EeseDharmaSanātana Library
931मण्डल 10 · सूक्त 94
14 shlokप्रैते व॑दन्तु॒ प्र व॒यं व॑दाम॒ ग्राव॑भ्यो॒ वाचं॑ वदता॒ वद॑द्भ्यः ।
यद॑द्रयः पर्वताः सा॒कमा॒शव॒: श्लोकं॒ घोषं॒ भर॒थेन्द्रा॑य सो॒मिन॑: ॥१॥
praite va॑dantu॒ pra va॒yaṃ va॑dāma॒ grāva॑bhyo॒ vācaṃ॑ vadatā॒ vada॑dbhyaḥ | yada॑drayaḥ parvatāḥ sā॒kamā॒śava॒: ślokaṃ॒ ghoṣaṃ॒ bhara॒thendrā॑ya so॒mina॑: || १ ||
ए॒ते व॑दन्ति श॒तव॑त्स॒हस्र॑वद॒भि क्र॑न्दन्ति॒ हरि॑तेभिरा॒सभि॑: ।
वि॒ष्ट्वी ग्रावा॑णः सु॒कृत॑: सुकृ॒त्यया॒ होतु॑श्चि॒त्पूर्वे॑ हवि॒रद्य॑माशत ॥२॥
e॒te va॑danti śa॒tava॑tsa॒hasra॑vada॒bhi kra॑ndanti॒ hari॑tebhirā॒sabhi॑: | vi॒ṣṭvī grāvā॑ṇaḥ su॒kṛta॑: sukṛ॒tyayā॒ hotu॑ści॒tpūrve॑ havi॒radya॑māśata || २ ||
ए॒ते व॑द॒न्त्यवि॑दन्न॒ना मधु॒ न्यू॑ङ्खयन्ते॒ अधि॑ प॒क्व आमि॑षि ।
वृ॒क्षस्य॒ शाखा॑मरु॒णस्य॒ बप्स॑त॒स्ते सूभ॑र्वा वृष॒भाः प्रेम॑राविषुः ॥३॥
e॒te va॑da॒ntyavi॑danna॒nā madhu॒ nyū॑ṅkhayante॒ adhi॑ pa॒kva āmi॑ṣi | vṛ॒kṣasya॒ śākhā॑maru॒ṇasya॒ bapsa॑ta॒ste sūbha॑rvā vṛṣa॒bhāḥ prema॑rāviṣuḥ || ३ ||
बृ॒हद्व॑दन्ति मदि॒रेण॑ म॒न्दिनेन्द्रं॒ क्रोश॑न्तोऽविदन्न॒ना मधु॑ ।
सं॒रभ्या॒ धीरा॒: स्वसृ॑भिरनर्तिषुराघो॒षय॑न्तः पृथि॒वीमु॑प॒ब्दिभि॑: ॥४॥
bṛ॒hadva॑danti madi॒reṇa॑ ma॒ndinendraṃ॒ krośa॑nto’vidanna॒nā madhu॑ | saṃ॒rabhyā॒ dhīrā॒: svasṛ॑bhiranartiṣurāgho॒ṣaya॑ntaḥ pṛthi॒vīmu॑pa॒bdibhi॑: || ४ ||
सु॒प॒र्णा वाच॑मक्र॒तोप॒ द्यव्या॑ख॒रे कृष्णा॑ इषि॒रा अ॑नर्तिषुः ।
न्य१ङ्नि य॒न्त्युप॑रस्य निष्कृ॒तं पु॒रू रेतो॑ दधिरे सूर्य॒श्वित॑: ॥५॥
su॒pa॒rṇā vāca॑makra॒topa॒ dyavyā॑kha॒re kṛṣṇā॑ iṣi॒rā a॑nartiṣuḥ | nya१ṅni ya॒ntyupa॑rasya niṣkṛ॒taṃ pu॒rū reto॑ dadhire sūrya॒śvita॑: || ५ ||
उ॒ग्रा इ॑व प्र॒वह॑न्तः स॒माय॑मुः सा॒कं यु॒क्ता वृष॑णो॒ बिभ्र॑तो॒ धुर॑: ।
यच्छ्व॒सन्तो॑ जग्रसा॒ना अरा॑विषुः शृ॒ण्व ए॑षां प्रो॒थथो॒ अर्व॑तामिव ॥६॥
u॒grā i॑va pra॒vaha॑ntaḥ sa॒māya॑muḥ sā॒kaṃ yu॒ktā vṛṣa॑ṇo॒ bibhra॑to॒ dhura॑: | yacchva॒santo॑ jagrasā॒nā arā॑viṣuḥ śṛ॒ṇva e॑ṣāṃ pro॒thatho॒ arva॑tāmiva || ६ ||
दशा॑वनिभ्यो॒ दश॑कक्ष्येभ्यो॒ दश॑योक्त्रेभ्यो॒ दश॑योजनेभ्यः ।
दशा॑भीशुभ्यो अर्चता॒जरे॑भ्यो॒ दश॒ धुरो॒ दश॑ यु॒क्ता वह॑द्भ्यः ॥७॥
daśā॑vanibhyo॒ daśa॑kakṣyebhyo॒ daśa॑yoktrebhyo॒ daśa॑yojanebhyaḥ | daśā॑bhīśubhyo arcatā॒jare॑bhyo॒ daśa॒ dhuro॒ daśa॑ yu॒ktā vaha॑dbhyaḥ || ७ ||
ते अद्र॑यो॒ दश॑यन्त्रास आ॒शव॒स्तेषा॑मा॒धानं॒ पर्ये॑ति हर्य॒तम् ।
त ऊ॑ सु॒तस्य॑ सो॒म्यस्यान्ध॑सों॒ऽशोः पी॒यूषं॑ प्रथ॒मस्य॑ भेजिरे ॥८॥
te adra॑yo॒ daśa॑yantrāsa ā॒śava॒steṣā॑mā॒dhānaṃ॒ parye॑ti harya॒tam | ta ū॑ su॒tasya॑ so॒myasyāndha॑soṃ॒’śoḥ pī॒yūṣaṃ॑ pratha॒masya॑ bhejire || ८ ||
ते सो॒मादो॒ हरी॒ इन्द्र॑स्य निंसतें॒ऽशुं दु॒हन्तो॒ अध्या॑सते॒ गवि॑ ।
तेभि॑र्दु॒ग्धं प॑पि॒वान्त्सो॒म्यं मध्विन्द्रो॑ वर्धते॒ प्रथ॑ते वृषा॒यते॑ ॥९॥
te so॒mādo॒ harī॒ indra॑sya niṃsateṃ॒’śuṃ du॒hanto॒ adhyā॑sate॒ gavi॑ | tebhi॑rdu॒gdhaṃ pa॑pi॒vāntso॒myaṃ madhvindro॑ vardhate॒ pratha॑te vṛṣā॒yate॑ || ९ ||
वृषा॑ वो अं॒शुर्न किला॑ रिषाथ॒नेळा॑वन्त॒: सद॒मित्स्थ॒नाशि॑ताः ।
रै॒व॒त्येव॒ मह॑सा॒ चार॑वः स्थन॒ यस्य॑ ग्रावाणो॒ अजु॑षध्वमध्व॒रम् ॥१०॥
vṛṣā॑ vo aṃ॒śurna kilā॑ riṣātha॒neḷā॑vanta॒: sada॒mitstha॒nāśi॑tāḥ | rai॒va॒tyeva॒ maha॑sā॒ cāra॑vaḥ sthana॒ yasya॑ grāvāṇo॒ aju॑ṣadhvamadhva॒ram || १० ||
तृ॒दि॒ला अतृ॑दिलासो॒ अद्र॑योऽश्रम॒णा अशृ॑थिता॒ अमृ॑त्यवः ।
अ॒ना॒तु॒रा अ॒जरा॒: स्थाम॑विष्णवः सुपी॒वसो॒ अतृ॑षिता॒ अतृ॑ष्णजः ॥११॥
tṛ॒di॒lā atṛ॑dilāso॒ adra॑yo’śrama॒ṇā aśṛ॑thitā॒ amṛ॑tyavaḥ | a॒nā॒tu॒rā a॒jarā॒: sthāma॑viṣṇavaḥ supī॒vaso॒ atṛ॑ṣitā॒ atṛ॑ṣṇajaḥ || ११ ||
ध्रु॒वा ए॒व व॑: पि॒तरो॑ यु॒गेयु॑गे॒ क्षेम॑कामास॒: सद॑सो॒ न यु॑ञ्जते ।
अ॒जु॒र्यासो॑ हरि॒षाचो॑ ह॒रिद्र॑व॒ आ द्यां रवे॑ण पृथि॒वीम॑शुश्रवुः ॥१२॥
dhru॒vā e॒va va॑: pi॒taro॑ yu॒geyu॑ge॒ kṣema॑kāmāsa॒: sada॑so॒ na yu॑ñjate | a॒ju॒ryāso॑ hari॒ṣāco॑ ha॒ridra॑va॒ ā dyāṃ rave॑ṇa pṛthi॒vīma॑śuśravuḥ || १२ ||
तदिद्व॑द॒न्त्यद्र॑यो वि॒मोच॑ने॒ याम॑न्नञ्ज॒स्पा इ॑व॒ घेदु॑प॒ब्दिभि॑: ।
वप॑न्तो॒ बीज॑मिव धान्या॒कृत॑: पृ॒ञ्चन्ति॒ सोमं॒ न मि॑नन्ति॒ बप्स॑तः ॥१३॥
tadidva॑da॒ntyadra॑yo vi॒moca॑ne॒ yāma॑nnañja॒spā i॑va॒ ghedu॑pa॒bdibhi॑: | vapa॑nto॒ bīja॑miva dhānyā॒kṛta॑: pṛ॒ñcanti॒ somaṃ॒ na mi॑nanti॒ bapsa॑taḥ || १३ ||
सु॒ते अ॑ध्व॒रे अधि॒ वाच॑मक्र॒ता ऽऽक्री॒ळयो॒ न मा॒तरं॑ तु॒दन्त॑: ।
वि षू मु॑ञ्चा सुषु॒वुषो॑ मनी॒षां वि व॑र्तन्ता॒मद्र॑य॒श्चाय॑मानाः ॥१४॥
su॒te a॑dhva॒re adhi॒ vāca॑makra॒tā ’’krī॒ḷayo॒ na mā॒taraṃ॑ tu॒danta॑: | vi ṣū mu॑ñcā suṣu॒vuṣo॑ manī॒ṣāṃ vi va॑rtantā॒madra॑ya॒ścāya॑mānāḥ || १४ ||