२३ गोतमो राहूगणः। सोमः। त्रिष्टुप्, ५-१६ गायत्री, १७ उष्णिक्।
त्वं सो॑म॒ प्र चि॑कितो मनी॒षा त्वं रजि॑ष्ठ॒मनु॑ नेषि॒ पन्था॑म् ।
तव॒ प्रणी॑ती पि॒तरो॑ न इन्दो दे॒वेषु॒ रत्न॑मभजन्त॒ धीरा॑: ॥१॥
त्वं सो॑म॒ क्रतु॑भिः सु॒क्रतु॑र्भू॒स्त्वं दक्षै॑: सु॒दक्षो॑ वि॒श्ववे॑दाः ।
त्वं वृषा॑ वृष॒त्वेभि॑र्महि॒त्वा द्यु॒म्नेभि॑र्द्यु॒म्न्य॑भवो नृ॒चक्षा॑: ॥२॥
राज्ञो॒ नु ते॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ बृ॒हद् ग॑भी॒रं तव॑ सोम॒ धाम॑ ।
शुचि॒ष्ट्वम॑सि प्रि॒यो न मि॒त्रो द॒क्षाय्यो॑ अर्य॒मेवा॑सि सोम ॥३॥
या ते॒ धामा॑नि दि॒वि या पृ॑थि॒व्यां या पर्व॑ते॒ष्वोष॑धीष्व॒प्सु ।
तेभि॑र्नो॒ विश्वै॑: सु॒मना॒ अहे॑ळ॒न् राज॑न्त्सोम॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय ॥४॥
त्वं सो॑मासि॒ सत्प॑ति॒स्त्वं राजो॒त वृ॑त्र॒हा । त्वं भ॒द्रो अ॑सि॒ क्रतु॑: ॥५॥
त्वं च॑ सोम नो॒ वशो॑ जी॒वातुं॒ न म॑रामहे । प्रि॒यस्तो॑त्रो॒ वन॒स्पति॑: ॥६॥
त्वं सो॑म म॒हे भगं॒ त्वं यून॑ ऋताय॒ते । दक्षं॑ दधासि जी॒वसे॑ ॥७॥
त्वं न॑: सोम वि॒श्वतो॒ रक्षा॑ राजन्नघाय॒तः । न रि॑ष्ये॒त् त्वाव॑त॒: सखा॑ ॥८॥
सोम॒ यास्ते॑ मयो॒भुव॑ ऊ॒तय॒: सन्ति॑ दा॒शुषे॑ । ताभि॑र्नोऽवि॒ता भ॑व ॥९॥
इ॒मं य॒ज्ञमि॒दं वचो॑ जुजुषा॒ण उ॒पाग॑हि । सोम॒ त्वं नो॑ वृ॒धे भ॑व ॥१०॥
सोम॑ गी॒र्भिष्ट्वा॑ व॒यं व॒र्धया॑मो वचो॒विद॑: । सु॒मृ॒ळी॒को न॒ आ वि॑श ॥११॥
ग॒य॒स्फानो॑ अमीव॒हा व॑सु॒वित् पु॑ष्टि॒वर्ध॑नः । सु॒मि॒त्रः सो॑म नो भव ॥१२॥
सोम॑ रार॒न्धि नो॑ हृ॒दि गावो॒ न यव॑से॒ष्वा । मर्य॑ इव॒ स्व ओ॒क्ये॑ ॥१३॥
यः सो॑म स॒ख्ये तव॑ रा॒रण॑द् देव॒ मर्त्य॑: । तं दक्ष॑: सचते क॒विः ॥१४॥
उ॒रु॒ष्या णो॑ अ॒भिश॑स्ते॒: सोम॒ नि पा॒ह्यंह॑सः । सखा॑ सु॒शेव॑ एधि नः ॥१५॥
आ प्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वत॑: सोम॒ वृष्ण्य॑म् । भवा॒ वाज॑स्य संग॒थे ॥१६॥
आ प्या॑यस्व मदिन्तम॒ सोम॒ विश्वे॑भिरं॒शुभि॑: । भवा॑ नः सु॒श्रव॑स्तम॒: सखा॑ वृ॒धे ॥१७॥
सं ते॒ पयां॑सि॒ समु॑ यन्तु॒ वाजा॒: सं वृष्ण्या॑न्यभिमाति॒षाह॑: ।
आ॒प्याय॑मानो अ॒मृता॑य सोम दि॒वि श्रवां॑स्युत्त॒मानि॑ धिष्व ॥१८॥
या ते॒ धामा॑नि ह॒विषा॒ यज॑न्ति॒ ता ते॒ विश्वा॑ परि॒भूर॑स्तु य॒ज्ञम् ।
ग॒य॒स्फान॑: प्र॒तर॑णः सु॒वीरो ऽवी॑रहा॒ प्र च॑रा सोम॒ दुर्या॑न् ॥१९॥
सोमो॑ धे॒नुं सोमो॒ अर्व॑न्तमा॒शुं सोमो॑ वी॒रं क॑र्म॒ण्यं॑ ददाति ।
सा॒द॒न्यं॑ विद॒थ्यं॑ स॒भेयं॑ पितृ॒श्रव॑णं॒ यो ददा॑शदस्मै ॥२०॥
अषा॑ह्लं यु॒त्सु पृत॑नासु॒ पप्रिं॑ स्व॒र्षाम॒प्सां वृ॒जन॑स्य गो॒पाम् ।
भ॒रे॒षु॒जां सु॑क्षि॒तिं सु॒श्रव॑सं॒ जय॑न्तं॒ त्वामनु॑ मदेम सोम ॥२१॥
त्वमि॒मा ओष॑धीः सोम॒ विश्वा॒स्त्वम॒पो अ॑जनय॒स्त्वं गाः ।
त्वमा त॑तन्थो॒र्व १ न्तरि॑क्षं॒ त्वं ज्योति॑षा॒ वि तमो॑ ववर्थ ॥२२॥
दे॒वेन॑ नो॒ मन॑सा देव सोम रा॒यो भा॒गं स॑हसावन्न॒भि यु॑ध्य ।
मा त्वा त॑न॒दीशि॑षे वी॒र्य॑स्यो॒भये॑भ्य॒: प्र चि॑कित्सा॒ गवि॑ष्टौ ॥२३॥
२३ gotamo rāhūgaṇaḥ | somaḥ | triṣṭup, ५-१६ gāyatrī, १७ uṣṇik | tvaṃ so॑ma॒ pra ci॑kito manī॒ṣā tvaṃ raji॑ṣṭha॒manu॑ neṣi॒ panthā॑m | tava॒ praṇī॑tī pi॒taro॑ na indo de॒veṣu॒ ratna॑mabhajanta॒ dhīrā॑: || १ || tvaṃ so॑ma॒ kratu॑bhiḥ su॒kratu॑rbhū॒stvaṃ dakṣai॑: su॒dakṣo॑ vi॒śvave॑dāḥ | tvaṃ vṛṣā॑ vṛṣa॒tvebhi॑rmahi॒tvā dyu॒mnebhi॑rdyu॒mnya॑bhavo nṛ॒cakṣā॑: || २ || rājño॒ nu te॒ varu॑ṇasya vra॒tāni॑ bṛ॒had ga॑bhī॒raṃ tava॑ soma॒ dhāma॑ | śuci॒ṣṭvama॑si pri॒yo na mi॒tro da॒kṣāyyo॑ arya॒mevā॑si soma || ३ || yā te॒ dhāmā॑ni di॒vi yā pṛ॑thi॒vyāṃ yā parva॑te॒ṣvoṣa॑dhīṣva॒psu | tebhi॑rno॒ viśvai॑: su॒manā॒ ahe॑ḷa॒n rāja॑ntsoma॒ prati॑ ha॒vyā gṛ॑bhāya || ४ || tvaṃ so॑māsi॒ satpa॑ti॒stvaṃ rājo॒ta vṛ॑tra॒hā | tvaṃ bha॒dro a॑si॒ kratu॑: || ५ || tvaṃ ca॑ soma no॒ vaśo॑ jī॒vātuṃ॒ na ma॑rāmahe | pri॒yasto॑tro॒ vana॒spati॑: || ६ || tvaṃ so॑ma ma॒he bhagaṃ॒ tvaṃ yūna॑ ṛtāya॒te | dakṣaṃ॑ dadhāsi jī॒vase॑ || ७ || tvaṃ na॑: soma vi॒śvato॒ rakṣā॑ rājannaghāya॒taḥ | na ri॑ṣye॒t tvāva॑ta॒: sakhā॑ || ८ || soma॒ yāste॑ mayo॒bhuva॑ ū॒taya॒: santi॑ dā॒śuṣe॑ | tābhi॑rno’vi॒tā bha॑va || ९ || i॒maṃ ya॒jñami॒daṃ vaco॑ jujuṣā॒ṇa u॒pāga॑hi | soma॒ tvaṃ no॑ vṛ॒dhe bha॑va || १० || soma॑ gī॒rbhiṣṭvā॑ va॒yaṃ va॒rdhayā॑mo vaco॒vida॑: | su॒mṛ॒ḷī॒ko na॒ ā vi॑śa || ११ || ga॒ya॒sphāno॑ amīva॒hā va॑su॒vit pu॑ṣṭi॒vardha॑naḥ | su॒mi॒traḥ so॑ma no bhava || १२ || soma॑ rāra॒ndhi no॑ hṛ॒di gāvo॒ na yava॑se॒ṣvā | marya॑ iva॒ sva o॒kye॑ || १३ || yaḥ so॑ma sa॒khye tava॑ rā॒raṇa॑d deva॒ martya॑: | taṃ dakṣa॑: sacate ka॒viḥ || १४ || u॒ru॒ṣyā ṇo॑ a॒bhiśa॑ste॒: soma॒ ni pā॒hyaṃha॑saḥ | sakhā॑ su॒śeva॑ edhi naḥ || १५ || ā pyā॑yasva॒ same॑tu te vi॒śvata॑: soma॒ vṛṣṇya॑m | bhavā॒ vāja॑sya saṃga॒the || १६ || ā pyā॑yasva madintama॒ soma॒ viśve॑bhiraṃ॒śubhi॑: | bhavā॑ naḥ su॒śrava॑stama॒: sakhā॑ vṛ॒dhe || १७ || saṃ te॒ payāṃ॑si॒ samu॑ yantu॒ vājā॒: saṃ vṛṣṇyā॑nyabhimāti॒ṣāha॑: | ā॒pyāya॑māno a॒mṛtā॑ya soma di॒vi śravāṃ॑syutta॒māni॑ dhiṣva || १८ || yā te॒ dhāmā॑ni ha॒viṣā॒ yaja॑nti॒ tā te॒ viśvā॑ pari॒bhūra॑stu ya॒jñam | ga॒ya॒sphāna॑: pra॒tara॑ṇaḥ su॒vīro ’vī॑rahā॒ pra ca॑rā soma॒ duryā॑n || १९ || somo॑ dhe॒nuṃ somo॒ arva॑ntamā॒śuṃ somo॑ vī॒raṃ ka॑rma॒ṇyaṃ॑ dadāti | sā॒da॒nyaṃ॑ vida॒thyaṃ॑ sa॒bheyaṃ॑ pitṛ॒śrava॑ṇaṃ॒ yo dadā॑śadasmai || २० || aṣā॑hlaṃ yu॒tsu pṛta॑nāsu॒ papriṃ॑ sva॒rṣāma॒psāṃ vṛ॒jana॑sya go॒pām | bha॒re॒ṣu॒jāṃ su॑kṣi॒tiṃ su॒śrava॑saṃ॒ jaya॑ntaṃ॒ tvāmanu॑ madema soma || २१ || tvami॒mā oṣa॑dhīḥ soma॒ viśvā॒stvama॒po a॑janaya॒stvaṃ gāḥ | tvamā ta॑tantho॒rva १ ntari॑kṣaṃ॒ tvaṃ jyoti॑ṣā॒ vi tamo॑ vavartha || २२ || de॒vena॑ no॒ mana॑sā deva soma rā॒yo bhā॒gaṃ sa॑hasāvanna॒bhi yu॑dhya | mā tvā ta॑na॒dīśi॑ṣe vī॒rya॑syo॒bhaye॑bhya॒: pra ci॑kitsā॒ gavi॑ṣṭau || २३ ||