२२ प्रजापतिर्वैश्वामित्रः, प्रजापतिर्वाच्यो वा। विश्वे देवाः। त्रिष्टुप्।
उ॒षस॒: पूर्वा॒ अध॒ यद् व्यूषुर्म॒हद् वि ज॑ज्ञे अ॒क्षरं॑ प॒दे गोः ।
व्र॒ता दे॒वाना॒मुप॒ नु प्र॒भूष॑न् म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥१॥
मो षू णो॒ अत्र॑ जुहुरन्त दे॒वा मा पूर्वे॑ अग्ने पि॒तर॑: पद॒ज्ञाः ।
पु॒रा॒ण्योः सद्म॑नोः के॒तुर॒न्तर्म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥२॥
वि मे॑ पुरु॒त्रा प॑तयन्ति॒ कामा॒: शम्यच्छा॑ दीद्ये पू॒र्व्याणि॑ ।
समि॑द्धे अ॒ग्नावृ॒तमिद् व॑देम म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥३॥
स॒मा॒नो राजा॒ विभृ॑तः पुरु॒त्रा शये॑ श॒यासु॒ प्रयु॑तो॒ वनानु॑ ।
अ॒न्या व॒त्सं भर॑ति॒ क्षेति॑ मा॒ता म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥४॥
आ॒क्षित् पूर्वा॒स्वप॑रा अनू॒रुत् स॒द्यो जा॒तासु॒ तरु॑णीष्व॒न्तः ।
अ॒न्तर्व॑तीः सुवते॒ अप्र॑वीता म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥५॥
श॒युः प॒रस्ता॒दध॒ नु द्वि॑मा॒ता ऽब॑न्ध॒नश्च॑रति व॒त्स एक॑: ।
मि॒त्रस्य॒ ता वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥६॥
द्वि॒मा॒ता होता॑ वि॒दथे॑षु स॒म्राळन्वग्रं॒ चर॑ति॒ क्षेति॑ बु॒ध्नः ।
प्र रण्या॑नि रण्य॒वाचो॑ भरन्ते म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥७॥
शूर॑स्येव॒ युध्य॑तो अन्त॒मस्य॑ प्रती॒चीनं॑ ददृशे॒ विश्व॑मा॒यत् ।
अ॒न्तर्म॒तिश्च॑रति नि॒ष्षिधं॒ गोर्म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥८॥
नि वे॑वेति पलि॒तो दू॒त आ॑स्व॒न्तर्म॒हांश्च॑रति रोच॒नेन॑ ।
वपूं॑षि॒ बिभ्र॑द॒भि नो॒ वि च॑ष्टे म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥९॥
विष्णु॑र्गो॒पाः प॑र॒मं पा॑ति॒ पाथ॑: प्रि॒या धामा॑न्य॒मृता॒ दधा॑नः ।
अ॒ग्निष्टा विश्वा॒ भुव॑नानि वेद म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥१०॥॥
नाना॑ चक्राते य॒म्या॒३वपूं॑षि॒ तयो॑र॒न्यद् रोच॑ते कृ॒ष्णम॒न्यत् ।
श्यावी॑ च॒ यदरु॑षी च॒ स्वसा॑रौ म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥११॥॥
मा॒ता च॒ यत्र॑ दुहि॒ता च॑ धे॒नू स॑ब॒र्दुघे॑ धा॒पये॑ते समी॒ची ।
ऋ॒तस्य॒ ते सद॑सीळे अ॒न्तर्म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥१२॥
अ॒न्यस्या॑ व॒त्सं रि॑ह॒ती मि॑माय॒ कया॑ भु॒वा नि द॑धे धे॒नुरूध॑: ।
ऋ॒तस्य॒ सा पय॑सापिन्व॒तेळा॑ म॒हद्दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥१३॥
पद्या॑ वस्ते पुरु॒रूपा॒ वपूं॑ष्यू॒र्ध्वा त॑स्थौ॒ त्र्यविं॒ रेरि॑हाणा ।
ऋ॒तस्य॒ सद्म॒ वि च॑रामि वि॒द्वान् म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥१४॥
प॒दे इ॑व॒ निहि॑ते द॒स्मे अ॒न्तस्तयो॑र॒न्यद् गुह्य॑मा॒विर॒न्यत् ।
स॒ध्री॒ची॒ना प॒थ्या॒३ सा विषू॑ची म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥१५॥
आ धे॒नवो॑ धुनयन्ता॒मशि॑श्वीः सब॒र्दुघा॑: शश॒या अप्र॑दुग्धाः ।
नव्या॑नव्या युव॒तयो॒ भव॑न्तीर्म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥१६॥
यद॒न्यासु॑ वृष॒भो रोर॑वीति॒ सो अ॒न्यस्मि॑न् यू॒थे नि द॑धाति॒ रेत॑: ।
स हि क्षपा॑वा॒न् त्स भग॒: स राजा॑ म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥१७॥
वी॒रस्य॒ नु स्वश्व्यं॑ जनास॒: प्र नु वो॑चाम वि॒दुर॑स्य दे॒वाः ।
षो॒ळहा यु॒क्ताः पञ्च॑प॒ञ्चा व॑हन्ति म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥१८॥
दे॒वस्त्वष्टा॑ सवि॒ता वि॒श्वरू॑पः पु॒पोष॑ प्र॒जाः पु॑रु॒धा ज॑जान ।
इ॒मा च॒ विश्वा॒ भुव॑नान्यस्य म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥१९॥
म॒ही समै॑रच्च॒म्वा॑ समी॒ची उ॒भे ते अ॑स्य॒ वसु॑ना॒ न्यृ॑ष्टे ।
शृ॒ण्वे वी॒रो वि॒न्दमा॑नो॒ वसू॑नि म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥२०॥॥
इ॒मां च॑ नः पृथि॒वीं वि॒श्वधा॑या॒ उप॑ क्षेति हि॒तमि॑त्रो॒ न राजा॑ ।
पु॒र॒:सद॑: शर्म॒सदो॒ न वी॒रा म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥२१॥॥
नि॒ष्षिध्व॑रीस्त॒ ओष॑धीरु॒तापो॑ र॒यिं त॑ इन्द्र पृथि॒वी बि॑भर्ति ।
सखा॑यस्ते वाम॒भाज॑: स्याम म॒हद् दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥२२॥॥
२२ prajāpatirvaiśvāmitraḥ, prajāpatirvācyo vā | viśve devāḥ | triṣṭup | u॒ṣasa॒: pūrvā॒ adha॒ yad vyūṣurma॒had vi ja॑jñe a॒kṣaraṃ॑ pa॒de goḥ | vra॒tā de॒vānā॒mupa॒ nu pra॒bhūṣa॑n ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || १ || mo ṣū ṇo॒ atra॑ juhuranta de॒vā mā pūrve॑ agne pi॒tara॑: pada॒jñāḥ | pu॒rā॒ṇyoḥ sadma॑noḥ ke॒tura॒ntarma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || २ || vi me॑ puru॒trā pa॑tayanti॒ kāmā॒: śamyacchā॑ dīdye pū॒rvyāṇi॑ | sami॑ddhe a॒gnāvṛ॒tamid va॑dema ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || ३ || sa॒mā॒no rājā॒ vibhṛ॑taḥ puru॒trā śaye॑ śa॒yāsu॒ prayu॑to॒ vanānu॑ | a॒nyā va॒tsaṃ bhara॑ti॒ kṣeti॑ mā॒tā ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || ४ || ā॒kṣit pūrvā॒svapa॑rā anū॒rut sa॒dyo jā॒tāsu॒ taru॑ṇīṣva॒ntaḥ | a॒ntarva॑tīḥ suvate॒ apra॑vītā ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || ५ || śa॒yuḥ pa॒rastā॒dadha॒ nu dvi॑mā॒tā ’ba॑ndha॒naśca॑rati va॒tsa eka॑: | mi॒trasya॒ tā varu॑ṇasya vra॒tāni॑ ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || ६ || dvi॒mā॒tā hotā॑ vi॒dathe॑ṣu sa॒mrāḷanvagraṃ॒ cara॑ti॒ kṣeti॑ bu॒dhnaḥ | pra raṇyā॑ni raṇya॒vāco॑ bharante ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || ७ || śūra॑syeva॒ yudhya॑to anta॒masya॑ pratī॒cīnaṃ॑ dadṛśe॒ viśva॑mā॒yat | a॒ntarma॒tiśca॑rati ni॒ṣṣidhaṃ॒ gorma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || ८ || ni ve॑veti pali॒to dū॒ta ā॑sva॒ntarma॒hāṃśca॑rati roca॒nena॑ | vapūṃ॑ṣi॒ bibhra॑da॒bhi no॒ vi ca॑ṣṭe ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || ९ || viṣṇu॑rgo॒pāḥ pa॑ra॒maṃ pā॑ti॒ pātha॑: pri॒yā dhāmā॑nya॒mṛtā॒ dadhā॑naḥ | a॒gniṣṭā viśvā॒ bhuva॑nāni veda ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || १० || || nānā॑ cakrāte ya॒myā॒३vapūṃ॑ṣi॒ tayo॑ra॒nyad roca॑te kṛ॒ṣṇama॒nyat | śyāvī॑ ca॒ yadaru॑ṣī ca॒ svasā॑rau ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || ११ || || mā॒tā ca॒ yatra॑ duhi॒tā ca॑ dhe॒nū sa॑ba॒rdughe॑ dhā॒paye॑te samī॒cī | ṛ॒tasya॒ te sada॑sīḷe a॒ntarma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || १२ || a॒nyasyā॑ va॒tsaṃ ri॑ha॒tī mi॑māya॒ kayā॑ bhu॒vā ni da॑dhe dhe॒nurūdha॑: | ṛ॒tasya॒ sā paya॑sāpinva॒teḷā॑ ma॒hadde॒vānā॑masura॒tvameka॑m || १३ || padyā॑ vaste puru॒rūpā॒ vapūṃ॑ṣyū॒rdhvā ta॑sthau॒ tryaviṃ॒ reri॑hāṇā | ṛ॒tasya॒ sadma॒ vi ca॑rāmi vi॒dvān ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || १४ || pa॒de i॑va॒ nihi॑te da॒sme a॒ntastayo॑ra॒nyad guhya॑mā॒vira॒nyat | sa॒dhrī॒cī॒nā pa॒thyā॒३ sā viṣū॑cī ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || १५ || ā dhe॒navo॑ dhunayantā॒maśi॑śvīḥ saba॒rdughā॑: śaśa॒yā apra॑dugdhāḥ | navyā॑navyā yuva॒tayo॒ bhava॑ntīrma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || १६ || yada॒nyāsu॑ vṛṣa॒bho rora॑vīti॒ so a॒nyasmi॑n yū॒the ni da॑dhāti॒ reta॑: | sa hi kṣapā॑vā॒n tsa bhaga॒: sa rājā॑ ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || १७ || vī॒rasya॒ nu svaśvyaṃ॑ janāsa॒: pra nu vo॑cāma vi॒dura॑sya de॒vāḥ | ṣo॒ḷahā yu॒ktāḥ pañca॑pa॒ñcā va॑hanti ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || १८ || de॒vastvaṣṭā॑ savi॒tā vi॒śvarū॑paḥ pu॒poṣa॑ pra॒jāḥ pu॑ru॒dhā ja॑jāna | i॒mā ca॒ viśvā॒ bhuva॑nānyasya ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || १९ || ma॒hī samai॑racca॒mvā॑ samī॒cī u॒bhe te a॑sya॒ vasu॑nā॒ nyṛ॑ṣṭe | śṛ॒ṇve vī॒ro vi॒ndamā॑no॒ vasū॑ni ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || २० || || i॒māṃ ca॑ naḥ pṛthi॒vīṃ vi॒śvadhā॑yā॒ upa॑ kṣeti hi॒tami॑tro॒ na rājā॑ | pu॒ra॒:sada॑: śarma॒sado॒ na vī॒rā ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || २१ || || ni॒ṣṣidhva॑rīsta॒ oṣa॑dhīru॒tāpo॑ ra॒yiṃ ta॑ indra pṛthi॒vī bi॑bharti | sakhā॑yaste vāma॒bhāja॑: syāma ma॒had de॒vānā॑masura॒tvameka॑m || २२ || ||