EeseDharmaSanātana Library
←
Ṛgveda Saṁhitā · Adhyay 236

Mandala 3 · Sukta 2

मण्डल 3 · सूक्त 2

1 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Ṛgveda 3.2 · Complete Sūkta◌ EeseDharma mein verified

१५ गाथिनो विश्वामित्रः। वैश्वानरोऽग्निः। जगती।

वै॒श्वा॒न॒राय॑ धि॒षणा॑मृता॒वृधे॑ घृ॒तं न पू॒तम॒ग्नये॑ जनामसि ।

द्वि॒ता होता॑रं॒ मनु॑षश्च वा॒घतो॑ धि॒या रथं॒ न कुलि॑श॒: समृ॑ण्वति ॥१॥

स रो॑चयज्ज॒नुषा॒ रोद॑सी उ॒भे स मा॒त्रोर॑भवत्पु॒त्र ईड्य॑: ।

ह॒व्य॒वाळ॒ग्निर॒जर॒श्चनो॑हितो दू॒ळभो॑ वि॒शामति॑थिर्वि॒भाव॑सुः ॥२॥

क्रत्वा॒ दक्ष॑स्य॒ तरु॑षो॒ विध॑र्मणि दे॒वासो॑ अ॒ग्निं ज॑नयन्त॒ चित्ति॑भिः ।

रु॒रु॒चा॒नं भा॒नुना॒ ज्योति॑षा म॒हामत्यं॒ न वाजं॑ सनि॒ष्यन्नुप॑ ब्रुवे ॥३॥

आ म॒न्द्रस्य॑ सनि॒ष्यन्तो॒ वरे॑ण्यं वृणी॒महे॒ अह्र॑यं॒ वाज॑मृ॒ग्मिय॑म् ।

रा॒तिं भृगू॑णामु॒शिजं॑ क॒विक्र॑तुम॒ग्निं राज॑न्तं दि॒व्येन॑ शो॒चिषा॑ ॥४॥

अ॒ग्निं सु॒म्नाय॑ दधिरे पु॒रो जना॒ वाज॑श्रवसमि॒ह वृ॒क्तब॑र्हिषः ।

य॒तस्रु॑चः सु॒रुचं॑ वि॒श्वदे॑व्यं रु॒द्रं य॒ज्ञानां॒ साध॑दिष्टिम॒पसा॑म् ॥५॥

पाव॑कशोचे॒ तव॒ हि क्षयं॒ परि॒ होत॑र्य॒ज्ञेषु॑ वृ॒क्तब॑र्हिषो॒ नर॑: ।

अग्ने॒ दुव॑ इ॒च्छमा॑नास॒ आप्य॒मुपा॑सते॒ द्रवि॑णं धेहि॒ तेभ्य॑: ॥६॥

आ रोद॑सी अपृण॒दा स्व॑र्म॒हज्जा॒तं यदे॑नम॒पसो॒ अधा॑रयन् ।

सो अ॑ध्व॒राय॒ परि॑ णीयते क॒विरत्यो॒ न वाज॑सातये॒ चनो॑हितः ॥७॥

न॒म॒स्यत॑ ह॒व्यदा॑तिं स्वध्व॒रं दु॑व॒स्यत॒ दम्यं॑ जा॒तवे॑दसम् ।

र॒थीर्ऋ॒तस्य॑ बृह॒तो विच॑र्षणिर॒ग्निर्दे॒वाना॑मभवत् पु॒रोहि॑तः ॥८॥

ति॒स्रो य॒ह्वस्य॑ स॒मिध॒: परि॑ज्मनो॒ऽग्नेर॑पुनन्नु॒शिजो॒ अमृ॑त्यवः ।

तासा॒मेका॒मद॑धु॒र्मर्त्ये॒ भुज॑मु लो॒कमु॒ द्वे उप॑ जा॒मिमी॑यतुः ॥९॥

वि॒शां क॒विं वि॒श्पतिं॒ मानु॑षी॒रिष॒: सं सी॑मकृण्व॒न् त्स्वधि॑तिं॒ न तेज॑से ।

स उ॒द्वतो॑ नि॒वतो॑ याति॒ वेवि॑ष॒त् स गर्भ॑मे॒षु भुव॑नेषु दीधरत् ॥१०॥॥

स जि॑न्वते ज॒ठरे॑षु प्रजज्ञि॒वान् वृषा॑ चि॒त्रेषु॒ नान॑द॒न्न सिं॒हः ।

वै॒श्वा॒न॒रः पृ॑थु॒पाजा॒ अम॑र्त्यो॒ वसु॒ रत्ना॒ दय॑मानो॒ वि दा॒शुषे॑ ॥११॥॥

वै॒श्वा॒न॒रः प्र॒त्नथा॒ नाक॒मारु॑हद् दि॒वस्पृ॒ष्ठं भन्द॑मानः सु॒मन्म॑भिः ।

स पू॑र्व॒वज्ज॒नय॑ञ्ज॒न्तवे॒ धनं॑ समा॒नमज्मं॒ पर्ये॑ति॒ जागृ॑विः ॥१२॥

ऋ॒तावा॑नं य॒ज्ञियं॒ विप्र॑मु॒क्थ्य१मा यं द॒धे मा॑त॒रिश्वा॑ दि॒वि क्षय॑म् ।

तं चि॒त्रया॑मं॒ हरि॑केशमीमहे सुदी॒तिम॒ग्निं सु॑वि॒ताय॒ नव्य॑से ॥१३॥

शुचिं॒ न याम॑न्निषि॒रं स्व॒र्दृशं॑ के॒तुं दि॒वो रो॑चन॒स्थामु॑ष॒र्बुध॑म् ।

अ॒ग्निं मू॒र्धानं॑ दि॒वो अप्र॑तिष्कुतं॒ तमी॑महे॒ नम॑सा वा॒जिनं॑ बृ॒हत् ॥१४॥

म॒न्द्रं होता॑रं॒ शुचि॒मद्व॑याविनं॒ दमू॑नसमु॒क्थ्यं॑ वि॒श्वच॑र्षणिम् ।

रथं॒ न चि॒त्रं वपु॑षाय दर्श॒तं मनु॑र्हितं॒ सद॒मिद् रा॒य ई॑महे ॥१५॥

Roman reading

१५ gāthino viśvāmitraḥ | vaiśvānaro’gniḥ | jagatī | vai॒śvā॒na॒rāya॑ dhi॒ṣaṇā॑mṛtā॒vṛdhe॑ ghṛ॒taṃ na pū॒tama॒gnaye॑ janāmasi | dvi॒tā hotā॑raṃ॒ manu॑ṣaśca vā॒ghato॑ dhi॒yā rathaṃ॒ na kuli॑śa॒: samṛ॑ṇvati || १ || sa ro॑cayajja॒nuṣā॒ roda॑sī u॒bhe sa mā॒trora॑bhavatpu॒tra īḍya॑: | ha॒vya॒vāḷa॒gnira॒jara॒ścano॑hito dū॒ḷabho॑ vi॒śāmati॑thirvi॒bhāva॑suḥ || २ || kratvā॒ dakṣa॑sya॒ taru॑ṣo॒ vidha॑rmaṇi de॒vāso॑ a॒gniṃ ja॑nayanta॒ citti॑bhiḥ | ru॒ru॒cā॒naṃ bhā॒nunā॒ jyoti॑ṣā ma॒hāmatyaṃ॒ na vājaṃ॑ sani॒ṣyannupa॑ bruve || ३ || ā ma॒ndrasya॑ sani॒ṣyanto॒ vare॑ṇyaṃ vṛṇī॒mahe॒ ahra॑yaṃ॒ vāja॑mṛ॒gmiya॑m | rā॒tiṃ bhṛgū॑ṇāmu॒śijaṃ॑ ka॒vikra॑tuma॒gniṃ rāja॑ntaṃ di॒vyena॑ śo॒ciṣā॑ || ४ || a॒gniṃ su॒mnāya॑ dadhire pu॒ro janā॒ vāja॑śravasami॒ha vṛ॒ktaba॑rhiṣaḥ | ya॒tasru॑caḥ su॒rucaṃ॑ vi॒śvade॑vyaṃ ru॒draṃ ya॒jñānāṃ॒ sādha॑diṣṭima॒pasā॑m || ५ || pāva॑kaśoce॒ tava॒ hi kṣayaṃ॒ pari॒ hota॑rya॒jñeṣu॑ vṛ॒ktaba॑rhiṣo॒ nara॑: | agne॒ duva॑ i॒cchamā॑nāsa॒ āpya॒mupā॑sate॒ dravi॑ṇaṃ dhehi॒ tebhya॑: || ६ || ā roda॑sī apṛṇa॒dā sva॑rma॒hajjā॒taṃ yade॑nama॒paso॒ adhā॑rayan | so a॑dhva॒rāya॒ pari॑ ṇīyate ka॒viratyo॒ na vāja॑sātaye॒ cano॑hitaḥ || ७ || na॒ma॒syata॑ ha॒vyadā॑tiṃ svadhva॒raṃ du॑va॒syata॒ damyaṃ॑ jā॒tave॑dasam | ra॒thīrṛ॒tasya॑ bṛha॒to vica॑rṣaṇira॒gnirde॒vānā॑mabhavat pu॒rohi॑taḥ || ८ || ti॒sro ya॒hvasya॑ sa॒midha॒: pari॑jmano॒’gnera॑punannu॒śijo॒ amṛ॑tyavaḥ | tāsā॒mekā॒mada॑dhu॒rmartye॒ bhuja॑mu lo॒kamu॒ dve upa॑ jā॒mimī॑yatuḥ || ९ || vi॒śāṃ ka॒viṃ vi॒śpatiṃ॒ mānu॑ṣī॒riṣa॒: saṃ sī॑makṛṇva॒n tsvadhi॑tiṃ॒ na teja॑se | sa u॒dvato॑ ni॒vato॑ yāti॒ vevi॑ṣa॒t sa garbha॑me॒ṣu bhuva॑neṣu dīdharat || १० || || sa ji॑nvate ja॒ṭhare॑ṣu prajajñi॒vān vṛṣā॑ ci॒treṣu॒ nāna॑da॒nna siṃ॒haḥ | vai॒śvā॒na॒raḥ pṛ॑thu॒pājā॒ ama॑rtyo॒ vasu॒ ratnā॒ daya॑māno॒ vi dā॒śuṣe॑ || ११ || || vai॒śvā॒na॒raḥ pra॒tnathā॒ nāka॒māru॑had di॒vaspṛ॒ṣṭhaṃ bhanda॑mānaḥ su॒manma॑bhiḥ | sa pū॑rva॒vajja॒naya॑ñja॒ntave॒ dhanaṃ॑ samā॒namajmaṃ॒ parye॑ti॒ jāgṛ॑viḥ || १२ || ṛ॒tāvā॑naṃ ya॒jñiyaṃ॒ vipra॑mu॒kthya१mā yaṃ da॒dhe mā॑ta॒riśvā॑ di॒vi kṣaya॑m | taṃ ci॒trayā॑maṃ॒ hari॑keśamīmahe sudī॒tima॒gniṃ su॑vi॒tāya॒ navya॑se || १३ || śuciṃ॒ na yāma॑nniṣi॒raṃ sva॒rdṛśaṃ॑ ke॒tuṃ di॒vo ro॑cana॒sthāmu॑ṣa॒rbudha॑m | a॒gniṃ mū॒rdhānaṃ॑ di॒vo apra॑tiṣkutaṃ॒ tamī॑mahe॒ nama॑sā vā॒jinaṃ॑ bṛ॒hat || १४ || ma॒ndraṃ hotā॑raṃ॒ śuci॒madva॑yāvinaṃ॒ damū॑nasamu॒kthyaṃ॑ vi॒śvaca॑rṣaṇim | rathaṃ॒ na ci॒traṃ vapu॑ṣāya darśa॒taṃ manu॑rhitaṃ॒ sada॒mid rā॒ya ī॑mahe || १५ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.