२१ वामदेवो गौतमः। इन्द्रः। त्रिष्टुप्, १५ एकपदा विराट्।
त्वं म॒हाँ इ॑न्द्र॒ तुभ्यं॑ ह॒ क्षा अनु॑ क्ष॒त्रं मं॒हना॑ मन्यत॒ द्यौः ।
त्वं वृ॒त्रं शव॑सा जघ॒न्वान् त्सृ॒जः सिन्धूँ॒रहि॑ना जग्रसा॒नान् ॥१॥
तव॑ त्वि॒षो जनि॑मन् रेजत॒ द्यौ रेज॒द् भूमि॑र्भि॒यसा॒ स्वस्य॑ म॒न्योः ।
ऋ॒घा॒यन्त॑ सु॒भ्व१: पर्व॑तास॒ आर्द॒न् धन्वा॑नि स॒रय॑न्त॒ आप॑: ॥२॥
भि॒नद् गि॒रिं शव॑सा॒ वज्र॑मि॒ष्णन्ना॑विष्कृण्वा॒नः स॑हसा॒न ओज॑: ।
वधी॑द् वृ॒त्रं वज्रे॑ण मन्दसा॒नः सर॒न्नापो॒ जव॑सा ह॒तवृ॑ष्णीः ॥३॥
सु॒वीर॑स्ते जनि॒ता म॑न्यत॒ द्यौरिन्द्र॑स्य क॒र्ता स्वप॑स्तमो भूत् ।
य ईं॑ ज॒जान॑ स्व॒र्यं॑ सु॒वज्र॒मन॑पच्युतं॒ सद॑सो॒ न भूम॑ ॥४॥
य एक॑ इच्च्या॒वय॑ति॒ प्र भूमा॒ राजा॑ कृष्टी॒नां पु॑रुहू॒त इन्द्र॑: ।
स॒त्यमे॑न॒मनु॒ विश्वे॑ मदन्ति रा॒तिं दे॒वस्य॑ गृण॒तो म॒घोन॑: ॥५॥
स॒त्रा सोमा॑ अभवन्नस्य॒ विश्वे॑ स॒त्रा मदा॑सो बृह॒तो मदि॑ष्ठाः ।
स॒त्राभ॑वो॒ वसु॑पति॒र्वसू॑नां॒ दत्रे॒ विश्वा॑ अधिथा इन्द्र कृ॒ष्टीः ॥६॥
त्वमध॑ प्रथ॒मं जाय॑मा॒नोऽमे॒ विश्वा॑ अधिथा इन्द्र कृ॒ष्टीः ।
त्वं प्रति॑ प्र॒वत॑ आ॒शया॑न॒महिं॒ वज्रे॑ण मघव॒न् वि वृ॑श्चः ॥७॥
स॒त्रा॒हणं॒ दाधृ॑षिं॒ तुम्र॒मिन्द्रं॑ म॒हाम॑पा॒रं वृ॑ष॒भं सु॒वज्र॑म् ।
हन्ता॒ यो वृ॒त्रं सनि॑तो॒त वाजं॒ दाता॑ म॒घानि॑ म॒घवा॑ सु॒राधा॑: ॥८॥
अ॒यं वृत॑श्चातयते समी॒चीर्य आ॒जिषु॑ म॒घवा॑ शृ॒ण्व एक॑: ।
अ॒यं वाजं॑ भरति॒ यं स॒नोत्य॒स्य प्रि॒यास॑: स॒ख्ये स्या॑म ॥९॥
अ॒यं शृ॑ण्वे॒ अध॒ जय॑न्नु॒त घ्नन्न॒यमु॒त प्र कृ॑णुते यु॒धा गाः ।
य॒दा स॒त्यं कृ॑णु॒ते म॒न्युमिन्द्रो॒ विश्वं॑ दृ॒ळहं भ॑यत॒ एज॑दस्मात् ॥१०॥
समिन्द्रो॒ गा अ॑जय॒त् सं हिर॑ण्या॒ सम॑श्वि॒या म॒घवा॒ यो ह॑ पू॒र्वीः ।
ए॒भिर्नृभि॒र्नृत॑मो अस्य शा॒कै रा॒यो वि॑भ॒क्ता स॑म्भ॒रश्च॒ वस्व॑: ॥११॥
किय॑त् स्वि॒दिन्द्रो॒ अध्ये॑ति मा॒तुः किय॑त् पि॒तुर्ज॑नि॒तुर्यो ज॒जान॑ ।
यो अ॑स्य॒ शुष्मं॑ मुहु॒कैरिय॑र्ति॒ वातो॒ न जू॒तः स्त॒नय॑द्भिर॒भ्रैः ॥१२॥
क्षि॒यन्तं॑ त्व॒मक्षि॑यन्तं कृणो॒तीय॑र्ति रे॒णुं म॒घवा॑ स॒मोह॑म् ।
वि॒भ॒ञ्ज॒नुर॒शनि॑माँ इव॒ द्यौरु॒त स्तो॒तारं॑ म॒घवा॒ वसौ॑ धात् ॥१३॥
अ॒यं च॒क्रमि॑षण॒त् सूर्य॑स्य॒ न्येत॑शं रीरमत् ससृमा॒णम् ।
आ कृ॒ष्ण ईं॑ जुहुरा॒णो जि॑घर्ति त्व॒चो बु॒ध्ने रज॑सो अ॒स्य योनौ॑ ॥१४॥
असि॑क्न्यां॒ यज॑मानो॒ न होता॑ ॥१५॥
ग॒व्यन्त॒ इन्द्रं॑ स॒ख्याय॒ विप्रा॑ अश्वा॒यन्तो॒ वृष॑णं वा॒जय॑न्तः ।
ज॒नी॒यन्तो॑ जनि॒दामक्षि॑तोति॒मा च्या॑वयामोऽव॒ते न कोश॑म् ॥१६॥
त्रा॒ता नो॑ बोधि॒ ददृ॑शान आ॒पिर॑भिख्या॒ता म॑र्डि॒ता सो॒म्याना॑म् ।
सखा॑ पि॒ता पि॒तृत॑मः पितॄ॒णां कर्ते॑मु लो॒कमु॑श॒ते व॑यो॒धाः ॥१७॥
स॒खी॒य॒ताम॑वि॒ता बो॑धि॒ सखा॑ गृणा॒न इ॑न्द्र स्तुव॒ते वयो॑ धाः ।
व॒यं ह्या ते॑ चकृ॒मा स॒बाध॑ आ॒भिः शमी॑भिर्म॒हय॑न्त इन्द्र ॥१८॥
स्तु॒त इन्द्रो॑ म॒घवा॒ यद्ध॑ वृ॒त्रा भूरी॒ण्येको॑ अप्र॒तीनि॑ हन्ति ।
अ॒स्य प्रि॒यो ज॑रि॒ता यस्य॒ शर्म॒न्नकि॑र्दे॒वा वा॒रय॑न्ते॒ न मर्ता॑: ॥१९॥
ए॒वा न॒ इन्द्रो॑ म॒घवा॑ विर॒प्शी कर॑त् स॒त्या च॑र्षणी॒धृद॑न॒र्वा ।
त्वं राजा॑ ज॒नुषां॑ धेह्य॒स्मे अधि॒ श्रवो॒ माहि॑नं॒ यज्ज॑रि॒त्रे ॥२०॥
नू ष्टु॒त इ॑न्द्र॒ नू गृ॑णा॒न इषं॑ जरि॒त्रे न॒द्यो॒३न पी॑पेः ।
अका॑रि ते हरिवो॒ ब्रह्म॒ नव्यं॑ धि॒या स्या॑म र॒थ्य॑: सदा॒साः ॥२१॥
२१ vāmadevo gautamaḥ | indraḥ | triṣṭup, १५ ekapadā virāṭ | tvaṃ ma॒hām̐ i॑ndra॒ tubhyaṃ॑ ha॒ kṣā anu॑ kṣa॒traṃ maṃ॒hanā॑ manyata॒ dyauḥ | tvaṃ vṛ॒traṃ śava॑sā jagha॒nvān tsṛ॒jaḥ sindhūm॒̐rahi॑nā jagrasā॒nān || १ || tava॑ tvi॒ṣo jani॑man rejata॒ dyau reja॒d bhūmi॑rbhi॒yasā॒ svasya॑ ma॒nyoḥ | ṛ॒ghā॒yanta॑ su॒bhva१: parva॑tāsa॒ ārda॒n dhanvā॑ni sa॒raya॑nta॒ āpa॑: || २ || bhi॒nad gi॒riṃ śava॑sā॒ vajra॑mi॒ṣṇannā॑viṣkṛṇvā॒naḥ sa॑hasā॒na oja॑: | vadhī॑d vṛ॒traṃ vajre॑ṇa mandasā॒naḥ sara॒nnāpo॒ java॑sā ha॒tavṛ॑ṣṇīḥ || ३ || su॒vīra॑ste jani॒tā ma॑nyata॒ dyaurindra॑sya ka॒rtā svapa॑stamo bhūt | ya īṃ॑ ja॒jāna॑ sva॒ryaṃ॑ su॒vajra॒mana॑pacyutaṃ॒ sada॑so॒ na bhūma॑ || ४ || ya eka॑ iccyā॒vaya॑ti॒ pra bhūmā॒ rājā॑ kṛṣṭī॒nāṃ pu॑ruhū॒ta indra॑: | sa॒tyame॑na॒manu॒ viśve॑ madanti rā॒tiṃ de॒vasya॑ gṛṇa॒to ma॒ghona॑: || ५ || sa॒trā somā॑ abhavannasya॒ viśve॑ sa॒trā madā॑so bṛha॒to madi॑ṣṭhāḥ | sa॒trābha॑vo॒ vasu॑pati॒rvasū॑nāṃ॒ datre॒ viśvā॑ adhithā indra kṛ॒ṣṭīḥ || ६ || tvamadha॑ pratha॒maṃ jāya॑mā॒no’me॒ viśvā॑ adhithā indra kṛ॒ṣṭīḥ | tvaṃ prati॑ pra॒vata॑ ā॒śayā॑na॒mahiṃ॒ vajre॑ṇa maghava॒n vi vṛ॑ścaḥ || ७ || sa॒trā॒haṇaṃ॒ dādhṛ॑ṣiṃ॒ tumra॒mindraṃ॑ ma॒hāma॑pā॒raṃ vṛ॑ṣa॒bhaṃ su॒vajra॑m | hantā॒ yo vṛ॒traṃ sani॑to॒ta vājaṃ॒ dātā॑ ma॒ghāni॑ ma॒ghavā॑ su॒rādhā॑: || ८ || a॒yaṃ vṛta॑ścātayate samī॒cīrya ā॒jiṣu॑ ma॒ghavā॑ śṛ॒ṇva eka॑: | a॒yaṃ vājaṃ॑ bharati॒ yaṃ sa॒notya॒sya pri॒yāsa॑: sa॒khye syā॑ma || ९ || a॒yaṃ śṛ॑ṇve॒ adha॒ jaya॑nnu॒ta ghnanna॒yamu॒ta pra kṛ॑ṇute yu॒dhā gāḥ | ya॒dā sa॒tyaṃ kṛ॑ṇu॒te ma॒nyumindro॒ viśvaṃ॑ dṛ॒ḷahaṃ bha॑yata॒ eja॑dasmāt || १० || samindro॒ gā a॑jaya॒t saṃ hira॑ṇyā॒ sama॑śvi॒yā ma॒ghavā॒ yo ha॑ pū॒rvīḥ | e॒bhirnṛbhi॒rnṛta॑mo asya śā॒kai rā॒yo vi॑bha॒ktā sa॑mbha॒raśca॒ vasva॑: || ११ || kiya॑t svi॒dindro॒ adhye॑ti mā॒tuḥ kiya॑t pi॒turja॑ni॒turyo ja॒jāna॑ | yo a॑sya॒ śuṣmaṃ॑ muhu॒kairiya॑rti॒ vāto॒ na jū॒taḥ sta॒naya॑dbhira॒bhraiḥ || १२ || kṣi॒yantaṃ॑ tva॒makṣi॑yantaṃ kṛṇo॒tīya॑rti re॒ṇuṃ ma॒ghavā॑ sa॒moha॑m | vi॒bha॒ñja॒nura॒śani॑mām̐ iva॒ dyauru॒ta sto॒tāraṃ॑ ma॒ghavā॒ vasau॑ dhāt || १३ || a॒yaṃ ca॒krami॑ṣaṇa॒t sūrya॑sya॒ nyeta॑śaṃ rīramat sasṛmā॒ṇam | ā kṛ॒ṣṇa īṃ॑ juhurā॒ṇo ji॑gharti tva॒co bu॒dhne raja॑so a॒sya yonau॑ || १४ || asi॑knyāṃ॒ yaja॑māno॒ na hotā॑ || १५ || ga॒vyanta॒ indraṃ॑ sa॒khyāya॒ viprā॑ aśvā॒yanto॒ vṛṣa॑ṇaṃ vā॒jaya॑ntaḥ | ja॒nī॒yanto॑ jani॒dāmakṣi॑toti॒mā cyā॑vayāmo’va॒te na kośa॑m || १६ || trā॒tā no॑ bodhi॒ dadṛ॑śāna ā॒pira॑bhikhyā॒tā ma॑rḍi॒tā so॒myānā॑m | sakhā॑ pi॒tā pi॒tṛta॑maḥ pitṝ॒ṇāṃ karte॑mu lo॒kamu॑śa॒te va॑yo॒dhāḥ || १७ || sa॒khī॒ya॒tāma॑vi॒tā bo॑dhi॒ sakhā॑ gṛṇā॒na i॑ndra stuva॒te vayo॑ dhāḥ | va॒yaṃ hyā te॑ cakṛ॒mā sa॒bādha॑ ā॒bhiḥ śamī॑bhirma॒haya॑nta indra || १८ || stu॒ta indro॑ ma॒ghavā॒ yaddha॑ vṛ॒trā bhūrī॒ṇyeko॑ apra॒tīni॑ hanti | a॒sya pri॒yo ja॑ri॒tā yasya॒ śarma॒nnaki॑rde॒vā vā॒raya॑nte॒ na martā॑: || १९ || e॒vā na॒ indro॑ ma॒ghavā॑ vira॒pśī kara॑t sa॒tyā ca॑rṣaṇī॒dhṛda॑na॒rvā | tvaṃ rājā॑ ja॒nuṣāṃ॑ dhehya॒sme adhi॒ śravo॒ māhi॑naṃ॒ yajja॑ri॒tre || २० || nū ṣṭu॒ta i॑ndra॒ nū gṛ॑ṇā॒na iṣaṃ॑ jari॒tre na॒dyo॒३na pī॑peḥ | akā॑ri te harivo॒ brahma॒ navyaṃ॑ dhi॒yā syā॑ma ra॒thya॑: sadā॒sāḥ || २१ ||