॒पृ॒ष्ठा व॑हतां॒ मध्वो॒ अन्ध॑सो वि॒वक्ष॑णस्य पी॒तये॑ ॥२५॥
|| ā tvā॒ rathe॑ hira॒ṇyaye॒ harī॑ ma॒yūra॑śepyā | śi॒ti॒pṛ॒ṣṭhā va॑hatāṃ॒ madhvo॒ andha॑so vi॒vakṣa॑ṇasya pī॒taye॑ || २५ ||
॥
पिबा॒ त्व१स्य गि॑र्वणः सु॒तस्य॑ पूर्व॒पा इ॑व । परि॑ष्कृतस्य र॒सिन॑ इ॒यमा॑सु॒तिश्चारु॒र्मदा॑य पत्यते ॥२६॥
|| pibā॒ tva१sya gi॑rvaṇaḥ su॒tasya॑ pūrva॒pā i॑va | pari॑ṣkṛtasya ra॒sina॑ i॒yamā॑su॒tiścāru॒rmadā॑ya patyate || २६ ||
॥
य एको॒ अस्ति॑ दं॒सना॑ म॒हाँ उ॒ग्रो अ॒भि व्र॒तैः । गम॒त्स शि॒प्री न स यो॑ष॒दा ग॑म॒द्धवं॒ न परि॑ वर्जति ॥२७॥
|| ya eko॒ asti॑ daṃ॒sanā॑ ma॒hām̐ u॒gro a॒bhi vra॒taiḥ | gama॒tsa śi॒prī na sa yo॑ṣa॒dā ga॑ma॒ddhavaṃ॒ na pari॑ varjati || २७ ||
॥
त्वं पुरं॑ चरि॒ष्ण्वं॑ व॒धैः शुष्ण॑स्य॒ सं पि॑णक् । त्वं भा अनु॑ चरो॒ अध॑ द्वि॒ता यदि॑न्द्र॒ हव्यो॒ भुव॑: ॥२८॥
|| tvaṃ puraṃ॑ cari॒ṣṇvaṃ॑ va॒dhaiḥ śuṣṇa॑sya॒ saṃ pi॑ṇak | tvaṃ bhā anu॑ caro॒ adha॑ dvi॒tā yadi॑ndra॒ havyo॒ bhuva॑: || २८ ||
॥
मम॑ त्वा॒ सूर॒ उदि॑ते॒ मम॑ म॒ध्यंदि॑ने दि॒वः । मम॑ प्रपि॒त्वे अ॑पिशर्व॒रे व॑स॒वा स्तोमा॑सो अवृत्सत ॥२९॥
|| mama॑ tvā॒ sūra॒ udi॑te॒ mama॑ ma॒dhyaṃdi॑ne di॒vaḥ | mama॑ prapi॒tve a॑piśarva॒re va॑sa॒vā stomā॑so avṛtsata || २९ ||
स्तु॒हि स्तु॒हीदे॒ते घा॑ ते॒ मंहि॑ष्ठासो म॒घोना॑म् । नि॒न्दि॒ताश्व॑: प्रप॒थी प॑रम॒ज्या म॒घस्य॑ मेध्यातिथे ॥३०॥
stu॒hi stu॒hīde॒te ghā॑ te॒ maṃhi॑ṣṭhāso ma॒ghonā॑m | ni॒ndi॒tāśva॑: prapa॒thī pa॑rama॒jyā ma॒ghasya॑ medhyātithe || ३० ||
३
अन्व॑स्य स्थू॒रं द॑दृशे पु॒रस्ता॑दन॒स्थ ऊ॒रुर॑व॒रम्ब॑माणः । शश्व॑ती॒ नार्य॑भि॒चक्ष्या॑ह॒ सुभ॑द्रमर्य॒ भोज॑नं बिभर्षि ॥३४॥
३ anva॑sya sthū॒raṃ da॑dṛśe pu॒rastā॑dana॒stha ū॒rura॑va॒ramba॑māṇaḥ | śaśva॑tī॒ nārya॑bhi॒cakṣyā॑ha॒ subha॑dramarya॒ bhoja॑naṃ bibharṣi || ३४ ||