२१ वामदेवो गौतमः। इन्द्रः। त्रिष्टुप्।
आ स॒त्यो या॑तु म॒घवाँ॑ ऋजी॒षी द्रव॑न्त्वस्य॒ हर॑य॒ उप॑ नः ।
तस्मा॒ इदन्ध॑: सुषुमा सु॒दक्ष॑मि॒हाभि॑पि॒त्वं क॑रते गृणा॒नः ॥१॥
अव॑ स्य शू॒राध्व॑नो॒ नान्ते॒ऽस्मिन् नो॑ अ॒द्य सव॑ने म॒न्दध्यै॑ ।
शंसा॑त्यु॒क्थमु॒शने॑व वे॒धाश्चि॑कि॒तुषे॑ असु॒र्या॑य॒ मन्म॑ ॥२॥
क॒विर्न नि॒ण्यं वि॒दथा॑नि॒ साध॒न्वृ वृषा॒ यत् सेकं॑ विपिपा॒नो अर्चा॑त् ।
दि॒व इ॒त्था जी॑जनत् स॒प्त का॒रूनह्ना॑ चिच्चक्रुर्व॒युना॑ गृ॒णन्त॑: ॥३॥
स्व१र्यद् वेदि॑ सु॒दृशी॑कम॒र्कैर्महि॒ ज्योती॑ रुरुचु॒र्यद्ध॒ वस्तो॑: ।
अ॒न्धा तमां॑सि॒ दुधि॑ता वि॒चक्षे॒ नृभ्य॑श्चकार॒ नृत॑मो अ॒भिष्टौ॑ ॥४॥
व॒व॒क्ष इन्द्रो॒ अमि॑तमृजी॒ष्यु१भे आ प॑प्रौ॒ रोद॑सी महि॒त्वा ।
अत॑श्चिदस्य महि॒मा वि रे॑च्य॒भि यो विश्वा॒ भुव॑ना ब॒भूव॑ ॥५॥
विश्वा॑नि श॒क्रो नर्या॑णि वि॒द्वान॒पो रि॑रेच॒ सखि॑भि॒र्निका॑मैः ।
अश्मा॑नं चि॒द् ये बि॑भि॒दुर्वचो॑भिर्व्र॒जं गोम॑न्तमु॒शिजो॒ वि व॑व्रुः ॥६॥
अ॒पो वृ॒त्रं व॑व्रि॒वांसं॒ परा॑ह॒न् प्राव॑त् ते वज्रं॑ पृथि॒वी सचे॑ताः ।
प्रार्णां॑सि समु॒द्रिया॑ण्यैनो॒: पति॒र्भव॒ञ्छव॑सा शूर धृष्णो ॥७॥
अ॒पो यदद्रिं॑ पुरुहूत॒ दर्द॑रा॒विर्भु॑वत्स॒रमा॑ पू॒र्व्यं ते॑ ।
स नो॑ ने॒ता वाज॒मा द॑र्षि॒ भूरिं॑ गो॒त्रा रु॒जन्नङ्गि॑रोभिर्गृणा॒नः ॥८॥
अच्छा॑ क॒विं नृ॑मणो गा अ॒भिष्टौ॒ स्व॑र्षाता मघव॒न्नाध॑मानम् ।
ऊ॒तिभि॒स्तमि॑षणो द्यु॒म्नहू॑तौ॒ नि मा॒यावा॒नब्र॑ह्मा॒ दस्यु॑रर्त ॥९॥
आ द॑स्यु॒घ्ना मन॑सा या॒ह्यस्तं॒ भुव॑त् ते॒ कुत्स॑: स॒ख्ये निका॑मः ।
स्वे योनौ॒ नि ष॑दतं॒ सरू॑पा॒ वि वां॑ चिकित्सदृत॒चिद्ध॒ नारी॑ ॥१०॥
यासि॒ कुत्से॑न स॒रथ॑मव॒स्युस्तो॒दो वात॑स्य॒ हर्यो॒रीशा॑नः ।
ऋ॒ज्रा वाजं॒ न गध्यं॒ युयू॑षन् क॒विर्यदह॒न् पार्या॑य॒ भूषा॑त् ॥११॥
कुत्सा॑य॒ शुष्ण॑म॒शुषं॒ नि ब॑र्हीः प्रपि॒त्वे अह्न॒: कुय॑वं स॒हस्रा॑ ।
स॒द्यो दस्यू॒न् प्र मृ॑ण कु॒त्स्येन॒ प्र सूर॑श्च॒क्रं वृ॑हताद॒भीके॑ ॥१२॥
त्वं पिप्रुं॒ मृग॑यं शूशु॒वांस॑मृ॒जिश्व॑ने वैदथि॒नाय॑ रन्धीः ।
प॒ञ्चा॒शत् कृ॒ष्णा नि व॑पः स॒हस्रा ऽत्कं॒ न पुरो॑ जरि॒मा वि द॑र्दः ॥१३॥
सूर॑ उपा॒के त॒न्वं१ दधा॑नो॒ वि यत्ते॒ चेत्य॒मृत॑स्य॒ वर्प॑: ।
मृ॒गो न ह॒स्ती तवि॑षीमुषा॒णः सिं॒हो न भी॒म आयु॑धानि॒ बिभ्र॑त् ॥१४॥
इन्द्रं॒ कामा॑ वसू॒यन्तो॑ अग्म॒न् त्स्व॑र्मीळहे॒ न सव॑ने चका॒नाः ।
श्र॒व॒स्यव॑: शशमा॒नास॑ उ॒क्थैरोको॒ न र॒ण्वा सु॒दृशी॑व पु॒ष्टिः ॥१५॥
तमिद्व॒ इन्द्रं॑ सु॒हवं॑ हुवेम॒ यस्ता च॒कार॒ नर्या॑ पु॒रूणि॑ ।
यो माव॑ते जरि॒त्रे गध्यं॑ चिन्म॒क्षू वाजं॒ भर॑ति स्पा॒र्हरा॑धाः ॥१६॥
ति॒ग्मा यद॒न्तर॒शनि॒: पता॑ति॒ कस्मि॑ञ्चिच्छूर मुहु॒के जना॑नाम् ।
घो॒रा यद॑र्य॒ समृ॑ति॒र्भवा॒त्यध॑ स्मा नस्त॒न्वो॑ बोधि गो॒पाः ॥१७॥
भुवो॑ऽवि॒ता वा॒मदे॑वस्य धी॒नां भुव॒: सखा॑वृ॒को वाज॑सातौ ।
त्वामनु॒ प्रम॑ति॒मा ज॑गन्मोरु॒शंसो॑ जरि॒त्रे वि॒श्वध॑ स्याः ॥१८॥
ए॒भिर्नृभि॑रिन्द्र त्वा॒युभि॑ष्ट्वा म॒घव॑द्भिर्मघव॒न् विश्व॑ आ॒जौ ।
द्यावो॒ न द्यु॒म्नैर॒भि सन्तो॑ अ॒र्यः क्ष॒पो म॑देम श॒रद॑श्च पू॒र्वीः ॥१९॥
ए॒वेदिन्द्रा॑य वृष॒भाय॒ वृष्णे॒ ब्रह्मा॑कर्म॒ भृग॑वो॒ न रथ॑म् ।
नू चि॒द् यथा॑ नः स॒ख्या वि॒योष॒दस॑न्न उ॒ग्रो॑ऽवि॒ता त॑नू॒पाः ॥२०॥
नू ष्टु॒त इ॑न्द्र॒ नू गृ॑णा॒न इषं॑ जरि॒त्रे न॒द्यो॒३ न पी॑पेः ।
अका॑रि ते हरिवो॒ ब्रह्म॒ नव्यं॑ धि॒या स्या॑म र॒थ्य॑: सदा॒साः ॥२१॥
२१ vāmadevo gautamaḥ | indraḥ | triṣṭup | ā sa॒tyo yā॑tu ma॒ghavām̐॑ ṛjī॒ṣī drava॑ntvasya॒ hara॑ya॒ upa॑ naḥ | tasmā॒ idandha॑: suṣumā su॒dakṣa॑mi॒hābhi॑pi॒tvaṃ ka॑rate gṛṇā॒naḥ || १ || ava॑ sya śū॒rādhva॑no॒ nānte॒’smin no॑ a॒dya sava॑ne ma॒ndadhyai॑ | śaṃsā॑tyu॒kthamu॒śane॑va ve॒dhāści॑ki॒tuṣe॑ asu॒ryā॑ya॒ manma॑ || २ || ka॒virna ni॒ṇyaṃ vi॒dathā॑ni॒ sādha॒nvṛ vṛṣā॒ yat sekaṃ॑ vipipā॒no arcā॑t | di॒va i॒tthā jī॑janat sa॒pta kā॒rūnahnā॑ ciccakrurva॒yunā॑ gṛ॒ṇanta॑: || ३ || sva१ryad vedi॑ su॒dṛśī॑kama॒rkairmahi॒ jyotī॑ rurucu॒ryaddha॒ vasto॑: | a॒ndhā tamāṃ॑si॒ dudhi॑tā vi॒cakṣe॒ nṛbhya॑ścakāra॒ nṛta॑mo a॒bhiṣṭau॑ || ४ || va॒va॒kṣa indro॒ ami॑tamṛjī॒ṣyu१bhe ā pa॑prau॒ roda॑sī mahi॒tvā | ata॑ścidasya mahi॒mā vi re॑cya॒bhi yo viśvā॒ bhuva॑nā ba॒bhūva॑ || ५ || viśvā॑ni śa॒kro naryā॑ṇi vi॒dvāna॒po ri॑reca॒ sakhi॑bhi॒rnikā॑maiḥ | aśmā॑naṃ ci॒d ye bi॑bhi॒durvaco॑bhirvra॒jaṃ goma॑ntamu॒śijo॒ vi va॑vruḥ || ६ || a॒po vṛ॒traṃ va॑vri॒vāṃsaṃ॒ parā॑ha॒n prāva॑t te vajraṃ॑ pṛthi॒vī sace॑tāḥ | prārṇāṃ॑si samu॒driyā॑ṇyaino॒: pati॒rbhava॒ñchava॑sā śūra dhṛṣṇo || ७ || a॒po yadadriṃ॑ puruhūta॒ darda॑rā॒virbhu॑vatsa॒ramā॑ pū॒rvyaṃ te॑ | sa no॑ ne॒tā vāja॒mā da॑rṣi॒ bhūriṃ॑ go॒trā ru॒jannaṅgi॑robhirgṛṇā॒naḥ || ८ || acchā॑ ka॒viṃ nṛ॑maṇo gā a॒bhiṣṭau॒ sva॑rṣātā maghava॒nnādha॑mānam | ū॒tibhi॒stami॑ṣaṇo dyu॒mnahū॑tau॒ ni mā॒yāvā॒nabra॑hmā॒ dasyu॑rarta || ९ || ā da॑syu॒ghnā mana॑sā yā॒hyastaṃ॒ bhuva॑t te॒ kutsa॑: sa॒khye nikā॑maḥ | sve yonau॒ ni ṣa॑dataṃ॒ sarū॑pā॒ vi vāṃ॑ cikitsadṛta॒ciddha॒ nārī॑ || १० || yāsi॒ kutse॑na sa॒ratha॑mava॒syusto॒do vāta॑sya॒ haryo॒rīśā॑naḥ | ṛ॒jrā vājaṃ॒ na gadhyaṃ॒ yuyū॑ṣan ka॒viryadaha॒n pāryā॑ya॒ bhūṣā॑t || ११ || kutsā॑ya॒ śuṣṇa॑ma॒śuṣaṃ॒ ni ba॑rhīḥ prapi॒tve ahna॒: kuya॑vaṃ sa॒hasrā॑ | sa॒dyo dasyū॒n pra mṛ॑ṇa ku॒tsyena॒ pra sūra॑śca॒kraṃ vṛ॑hatāda॒bhīke॑ || १२ || tvaṃ pipruṃ॒ mṛga॑yaṃ śūśu॒vāṃsa॑mṛ॒jiśva॑ne vaidathi॒nāya॑ randhīḥ | pa॒ñcā॒śat kṛ॒ṣṇā ni va॑paḥ sa॒hasrā ’tkaṃ॒ na puro॑ jari॒mā vi da॑rdaḥ || १३ || sūra॑ upā॒ke ta॒nvaṃ१ dadhā॑no॒ vi yatte॒ cetya॒mṛta॑sya॒ varpa॑: | mṛ॒go na ha॒stī tavi॑ṣīmuṣā॒ṇaḥ siṃ॒ho na bhī॒ma āyu॑dhāni॒ bibhra॑t || १४ || indraṃ॒ kāmā॑ vasū॒yanto॑ agma॒n tsva॑rmīḷahe॒ na sava॑ne cakā॒nāḥ | śra॒va॒syava॑: śaśamā॒nāsa॑ u॒kthairoko॒ na ra॒ṇvā su॒dṛśī॑va pu॒ṣṭiḥ || १५ || tamidva॒ indraṃ॑ su॒havaṃ॑ huvema॒ yastā ca॒kāra॒ naryā॑ pu॒rūṇi॑ | yo māva॑te jari॒tre gadhyaṃ॑ cinma॒kṣū vājaṃ॒ bhara॑ti spā॒rharā॑dhāḥ || १६ || ti॒gmā yada॒ntara॒śani॒: patā॑ti॒ kasmi॑ñcicchūra muhu॒ke janā॑nām | gho॒rā yada॑rya॒ samṛ॑ti॒rbhavā॒tyadha॑ smā nasta॒nvo॑ bodhi go॒pāḥ || १७ || bhuvo॑’vi॒tā vā॒made॑vasya dhī॒nāṃ bhuva॒: sakhā॑vṛ॒ko vāja॑sātau | tvāmanu॒ prama॑ti॒mā ja॑ganmoru॒śaṃso॑ jari॒tre vi॒śvadha॑ syāḥ || १८ || e॒bhirnṛbhi॑rindra tvā॒yubhi॑ṣṭvā ma॒ghava॑dbhirmaghava॒n viśva॑ ā॒jau | dyāvo॒ na dyu॒mnaira॒bhi santo॑ a॒ryaḥ kṣa॒po ma॑dema śa॒rada॑śca pū॒rvīḥ || १९ || e॒vedindrā॑ya vṛṣa॒bhāya॒ vṛṣṇe॒ brahmā॑karma॒ bhṛga॑vo॒ na ratha॑m | nū ci॒d yathā॑ naḥ sa॒khyā vi॒yoṣa॒dasa॑nna u॒gro॑’vi॒tā ta॑nū॒pāḥ || २० || nū ṣṭu॒ta i॑ndra॒ nū gṛ॑ṇā॒na iṣaṃ॑ jari॒tre na॒dyo॒३ na pī॑peḥ | akā॑ri te harivo॒ brahma॒ navyaṃ॑ dhi॒yā syā॑ma ra॒thya॑: sadā॒sāḥ || २१ ||