EeseDharmaSanātana Library
534मण्डल 7 · सूक्त 18
25 shlokत्वे ह॒ यत्पि॒तर॑श्चिन्न इन्द्र॒ विश्वा॑ वा॒मा ज॑रि॒तारो॒ अस॑न्वन् ।
त्वे गाव॑: सु॒दुघा॒स्त्वे ह्यश्वा॒स्त्वं वसु॑ देवय॒ते वनि॑ष्ठः ॥१॥
tve ha॒ yatpi॒tara॑ścinna indra॒ viśvā॑ vā॒mā ja॑ri॒tāro॒ asa॑nvan | tve gāva॑: su॒dughā॒stve hyaśvā॒stvaṃ vasu॑ devaya॒te vani॑ṣṭhaḥ || १ ||
राजे॑व॒ हि जनि॑भि॒: क्षेष्ये॒वाऽव॒ द्युभि॑र॒भि वि॒दुष्क॒विः सन् ।
पि॒शा गिरो॑ मघव॒न्गोभि॒रश्वै॑स्त्वाय॒तः शि॑शीहि रा॒ये अ॒स्मान् ॥२॥
rāje॑va॒ hi jani॑bhi॒: kṣeṣye॒vā’va॒ dyubhi॑ra॒bhi vi॒duṣka॒viḥ san | pi॒śā giro॑ maghava॒ngobhi॒raśvai॑stvāya॒taḥ śi॑śīhi rā॒ye a॒smān || २ ||
इ॒मा उ॑ त्वा पस्पृधा॒नासो॒ अत्र॑ म॒न्द्रा गिरो॑ देव॒यन्ती॒रुप॑ स्थुः ।
अ॒र्वाची॑ ते प॒थ्या॑ रा॒य ए॑तु॒ स्याम॑ ते सुम॒तावि॑न्द्र॒ शर्म॑न् ॥३॥
i॒mā u॑ tvā paspṛdhā॒nāso॒ atra॑ ma॒ndrā giro॑ deva॒yantī॒rupa॑ sthuḥ | a॒rvācī॑ te pa॒thyā॑ rā॒ya e॑tu॒ syāma॑ te suma॒tāvi॑ndra॒ śarma॑n || ३ ||
धे॒नुं न त्वा॑ सू॒यव॑से॒ दुदु॑क्ष॒न्नुप॒ ब्रह्मा॑णि ससृजे॒ वसि॑ष्ठः ।
त्वामिन्मे॒ गोप॑तिं॒ विश्व॑ आ॒हा ऽऽन॒ इन्द्र॑: सुम॒तिं ग॒न्त्वच्छ॑ ॥४॥
dhe॒nuṃ na tvā॑ sū॒yava॑se॒ dudu॑kṣa॒nnupa॒ brahmā॑ṇi sasṛje॒ vasi॑ṣṭhaḥ | tvāminme॒ gopa॑tiṃ॒ viśva॑ ā॒hā ’’na॒ indra॑: suma॒tiṃ ga॒ntvaccha॑ || ४ ||
अर्णां॑सि चित्पप्रथा॒ना सु॒दास॒ इन्द्रो॑ गा॒धान्य॑कृणोत्सुपा॒रा ।
शर्ध॑न्तं शि॒म्युमु॒चथ॑स्य॒ नव्य॒: शापं॒ सिन्धू॑नामकृणो॒दश॑स्तीः ॥५॥
arṇāṃ॑si citpaprathā॒nā su॒dāsa॒ indro॑ gā॒dhānya॑kṛṇotsupā॒rā | śardha॑ntaṃ śi॒myumu॒catha॑sya॒ navya॒: śāpaṃ॒ sindhū॑nāmakṛṇo॒daśa॑stīḥ || ५ ||
पु॒रो॒ळा इत्तु॒र्वशो॒ यक्षु॑रासीद्रा॒ये मत्स्या॑सो॒ निशि॑ता॒ अपी॑व ।
श्रु॒ष्टिं च॑क्रु॒र्भृग॑वो द्रु॒ह्यव॑श्च॒ सखा॒ सखा॑यमतर॒द्विषू॑चोः ॥६॥
pu॒ro॒ḷā ittu॒rvaśo॒ yakṣu॑rāsīdrā॒ye matsyā॑so॒ niśi॑tā॒ apī॑va | śru॒ṣṭiṃ ca॑kru॒rbhṛga॑vo dru॒hyava॑śca॒ sakhā॒ sakhā॑yamatara॒dviṣū॑coḥ || ६ ||
आ प॒क्थासो॑ भला॒नसो॑ भन॒न्ताऽलि॑नासो विषा॒णिन॑: शि॒वास॑: ।
आ योऽन॑यत्सध॒मा आर्य॑स्य ग॒व्या तृत्सु॑भ्यो अजगन्यु॒धा नॄन् ॥७॥
ā pa॒kthāso॑ bhalā॒naso॑ bhana॒ntā’li॑nāso viṣā॒ṇina॑: śi॒vāsa॑: | ā yo’na॑yatsadha॒mā ārya॑sya ga॒vyā tṛtsu॑bhyo ajaganyu॒dhā nṝn || ७ ||
दु॒रा॒ध्यो॒३ अदि॑तिं स्रे॒वय॑न्तोऽचे॒तसो॒ वि ज॑गृभ्रे॒ परु॑ष्णीम् ।
म॒ह्नावि॑व्यक्पृथि॒वीं पत्य॑मानः प॒शुष्क॒विर॑शय॒च्चाय॑मानः ॥८॥
du॒rā॒dhyo॒३ adi॑tiṃ sre॒vaya॑nto’ce॒taso॒ vi ja॑gṛbhre॒ paru॑ṣṇīm | ma॒hnāvi॑vyakpṛthi॒vīṃ patya॑mānaḥ pa॒śuṣka॒vira॑śaya॒ccāya॑mānaḥ || ८ ||
ई॒युरर्थं॒ न न्य॒र्थं परु॑ष्णीमा॒शुश्च॒नेद॑भिपि॒त्वं ज॑गाम ।
सु॒दास॒ इन्द्र॑: सु॒तुकाँ॑ अ॒मित्रा॒नर॑न्धय॒न्मानु॑षे॒ वध्रि॑वाचः ॥९॥
ī॒yurarthaṃ॒ na nya॒rthaṃ paru॑ṣṇīmā॒śuśca॒neda॑bhipi॒tvaṃ ja॑gāma | su॒dāsa॒ indra॑: su॒tukām̐॑ a॒mitrā॒nara॑ndhaya॒nmānu॑ṣe॒ vadhri॑vācaḥ || ९ ||
ई॒युर्गावो॒ न यव॑सा॒दगो॑पा यथाकृ॒तम॒भि मि॒त्रं चि॒तास॑: ।
पृश्नि॑गाव॒: पृश्नि॑निप्रेषितासः श्रु॒ष्टिं च॑क्रुर्नि॒युतो॒ रन्त॑यश्च ॥१०॥
ī॒yurgāvo॒ na yava॑sā॒dago॑pā yathākṛ॒tama॒bhi mi॒traṃ ci॒tāsa॑: | pṛśni॑gāva॒: pṛśni॑nipreṣitāsaḥ śru॒ṣṭiṃ ca॑krurni॒yuto॒ ranta॑yaśca || १० ||
एकं॑ च॒ यो विं॑श॒तिं च॑ श्रव॒स्या वै॑क॒र्णयो॒र्जना॒न्राजा॒ न्यस्त॑: ।
द॒स्मो न सद्म॒न्नि शि॑शाति ब॒र्हिः शूर॒: सर्ग॑मकृणो॒दिन्द्र॑ एषाम् ॥११॥
ekaṃ॑ ca॒ yo viṃ॑śa॒tiṃ ca॑ śrava॒syā vai॑ka॒rṇayo॒rjanā॒nrājā॒ nyasta॑: | da॒smo na sadma॒nni śi॑śāti ba॒rhiḥ śūra॒: sarga॑makṛṇo॒dindra॑ eṣām || ११ ||
अध॑ श्रु॒तं क॒वषं॑ वृ॒द्धम॒प्स्वनु॑ द्रु॒ह्युं नि वृ॑ण॒ग्वज्र॑बाहुः ।
वृ॒णा॒ना अत्र॑ स॒ख्याय॑ स॒ख्यं त्वा॒यन्तो॒ ये अम॑द॒न्ननु॑ त्वा ॥१२॥
adha॑ śru॒taṃ ka॒vaṣaṃ॑ vṛ॒ddhama॒psvanu॑ dru॒hyuṃ ni vṛ॑ṇa॒gvajra॑bāhuḥ | vṛ॒ṇā॒nā atra॑ sa॒khyāya॑ sa॒khyaṃ tvā॒yanto॒ ye ama॑da॒nnanu॑ tvā || १२ ||
वि स॒द्यो विश्वा॑ दृंहि॒तान्ये॑षा॒मिन्द्र॒: पुर॒: सह॑सा स॒प्त द॑र्दः ।
व्यान॑वस्य॒ तृत्स॑वे॒ गयं॑ भा॒ग्जेष्म॑ पू॒रुं वि॒दथे॑ मृ॒ध्रवा॑चम् ॥१३॥
vi sa॒dyo viśvā॑ dṛṃhi॒tānye॑ṣā॒mindra॒: pura॒: saha॑sā sa॒pta da॑rdaḥ | vyāna॑vasya॒ tṛtsa॑ve॒ gayaṃ॑ bhā॒gjeṣma॑ pū॒ruṃ vi॒dathe॑ mṛ॒dhravā॑cam || १३ ||
नि ग॒व्यवोऽन॑वो द्रु॒ह्यव॑श्च ष॒ष्टिः श॒ता सु॑षुपु॒: षट् स॒हस्रा॑ ।
ष॒ष्टिर्वी॒रासो॒ अधि॒ षड्दु॑वो॒यु विश्वेदिन्द्र॑स्य वी॒र्या॑ कृ॒तानि॑ ॥१४॥
ni ga॒vyavo’na॑vo dru॒hyava॑śca ṣa॒ṣṭiḥ śa॒tā su॑ṣupu॒: ṣaṭ sa॒hasrā॑ | ṣa॒ṣṭirvī॒rāso॒ adhi॒ ṣaḍdu॑vo॒yu viśvedindra॑sya vī॒ryā॑ kṛ॒tāni॑ || १४ ||
इन्द्रे॑णै॒ते तृत्स॑वो॒ वेवि॑षाणा॒ आपो॒ न सृ॒ष्टा अ॑धवन्त॒ नीची॑: ।
दु॒र्मि॒त्रास॑: प्रकल॒विन्मिमा॑ना ज॒हुर्विश्वा॑नि॒ भोज॑ना सु॒दासे॑ ॥१५॥
indre॑ṇai॒te tṛtsa॑vo॒ vevi॑ṣāṇā॒ āpo॒ na sṛ॒ṣṭā a॑dhavanta॒ nīcī॑: | du॒rmi॒trāsa॑: prakala॒vinmimā॑nā ja॒hurviśvā॑ni॒ bhoja॑nā su॒dāse॑ || १५ ||
अ॒र्धं वी॒रस्य॑ शृत॒पाम॑नि॒न्द्रं परा॒ शर्ध॑न्तं नुनुदे अ॒भि क्षाम् ।
इन्द्रो॑ म॒न्युं म॑न्यु॒म्यो॑ मिमाय भे॒जे प॒थो व॑र्त॒निं पत्य॑मानः ॥१६॥
a॒rdhaṃ vī॒rasya॑ śṛta॒pāma॑ni॒ndraṃ parā॒ śardha॑ntaṃ nunude a॒bhi kṣām | indro॑ ma॒nyuṃ ma॑nyu॒myo॑ mimāya bhe॒je pa॒tho va॑rta॒niṃ patya॑mānaḥ || १६ ||
आ॒ध्रेण॑ चि॒त्तद्वेकं॑ चकार सिं॒ह्यं॑ चि॒त्पेत्वे॑ना जघान ।
अव॑ स्र॒क्तीर्वे॒श्या॑वृश्च॒दिन्द्र॒: प्राय॑च्छ॒द्विश्वा॒ भोज॑ना सु॒दासे॑ ॥१७॥
ā॒dhreṇa॑ ci॒ttadvekaṃ॑ cakāra siṃ॒hyaṃ॑ ci॒tpetve॑nā jaghāna | ava॑ sra॒ktīrve॒śyā॑vṛśca॒dindra॒: prāya॑ccha॒dviśvā॒ bhoja॑nā su॒dāse॑ || १७ ||
शश्व॑न्तो॒ हि शत्र॑वो रार॒धुष्टे॑ भे॒दस्य॑ चि॒च्छर्ध॑तो विन्द॒ रन्धि॑म् ।
मर्ताँ॒ एन॑: स्तुव॒तो यः कृ॒णोति॑ ति॒ग्मं तस्मि॒न्नि ज॑हि॒ वज्र॑मिन्द्र ॥१८॥
śaśva॑nto॒ hi śatra॑vo rāra॒dhuṣṭe॑ bhe॒dasya॑ ci॒cchardha॑to vinda॒ randhi॑m | martām॒̐ ena॑: stuva॒to yaḥ kṛ॒ṇoti॑ ti॒gmaṃ tasmi॒nni ja॑hi॒ vajra॑mindra || १८ ||
आव॒दिन्द्रं॑ य॒मुना॒ तृत्स॑वश्च॒ प्रात्र॑ भे॒दं स॒र्वता॑ता मुषायत् ।
अ॒जास॑श्च॒ शिग्र॑वो॒ यक्ष॑वश्च ब॒लिं शी॒र्षाणि॑ जभ्रु॒रश्व्या॑नि ॥१९॥
āva॒dindraṃ॑ ya॒munā॒ tṛtsa॑vaśca॒ prātra॑ bhe॒daṃ sa॒rvatā॑tā muṣāyat | a॒jāsa॑śca॒ śigra॑vo॒ yakṣa॑vaśca ba॒liṃ śī॒rṣāṇi॑ jabhru॒raśvyā॑ni || १९ ||
न त॑ इन्द्र सुम॒तयो॒ न राय॑: सं॒चक्षे॒ पूर्वा॑ उ॒षसो॒ न नूत्ना॑: ।
देव॑कं चिन्मान्यमा॒नं ज॑घ॒न्थाऽव॒ त्मना॑ बृह॒तः शम्ब॑रं भेत् ॥२०॥
na ta॑ indra suma॒tayo॒ na rāya॑: saṃ॒cakṣe॒ pūrvā॑ u॒ṣaso॒ na nūtnā॑: | deva॑kaṃ cinmānyamā॒naṃ ja॑gha॒nthā’va॒ tmanā॑ bṛha॒taḥ śamba॑raṃ bhet || २० ||
प्र ये गृ॒हादम॑मदुस्त्वा॒या प॑राश॒रः श॒तया॑तु॒र्वसि॑ष्ठः ।
न ते॑ भो॒जस्य॑ स॒ख्यं मृ॑ष॒न्ताऽधा॑ सू॒रिभ्य॑: सु॒दिना॒ व्यु॑च्छान् ॥२१॥
pra ye gṛ॒hādama॑madustvā॒yā pa॑rāśa॒raḥ śa॒tayā॑tu॒rvasi॑ṣṭhaḥ | na te॑ bho॒jasya॑ sa॒khyaṃ mṛ॑ṣa॒ntā’dhā॑ sū॒ribhya॑: su॒dinā॒ vyu॑cchān || २१ ||
द्वे नप्तु॑र्दे॒वव॑तः श॒ते गोर्द्वा रथा॑ व॒धूम॑न्ता सु॒दास॑: ।
अर्ह॑न्नग्ने पैजव॒नस्य॒ दानं॒ होते॑व॒ सद्म॒ पर्ये॑मि॒ रेभ॑न् ॥२२॥
dve naptu॑rde॒vava॑taḥ śa॒te gordvā rathā॑ va॒dhūma॑ntā su॒dāsa॑: | arha॑nnagne paijava॒nasya॒ dānaṃ॒ hote॑va॒ sadma॒ parye॑mi॒ rebha॑n || २२ ||
च॒त्वारो॑ मा पैजव॒नस्य॒ दाना॒: स्मद्दि॑ष्टयः कृश॒निनो॑ निरे॒के ।
ऋ॒ज्रासो॑ मा पृथिवि॒ष्ठाः सु॒दास॑स्तो॒कं तो॒काय॒ श्रव॑से वहन्ति ॥२३॥
ca॒tvāro॑ mā paijava॒nasya॒ dānā॒: smaddi॑ṣṭayaḥ kṛśa॒nino॑ nire॒ke | ṛ॒jrāso॑ mā pṛthivi॒ṣṭhāḥ su॒dāsa॑sto॒kaṃ to॒kāya॒ śrava॑se vahanti || २३ ||
यस्य॒ श्रवो॒ रोद॑सी अ॒न्तरु॒र्वी शी॒र्ष्णेशी॑र्ष्णे विब॒भाजा॑ विभ॒क्ता ।
स॒प्तेदिन्द्रं॒ न स्र॒वतो॑ गृणन्ति॒ नि यु॑ध्याम॒धिम॑शिशाद॒भीके॑ ॥२४॥
yasya॒ śravo॒ roda॑sī a॒ntaru॒rvī śī॒rṣṇeśī॑rṣṇe viba॒bhājā॑ vibha॒ktā | sa॒ptedindraṃ॒ na sra॒vato॑ gṛṇanti॒ ni yu॑dhyāma॒dhima॑śiśāda॒bhīke॑ || २४ ||
इ॒मं न॑रो मरुतः सश्च॒तानु॒ दिवो॑दासं॒ न पि॒तरं॑ सु॒दास॑: ।
अ॒वि॒ष्टना॑ पैजव॒नस्य॒ केतं॑ दू॒णाशं॑ क्ष॒त्रम॒जरं॑ दुवो॒यु ॥२५॥
i॒maṃ na॑ro marutaḥ saśca॒tānu॒ divo॑dāsaṃ॒ na pi॒taraṃ॑ su॒dāsa॑: | a॒vi॒ṣṭanā॑ paijava॒nasya॒ ketaṃ॑ dū॒ṇāśaṃ॑ kṣa॒trama॒jaraṃ॑ duvo॒yu || २५ ||