EeseDharmaSanātana Library
←
Ṛgveda Saṁhitā · Adhyay 92

Mandala 1 · Sukta 92

मण्डल 1 · सूक्त 92

1 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Ṛgveda 1.92 · Complete Sūkta◌ EeseDharma mein verified

१८ गोतमो राहूगणः। उषाः, १६-१८ अश्विनौ । १-४ जगती, ५-१२ त्रिष्टुप्, १३-१८ उष्णिक्।

ए॒ता उ॒ त्या उ॒षस॑: के॒तुम॑क्रत॒ पूर्वे॒ अर्धे॒ रज॑सो भा॒नुम॑ञ्जते ।

नि॒ष्कृ॒ण्वा॒ना आयु॑धानीव धृ॒ष्णव॒: प्रति॒ गावोऽरु॑षीर्यन्ति मा॒तर॑: ॥१॥

उद॑पप्तन्नरु॒णा भा॒नवो॒ वृथा॑ स्वा॒युजो॒ अरु॑षी॒र्गा अ॑युक्षत ।

अक्र॑न्नु॒षासो॑ व॒युना॑नि पू॒र्वथा॒ रुश॑न्तं भा॒नुमरु॑षीरशिश्रयुः ॥२॥

अर्च॑न्ति॒ नारी॑र॒पसो॒ न वि॒ष्टिभि॑: समा॒नेन॒ योज॑ने॒ना प॑रा॒वत॑: ।

इषं॒ वह॑न्तीः सु॒कृते॑ सु॒दान॑वे॒ विश्वेदह॒ यज॑मानाय सुन्व॒ते ॥३॥

अधि॒ पेशां॑सि वपते नृ॒तूरि॒वापो॑र्णुते॒ वक्ष॑ उ॒स्रेव॒ बर्ज॑हम् ।

ज्योति॒र्विश्व॑स्मै॒ भुव॑नाय कृण्व॒ती गावो॒ न व्र॒जं व्यु १ षा आ॑व॒र्तम॑: ॥४॥

प्रत्य॒र्ची रुश॑दस्या अदर्शि॒ वि ति॑ष्ठते॒ बाध॑ते कृ॒ष्णमभ्व॑म् ।

स्वरुं॒ न पेशो॑ वि॒दथे॑ष्व॒ञ्जञ् चि॒त्रं दि॒वो दु॑हि॒ता भा॒नुम॑श्रेत् ॥५॥

अता॑रिष्म॒ तम॑सस्पा॒रम॒स्योषा उ॒च्छन्ती॑ व॒युना॑ कृणोति ।

श्रि॒ये छन्दो॒ न स्म॑यते विभा॒ती सु॒प्रती॑का सौमन॒साया॑जीगः ॥६॥

भास्व॑ती ने॒त्री सू॒नृता॑नां दि॒वः स्त॑वे दुहि॒ता गोत॑मेभिः ।

प्र॒जाव॑तो नृ॒वतो॒ अश्व॑बुध्या॒नुषो॒ गोअ॑ग्राँ॒ उप॑ मासि॒ वाजा॑न् ॥७॥

उष॒स्तम॑श्यां य॒शसं॑ सु॒वीरं॑ दा॒सप्र॑वर्गं र॒यिमश्व॑बुध्यम् ।

सु॒दंस॑सा॒ श्रव॑सा॒ या वि॒भासि॒ वाज॑प्रसूता सुभगे बृ॒हन्त॑म् ॥८॥

विश्वा॑नि दे॒वी भुव॑नाभि॒चक्ष्या॑ प्रती॒ची चक्षु॑रुर्वि॒या वि भा॑ति ।

विश्वं॑ जी॒वं च॒रसे॑ बो॒धय॑न्ती॒ विश्व॑स्य॒ वाच॑मविदन्मना॒योः ॥९॥

पुन॑:पुन॒र्जाय॑माना पुरा॒णी स॑मा॒नं वर्ण॑म॒भि शुम्भ॑माना ।

श्व॒घ्नीव॑ कृ॒त्नुर्विज॑ आमिना॒ना मर्त॑स्य दे॒वी ज॒रय॒न्त्यायु॑: ॥१०॥

व्यू॒र्ण्व॒ती दि॒वो अन्ताँ॑ अबो॒ध्यप॒ स्वसा॑रं सनु॒तर्यु॑योति ।

प्र॒मि॒न॒ती म॑नु॒ष्या॑ यु॒गानि॒ योषा॑ जा॒रस्य॒ चक्ष॑सा॒ वि भा॑ति ॥११॥

प॒शून्न चि॒त्रा सु॒भगा॑ प्रथा॒ना सिन्धु॒र्न क्षोद॑ उर्वि॒या व्य॑श्वैत् ।

अमि॑नती॒ दैव्या॑नि व्र॒तानि॒ सूर्य॑स्य चेति र॒श्मिभि॑र्दृशा॒ना ॥१२॥

उष॒स्तच्चि॒त्रमा भ॑रा॒स्मभ्यं॑ वाजिनीवति । येन॑ तो॒कं च॒ तन॑यं च॒ धाम॑हे ॥१३॥

उषो॑ अ॒द्येह गो॑म॒त्यश्वा॑वति विभावरि । रे॒वद॒स्मे व्यु॑च्छ सूनृतावति ॥१४॥

यु॒क्ष्वा हि वा॑जिनीव॒त्यश्वाँ॑ अ॒द्यारु॒णाँ उ॑षः । अथा॑ नो॒ विश्वा॒ सौभ॑गा॒न्या व॑ह ॥१५॥

अश्वि॑ना व॒र्तिर॒स्मदा गोम॑द् दस्रा॒ हिर॑ण्यवत् । अ॒र्वाग्रथं॒ सम॑नसा॒ नि य॑च्छतम् ॥१६॥

यावि॒त्था श्लोक॒मा दि॒वो ज्योति॒र्जना॑य च॒क्रथु॑: । आ न॒ ऊर्जं॑ वहतमश्विना यु॒वम् ॥१७॥

एह दे॒वा म॑यो॒भुवा॑ द॒स्रा हिर॑ण्यवर्तनी । उ॒ष॒र्बुधो॑ वहन्तु॒ सोम॑पीतये ॥१८॥

Roman reading

१८ gotamo rāhūgaṇaḥ | uṣāḥ, १६-१८ aśvinau | १-४ jagatī, ५-१२ triṣṭup, १३-१८ uṣṇik | e॒tā u॒ tyā u॒ṣasa॑: ke॒tuma॑krata॒ pūrve॒ ardhe॒ raja॑so bhā॒numa॑ñjate | ni॒ṣkṛ॒ṇvā॒nā āyu॑dhānīva dhṛ॒ṣṇava॒: prati॒ gāvo’ru॑ṣīryanti mā॒tara॑: || १ || uda॑paptannaru॒ṇā bhā॒navo॒ vṛthā॑ svā॒yujo॒ aru॑ṣī॒rgā a॑yukṣata | akra॑nnu॒ṣāso॑ va॒yunā॑ni pū॒rvathā॒ ruśa॑ntaṃ bhā॒numaru॑ṣīraśiśrayuḥ || २ || arca॑nti॒ nārī॑ra॒paso॒ na vi॒ṣṭibhi॑: samā॒nena॒ yoja॑ne॒nā pa॑rā॒vata॑: | iṣaṃ॒ vaha॑ntīḥ su॒kṛte॑ su॒dāna॑ve॒ viśvedaha॒ yaja॑mānāya sunva॒te || ३ || adhi॒ peśāṃ॑si vapate nṛ॒tūri॒vāpo॑rṇute॒ vakṣa॑ u॒sreva॒ barja॑ham | jyoti॒rviśva॑smai॒ bhuva॑nāya kṛṇva॒tī gāvo॒ na vra॒jaṃ vyu १ ṣā ā॑va॒rtama॑: || ४ || pratya॒rcī ruśa॑dasyā adarśi॒ vi ti॑ṣṭhate॒ bādha॑te kṛ॒ṣṇamabhva॑m | svaruṃ॒ na peśo॑ vi॒dathe॑ṣva॒ñjañ ci॒traṃ di॒vo du॑hi॒tā bhā॒numa॑śret || ५ || atā॑riṣma॒ tama॑saspā॒rama॒syoṣā u॒cchantī॑ va॒yunā॑ kṛṇoti | śri॒ye chando॒ na sma॑yate vibhā॒tī su॒pratī॑kā saumana॒sāyā॑jīgaḥ || ६ || bhāsva॑tī ne॒trī sū॒nṛtā॑nāṃ di॒vaḥ sta॑ve duhi॒tā gota॑mebhiḥ | pra॒jāva॑to nṛ॒vato॒ aśva॑budhyā॒nuṣo॒ goa॑grām॒̐ upa॑ māsi॒ vājā॑n || ७ || uṣa॒stama॑śyāṃ ya॒śasaṃ॑ su॒vīraṃ॑ dā॒sapra॑vargaṃ ra॒yimaśva॑budhyam | su॒daṃsa॑sā॒ śrava॑sā॒ yā vi॒bhāsi॒ vāja॑prasūtā subhage bṛ॒hanta॑m || ८ || viśvā॑ni de॒vī bhuva॑nābhi॒cakṣyā॑ pratī॒cī cakṣu॑rurvi॒yā vi bhā॑ti | viśvaṃ॑ jī॒vaṃ ca॒rase॑ bo॒dhaya॑ntī॒ viśva॑sya॒ vāca॑mavidanmanā॒yoḥ || ९ || puna॑:puna॒rjāya॑mānā purā॒ṇī sa॑mā॒naṃ varṇa॑ma॒bhi śumbha॑mānā | śva॒ghnīva॑ kṛ॒tnurvija॑ āminā॒nā marta॑sya de॒vī ja॒raya॒ntyāyu॑: || १० || vyū॒rṇva॒tī di॒vo antām̐॑ abo॒dhyapa॒ svasā॑raṃ sanu॒taryu॑yoti | pra॒mi॒na॒tī ma॑nu॒ṣyā॑ yu॒gāni॒ yoṣā॑ jā॒rasya॒ cakṣa॑sā॒ vi bhā॑ti || ११ || pa॒śūnna ci॒trā su॒bhagā॑ prathā॒nā sindhu॒rna kṣoda॑ urvi॒yā vya॑śvait | ami॑natī॒ daivyā॑ni vra॒tāni॒ sūrya॑sya ceti ra॒śmibhi॑rdṛśā॒nā || १२ || uṣa॒stacci॒tramā bha॑rā॒smabhyaṃ॑ vājinīvati | yena॑ to॒kaṃ ca॒ tana॑yaṃ ca॒ dhāma॑he || १३ || uṣo॑ a॒dyeha go॑ma॒tyaśvā॑vati vibhāvari | re॒vada॒sme vyu॑ccha sūnṛtāvati || १४ || yu॒kṣvā hi vā॑jinīva॒tyaśvām̐॑ a॒dyāru॒ṇām̐ u॑ṣaḥ | athā॑ no॒ viśvā॒ saubha॑gā॒nyā va॑ha || १५ || aśvi॑nā va॒rtira॒smadā goma॑d dasrā॒ hira॑ṇyavat | a॒rvāgrathaṃ॒ sama॑nasā॒ ni ya॑cchatam || १६ || yāvi॒tthā śloka॒mā di॒vo jyoti॒rjanā॑ya ca॒krathu॑: | ā na॒ ūrjaṃ॑ vahatamaśvinā yu॒vam || १७ || eha de॒vā ma॑yo॒bhuvā॑ da॒srā hira॑ṇyavartanī | u॒ṣa॒rbudho॑ vahantu॒ soma॑pītaye || १८ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.