EeseDharmaSanātana Library
←
Ṛgveda Saṁhitā · Adhyay 214

Mandala 2 · Sukta 23

मण्डल 2 · सूक्त 23

1 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Ṛgveda 2.23 · Complete Sūkta◌ EeseDharma mein verified

१९ गृत्समद (आङ्गिरसः शौनहोत्रः पश्चाद्) भार्गवः शौनकः। बृहस्पतिः, १, ५, ९, ११, १७, १९, ब्रह्मणस्पतिः। जगती, १५, १९ त्रिष्टुप्।

ग॒णानां॑ त्वा ग॒णप॑तिं हवामहे क॒विं क॑वी॒नामु॑प॒मश्र॑वस्तमम् ।

ज्ये॒ष्ठ॒राजं॒ ब्रह्म॑णां ब्रह्मणस्पत॒ आ न॑: शृ॒ण्वन्नू॒तिभि॑: सीद॒ साद॑नम् ॥१॥

दे॒वाश्चि॑त् ते असुर्य॒ प्रचे॑तसो॒ बृह॑स्पते य॒ज्ञियं॑ भा॒गमा॑नशुः ।

उ॒स्रा इ॑व॒ सूर्यो॒ ज्योति॑षा म॒हो विश्वे॑षा॒मिज्ज॑नि॒ता ब्रह्म॑णामसि ॥२॥

आ वि॒बाध्या॑ परि॒राप॒स्तमां॑सि च॒ ज्योति॑ष्मन्तं॒ रथ॑मृ॒तस्य॑ तिष्ठसि ।

बृह॑स्पते भी॒मम॑मित्र॒दम्भ॑नं रक्षो॒हणं॑ गोत्र॒भिदं॑ स्व॒र्विद॑म् ॥३॥

सु॒नी॒तिभि॑र्नयसि॒ त्राय॑से॒ जनं॒ यस्तुभ्यं॒ दाशा॒न्न तमंहो॑ अश्नवत् ।

ब्र॒ह्म॒द्विष॒स्तप॑नो मन्यु॒मीर॑सि॒ बृह॑स्पते॒ महि॒ तत् ते॑ महित्व॒नम् ॥४॥

न तमंहो॒ न दु॑रि॒तं कुत॑श्च॒न नारा॑तयस्तितिरु॒र्न द्व॑या॒विन॑: ।

विश्वा॒ इद॑स्माद् ध्व॒रसो॒ वि बा॑धसे॒ यं सु॑गो॒पा रक्ष॑सि ब्रह्मणस्पते ॥५॥

त्वं नो॑ गो॒पाः प॑थि॒कृद् वि॑चक्ष॒णस्तव॑ व्र॒ताय॑ म॒तिभि॑र्जरामहे ।

बृह॑स्पते॒ यो नो॑ अ॒भि ह्वरो॑ द॒धे स्वा तं म॑र्मर्तु दु॒च्छुना॒ हर॑स्वती ॥६॥

उ॒त वा॒ यो नो॑ म॒र्चया॒दना॑गसो ऽराती॒वा मर्त॑: सानु॒को वृक॑: ।

बृह॑स्पते॒ अप॒ तं व॑र्तया प॒थः सु॒गं नो॑ अ॒स्यै दे॒ववी॑तये कृधि ॥७॥

त्रा॒तारं॑ त्वा त॒नूनां॑ हवाम॒हे ऽव॑स्पर्तरधिव॒क्तार॑मस्म॒युम् ।

बृह॑स्पते देव॒निदो॒ नि ब॑र्हय॒ मा दु॒रेवा॒ उत्त॑रं सु॒म्नमुन्न॑शन् ॥८॥

त्वया॑ व॒यं सु॒वृधा॑ ब्रह्मणस्पते स्पा॒र्हा वसु॑ मनु॒ष्या द॑दीमहि ।

या नो॑ दू॒रे त॒ळितो॒ या अरा॑तयो॒ ऽभि सन्ति॑ ज॒म्भया॒ ता अ॑न॒प्नस॑: ॥९॥

त्वया॑ व॒यमु॑त्त॒मं धी॑महे॒ वयो॒ बृह॑स्पते॒ पप्रि॑णा॒ सस्नि॑ना यु॒जा ।

मा नो॑ दु॒:शंसो॑ अभिदि॒प्सुरी॑शत॒ प्र सु॒शंसा॑ म॒तिभि॑स्तारिषीमहि ॥१०॥

अ॒ना॒नु॒दो वृ॑ष॒भो जग्मि॑राह॒वं निष्ट॑प्ता॒ शत्रुं॒ पृत॑नासु सास॒हिः ।

असि॑ स॒त्य ऋ॑ण॒या ब्र॑ह्मणस्पत उ॒ग्रस्य॑ चिद् दमि॒ता वी॑ळुह॒र्षिण॑: ॥११॥

अदे॑वेन॒ मन॑सा॒ यो रि॑ष॒ण्यति॑ शा॒सामु॒ग्रो मन्य॑मानो॒ जिघां॑सति ।

बृह॑स्पते॒ मा प्रण॒क् तस्य॑ नो व॒धो नि क॑र्म म॒न्युं दु॒रेव॑स्य॒ शर्ध॑तः ॥१२॥

भरे॑षु॒ हव्यो॒ नम॑सोप॒सद्यो॒ गन्ता॒ वाजे॑षु॒ सनि॑ता॒ धनं॑धनम् ।

विश्वा॒ इद॒र्यो अ॑भिदि॒प्स्वो॒३ मृधो॒ बृह॒स्पति॒र्वि व॑वर्हा॒ रथाँ॑ इव ॥१३॥

तेजि॑ष्ठया तप॒नी र॒क्षस॑स्तप॒ ये त्वा॑ नि॒दे द॑धि॒रे दृ॒ष्टवी॑र्यम् ।

आ॒विस्तत् कृ॑ष्व॒ यदस॑त् त उ॒क्थ्यं१बृह॑स्पते॒ वि प॑रि॒रापो॑ अर्दय ॥१४॥

बृह॑स्पते॒ अति॒ यद॒र्यो अर्हा॑द् द्यु॒मद्वि॒भाति॒ क्रतु॑म॒ज्जने॑षु ।

यद् दी॒दय॒च्छव॑स ऋतप्रजात॒ तद॒स्मासु॒ द्रवि॑णं धेहि चि॒त्रम् ॥१५॥

मा न॑: स्ते॒नेभ्यो॒ ये अ॒भि द्रु॒हस्प॒दे नि॑रा॒मिणो॑ रि॒पवोऽन्ने॑षु जागृ॒धुः ।

आ दे॒वाना॒मोह॑ते॒ वि व्रयो॑ हृ॒दि बृह॑स्पते॒ न प॒रः साम्नो॑ विदुः ॥१६॥

विश्वे॑भ्यो॒ हि त्वा॒ भुव॑नेभ्य॒स्परि॒ त्वष्टाज॑न॒त् साम्न॑:साम्नः क॒विः ।

स ऋ॑ण॒चिदृ॑ण॒या ब्रह्म॑ण॒स्पति॑र्द्रु॒हो ह॒न्ता म॒ह ऋ॒तस्य॑ ध॒र्तरि॑ ॥१७॥

तव॑ श्रि॒ये व्य॑जिहीत॒ पर्व॑तो॒ गवां॑ गो॒त्रमु॒दसृ॑जो॒ यद॑ङ्गिरः ।

इन्द्रे॑ण यु॒जा तम॑सा॒ परी॑वृतं॒ बृह॑स्पते॒ निर॒पामौ॑ब्जो अर्ण॒वम् ॥१८॥

ब्रह्म॑णस्पते॒ त्वम॒स्य य॒न्ता सू॒क्तस्य॑ बोधि॒ तन॑यं च जिन्व ।

विश्वं॒ तद्भ॒द्रं यदव॑न्ति दे॒वा बृ॒हद् व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीरा॑: ॥१९॥

Roman reading

१९ gṛtsamada (āṅgirasaḥ śaunahotraḥ paścād) bhārgavaḥ śaunakaḥ | bṛhaspatiḥ, १, ५, ९, ११, १७, १९, brahmaṇaspatiḥ | jagatī, १५, १९ triṣṭup | ga॒ṇānāṃ॑ tvā ga॒ṇapa॑tiṃ havāmahe ka॒viṃ ka॑vī॒nāmu॑pa॒maśra॑vastamam | jye॒ṣṭha॒rājaṃ॒ brahma॑ṇāṃ brahmaṇaspata॒ ā na॑: śṛ॒ṇvannū॒tibhi॑: sīda॒ sāda॑nam || १ || de॒vāści॑t te asurya॒ prace॑taso॒ bṛha॑spate ya॒jñiyaṃ॑ bhā॒gamā॑naśuḥ | u॒srā i॑va॒ sūryo॒ jyoti॑ṣā ma॒ho viśve॑ṣā॒mijja॑ni॒tā brahma॑ṇāmasi || २ || ā vi॒bādhyā॑ pari॒rāpa॒stamāṃ॑si ca॒ jyoti॑ṣmantaṃ॒ ratha॑mṛ॒tasya॑ tiṣṭhasi | bṛha॑spate bhī॒mama॑mitra॒dambha॑naṃ rakṣo॒haṇaṃ॑ gotra॒bhidaṃ॑ sva॒rvida॑m || ३ || su॒nī॒tibhi॑rnayasi॒ trāya॑se॒ janaṃ॒ yastubhyaṃ॒ dāśā॒nna tamaṃho॑ aśnavat | bra॒hma॒dviṣa॒stapa॑no manyu॒mīra॑si॒ bṛha॑spate॒ mahi॒ tat te॑ mahitva॒nam || ४ || na tamaṃho॒ na du॑ri॒taṃ kuta॑śca॒na nārā॑tayastitiru॒rna dva॑yā॒vina॑: | viśvā॒ ida॑smād dhva॒raso॒ vi bā॑dhase॒ yaṃ su॑go॒pā rakṣa॑si brahmaṇaspate || ५ || tvaṃ no॑ go॒pāḥ pa॑thi॒kṛd vi॑cakṣa॒ṇastava॑ vra॒tāya॑ ma॒tibhi॑rjarāmahe | bṛha॑spate॒ yo no॑ a॒bhi hvaro॑ da॒dhe svā taṃ ma॑rmartu du॒cchunā॒ hara॑svatī || ६ || u॒ta vā॒ yo no॑ ma॒rcayā॒danā॑gaso ’rātī॒vā marta॑: sānu॒ko vṛka॑: | bṛha॑spate॒ apa॒ taṃ va॑rtayā pa॒thaḥ su॒gaṃ no॑ a॒syai de॒vavī॑taye kṛdhi || ७ || trā॒tāraṃ॑ tvā ta॒nūnāṃ॑ havāma॒he ’va॑spartaradhiva॒ktāra॑masma॒yum | bṛha॑spate deva॒nido॒ ni ba॑rhaya॒ mā du॒revā॒ utta॑raṃ su॒mnamunna॑śan || ८ || tvayā॑ va॒yaṃ su॒vṛdhā॑ brahmaṇaspate spā॒rhā vasu॑ manu॒ṣyā da॑dīmahi | yā no॑ dū॒re ta॒ḷito॒ yā arā॑tayo॒ ’bhi santi॑ ja॒mbhayā॒ tā a॑na॒pnasa॑: || ९ || tvayā॑ va॒yamu॑tta॒maṃ dhī॑mahe॒ vayo॒ bṛha॑spate॒ papri॑ṇā॒ sasni॑nā yu॒jā | mā no॑ du॒:śaṃso॑ abhidi॒psurī॑śata॒ pra su॒śaṃsā॑ ma॒tibhi॑stāriṣīmahi || १० || a॒nā॒nu॒do vṛ॑ṣa॒bho jagmi॑rāha॒vaṃ niṣṭa॑ptā॒ śatruṃ॒ pṛta॑nāsu sāsa॒hiḥ | asi॑ sa॒tya ṛ॑ṇa॒yā bra॑hmaṇaspata u॒grasya॑ cid dami॒tā vī॑ḷuha॒rṣiṇa॑: || ११ || ade॑vena॒ mana॑sā॒ yo ri॑ṣa॒ṇyati॑ śā॒sāmu॒gro manya॑māno॒ jighāṃ॑sati | bṛha॑spate॒ mā praṇa॒k tasya॑ no va॒dho ni ka॑rma ma॒nyuṃ du॒reva॑sya॒ śardha॑taḥ || १२ || bhare॑ṣu॒ havyo॒ nama॑sopa॒sadyo॒ gantā॒ vāje॑ṣu॒ sani॑tā॒ dhanaṃ॑dhanam | viśvā॒ ida॒ryo a॑bhidi॒psvo॒३ mṛdho॒ bṛha॒spati॒rvi va॑varhā॒ rathām̐॑ iva || १३ || teji॑ṣṭhayā tapa॒nī ra॒kṣasa॑stapa॒ ye tvā॑ ni॒de da॑dhi॒re dṛ॒ṣṭavī॑ryam | ā॒vistat kṛ॑ṣva॒ yadasa॑t ta u॒kthyaṃ१bṛha॑spate॒ vi pa॑ri॒rāpo॑ ardaya || १४ || bṛha॑spate॒ ati॒ yada॒ryo arhā॑d dyu॒madvi॒bhāti॒ kratu॑ma॒jjane॑ṣu | yad dī॒daya॒cchava॑sa ṛtaprajāta॒ tada॒smāsu॒ dravi॑ṇaṃ dhehi ci॒tram || १५ || mā na॑: ste॒nebhyo॒ ye a॒bhi dru॒haspa॒de ni॑rā॒miṇo॑ ri॒pavo’nne॑ṣu jāgṛ॒dhuḥ | ā de॒vānā॒moha॑te॒ vi vrayo॑ hṛ॒di bṛha॑spate॒ na pa॒raḥ sāmno॑ viduḥ || १६ || viśve॑bhyo॒ hi tvā॒ bhuva॑nebhya॒spari॒ tvaṣṭāja॑na॒t sāmna॑:sāmnaḥ ka॒viḥ | sa ṛ॑ṇa॒cidṛ॑ṇa॒yā brahma॑ṇa॒spati॑rdru॒ho ha॒ntā ma॒ha ṛ॒tasya॑ dha॒rtari॑ || १७ || tava॑ śri॒ye vya॑jihīta॒ parva॑to॒ gavāṃ॑ go॒tramu॒dasṛ॑jo॒ yada॑ṅgiraḥ | indre॑ṇa yu॒jā tama॑sā॒ parī॑vṛtaṃ॒ bṛha॑spate॒ nira॒pāmau॑bjo arṇa॒vam || १८ || brahma॑ṇaspate॒ tvama॒sya ya॒ntā sū॒ktasya॑ bodhi॒ tana॑yaṃ ca jinva | viśvaṃ॒ tadbha॒draṃ yadava॑nti de॒vā bṛ॒had va॑dema vi॒dathe॑ su॒vīrā॑: || १९ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.