२२ शंयुर्बार्हस्पत्य: [तृणपाणि:] ।१-१०अग्नि:; ११- १५, २० – २१ मरुत: [ १३-१५ लिंगोक्ता वा ], १६-१९ पूषा, २२ द्यावाभूमी वा पृश्निर्वा । प्रगाथ:; =[ १,३ बृहती; २, ४ सतोबृहती; ५ बृहती, ६ महासतोबृहती; ७ महाबृहती, ८ महासतोबृहती; ९ बृहती, १० सतोबृहती; ११ ककुप् , १२ सतोबृहती ], १३ पुरउष्णिक् ,१४ बृहती, १५ अतिजगती, १६ ककुप् , १७ सतोबृहती, १८ पुरउष्णिक्, १९-२० बृहती , २१ महाबृहती यवमध्या, २२ अनुष्टुप् ।
य॒ज्ञाय॑ज्ञा वो अ॒ग्नये॑ गि॒रागि॑रा च॒ दक्ष॑से । प्रप्र॑ व॒यम॒मृतं॑ जा॒तवे॑दसं प्रि॒यं मि॒त्रं न शं॑सिषम् ॥१
ऊ॒र्जो नपा॑तं॒ स हि॒नायम॑स्म॒युर्दाशे॑म ह॒व्यदा॑तये । भुव॒द्वाजे॑ष्ववि॒ता भुव॑द्वृ॒ध उ॒त त्रा॒ता त॒नूना॑म् ॥२
वृषा॒ ह्य॑ग्ने अ॒जरो॑ म॒हान्वि॒भास्य॒र्चिषा॑ । अज॑स्रेण शो॒चिषा॒ शोशु॑चच्छुचे सुदी॒तिभि॒: सु दी॑दिहि ॥३
म॒हो दे॒वान्यज॑सि॒ यक्ष्या॑नु॒षक्तव॒ क्रत्वो॒त दं॒सना॑ । अ॒र्वाच॑: सीं कृणुह्य॒ग्नेऽव॑से॒ रास्व॒ वाजो॒त वं॑स्व ॥४
यमापो॒ अद्र॑यो॒ वना॒ गर्भ॑मृ॒तस्य॒ पिप्र॑ति । सह॑सा॒ यो म॑थि॒तो जाय॑ते॒ नृभि॑: पृथि॒व्या अधि॒ सान॑वि ॥५
आ यः प॒प्रौ भा॒नुना॒ रोद॑सी उ॒भे धू॒मेन॑ धावते दि॒वि । ति॒रस्तमो॑ ददृश॒ ऊर्म्या॒स्वा श्या॒वास्व॑रु॒षो वृषा श्या॒वा अ॑रु॒षो वृषा॑ ॥६
बृ॒हद्भि॑रग्ने अ॒र्चिभि॑: शु॒क्रेण॑ देव शो॒चिषा॑ । भ॒रद्वा॑जे समिधा॒नो य॑विष्ठ्य रे॒वन्न॑: शुक्र दीदिहि द्यु॒मत्पा॑वक दीदिहि ॥७
विश्वा॑सां गृ॒हप॑तिर्वि॒शाम॑सि॒ त्वम॑ग्ने॒ मानु॑षीणाम् । श॒तं पू॒र्भिर्य॑विष्ठ पा॒ह्यंह॑सः समे॒द्धारं॑ श॒तं हिमा॑: स्तो॒तृभ्यो॒ ये च॒ दद॑ति ॥८
त्वं न॑श्चि॒त्र ऊ॒त्या वसो॒ राधां॑सि चोदय । अ॒स्य रा॒यस्त्वम॑ग्ने र॒थीर॑सि वि॒दा गा॒धं तु॒चे तु न॑: ॥९
पर्षि॑ तो॒कं तन॑यं प॒र्तृभि॒ष्ट्वमद॑ब्धै॒रप्र॑युत्वभिः । अग्ने॒ हेळां॑सि॒ दैव्या॑ युयोधि॒ नोऽदे॑वानि॒ ह्वरां॑सि च ॥१०
आ स॑खायः सब॒र्दुघां॑ धे॒नुम॑जध्व॒मुप॒ नव्य॑सा॒ वच॑: । सृ॒जध्व॒मन॑पस्फुराम् ॥११
या शर्धा॑य॒ मारु॑ताय॒ स्वभा॑नवे॒ श्रवोऽमृ॑त्यु॒ धुक्ष॑त । या मृ॑ळी॒के म॒रुतां॑ तु॒राणां॒ या सु॒म्नैरे॑व॒याव॑री ॥१२
भ॒रद्वा॑जा॒याव॑ धुक्षत द्वि॒ता । धे॒नुं च॑ वि॒श्वदो॑हस॒मिषं॑ च वि॒श्वभो॑जसम् ॥१३
तं व॒ इन्द्रं॒ न सु॒क्रतुं॒ वरु॑णमिव मा॒यिन॑म् । अ॒र्य॒मणं॒ न म॒न्द्रं सृ॒प्रभो॑जसं॒ विष्णुं॒ न स्तु॑ष आ॒दिशे॑ ॥१४
त्वे॒षं शर्धो॒ न मारु॑तं तुवि॒ष्वण्य॑न॒र्वाणं॑ पू॒षणं॒ सं यथा॑ श॒ता । सं स॒हस्रा॒ कारि॑षच्चर्ष॒णिभ्य॒ आँ आ॒विर्गू॒ळ्हा वसू॑ करत्सु॒वेदा॑ नो॒ वसू॑ करत् ॥१५
आ मा॑ पूष॒न्नुप॑ द्रव॒ शंसि॑षं॒ नु ते॑ अपिक॒र्ण आ॑घृणे । अ॒घा अ॒र्यो अरा॑तयः ॥१६
मा का॑क॒म्बीर॒मुद्वृ॑हो॒ वन॒स्पति॒मश॑स्ती॒र्वि हि नीन॑शः । मोत सूरो॒ अह॑ ए॒वा च॒न ग्री॒वा आ॒दध॑ते॒ वेः ॥१७
दृते॑रिव तेऽवृ॒कम॑स्तु स॒ख्यम् । अच्छि॑द्रस्य दध॒न्वत॒: सुपू॑र्णस्य दध॒न्वत॑: ॥१८
प॒रो हि मर्त्यै॒रसि॑ स॒मो दे॒वैरु॒त श्रि॒या । अ॒भि ख्य॑: पूष॒न्पृत॑नासु न॒स्त्वमवा॑ नू॒नं यथा॑ पु॒रा ॥१९
वा॒मी वा॒मस्य॑ धूतय॒: प्रणी॑तिरस्तु सू॒नृता॑ । दे॒वस्य॑ वा मरुतो॒ मर्त्य॑स्य वेजा॒नस्य॑ प्रयज्यवः ॥२०
स॒द्यश्चि॒द्यस्य॑ चर्कृ॒तिः परि॒ द्यां दे॒वो नैति॒ सूर्य॑: । त्वे॒षं शवो॑ दधिरे॒ नाम॑ य॒ज्ञियं॑ म॒रुतो॑ वृत्र॒हं शवो॒ ज्येष्ठं॑ वृत्र॒हं शव॑: ॥२१
स॒कृद्ध॒ द्यौर॑जायत स॒कृद्भूमि॑रजायत । पृश्न्या॑ दु॒ग्धं स॒कृत्पय॒स्तद॒न्यो नानु॑ जायते ॥२२
२२ śaṃyurbārhaspatya: [tṛṇapāṇi:] | १-१०agni:; ११- १५, २० – २१ maruta: [ १३-१५ liṃgoktā vā ], १६-१९ pūṣā, २२ dyāvābhūmī vā pṛśnirvā | pragātha:; =[ १,३ bṛhatī; २, ४ satobṛhatī; ५ bṛhatī, ६ mahāsatobṛhatī; ७ mahābṛhatī, ८ mahāsatobṛhatī; ९ bṛhatī, १० satobṛhatī; ११ kakup , १२ satobṛhatī ], १३ purauṣṇik ,१४ bṛhatī, १५ atijagatī, १६ kakup , १७ satobṛhatī, १८ purauṣṇik, १९-२० bṛhatī , २१ mahābṛhatī yavamadhyā, २२ anuṣṭup | ya॒jñāya॑jñā vo a॒gnaye॑ gi॒rāgi॑rā ca॒ dakṣa॑se | prapra॑ va॒yama॒mṛtaṃ॑ jā॒tave॑dasaṃ pri॒yaṃ mi॒traṃ na śaṃ॑siṣam || १ ū॒rjo napā॑taṃ॒ sa hi॒nāyama॑sma॒yurdāśe॑ma ha॒vyadā॑taye | bhuva॒dvāje॑ṣvavi॒tā bhuva॑dvṛ॒dha u॒ta trā॒tā ta॒nūnā॑m || २ vṛṣā॒ hya॑gne a॒jaro॑ ma॒hānvi॒bhāsya॒rciṣā॑ | aja॑sreṇa śo॒ciṣā॒ śośu॑cacchuce sudī॒tibhi॒: su dī॑dihi || ३ ma॒ho de॒vānyaja॑si॒ yakṣyā॑nu॒ṣaktava॒ kratvo॒ta daṃ॒sanā॑ | a॒rvāca॑: sīṃ kṛṇuhya॒gne’va॑se॒ rāsva॒ vājo॒ta vaṃ॑sva || ४ yamāpo॒ adra॑yo॒ vanā॒ garbha॑mṛ॒tasya॒ pipra॑ti | saha॑sā॒ yo ma॑thi॒to jāya॑te॒ nṛbhi॑: pṛthi॒vyā adhi॒ sāna॑vi || ५ ā yaḥ pa॒prau bhā॒nunā॒ roda॑sī u॒bhe dhū॒mena॑ dhāvate di॒vi | ti॒rastamo॑ dadṛśa॒ ūrmyā॒svā śyā॒vāsva॑ru॒ṣo vṛṣā śyā॒vā a॑ru॒ṣo vṛṣā॑ || ६ bṛ॒hadbhi॑ragne a॒rcibhi॑: śu॒kreṇa॑ deva śo॒ciṣā॑ | bha॒radvā॑je samidhā॒no ya॑viṣṭhya re॒vanna॑: śukra dīdihi dyu॒matpā॑vaka dīdihi || ७ viśvā॑sāṃ gṛ॒hapa॑tirvi॒śāma॑si॒ tvama॑gne॒ mānu॑ṣīṇām | śa॒taṃ pū॒rbhirya॑viṣṭha pā॒hyaṃha॑saḥ same॒ddhāraṃ॑ śa॒taṃ himā॑: sto॒tṛbhyo॒ ye ca॒ dada॑ti || ८ tvaṃ na॑ści॒tra ū॒tyā vaso॒ rādhāṃ॑si codaya | a॒sya rā॒yastvama॑gne ra॒thīra॑si vi॒dā gā॒dhaṃ tu॒ce tu na॑: || ९ parṣi॑ to॒kaṃ tana॑yaṃ pa॒rtṛbhi॒ṣṭvamada॑bdhai॒rapra॑yutvabhiḥ | agne॒ heḷāṃ॑si॒ daivyā॑ yuyodhi॒ no’de॑vāni॒ hvarāṃ॑si ca || १० ā sa॑khāyaḥ saba॒rdughāṃ॑ dhe॒numa॑jadhva॒mupa॒ navya॑sā॒ vaca॑: | sṛ॒jadhva॒mana॑pasphurām || ११ yā śardhā॑ya॒ māru॑tāya॒ svabhā॑nave॒ śravo’mṛ॑tyu॒ dhukṣa॑ta | yā mṛ॑ḷī॒ke ma॒rutāṃ॑ tu॒rāṇāṃ॒ yā su॒mnaire॑va॒yāva॑rī || १२ bha॒radvā॑jā॒yāva॑ dhukṣata dvi॒tā | dhe॒nuṃ ca॑ vi॒śvado॑hasa॒miṣaṃ॑ ca vi॒śvabho॑jasam || १३ taṃ va॒ indraṃ॒ na su॒kratuṃ॒ varu॑ṇamiva mā॒yina॑m | a॒rya॒maṇaṃ॒ na ma॒ndraṃ sṛ॒prabho॑jasaṃ॒ viṣṇuṃ॒ na stu॑ṣa ā॒diśe॑ || १४ tve॒ṣaṃ śardho॒ na māru॑taṃ tuvi॒ṣvaṇya॑na॒rvāṇaṃ॑ pū॒ṣaṇaṃ॒ saṃ yathā॑ śa॒tā | saṃ sa॒hasrā॒ kāri॑ṣaccarṣa॒ṇibhya॒ ām̐ ā॒virgū॒ḷhā vasū॑ karatsu॒vedā॑ no॒ vasū॑ karat || १५ ā mā॑ pūṣa॒nnupa॑ drava॒ śaṃsi॑ṣaṃ॒ nu te॑ apika॒rṇa ā॑ghṛṇe | a॒ghā a॒ryo arā॑tayaḥ || १६ mā kā॑ka॒mbīra॒mudvṛ॑ho॒ vana॒spati॒maśa॑stī॒rvi hi nīna॑śaḥ | mota sūro॒ aha॑ e॒vā ca॒na grī॒vā ā॒dadha॑te॒ veḥ || १७ dṛte॑riva te’vṛ॒kama॑stu sa॒khyam | acchi॑drasya dadha॒nvata॒: supū॑rṇasya dadha॒nvata॑: || १८ pa॒ro hi martyai॒rasi॑ sa॒mo de॒vairu॒ta śri॒yā | a॒bhi khya॑: pūṣa॒npṛta॑nāsu na॒stvamavā॑ nū॒naṃ yathā॑ pu॒rā || १९ vā॒mī vā॒masya॑ dhūtaya॒: praṇī॑tirastu sū॒nṛtā॑ | de॒vasya॑ vā maruto॒ martya॑sya vejā॒nasya॑ prayajyavaḥ || २० sa॒dyaści॒dyasya॑ carkṛ॒tiḥ pari॒ dyāṃ de॒vo naiti॒ sūrya॑: | tve॒ṣaṃ śavo॑ dadhire॒ nāma॑ ya॒jñiyaṃ॑ ma॒ruto॑ vṛtra॒haṃ śavo॒ jyeṣṭhaṃ॑ vṛtra॒haṃ śava॑: || २१ sa॒kṛddha॒ dyaura॑jāyata sa॒kṛdbhūmi॑rajāyata | pṛśnyā॑ du॒gdhaṃ sa॒kṛtpaya॒stada॒nyo nānu॑ jāyate || २२