२० भौमोऽत्रिः। विश्वे देवाः । त्रिष्टुप्, १६-१७ अतिजगती, २० एकपदा विराट्।
को नु वां॑ मित्रावरुणावृता॒यन् दि॒वो वा॑ म॒हः पार्थि॑वस्य वा॒ दे ।
ऋ॒तस्य॑ वा॒ सद॑सि॒ त्रासी॑थां नो यज्ञाय॒ते वा॑ पशु॒षो न वाजा॑न् ॥१॥
ते नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो अर्य॒मायुरिन्द्र॑ ऋभु॒क्षा म॒रुतो॑ जुषन्त ।
नमो॑भिर्वा॒ ये दध॑ते सुवृ॒क्तिं स्तोमं॑ रु॒द्राय॑ मी॒ळहुषे॑ स॒जोषा॑: ॥२॥
आ वां॒ येष्ठा॑श्विना हु॒वध्यै॒ वात॑स्य॒ पत्म॒न् रथ्य॑स्य पु॒ष्टौ ।
उ॒त वा॑ दि॒वो असु॑राय॒ मन्म॒ प्रान्धां॑सीव॒ यज्य॑वे भरध्वम् ॥३॥
प्र स॒क्षणो॑ दि॒व्यः कण्व॑होता त्रि॒तो दि॒वः स॒जोषा॒ वातो॑ अ॒ग्निः ।
पू॒षा भग॑: प्रभृ॒थे वि॒श्वभो॑जा आ॒जिं न ज॑ग्मुरा॒श्व॑श्वतमाः ॥४॥
प्र वो॑ र॒यिं यु॒क्ताश्वं॑ भरध्वं रा॒य एषेऽव॑से दधीत॒ धीः ।
सु॒शेव॒ एवै॑रौशि॒जस्य॒ होता॒ ये व॒ एवा॑ मरुतस्तु॒राणा॑म् ॥५॥
प्र वो॑ वा॒युं र॑थ॒युजं॑ कृणुध्वं॒ प्र दे॒वं विप्रं॑ पनि॒तार॑म॒र्कैः ।
इ॒षु॒ध्यव॑ ऋत॒साप॒: पुरं॑धी॒र्वस्वी॑र्नो॒ अत्र॒ पत्नी॒रा धि॒ये धु॑: ॥६॥
उप॑ व॒ एषे॒ वन्द्ये॑भिः शू॒षैः प्र य॒ह्वी दि॒वश्चि॒तय॑द्भिर॒र्कैः ।
उ॒षासा॒नक्ता॑ वि॒दुषी॑व॒ विश्व॒मा हा॑ वहतो॒ मर्त्या॑य य॒ज्ञम् ॥७॥
अ॒भि वो॑ अर्चे पो॒ष्याव॑तो॒ नॄन् वास्तो॒ष्पतिं॒ त्वष्टा॑रं॒ ररा॑णः ।
धन्या॑ स॒जोषा॑ धि॒षणा॒ नमो॑भि॒र्वन॒स्पतीँ॒रोष॑धी रा॒य एषे॑ ॥८॥
तु॒जे न॒स्तने॒ पर्व॑ताः सन्तु॒ स्वैत॑वो॒ ये वस॑वो॒ न वी॒राः ।
प॒नि॒त आ॒प्त्यो य॑ज॒तः सदा॑ नो॒ वर्धा॑न्न॒: शंसं॒ नर्यो॑ अ॒भिष्टौ॑ ॥९॥
वृष्णो॑ अस्तोषि भू॒म्यस्य॒ गर्भं॑ त्रि॒तो नपा॑तम॒पां सु॑वृ॒क्ति ।
गृ॒णी॒ते अ॒ग्निरे॒तरी॒ न शू॒षैः शो॒चिष्के॑शो॒ नि रि॑णाति॒ वना॑ ॥१०॥॥
क॒था म॒हे रु॒द्रिया॑य ब्रवाम॒ कद्रा॒ये चि॑कि॒तुषे॒ भगा॑य ।
आप॒ ओष॑धीरु॒त नो॑ऽवन्तु॒ द्यौर्वना॑ गि॒रयो॑ वृ॒क्षके॑शाः ॥११॥॥
शृ॒णोतु॑ न ऊ॒र्जां पति॒र्गिर॒: स नभ॒स्तरी॑याँ इषि॒रः परि॑ज्मा ।
शृ॒ण्वन्त्वाप॒: पुरो॒ न शु॒भ्राः परि॒ स्रुचो॑ बबृहा॒णस्याद्रे॑: ॥१२॥
वि॒दा चि॒न्नु म॑हान्तो॒ ये व॒ एवा॒ ब्रवा॑म दस्मा॒ वार्यं॒ दधा॑नाः ।
वय॑श्च॒न सु॒भ्व१ आव॑ यन्ति क्षु॒भा मर्त॒मनु॑यतं वध॒स्नैः ॥१३॥
आ दैव्या॑नि॒ पार्थि॑वानि॒ जन्मा॒पश्चाच्छा॒ सुम॑खाय वोचम् ।
वर्ध॑न्तां॒ द्यावो॒ गिर॑श्च॒न्द्राग्रा॑ उ॒दा व॑र्धन्ताम॒भिषा॑ता॒ अर्णा॑: ॥१४॥
प॒देप॑दे मे जरि॒मा नि धा॑यि॒ वरू॑त्री वा श॒क्रा या पा॒युभि॑श्च ।
सिष॑क्तु मा॒ता म॒ही र॒सा न॒: स्मत् सू॒रिभि॑र्ऋजु॒हस्त॑ ऋजु॒वनि॑: ॥१५॥
क॒था दा॑शेम॒ नम॑सा सु॒दानू॑नेव॒या म॒रुतो॒ अच्छो॑क्तौ॒ प्रश्र॑वसो म॒रुतो॒ अच्छो॑क्तौ ।
मा नोऽहि॑र्बु॒ध्न्यो॑ रि॒षे धा॑द॒स्माकं॑ भूदुपमाति॒वनि॑: ॥१६॥
इति॑ चि॒न्नु प्र॒जायै॑ पशु॒मत्यै॒ देवा॑सो॒ वन॑ते॒ मर्त्यो॑ व॒ आ दे॑वासो वनते॒ मर्त्यो॑ वः ।
अत्रा॑ शि॒वां त॒न्वो॑ धा॒सिम॒स्या ज॒रां चि॑न्मे॒ निर्ऋ॑तिर्जग्रसीत ॥१७॥
तां वो॑ देवाः सुम॒तिमू॒र्जय॑न्ती॒मिष॑मश्याम वसव॒: शसा॒ गोः ।
सा न॑: सु॒दानु॑र्मृ॒ळय॑न्ती दे॒वी प्रति॒ द्रव॑न्ती सुवि॒ताय॑ गम्याः ॥१८॥
अ॒भि न॒ इळा॑ यू॒थस्य॑ मा॒ता स्मन्न॒दीभि॑रु॒र्वशी॑ वा गृणातु ।
उ॒र्वशी॑ वा बृहद्दि॒वा गृ॑णा॒नाऽभ्यू॑र्ण्वा॒ना प्र॑भृ॒थस्या॒योः ॥१९॥
सिष॑क्तु न ऊर्ज॒व्य॑स्य पु॒ष्टेः ॥२०॥॥
२० bhaumo’triḥ | viśve devāḥ | triṣṭup, १६-१७ atijagatī, २० ekapadā virāṭ | ko nu vāṃ॑ mitrāvaruṇāvṛtā॒yan di॒vo vā॑ ma॒haḥ pārthi॑vasya vā॒ de | ṛ॒tasya॑ vā॒ sada॑si॒ trāsī॑thāṃ no yajñāya॒te vā॑ paśu॒ṣo na vājā॑n || १ || te no॑ mi॒tro varu॑ṇo arya॒māyurindra॑ ṛbhu॒kṣā ma॒ruto॑ juṣanta | namo॑bhirvā॒ ye dadha॑te suvṛ॒ktiṃ stomaṃ॑ ru॒drāya॑ mī॒ḷahuṣe॑ sa॒joṣā॑: || २ || ā vāṃ॒ yeṣṭhā॑śvinā hu॒vadhyai॒ vāta॑sya॒ patma॒n rathya॑sya pu॒ṣṭau | u॒ta vā॑ di॒vo asu॑rāya॒ manma॒ prāndhāṃ॑sīva॒ yajya॑ve bharadhvam || ३ || pra sa॒kṣaṇo॑ di॒vyaḥ kaṇva॑hotā tri॒to di॒vaḥ sa॒joṣā॒ vāto॑ a॒gniḥ | pū॒ṣā bhaga॑: prabhṛ॒the vi॒śvabho॑jā ā॒jiṃ na ja॑gmurā॒śva॑śvatamāḥ || ४ || pra vo॑ ra॒yiṃ yu॒ktāśvaṃ॑ bharadhvaṃ rā॒ya eṣe’va॑se dadhīta॒ dhīḥ | su॒śeva॒ evai॑rauśi॒jasya॒ hotā॒ ye va॒ evā॑ marutastu॒rāṇā॑m || ५ || pra vo॑ vā॒yuṃ ra॑tha॒yujaṃ॑ kṛṇudhvaṃ॒ pra de॒vaṃ vipraṃ॑ pani॒tāra॑ma॒rkaiḥ | i॒ṣu॒dhyava॑ ṛta॒sāpa॒: puraṃ॑dhī॒rvasvī॑rno॒ atra॒ patnī॒rā dhi॒ye dhu॑: || ६ || upa॑ va॒ eṣe॒ vandye॑bhiḥ śū॒ṣaiḥ pra ya॒hvī di॒vaści॒taya॑dbhira॒rkaiḥ | u॒ṣāsā॒naktā॑ vi॒duṣī॑va॒ viśva॒mā hā॑ vahato॒ martyā॑ya ya॒jñam || ७ || a॒bhi vo॑ arce po॒ṣyāva॑to॒ nṝn vāsto॒ṣpatiṃ॒ tvaṣṭā॑raṃ॒ rarā॑ṇaḥ | dhanyā॑ sa॒joṣā॑ dhi॒ṣaṇā॒ namo॑bhi॒rvana॒spatīm॒̐roṣa॑dhī rā॒ya eṣe॑ || ८ || tu॒je na॒stane॒ parva॑tāḥ santu॒ svaita॑vo॒ ye vasa॑vo॒ na vī॒rāḥ | pa॒ni॒ta ā॒ptyo ya॑ja॒taḥ sadā॑ no॒ vardhā॑nna॒: śaṃsaṃ॒ naryo॑ a॒bhiṣṭau॑ || ९ || vṛṣṇo॑ astoṣi bhū॒myasya॒ garbhaṃ॑ tri॒to napā॑tama॒pāṃ su॑vṛ॒kti | gṛ॒ṇī॒te a॒gnire॒tarī॒ na śū॒ṣaiḥ śo॒ciṣke॑śo॒ ni ri॑ṇāti॒ vanā॑ || १० || || ka॒thā ma॒he ru॒driyā॑ya bravāma॒ kadrā॒ye ci॑ki॒tuṣe॒ bhagā॑ya | āpa॒ oṣa॑dhīru॒ta no॑’vantu॒ dyaurvanā॑ gi॒rayo॑ vṛ॒kṣake॑śāḥ || ११ || || śṛ॒ṇotu॑ na ū॒rjāṃ pati॒rgira॒: sa nabha॒starī॑yām̐ iṣi॒raḥ pari॑jmā | śṛ॒ṇvantvāpa॒: puro॒ na śu॒bhrāḥ pari॒ sruco॑ babṛhā॒ṇasyādre॑: || १२ || vi॒dā ci॒nnu ma॑hānto॒ ye va॒ evā॒ bravā॑ma dasmā॒ vāryaṃ॒ dadhā॑nāḥ | vaya॑śca॒na su॒bhva१ āva॑ yanti kṣu॒bhā marta॒manu॑yataṃ vadha॒snaiḥ || १३ || ā daivyā॑ni॒ pārthi॑vāni॒ janmā॒paścācchā॒ suma॑khāya vocam | vardha॑ntāṃ॒ dyāvo॒ gira॑śca॒ndrāgrā॑ u॒dā va॑rdhantāma॒bhiṣā॑tā॒ arṇā॑: || १४ || pa॒depa॑de me jari॒mā ni dhā॑yi॒ varū॑trī vā śa॒krā yā pā॒yubhi॑śca | siṣa॑ktu mā॒tā ma॒hī ra॒sā na॒: smat sū॒ribhi॑rṛju॒hasta॑ ṛju॒vani॑: || १५ || ka॒thā dā॑śema॒ nama॑sā su॒dānū॑neva॒yā ma॒ruto॒ accho॑ktau॒ praśra॑vaso ma॒ruto॒ accho॑ktau | mā no’hi॑rbu॒dhnyo॑ ri॒ṣe dhā॑da॒smākaṃ॑ bhūdupamāti॒vani॑: || १६ || iti॑ ci॒nnu pra॒jāyai॑ paśu॒matyai॒ devā॑so॒ vana॑te॒ martyo॑ va॒ ā de॑vāso vanate॒ martyo॑ vaḥ | atrā॑ śi॒vāṃ ta॒nvo॑ dhā॒sima॒syā ja॒rāṃ ci॑nme॒ nirṛ॑tirjagrasīta || १७ || tāṃ vo॑ devāḥ suma॒timū॒rjaya॑ntī॒miṣa॑maśyāma vasava॒: śasā॒ goḥ | sā na॑: su॒dānu॑rmṛ॒ḷaya॑ntī de॒vī prati॒ drava॑ntī suvi॒tāya॑ gamyāḥ || १८ || a॒bhi na॒ iḷā॑ yū॒thasya॑ mā॒tā smanna॒dībhi॑ru॒rvaśī॑ vā gṛṇātu | u॒rvaśī॑ vā bṛhaddi॒vā gṛ॑ṇā॒nā’bhyū॑rṇvā॒nā pra॑bhṛ॒thasyā॒yoḥ || १९ || siṣa॑ktu na ūrja॒vya॑sya pu॒ṣṭeḥ || २० || ||