२२ प्रजापतिर्वैश्वामित्रः, प्रजापतिर्वाच्यो वा। विश्वे देवाः। त्रिष्टुप्।
इ॒मं म॒हे वि॑द॒थ्या॑य शू॒षं शश्व॒त् कृत्व॒ ईड्या॑य॒ प्र ज॑भ्रुः ।
शृ॒णोतु॑ नो॒ दम्ये॑भि॒रनी॑कैः शृ॒णोत्व॒ग्निर्दि॒व्यैरज॑स्रः ॥१॥
महि॑ म॒हे दि॒वे अ॑र्चा पृथि॒व्यै कामो॑ म इ॒च्छञ्च॑रति प्रजा॒नन् ।
ययो॑र्ह॒ स्तोमे॑ वि॒दथे॑षु दे॒वाः स॑प॒र्यवो॑ मा॒दय॑न्ते॒ सचा॒योः ॥२॥
यु॒वोर्ऋ॒तं रो॑दसी स॒त्यम॑स्तु म॒हे षु ण॑: सुवि॒ताय॒ प्र भू॑तम् ।
इ॒दं दि॒वे नमो॑ अग्ने पृथि॒व्यै स॑प॒र्यामि॒ प्रय॑सा॒ यामि॒ रत्न॑म् ॥३॥
उ॒तो हि वां॑ पू॒र्व्या आ॑विवि॒द्र ऋता॑वरी रोदसी सत्य॒वाच॑: ।
नर॑श्चिद् वां समि॒थे शूर॑सातौ ववन्दि॒रे पृ॑थिवि॒ वेवि॑दानाः ॥४॥
को अ॒द्धा वे॑द॒ क इ॒ह प्र वो॑चद्दे॒वाँ अच्छा॑ प॒थ्या॒३ का समे॑ति ।
ददृ॑श्र एषामव॒मा सदां॑सि॒ परे॑षु॒ या गुह्ये॑षु व्र॒तेषु॑ ॥५॥
क॒विर्नृ॒चक्षा॑ अ॒भि षी॑मचष्ट ऋ॒तस्य॒ योना॒ विघृ॑ते॒ मद॑न्ती ।
नाना॑ चक्राते॒ सद॑नं॒ यथा॒ वेः स॑मा॒नेन॒ क्रतु॑ना संविदा॒ने ॥६॥
स॒मा॒न्या वियु॑ते दू॒रेअ॑न्ते ध्रु॒वे प॒दे त॑स्थतुर्जाग॒रूके॑ ।
उ॒त स्वसा॑रा युव॒ती भव॑न्ती॒ आदु॑ ब्रुवाते मिथु॒नानि॒ नाम॑ ॥७॥
विश्वेदे॒ते जनि॑मा॒ सं वि॑विक्तो म॒हो दे॒वान् बिभ्र॑ती॒ न व्य॑थेते ।
एज॑द् ध्रु॒वं प॑त्यते॒ विश्व॒मेकं॒ चर॑त् पत॒त्रि विषु॑णं॒ वि जा॒तम् ॥८॥
सना॑ पुरा॒णमध्ये॑म्या॒रान्म॒हः पि॒तुर्ज॑नि॒तुर्जा॒मि तन्न॑: ।
दे॒वासो॒ यत्र॑ पनि॒तार॒ एवै॑रु॒रौ प॒थि व्यु॑ते त॒स्थुर॒न्तः ॥९॥
इ॒मं स्तोमं॑ रोदसी॒ प्र ब्र॑वीम्यृदू॒दरा॑: शृणवन्नग्निजि॒ह्वाः ।
मि॒त्रः स॒म्राजो॒ वरु॑णो॒ युवा॑न आदि॒त्यास॑: क॒वय॑: पप्रथा॒नाः ॥१०॥॥
हिर॑ण्यपाणिः सवि॒ता सु॑जि॒ह्वस्त्रिरा दि॒वो वि॒दथे॒ पत्य॑मानः ।
दे॒वेषु॑ च सवित॒: श्लोक॒मश्रे॒राद॒स्मभ्य॒मा सु॑व स॒र्वता॑तिम् ॥११॥॥
सु॒कृत् सु॒पा॒णिः स्ववाँ॑ ऋ॒तावा॑ दे॒वस्त्वष्टाव॑से॒ तानि॑ नो धात् ।
पू॒ष॒ण्वन्त॑ ऋभवो मादयध्वमू॒र्ध्वग्रा॑वाणो अध्व॒रम॑तष्ट ॥१२॥
वि॒द्युद्र॑था म॒रुत॑ ऋष्टि॒मन्तो॑ दि॒वो मर्या॑ ऋ॒तजा॑ता अ॒यास॑: ।
सर॑स्वती शृणवन् य॒ज्ञिया॑सो॒ धाता॑ र॒यिं स॒हवी॑रं तुरासः ॥१३॥
विष्णुं॒ स्तोमा॑सः पुरुद॒स्मम॒र्का भग॑स्येव का॒रिणो॒ याम॑नि ग्मन् ।
उ॒रु॒क्र॒मः क॑कु॒हो यस्य॑ पू॒र्वीर्न म॑र्धन्ति युव॒तयो॒ जनि॑त्रीः ॥१४॥
इन्द्रो॒ विश्वै॑र्वी॒र्यै॒३: पत्य॑मान उ॒भे आ प॑प्रौ॒ रोद॑सी महि॒त्वा ।
पु॒रं॒द॒रो वृ॑त्र॒हा धृ॒ष्णुषे॑णः सं॒गृभ्या॑ न॒ आ भ॑रा॒ भूरि॑ प॒श्वः ॥१५॥
नास॑त्या मे पि॒तरा॑ बन्धु॒पृच्छा॑ सजा॒त्य॑म॒श्विनो॒श्चारु॒ नाम॑ ।
यु॒वं हि स्थो र॑यि॒दौ नो॑ रयी॒णां दा॒त्रं र॑क्षेथे॒ अक॑वै॒रद॑ब्धा ॥१६॥
म॒हत् तद् व॑: कवय॒श्चारु॒ नाम॒ यद्ध॑ देवा॒ भव॑थ॒ विश्व॒ इन्द्रे॑ ।
सख॑ ऋ॒भुभि॑: पुरुहूत प्रि॒येभि॑रि॒मां धियं॑ सा॒तये॑ तक्षता नः ॥१७॥
अ॒र्य॒मा णो॒ अदि॑तिर्य॒ज्ञिया॒सोऽद॑ब्धानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ ।
यु॒योत॑ नो अनप॒त्यानि॒ गन्तो॑: प्र॒जावा॑न् नः पशु॒माँ अ॑स्तु गा॒तुः ॥१८॥
दे॒वानां॑ दू॒तः पु॑रु॒ध प्रसू॒तोऽना॑गान् नो वोचतु स॒र्वता॑ता ।
शृ॒णोतु॑ नः पृथि॒वी द्यौरु॒ताप॒: सूर्यो॒ नक्ष॑त्रैरु॒र्व१न्तरि॑क्षम् ॥१९॥
शृ॒ण्वन्तु॑ नो॒ वृष॑ण॒: पर्व॑तासो ध्रु॒वक्षे॑मास॒ इळ॑या॒ मद॑न्तः ।
आ॒दि॒त्यैर्नो॒ अदि॑तिः शृणोतु॒ यच्छ॑न्तु नो म॒रुत॒: शर्म॑ भ॒द्रम् ॥२०॥॥
सदा॑ सु॒गः पि॑तु॒माँ अ॑स्तु॒ पन्था॒ मध्वा॑ देवा॒ ओष॑धी॒: सं पि॑पृक्त ।
भगो॑ मे अग्ने स॒ख्ये न मृ॑ध्या॒ उद् रा॒यो अ॑श्यां॒ सद॑नं पुरु॒क्षोः ॥२१॥॥
स्वद॑स्व ह॒व्या समिषो॑ दिदीह्यस्म॒द्र्य१क् सं मि॑मीहि॒ श्रवां॑सि ।
विश्वाँ॑ अग्ने पृ॒त्सु ताञ्जे॑षि॒ शत्रू॒नहा॒ विश्वा॑ सु॒मना॑ दीदिही नः ॥२२॥॥
२२ prajāpatirvaiśvāmitraḥ, prajāpatirvācyo vā | viśve devāḥ | triṣṭup | i॒maṃ ma॒he vi॑da॒thyā॑ya śū॒ṣaṃ śaśva॒t kṛtva॒ īḍyā॑ya॒ pra ja॑bhruḥ | śṛ॒ṇotu॑ no॒ damye॑bhi॒ranī॑kaiḥ śṛ॒ṇotva॒gnirdi॒vyairaja॑sraḥ || १ || mahi॑ ma॒he di॒ve a॑rcā pṛthi॒vyai kāmo॑ ma i॒cchañca॑rati prajā॒nan | yayo॑rha॒ stome॑ vi॒dathe॑ṣu de॒vāḥ sa॑pa॒ryavo॑ mā॒daya॑nte॒ sacā॒yoḥ || २ || yu॒vorṛ॒taṃ ro॑dasī sa॒tyama॑stu ma॒he ṣu ṇa॑: suvi॒tāya॒ pra bhū॑tam | i॒daṃ di॒ve namo॑ agne pṛthi॒vyai sa॑pa॒ryāmi॒ praya॑sā॒ yāmi॒ ratna॑m || ३ || u॒to hi vāṃ॑ pū॒rvyā ā॑vivi॒dra ṛtā॑varī rodasī satya॒vāca॑: | nara॑ścid vāṃ sami॒the śūra॑sātau vavandi॒re pṛ॑thivi॒ vevi॑dānāḥ || ४ || ko a॒ddhā ve॑da॒ ka i॒ha pra vo॑cadde॒vām̐ acchā॑ pa॒thyā॒३ kā same॑ti | dadṛ॑śra eṣāmava॒mā sadāṃ॑si॒ pare॑ṣu॒ yā guhye॑ṣu vra॒teṣu॑ || ५ || ka॒virnṛ॒cakṣā॑ a॒bhi ṣī॑macaṣṭa ṛ॒tasya॒ yonā॒ vighṛ॑te॒ mada॑ntī | nānā॑ cakrāte॒ sada॑naṃ॒ yathā॒ veḥ sa॑mā॒nena॒ kratu॑nā saṃvidā॒ne || ६ || sa॒mā॒nyā viyu॑te dū॒rea॑nte dhru॒ve pa॒de ta॑sthaturjāga॒rūke॑ | u॒ta svasā॑rā yuva॒tī bhava॑ntī॒ ādu॑ bruvāte mithu॒nāni॒ nāma॑ || ७ || viśvede॒te jani॑mā॒ saṃ vi॑vikto ma॒ho de॒vān bibhra॑tī॒ na vya॑thete | eja॑d dhru॒vaṃ pa॑tyate॒ viśva॒mekaṃ॒ cara॑t pata॒tri viṣu॑ṇaṃ॒ vi jā॒tam || ८ || sanā॑ purā॒ṇamadhye॑myā॒rānma॒haḥ pi॒turja॑ni॒turjā॒mi tanna॑: | de॒vāso॒ yatra॑ pani॒tāra॒ evai॑ru॒rau pa॒thi vyu॑te ta॒sthura॒ntaḥ || ९ || i॒maṃ stomaṃ॑ rodasī॒ pra bra॑vīmyṛdū॒darā॑: śṛṇavannagniji॒hvāḥ | mi॒traḥ sa॒mrājo॒ varu॑ṇo॒ yuvā॑na ādi॒tyāsa॑: ka॒vaya॑: paprathā॒nāḥ || १० || || hira॑ṇyapāṇiḥ savi॒tā su॑ji॒hvastrirā di॒vo vi॒dathe॒ patya॑mānaḥ | de॒veṣu॑ ca savita॒: śloka॒maśre॒rāda॒smabhya॒mā su॑va sa॒rvatā॑tim || ११ || || su॒kṛt su॒pā॒ṇiḥ svavām̐॑ ṛ॒tāvā॑ de॒vastvaṣṭāva॑se॒ tāni॑ no dhāt | pū॒ṣa॒ṇvanta॑ ṛbhavo mādayadhvamū॒rdhvagrā॑vāṇo adhva॒rama॑taṣṭa || १२ || vi॒dyudra॑thā ma॒ruta॑ ṛṣṭi॒manto॑ di॒vo maryā॑ ṛ॒tajā॑tā a॒yāsa॑: | sara॑svatī śṛṇavan ya॒jñiyā॑so॒ dhātā॑ ra॒yiṃ sa॒havī॑raṃ turāsaḥ || १३ || viṣṇuṃ॒ stomā॑saḥ puruda॒smama॒rkā bhaga॑syeva kā॒riṇo॒ yāma॑ni gman | u॒ru॒kra॒maḥ ka॑ku॒ho yasya॑ pū॒rvīrna ma॑rdhanti yuva॒tayo॒ jani॑trīḥ || १४ || indro॒ viśvai॑rvī॒ryai॒३: patya॑māna u॒bhe ā pa॑prau॒ roda॑sī mahi॒tvā | pu॒raṃ॒da॒ro vṛ॑tra॒hā dhṛ॒ṣṇuṣe॑ṇaḥ saṃ॒gṛbhyā॑ na॒ ā bha॑rā॒ bhūri॑ pa॒śvaḥ || १५ || nāsa॑tyā me pi॒tarā॑ bandhu॒pṛcchā॑ sajā॒tya॑ma॒śvino॒ścāru॒ nāma॑ | yu॒vaṃ hi stho ra॑yi॒dau no॑ rayī॒ṇāṃ dā॒traṃ ra॑kṣethe॒ aka॑vai॒rada॑bdhā || १६ || ma॒hat tad va॑: kavaya॒ścāru॒ nāma॒ yaddha॑ devā॒ bhava॑tha॒ viśva॒ indre॑ | sakha॑ ṛ॒bhubhi॑: puruhūta pri॒yebhi॑ri॒māṃ dhiyaṃ॑ sā॒taye॑ takṣatā naḥ || १७ || a॒rya॒mā ṇo॒ adi॑tirya॒jñiyā॒so’da॑bdhāni॒ varu॑ṇasya vra॒tāni॑ | yu॒yota॑ no anapa॒tyāni॒ ganto॑: pra॒jāvā॑n naḥ paśu॒mām̐ a॑stu gā॒tuḥ || १८ || de॒vānāṃ॑ dū॒taḥ pu॑ru॒dha prasū॒to’nā॑gān no vocatu sa॒rvatā॑tā | śṛ॒ṇotu॑ naḥ pṛthi॒vī dyauru॒tāpa॒: sūryo॒ nakṣa॑trairu॒rva१ntari॑kṣam || १९ || śṛ॒ṇvantu॑ no॒ vṛṣa॑ṇa॒: parva॑tāso dhru॒vakṣe॑māsa॒ iḷa॑yā॒ mada॑ntaḥ | ā॒di॒tyairno॒ adi॑tiḥ śṛṇotu॒ yaccha॑ntu no ma॒ruta॒: śarma॑ bha॒dram || २० || || sadā॑ su॒gaḥ pi॑tu॒mām̐ a॑stu॒ panthā॒ madhvā॑ devā॒ oṣa॑dhī॒: saṃ pi॑pṛkta | bhago॑ me agne sa॒khye na mṛ॑dhyā॒ ud rā॒yo a॑śyāṃ॒ sada॑naṃ puru॒kṣoḥ || २१ || || svada॑sva ha॒vyā samiṣo॑ didīhyasma॒drya१k saṃ mi॑mīhi॒ śravāṃ॑si | viśvām̐॑ agne pṛ॒tsu tāñje॑ṣi॒ śatrū॒nahā॒ viśvā॑ su॒manā॑ dīdihī naḥ || २२ || ||