EeseDharmaSanātana Library
871मण्डल 10 · सूक्त 34
14 shlokप्रा॒वे॒पा मा॑ बृह॒तो मा॑दयन्ति प्रवाते॒जा इरि॑णे॒ वर्वृ॑तानाः ।
सोम॑स्येव मौजव॒तस्य॑ भ॒क्षो वि॒भीद॑को॒ जागृ॑वि॒र्मह्य॑मच्छान् ॥१॥
prā॒ve॒pā mā॑ bṛha॒to mā॑dayanti pravāte॒jā iri॑ṇe॒ varvṛ॑tānāḥ | soma॑syeva maujava॒tasya॑ bha॒kṣo vi॒bhīda॑ko॒ jāgṛ॑vi॒rmahya॑macchān || १ ||
न मा॑ मिमेथ॒ न जि॑हीळ ए॒षा शि॒वा सखि॑भ्य उ॒त मह्य॑मासीत् ।
अ॒क्षस्या॒हमे॑कप॒रस्य॑ हे॒तोरनु॑व्रता॒मप॑ जा॒याम॑रोधम् ॥२॥
na mā॑ mimetha॒ na ji॑hīḷa e॒ṣā śi॒vā sakhi॑bhya u॒ta mahya॑māsīt | a॒kṣasyā॒hame॑kapa॒rasya॑ he॒toranu॑vratā॒mapa॑ jā॒yāma॑rodham || २ ||
द्वेष्टि॑ श्व॒श्रूरप॑ जा॒या रु॑णद्धि॒ न ना॑थि॒तो वि॑न्दते मर्डि॒तार॑म् ।
अश्व॑स्येव॒ जर॑तो॒ वस्न्य॑स्य॒ नाहं वि॑न्दामि कित॒वस्य॒ भोग॑म् ॥३॥
dveṣṭi॑ śva॒śrūrapa॑ jā॒yā ru॑ṇaddhi॒ na nā॑thi॒to vi॑ndate marḍi॒tāra॑m | aśva॑syeva॒ jara॑to॒ vasnya॑sya॒ nāhaṃ vi॑ndāmi kita॒vasya॒ bhoga॑m || ३ ||
अ॒न्ये जा॒यां परि॑ मृशन्त्यस्य॒ यस्यागृ॑ध॒द्वेद॑ने वा॒ज्य१क्षः ।
पि॒ता मा॒ता भ्रात॑र एनमाहु॒र्न जा॑नीमो॒ नय॑ता ब॒द्धमे॒तम् ॥४॥
a॒nye jā॒yāṃ pari॑ mṛśantyasya॒ yasyāgṛ॑dha॒dveda॑ne vā॒jya१kṣaḥ | pi॒tā mā॒tā bhrāta॑ra enamāhu॒rna jā॑nīmo॒ naya॑tā ba॒ddhame॒tam || ४ ||
यदा॒दीध्ये॒ न द॑विषाण्येभिः परा॒यद्भ्योऽव॑ हीये॒ सखि॑भ्यः ।
न्यु॑प्ताश्च ब॒भ्रवो॒ वाच॒मक्र॑तँ॒ एमीदे॑षां निष्कृ॒तं जा॒रिणी॑व ॥५॥
yadā॒dīdhye॒ na da॑viṣāṇyebhiḥ parā॒yadbhyo’va॑ hīye॒ sakhi॑bhyaḥ | nyu॑ptāśca ba॒bhravo॒ vāca॒makra॑tam॒̐ emīde॑ṣāṃ niṣkṛ॒taṃ jā॒riṇī॑va || ५ ||
स॒भामे॑ति कित॒वः पृ॒च्छमा॑नो जे॒ष्यामीति॑ त॒न्वा॒३ शूशु॑जानः ।
अ॒क्षासो॑ अस्य॒ वि ति॑रन्ति॒ कामं॑ प्रति॒दीव्ने॒ दध॑त॒ आ कृ॒तानि॑ ॥६॥
sa॒bhāme॑ti kita॒vaḥ pṛ॒cchamā॑no je॒ṣyāmīti॑ ta॒nvā॒३ śūśu॑jānaḥ | a॒kṣāso॑ asya॒ vi ti॑ranti॒ kāmaṃ॑ prati॒dīvne॒ dadha॑ta॒ ā kṛ॒tāni॑ || ६ ||
अ॒क्षास॒ इद॑ङ्कु॒शिनो॑ नितो॒दिनो॑ नि॒कृत्वा॑न॒स्तप॑नास्तापयि॒ष्णव॑: ।
कु॒मा॒रदे॑ष्णा॒ जय॑तः पुन॒र्हणो॒ मध्वा॒ सम्पृ॑क्ताः कित॒वस्य॑ ब॒र्हणा॑ ॥७॥
a॒kṣāsa॒ ida॑ṅku॒śino॑ nito॒dino॑ ni॒kṛtvā॑na॒stapa॑nāstāpayi॒ṣṇava॑: | ku॒mā॒rade॑ṣṇā॒ jaya॑taḥ puna॒rhaṇo॒ madhvā॒ sampṛ॑ktāḥ kita॒vasya॑ ba॒rhaṇā॑ || ७ ||
त्रि॒प॒ञ्चा॒शः क्री॑ळति॒ व्रात॑ एषां दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॑र्मा ।
उ॒ग्रस्य॑ चिन्म॒न्यवे॒ ना न॑मन्ते॒ राजा॑ चिदेभ्यो॒ नम॒ इत्कृ॑णोति ॥८॥
tri॒pa॒ñcā॒śaḥ krī॑ḷati॒ vrāta॑ eṣāṃ de॒va i॑va savi॒tā sa॒tyadha॑rmā | u॒grasya॑ cinma॒nyave॒ nā na॑mante॒ rājā॑ cidebhyo॒ nama॒ itkṛ॑ṇoti || ८ ||
नी॒चा व॑र्तन्त उ॒परि॑ स्फुरन्त्यह॒स्तासो॒ हस्त॑वन्तं सहन्ते ।
दि॒व्या अङ्गा॑रा॒ इरि॑णे॒ न्यु॑प्ताः शी॒ताः सन्तो॒ हृद॑यं॒ निर्द॑हन्ति ॥९॥
nī॒cā va॑rtanta u॒pari॑ sphurantyaha॒stāso॒ hasta॑vantaṃ sahante | di॒vyā aṅgā॑rā॒ iri॑ṇe॒ nyu॑ptāḥ śī॒tāḥ santo॒ hṛda॑yaṃ॒ nirda॑hanti || ९ ||
जा॒या त॑प्यते कित॒वस्य॑ ही॒ना मा॒ता पु॒त्रस्य॒ चर॑त॒: क्व॑ स्वित् ।
ऋ॒णा॒वा बिभ्य॒द्धन॑मि॒च्छमा॑नो॒ऽन्येषा॒मस्त॒मुप॒ नक्त॑मेति ॥१०॥
jā॒yā ta॑pyate kita॒vasya॑ hī॒nā mā॒tā pu॒trasya॒ cara॑ta॒: kva॑ svit | ṛ॒ṇā॒vā bibhya॒ddhana॑mi॒cchamā॑no॒’nyeṣā॒masta॒mupa॒ nakta॑meti || १० ||
स्त्रियं॑ दृ॒ष्ट्वाय॑ कित॒वं त॑तापा॒ऽन्येषां॑ जा॒यां सुकृ॑तं च॒ योनि॑म् ।
पू॒र्वा॒ह्णे अश्वा॑न्युयु॒जे हि ब॒भ्रून्त्सो अ॒ग्नेरन्ते॑ वृष॒लः प॑पाद ॥११॥
striyaṃ॑ dṛ॒ṣṭvāya॑ kita॒vaṃ ta॑tāpā॒’nyeṣāṃ॑ jā॒yāṃ sukṛ॑taṃ ca॒ yoni॑m | pū॒rvā॒hṇe aśvā॑nyuyu॒je hi ba॒bhrūntso a॒gnerante॑ vṛṣa॒laḥ pa॑pāda || ११ ||
यो व॑: सेना॒नीर्म॑ह॒तो ग॒णस्य॒ राजा॒ व्रात॑स्य प्रथ॒मो ब॒भूव॑ ।
तस्मै॑ कृणोमि॒ न धना॑ रुणध्मि॒ दशा॒हं प्राची॒स्तदृ॒तं व॑दामि ॥१२॥
yo va॑: senā॒nīrma॑ha॒to ga॒ṇasya॒ rājā॒ vrāta॑sya pratha॒mo ba॒bhūva॑ | tasmai॑ kṛṇomi॒ na dhanā॑ ruṇadhmi॒ daśā॒haṃ prācī॒stadṛ॒taṃ va॑dāmi || १२ ||
अ॒क्षैर्मा दी॑व्यः कृ॒षिमित्कृ॑षस्व वि॒त्ते र॑मस्व ब॒हु मन्य॑मानः ।
तत्र॒ गाव॑: कितव॒ तत्र॑ जा॒या तन्मे॒ वि च॑ष्टे सवि॒तायम॒र्यः ॥१३॥
a॒kṣairmā dī॑vyaḥ kṛ॒ṣimitkṛ॑ṣasva vi॒tte ra॑masva ba॒hu manya॑mānaḥ | tatra॒ gāva॑: kitava॒ tatra॑ jā॒yā tanme॒ vi ca॑ṣṭe savi॒tāyama॒ryaḥ || १३ ||
मि॒त्रं कृ॑णुध्वं॒ खलु॑ मृ॒ळता॑ नो॒ मा नो॑ घो॒रेण॑ चरता॒भि धृ॒ष्णु ।
नि वो॒ नु म॒न्युर्वि॑शता॒मरा॑तिर॒न्यो ब॑भ्रू॒णां प्रसि॑तौ॒ न्व॑स्तु ॥१४॥
mi॒traṃ kṛ॑ṇudhvaṃ॒ khalu॑ mṛ॒ḷatā॑ no॒ mā no॑ gho॒reṇa॑ caratā॒bhi dhṛ॒ṣṇu | ni vo॒ nu ma॒nyurvi॑śatā॒marā॑tira॒nyo ba॑bhrū॒ṇāṃ prasi॑tau॒ nva॑stu || १४ ||