EeseDharmaSanātana Library
951मण्डल 10 · सूक्त 114
10 shlokघ॒र्मा सम॑न्ता त्रि॒वृतं॒ व्या॑पतु॒स्तयो॒र्जुष्टिं॑ मात॒रिश्वा॑ जगाम ।
दि॒वस्पयो॒ दिधि॑षाणा अवेषन्वि॒दुर्दे॒वाः स॒हसा॑मानम॒र्कम् ॥१॥
gha॒rmā sama॑ntā tri॒vṛtaṃ॒ vyā॑patu॒stayo॒rjuṣṭiṃ॑ māta॒riśvā॑ jagāma | di॒vaspayo॒ didhi॑ṣāṇā aveṣanvi॒durde॒vāḥ sa॒hasā॑mānama॒rkam || १ ||
ति॒स्रो दे॒ष्ट्राय॒ निॠ॑ती॒रुपा॑सते दीर्घ॒श्रुतो॒ वि हि जा॒नन्ति॒ वह्न॑यः ।
तासां॒ नि चि॑क्युः क॒वयो॑ नि॒दानं॒ परे॑षु॒ या गुह्ये॑षु व्र॒तेषु॑ ॥२॥
ti॒sro de॒ṣṭrāya॒ niṝ॑tī॒rupā॑sate dīrgha॒śruto॒ vi hi jā॒nanti॒ vahna॑yaḥ | tāsāṃ॒ ni ci॑kyuḥ ka॒vayo॑ ni॒dānaṃ॒ pare॑ṣu॒ yā guhye॑ṣu vra॒teṣu॑ || २ ||
चतु॑ष्कपर्दा युव॒तिः सु॒पेशा॑ घृ॒तप्र॑तीका व॒युना॑नि वस्ते ।
तस्यां॑ सुप॒र्णा वृष॑णा॒ नि षे॑दतु॒र्यत्र॑ दे॒वा द॑धि॒रे भा॑ग॒धेय॑म् ॥३॥
catu॑ṣkapardā yuva॒tiḥ su॒peśā॑ ghṛ॒tapra॑tīkā va॒yunā॑ni vaste | tasyāṃ॑ supa॒rṇā vṛṣa॑ṇā॒ ni ṣe॑datu॒ryatra॑ de॒vā da॑dhi॒re bhā॑ga॒dheya॑m || ३ ||
एक॑: सुप॒र्णः स स॑मु॒द्रमा वि॑वेश॒ स इ॒दं विश्वं॒ भुव॑नं॒ वि च॑ष्टे ।
तं पाके॑न॒ मन॑सापश्य॒मन्ति॑त॒स्तं मा॒ता रे॑ळ्हि॒ स उ॑ रेळ्हि मा॒तर॑म् ॥४॥
eka॑: supa॒rṇaḥ sa sa॑mu॒dramā vi॑veśa॒ sa i॒daṃ viśvaṃ॒ bhuva॑naṃ॒ vi ca॑ṣṭe | taṃ pāke॑na॒ mana॑sāpaśya॒manti॑ta॒staṃ mā॒tā re॑ḷhi॒ sa u॑ reḷhi mā॒tara॑m || ४ ||
सु॒प॒र्णं विप्रा॑: क॒वयो॒ वचो॑भि॒रेकं॒ सन्तं॑ बहु॒धा क॑ल्पयन्ति ।
छन्दां॑सि च॒ दध॑तो अध्व॒रेषु॒ ग्रहा॒न्त्सोम॑स्य मिमते॒ द्वाद॑श ॥५॥
su॒pa॒rṇaṃ viprā॑: ka॒vayo॒ vaco॑bhi॒rekaṃ॒ santaṃ॑ bahu॒dhā ka॑lpayanti | chandāṃ॑si ca॒ dadha॑to adhva॒reṣu॒ grahā॒ntsoma॑sya mimate॒ dvāda॑śa || ५ ||
ष॒ट्त्रिं॒शाँश्च॑ च॒तुर॑: क॒ल्पय॑न्त॒श्छन्दां॑सि च॒ दध॑त आद्वाद॒शम् ।
य॒ज्ञं वि॒माय॑ क॒वयो॑ मनी॒ष ऋ॑क्सा॒माभ्यां॒ प्र रथं॑ वर्तयन्ति ॥६॥
ṣa॒ṭtriṃ॒śām̐śca॑ ca॒tura॑: ka॒lpaya॑nta॒śchandāṃ॑si ca॒ dadha॑ta ādvāda॒śam | ya॒jñaṃ vi॒māya॑ ka॒vayo॑ manī॒ṣa ṛ॑ksā॒mābhyāṃ॒ pra rathaṃ॑ vartayanti || ६ ||
चतु॑र्दशा॒न्ये म॑हि॒मानो॑ अस्य॒ तं धीरा॑ वा॒चा प्र ण॑यन्ति स॒प्त ।
आप्ना॑नं ती॒र्थं क इ॒ह प्र वो॑च॒द्येन॑ प॒था प्र॒पिब॑न्ते सु॒तस्य॑ ॥७॥
catu॑rdaśā॒nye ma॑hi॒māno॑ asya॒ taṃ dhīrā॑ vā॒cā pra ṇa॑yanti sa॒pta | āpnā॑naṃ tī॒rthaṃ ka i॒ha pra vo॑ca॒dyena॑ pa॒thā pra॒piba॑nte su॒tasya॑ || ७ ||
स॒ह॒स्र॒धा प॑ञ्चद॒शान्यु॒क्था याव॒द्द्यावा॑पृथि॒वी ताव॒दित्तत् ।
स॒ह॒स्र॒धा म॑हि॒मान॑: स॒हस्रं॒ याव॒द्ब्रह्म॒ विष्ठि॑तं॒ ताव॑ती॒ वाक् ॥८॥
sa॒ha॒sra॒dhā pa॑ñcada॒śānyu॒kthā yāva॒ddyāvā॑pṛthi॒vī tāva॒dittat | sa॒ha॒sra॒dhā ma॑hi॒māna॑: sa॒hasraṃ॒ yāva॒dbrahma॒ viṣṭhi॑taṃ॒ tāva॑tī॒ vāk || ८ ||
कश्छन्द॑सां॒ योग॒मा वे॑द॒ धीर॒: को धिष्ण्यां॒ प्रति॒ वाचं॑ पपाद ।
कमृ॒त्विजा॑मष्ट॒मं शूर॑माहु॒र्हरी॒ इन्द्र॑स्य॒ नि चि॑काय॒ कः स्वि॑त् ॥९॥
kaśchanda॑sāṃ॒ yoga॒mā ve॑da॒ dhīra॒: ko dhiṣṇyāṃ॒ prati॒ vācaṃ॑ papāda | kamṛ॒tvijā॑maṣṭa॒maṃ śūra॑māhu॒rharī॒ indra॑sya॒ ni ci॑kāya॒ kaḥ svi॑t || ९ ||
भूम्या॒ अन्तं॒ पर्येके॑ चरन्ति॒ रथ॑स्य धू॒र्षु यु॒क्तासो॑ अस्थुः ।
श्रम॑स्य दा॒यं वि भ॑जन्त्येभ्यो य॒दा य॒मो भव॑ति ह॒र्म्ये हि॒तः ॥१०॥
bhūmyā॒ antaṃ॒ paryeke॑ caranti॒ ratha॑sya dhū॒rṣu yu॒ktāso॑ asthuḥ | śrama॑sya dā॒yaṃ vi bha॑jantyebhyo ya॒dā ya॒mo bhava॑ti ha॒rmye hi॒taḥ || १० ||