१६ गाथिनो विश्वामित्रः। अग्निः, ५ ऋत्विजो वा। त्रिष्टुप्, १, ४, १०, १२ अनुष्टुप्, ६, ११, १४, १५ जगती।
अस्ती॒दम॑धि॒मन्थ॑न॒मस्ति॑ प्र॒जन॑नं कृ॒तम् ।
ए॒तां वि॒श्पत्नी॒मा भ॑रा॒ग्निं म॑न्थाम पू॒र्वथा॑ ॥१॥
अ॒रण्यो॒र्निहि॑तो जा॒तवे॑दा॒ गर्भ॑ इव॒ सुधि॑तो ग॒र्भिणी॑षु ।
दि॒वेदि॑व॒ ईड्यो॑ जागृ॒वद्भि॑र्ह॒विष्म॑द्भिर्मनु॒ष्ये॑भिर॒ग्निः ॥२॥
उ॒त्ता॒नाया॒मव॑ भरा चिकि॒त्वान् त्स॒द्यः प्रवी॑ता॒ वृष॑णं जजान ।
अ॒रु॒षस्तू॑पो॒ रुश॑दस्य॒ पाज॒ इळा॑यास्पु॒त्रो व॒युने॑ऽजनिष्ट ॥३॥
इळा॑यास्त्वा प॒दे व॒यं नाभा॑ पृथि॒व्या अधि॑ ।
जात॑वेदो॒ नि धी॑म॒ह्यग्ने॑ ह॒व्याय॒ वोळह॑वे ॥४॥
मन्थ॑ता नरः क॒विमद्व॑यन्तं॒ प्रचे॑तसम॒मृतं॑ सु॒प्रती॑कम् ।
य॒ज्ञस्य॑ के॒तुं प्र॑थ॒मं पु॒रस्ता॑द॒ग्निं न॑रो जनयता सु॒शेव॑म् ॥५॥
यदी॒ मन्थ॑न्ति बा॒हुभि॒र्वि रो॑च॒तेऽश्वो॒ न वा॒ज्य॑रु॒षो वने॒ष्वा ।
चि॒त्रो न याम॑न्न॒श्विनो॒रनि॑वृत॒: परि॑ वृण॒क्त्यश्म॑न॒स्तृणा॒ दह॑न् ॥६॥
जा॒तो अ॒ग्नी रो॑चते॒ चेकि॑तानो वा॒जी विप्र॑: कविश॒स्तः सु॒दानु॑: ।
यं दे॒वास॒ ईड्यं॑ विश्व॒विदं॑ हव्य॒वाह॒मद॑धुरध्व॒रेषु॑ ॥७॥
सीद॑ होत॒: स्व उ॑ लो॒के चि॑कि॒त्वान् त्सा॒दया॑ य॒ज्ञं सु॑कृ॒तस्य॒ योनौ॑ ।
दे॒वा॒वीर्दे॒वान् ह॒विषा॑ यजा॒स्यग्ने॑ बृ॒हद् यज॑माने॒ वयो॑ धाः ॥८॥
कृ॒णोत॑ धू॒मं वृष॑णं सखा॒योऽस्रे॑धन्त इतन॒ वाज॒मच्छ॑ ।
अ॒यम॒ग्निः पृ॑तना॒षाट् सु॒वीरो॒ येन॑ दे॒वासो॒ अस॑हन्त॒ दस्यू॑न् ॥९॥
अ॒यं ते॒ योनि॑ॠ॒त्वियो॒ यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः ।
तं जा॒नन्न॑ग्न॒ आ सी॒दाथा॑ नो वर्धया॒ गिर॑: ॥१०॥॥
तनू॒नपा॑दुच्यते॒ गर्भ॑ आसु॒रो नरा॒शंसो॑ भवति॒ यद् वि॒जाय॑ते ।
मा॒त॒रिश्वा॒ यदमि॑मीत मा॒तरि॒ वात॑स्य॒ सर्गो॑ अभव॒त् सरी॑मणि ॥११॥॥
सु॒नि॒र्मथा॒ निर्म॑थितः सुनि॒धा निहि॑तः क॒विः ।
अग्ने॑ स्वध्व॒रा कृ॑णु दे॒वान् दे॑वय॒ते य॑ज ॥१२॥
अजी॑जनन्न॒मृतं॒ मर्त्या॑सोऽस्रे॒माणं॑ त॒रणिं॑ वी॒ळुज॑म्भम् ।
दश॒ स्वसा॑रो अ॒ग्रुव॑: समी॒चीः पुमां॑सं जा॒तम॒भि सं र॑भन्ते ॥१३॥
प्र स॒प्तहो॑ता सन॒काद॑रोचत मा॒तुरु॒पस्थे॒ यदशो॑च॒दूध॑नि ।
न नि मि॑षति सु॒रणो॑ दि॒वेदि॑वे॒ यदसु॑रस्य ज॒ठरा॒दजा॑यत ॥१४॥
अ॒मि॒त्रा॒युधो॑ म॒रुता॑मिव प्र॒याः प्र॑थम॒जा ब्रह्म॑णो॒ विश्व॒मिद् वि॑दुः ।
द्यु॒म्नव॒द् ब्रह्म॑ कुशि॒कास॒ एरि॑र॒ एक॑एको॒ दमे॑ अ॒ग्निं समी॑धिरे ॥१५॥
यद॒द्य त्वा॑ प्रय॒ति य॒ज्ञे अ॒स्मिन् होत॑श्चिकि॒त्वोऽवृ॑णीमही॒ह ।
ध्रु॒वम॑या ध्रु॒वमु॒ताश॑मिष्ठाः प्रजा॒नन् वि॒द्वाँ उप॑ याहि॒ सोम॑म् ॥१६॥
१६ gāthino viśvāmitraḥ | agniḥ, ५ ṛtvijo vā | triṣṭup, १, ४, १०, १२ anuṣṭup, ६, ११, १४, १५ jagatī | astī॒dama॑dhi॒mantha॑na॒masti॑ pra॒jana॑naṃ kṛ॒tam | e॒tāṃ vi॒śpatnī॒mā bha॑rā॒gniṃ ma॑nthāma pū॒rvathā॑ || १ || a॒raṇyo॒rnihi॑to jā॒tave॑dā॒ garbha॑ iva॒ sudhi॑to ga॒rbhiṇī॑ṣu | di॒vedi॑va॒ īḍyo॑ jāgṛ॒vadbhi॑rha॒viṣma॑dbhirmanu॒ṣye॑bhira॒gniḥ || २ || u॒ttā॒nāyā॒mava॑ bharā ciki॒tvān tsa॒dyaḥ pravī॑tā॒ vṛṣa॑ṇaṃ jajāna | a॒ru॒ṣastū॑po॒ ruśa॑dasya॒ pāja॒ iḷā॑yāspu॒tro va॒yune॑’janiṣṭa || ३ || iḷā॑yāstvā pa॒de va॒yaṃ nābhā॑ pṛthi॒vyā adhi॑ | jāta॑vedo॒ ni dhī॑ma॒hyagne॑ ha॒vyāya॒ voḷaha॑ve || ४ || mantha॑tā naraḥ ka॒vimadva॑yantaṃ॒ prace॑tasama॒mṛtaṃ॑ su॒pratī॑kam | ya॒jñasya॑ ke॒tuṃ pra॑tha॒maṃ pu॒rastā॑da॒gniṃ na॑ro janayatā su॒śeva॑m || ५ || yadī॒ mantha॑nti bā॒hubhi॒rvi ro॑ca॒te’śvo॒ na vā॒jya॑ru॒ṣo vane॒ṣvā | ci॒tro na yāma॑nna॒śvino॒rani॑vṛta॒: pari॑ vṛṇa॒ktyaśma॑na॒stṛṇā॒ daha॑n || ६ || jā॒to a॒gnī ro॑cate॒ ceki॑tāno vā॒jī vipra॑: kaviśa॒staḥ su॒dānu॑: | yaṃ de॒vāsa॒ īḍyaṃ॑ viśva॒vidaṃ॑ havya॒vāha॒mada॑dhuradhva॒reṣu॑ || ७ || sīda॑ hota॒: sva u॑ lo॒ke ci॑ki॒tvān tsā॒dayā॑ ya॒jñaṃ su॑kṛ॒tasya॒ yonau॑ | de॒vā॒vīrde॒vān ha॒viṣā॑ yajā॒syagne॑ bṛ॒had yaja॑māne॒ vayo॑ dhāḥ || ८ || kṛ॒ṇota॑ dhū॒maṃ vṛṣa॑ṇaṃ sakhā॒yo’sre॑dhanta itana॒ vāja॒maccha॑ | a॒yama॒gniḥ pṛ॑tanā॒ṣāṭ su॒vīro॒ yena॑ de॒vāso॒ asa॑hanta॒ dasyū॑n || ९ || a॒yaṃ te॒ yoni॑ṝ॒tviyo॒ yato॑ jā॒to aro॑cathāḥ | taṃ jā॒nanna॑gna॒ ā sī॒dāthā॑ no vardhayā॒ gira॑: || १० || || tanū॒napā॑ducyate॒ garbha॑ āsu॒ro narā॒śaṃso॑ bhavati॒ yad vi॒jāya॑te | mā॒ta॒riśvā॒ yadami॑mīta mā॒tari॒ vāta॑sya॒ sargo॑ abhava॒t sarī॑maṇi || ११ || || su॒ni॒rmathā॒ nirma॑thitaḥ suni॒dhā nihi॑taḥ ka॒viḥ | agne॑ svadhva॒rā kṛ॑ṇu de॒vān de॑vaya॒te ya॑ja || १२ || ajī॑jananna॒mṛtaṃ॒ martyā॑so’sre॒māṇaṃ॑ ta॒raṇiṃ॑ vī॒ḷuja॑mbham | daśa॒ svasā॑ro a॒gruva॑: samī॒cīḥ pumāṃ॑saṃ jā॒tama॒bhi saṃ ra॑bhante || १३ || pra sa॒ptaho॑tā sana॒kāda॑rocata mā॒turu॒pasthe॒ yadaśo॑ca॒dūdha॑ni | na ni mi॑ṣati su॒raṇo॑ di॒vedi॑ve॒ yadasu॑rasya ja॒ṭharā॒dajā॑yata || १४ || a॒mi॒trā॒yudho॑ ma॒rutā॑miva pra॒yāḥ pra॑thama॒jā brahma॑ṇo॒ viśva॒mid vi॑duḥ | dyu॒mnava॒d brahma॑ kuśi॒kāsa॒ eri॑ra॒ eka॑eko॒ dame॑ a॒gniṃ samī॑dhire || १५ || yada॒dya tvā॑ praya॒ti ya॒jñe a॒smin hota॑ściki॒tvo’vṛ॑ṇīmahī॒ha | dhru॒vama॑yā dhru॒vamu॒tāśa॑miṣṭhāḥ prajā॒nan vi॒dvām̐ upa॑ yāhi॒ soma॑m || १६ ||