EeseDharmaSanātana Library
490मण्डल 6 · सूक्त 49
15 shlokस्तु॒षे जनं॑ सुव्र॒तं नव्य॑सीभिर्गी॒र्भिर्मि॒त्रावरु॑णा सुम्न॒यन्ता॑ ।
त आ ग॑मन्तु॒ त इ॒ह श्रु॑वन्तु सुक्ष॒त्रासो॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॒ग्निः ॥१॥
stu॒ṣe janaṃ॑ suvra॒taṃ navya॑sībhirgī॒rbhirmi॒trāvaru॑ṇā sumna॒yantā॑ | ta ā ga॑mantu॒ ta i॒ha śru॑vantu sukṣa॒trāso॒ varu॑ṇo mi॒tro a॒gniḥ || १ ||
वि॒शोवि॑श॒ ईड्य॑मध्व॒रेष्वदृ॑प्तक्रतुमर॒तिं यु॑व॒त्योः ।
दि॒वः शिशुं॒ सह॑सः सू॒नुम॒ग्निं य॒ज्ञस्य॑ के॒तुम॑रु॒षं यज॑ध्यै ॥२॥
vi॒śovi॑śa॒ īḍya॑madhva॒reṣvadṛ॑ptakratumara॒tiṃ yu॑va॒tyoḥ | di॒vaḥ śiśuṃ॒ saha॑saḥ sū॒numa॒gniṃ ya॒jñasya॑ ke॒tuma॑ru॒ṣaṃ yaja॑dhyai || २ ||
अ॒रु॒षस्य॑ दुहि॒तरा॒ विरू॑पे॒ स्तृभि॑र॒न्या पि॑पि॒शे सूरो॑ अ॒न्या ।
मि॒थ॒स्तुरा॑ वि॒चर॑न्ती पाव॒के मन्म॑ श्रु॒तं न॑क्षत ऋ॒च्यमा॑ने ॥३॥
a॒ru॒ṣasya॑ duhi॒tarā॒ virū॑pe॒ stṛbhi॑ra॒nyā pi॑pi॒śe sūro॑ a॒nyā | mi॒tha॒sturā॑ vi॒cara॑ntī pāva॒ke manma॑ śru॒taṃ na॑kṣata ṛ॒cyamā॑ne || ३ ||
प्र वा॒युमच्छा॑ बृह॒ती म॑नी॒षा बृ॒हद्र॑यिं वि॒श्ववा॑रं रथ॒प्राम् ।
द्यु॒तद्या॑मा नि॒युत॒: पत्य॑मानः क॒विः क॒विमि॑यक्षसि प्रयज्यो ॥४॥
pra vā॒yumacchā॑ bṛha॒tī ma॑nī॒ṣā bṛ॒hadra॑yiṃ vi॒śvavā॑raṃ ratha॒prām | dyu॒tadyā॑mā ni॒yuta॒: patya॑mānaḥ ka॒viḥ ka॒vimi॑yakṣasi prayajyo || ४ ||
स मे॒ वपु॑श्छदयद॒श्विनो॒र्यो रथो॑ वि॒रुक्मा॒न्मन॑सा युजा॒नः ।
येन॑ नरा नासत्येष॒यध्यै॑ व॒र्तिर्या॒थस्तन॑याय॒ त्मने॑ च ॥५॥
sa me॒ vapu॑śchadayada॒śvino॒ryo ratho॑ vi॒rukmā॒nmana॑sā yujā॒naḥ | yena॑ narā nāsatyeṣa॒yadhyai॑ va॒rtiryā॒thastana॑yāya॒ tmane॑ ca || ५ ||
पर्ज॑न्यवाता वृषभा पृथि॒व्याः पुरी॑षाणि जिन्वत॒मप्या॑नि ।
सत्य॑श्रुतः कवयो॒ यस्य॑ गी॒र्भिर्जग॑तः स्थात॒र्जग॒दा कृ॑णुध्वम् ॥६॥
parja॑nyavātā vṛṣabhā pṛthi॒vyāḥ purī॑ṣāṇi jinvata॒mapyā॑ni | satya॑śrutaḥ kavayo॒ yasya॑ gī॒rbhirjaga॑taḥ sthāta॒rjaga॒dā kṛ॑ṇudhvam || ६ ||
पावी॑रवी क॒न्या॑ चि॒त्रायु॒: सर॑स्वती वी॒रप॑त्नी॒ धियं॑ धात् ।
ग्नाभि॒रच्छि॑द्रं शर॒णं स॒जोषा॑ दुरा॒धर्षं॑ गृण॒ते शर्म॑ यंसत् ॥७॥
pāvī॑ravī ka॒nyā॑ ci॒trāyu॒: sara॑svatī vī॒rapa॑tnī॒ dhiyaṃ॑ dhāt | gnābhi॒racchi॑draṃ śara॒ṇaṃ sa॒joṣā॑ durā॒dharṣaṃ॑ gṛṇa॒te śarma॑ yaṃsat || ७ ||
प॒थस्प॑थ॒: परि॑पतिं वच॒स्या कामे॑न कृ॒तो अ॒भ्या॑नळ॒र्कम् ।
स नो॑ रासच्छु॒रुध॑श्च॒न्द्राग्रा॒ धियं॑धियं सीषधाति॒ प्र पू॒षा ॥८॥
pa॒thaspa॑tha॒: pari॑patiṃ vaca॒syā kāme॑na kṛ॒to a॒bhyā॑naḷa॒rkam | sa no॑ rāsacchu॒rudha॑śca॒ndrāgrā॒ dhiyaṃ॑dhiyaṃ sīṣadhāti॒ pra pū॒ṣā || ८ ||
प्र॒थ॒म॒भाजं॑ य॒शसं॑ वयो॒धां सु॑पा॒णिं दे॒वं सु॒गभ॑स्ति॒मृभ्व॑म् ।
होता॑ यक्षद्यज॒तं प॒स्त्या॑नाम॒ग्निस्त्वष्टा॑रं सु॒हवं॑ वि॒भावा॑ ॥९॥
pra॒tha॒ma॒bhājaṃ॑ ya॒śasaṃ॑ vayo॒dhāṃ su॑pā॒ṇiṃ de॒vaṃ su॒gabha॑sti॒mṛbhva॑m | hotā॑ yakṣadyaja॒taṃ pa॒styā॑nāma॒gnistvaṣṭā॑raṃ su॒havaṃ॑ vi॒bhāvā॑ || ९ ||
भुव॑नस्य पि॒तरं॑ गी॒र्भिरा॒भी रु॒द्रं दिवा॑ व॒र्धया॑ रु॒द्रम॒क्तौ ।
बृ॒हन्त॑मृ॒ष्वम॒जरं॑ सुषु॒म्नमृध॑ग्घुवेम क॒विने॑षि॒तास॑: ॥१०॥
bhuva॑nasya pi॒taraṃ॑ gī॒rbhirā॒bhī ru॒draṃ divā॑ va॒rdhayā॑ ru॒drama॒ktau | bṛ॒hanta॑mṛ॒ṣvama॒jaraṃ॑ suṣu॒mnamṛdha॑gghuvema ka॒vine॑ṣi॒tāsa॑: || १० ||
आ यु॑वानः कवयो यज्ञियासो॒ मरु॑तो ग॒न्त गृ॑ण॒तो व॑र॒स्याम् ।
अ॒चि॒त्रं चि॒द्धि जिन्व॑था वृ॒धन्त॑ इ॒त्था नक्ष॑न्तो नरो अङ्गिर॒स्वत् ॥११॥
ā yu॑vānaḥ kavayo yajñiyāso॒ maru॑to ga॒nta gṛ॑ṇa॒to va॑ra॒syām | a॒ci॒traṃ ci॒ddhi jinva॑thā vṛ॒dhanta॑ i॒tthā nakṣa॑nto naro aṅgira॒svat || ११ ||
प्र वी॒राय॒ प्र त॒वसे॑ तु॒रायाऽजा॑ यू॒थेव॑ पशु॒रक्षि॒रस्त॑म् ।
स पि॑स्पृशति त॒न्वि॑ श्रु॒तस्य॒ स्तृभि॒र्न नाकं॑ वच॒नस्य॒ विप॑: ॥१२॥
pra vī॒rāya॒ pra ta॒vase॑ tu॒rāyā’jā॑ yū॒theva॑ paśu॒rakṣi॒rasta॑m | sa pi॑spṛśati ta॒nvi॑ śru॒tasya॒ stṛbhi॒rna nākaṃ॑ vaca॒nasya॒ vipa॑: || १२ ||
यो रजां॑सि विम॒मे पार्थि॑वानि॒ त्रिश्चि॒द्विष्णु॒र्मन॑वे बाधि॒ताय॑ ।
तस्य॑ ते॒ शर्म॑न्नुपद॒द्यमा॑ने रा॒या म॑देम त॒न्वा॒३ तना॑ च ॥१३॥
yo rajāṃ॑si vima॒me pārthi॑vāni॒ triści॒dviṣṇu॒rmana॑ve bādhi॒tāya॑ | tasya॑ te॒ śarma॑nnupada॒dyamā॑ne rā॒yā ma॑dema ta॒nvā॒३ tanā॑ ca || १३ ||
तन्नोऽहि॑र्बु॒ध्न्यो॑ अ॒द्भिर॒र्कैस्तत्पर्व॑त॒स्तत्स॑वि॒ता चनो॑ धात् ।
तदोष॑धीभिर॒भि रा॑ति॒षाचो॒ भग॒: पुरं॑धिर्जिन्वतु॒ प्र रा॒ये ॥१४॥
tanno’hi॑rbu॒dhnyo॑ a॒dbhira॒rkaistatparva॑ta॒statsa॑vi॒tā cano॑ dhāt | tadoṣa॑dhībhira॒bhi rā॑ti॒ṣāco॒ bhaga॒: puraṃ॑dhirjinvatu॒ pra rā॒ye || १४ ||
नू नो॑ र॒यिं र॒थ्यं॑ चर्षणि॒प्रां पु॑रु॒वीरं॑ म॒ह ऋ॒तस्य॑ गो॒पाम् ।
क्षयं॑ दाता॒जरं॒ येन॒ जना॒न्त्स्पृधो॒ अदे॑वीर॒भि च॒ क्रमा॑म॒ विश॒ आदे॑वीर॒भ्य१श्नवा॑म ॥१५॥
nū no॑ ra॒yiṃ ra॒thyaṃ॑ carṣaṇi॒prāṃ pu॑ru॒vīraṃ॑ ma॒ha ṛ॒tasya॑ go॒pām | kṣayaṃ॑ dātā॒jaraṃ॒ yena॒ janā॒ntspṛdho॒ ade॑vīra॒bhi ca॒ kramā॑ma॒ viśa॒ āde॑vīra॒bhya१śnavā॑ma || १५ ||