EeseDharmaSanātana Library
←
Ṛgveda Saṁhitā · Adhyay 31

Mandala 1 · Sukta 31

मण्डल 1 · सूक्त 31

1 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Ṛgveda 1.31 · Complete Sūkta◌ EeseDharma mein verified

१८ हिरण्यस्तूप आङ्गिरसः। अग्निः। जगती, ८, १६, १८ त्रिष्टुप्।

त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो अङ्गि॑रा॒ ऋषि॑र्दे॒वो दे॒वाना॑मभवः शि॒वः सखा॑

।तव॑ व्र॒ते क॒वयो॑ विद्म॒नाप॒सोऽजा॑यन्त म॒रुतो॒ भ्राज॑दृष्टयः ॥१॥

त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो अङ्गि॑रस्तमः क॒विर्दे॒वानां॒ परि॑ भूषसि व्र॒तम् ।

वि॒भुर्विश्व॑स्मै॒ भुव॑नाय॒ मेधि॑रो द्विमा॒ता श॒युः क॑ति॒धा चि॑दा॒यवे॑ ॥२॥

त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो मा॑त॒रिश्व॑न आ॒विर्भ॑व सुक्रतू॒या वि॒वस्व॑ते ।

अरे॑जेतां॒ रोद॑सी होतृ॒वूर्ये ऽस॑घ्नोर्भा॒रमय॑जो म॒हो व॑सो ॥३॥

त्वम॑ग्ने॒ मन॑वे॒ द्याम॑वाशयः पुरू॒रव॑से सु॒कृते॑ सु॒कृत्त॑रः ।

श्वा॒त्रेण॒ यत् पि॒त्रोर्मुच्य॑से॒ पर्या त्वा॒ पूर्व॑मनय॒न्नाप॑रं॒ पुन॑: ॥४॥

त्वम॑ग्ने वृष॒भः पु॑ष्टि॒वर्ध॑न॒ उद्य॑तस्रुचे भवसि श्र॒वाय्य॑: ।

य आहु॑तिं॒ परि॒ वेदा॒ वष॑ट्कृति॒मेका॑यु॒रग्रे॒ विश॑ आ॒विवा॑ससि ॥५॥

त्वम॑ग्ने वृजि॒नव॑र्तनिं॒ नरं॒ सक्म॑न् पिपर्षि वि॒दथे॑ विचर्षणे ।

यः शूर॑साता॒ परि॑तक्म्ये॒ धने॑ द॒भ्रेभि॑श्चि॒त् समृ॑ता॒ हंसि॒ भूय॑सः ॥६॥

त्वं तम॑ग्ने अमृत॒त्व उ॑त्त॒मे मर्तं॑ दधासि॒ श्रव॑से दि॒वेदि॑वे ।

यस्ता॑तृषा॒ण उ॒भया॑य॒ जन्म॑ने॒ मय॑: कृ॒णोषि॒ प्रय॒ आ च॑ सू॒रये॑ ॥७॥

त्वं नो॑ अग्ने स॒नये॒ धना॑नां य॒शसं॑ का॒रुं कृ॑णुहि॒ स्तवा॑नः ।

ऋ॒ध्याम॒ कर्मा॒पसा॒ नवे॑न दे॒वैर्द्या॑वापृथिवी॒ प्राव॑तं नः ॥८॥

त्वं नो॑ अग्ने पि॒त्रोरु॒पस्थ॒ आ दे॒वो दे॒वेष्व॑नवद्य॒ जागृ॑विः ।

त॒नू॒कृद् बो॑धि॒ प्रम॑तिश्च का॒रवे॒ त्वं क॑ल्याण॒ वसु॒ विश्व॒मोपि॑षे ॥९॥

त्वम॑ग्ने॒ प्रम॑ति॒स्त्वं पि॒तासि॑ न॒स्त्वं व॑य॒स्कृत् तव॑ जा॒मयो॑ व॒यम् ।

सं त्वा॒ राय॑: श॒तिन॒: सं स॑ह॒स्रिण॑: सु॒वीरं॑ यन्ति व्रत॒पाम॑दाभ्य ॥१०॥

त्वाम॑ग्ने प्रथ॒ममा॒युमा॒यवे॑ दे॒वा अ॑कृण्व॒न् नहु॑षस्य वि॒श्पति॑म् ।

इळा॑मकृण्व॒न् मनु॑षस्य॒ शास॑नीं पि॒तुर्यत् पु॒त्रो मम॑कस्य॒ जाय॑ते ॥११॥

त्वं नो॑ अग्ने॒ तव॑ देव पा॒युभि॑र्म॒घोनो॑ रक्ष त॒न्व॑श्च वन्द्य ।

त्रा॒ता तो॒कस्य॒ तन॑ये॒ गवा॑म॒स्यनि॑मेषं॒ रक्ष॑माण॒स्तव॑ व्र॒ते ॥१२॥

त्वम॑ग्ने॒ यज्य॑वे पा॒युरन्त॑रो ऽनिष॒ङ्गाय॑ चतुर॒क्ष इ॑ध्यसे ।

यो रा॒तह॑व्यो ऽवृ॒काय॒ धाय॑से की॒रेश्चि॒न् मन्त्रं॒ मन॑सा व॒नोषि॒ तम् ॥१३॥

त्वम॑ग्न उरु॒शंसा॑य वा॒घते॑ स्पा॒र्हं यद् रेक्ण॑: पर॒मं व॒नोषि॒ तत् ।

आ॒ध्रस्य॑ चि॒त् प्रम॑तिरुच्यसे पि॒ता प्र पाकं॒ शास्सि॒ प्र दिशो॑ वि॒दुष्ट॑रः ॥१४॥

त्वम॑ग्ने॒ प्रय॑तदक्षिणं॒ नरं॒ वर्मे॑व स्यू॒तं परि॑ पासि वि॒श्वत॑: ।

स्वा॒दु॒क्षद्मा॒ यो व॑स॒तौ स्यो॑न॒कृज् जी॑वया॒जं यज॑ते॒ सोप॒मा दि॒वः ॥१५॥

इ॒माम॑ग्ने श॒रणिं॑ मीमृषो न इ॒ममध्वा॑नं॒ यमगा॑म दू॒रात् ।

आ॒पिः पि॒ता प्रम॑तिः सो॒म्यानां॒ भृमि॑रस्यृषि॒कृन् मर्त्या॑नाम् ॥१६॥

म॒नु॒ष्वद॑ग्ने अङ्गिर॒स्वद॑ङ्गिरो ययाति॒वत् सद॑ने पूर्व॒वच्छु॑चे ।

अच्छ॑ या॒ह्या व॑हा॒ दैव्यं॒ जन॒मा सा॑दय ब॒र्हिषि॒ यक्षि॑ च प्रि॒यम् ॥१७॥

ए॒तेना॑ग्ने॒ ब्रह्म॑णा वावृधस्व॒ शक्ती॑ वा॒ यत्ते॑ चकृ॒मा वि॒दा वा॑ ।

उ॒त प्र णे॑ष्य॒भि वस्यो॑ अ॒स्मान् त्सं न॑: सृज सुम॒त्या वाज॑वत्या ॥१८॥

Roman reading

१८ hiraṇyastūpa āṅgirasaḥ | agniḥ | jagatī, ८, १६, १८ triṣṭup | tvama॑gne pratha॒mo aṅgi॑rā॒ ṛṣi॑rde॒vo de॒vānā॑mabhavaḥ śi॒vaḥ sakhā॑ | tava॑ vra॒te ka॒vayo॑ vidma॒nāpa॒so’jā॑yanta ma॒ruto॒ bhrāja॑dṛṣṭayaḥ || १ || tvama॑gne pratha॒mo aṅgi॑rastamaḥ ka॒virde॒vānāṃ॒ pari॑ bhūṣasi vra॒tam | vi॒bhurviśva॑smai॒ bhuva॑nāya॒ medhi॑ro dvimā॒tā śa॒yuḥ ka॑ti॒dhā ci॑dā॒yave॑ || २ || tvama॑gne pratha॒mo mā॑ta॒riśva॑na ā॒virbha॑va sukratū॒yā vi॒vasva॑te | are॑jetāṃ॒ roda॑sī hotṛ॒vūrye ’sa॑ghnorbhā॒ramaya॑jo ma॒ho va॑so || ३ || tvama॑gne॒ mana॑ve॒ dyāma॑vāśayaḥ purū॒rava॑se su॒kṛte॑ su॒kṛtta॑raḥ | śvā॒treṇa॒ yat pi॒trormucya॑se॒ paryā tvā॒ pūrva॑manaya॒nnāpa॑raṃ॒ puna॑: || ४ || tvama॑gne vṛṣa॒bhaḥ pu॑ṣṭi॒vardha॑na॒ udya॑tasruce bhavasi śra॒vāyya॑: | ya āhu॑tiṃ॒ pari॒ vedā॒ vaṣa॑ṭkṛti॒mekā॑yu॒ragre॒ viśa॑ ā॒vivā॑sasi || ५ || tvama॑gne vṛji॒nava॑rtaniṃ॒ naraṃ॒ sakma॑n piparṣi vi॒dathe॑ vicarṣaṇe | yaḥ śūra॑sātā॒ pari॑takmye॒ dhane॑ da॒bhrebhi॑ści॒t samṛ॑tā॒ haṃsi॒ bhūya॑saḥ || ६ || tvaṃ tama॑gne amṛta॒tva u॑tta॒me martaṃ॑ dadhāsi॒ śrava॑se di॒vedi॑ve | yastā॑tṛṣā॒ṇa u॒bhayā॑ya॒ janma॑ne॒ maya॑: kṛ॒ṇoṣi॒ praya॒ ā ca॑ sū॒raye॑ || ७ || tvaṃ no॑ agne sa॒naye॒ dhanā॑nāṃ ya॒śasaṃ॑ kā॒ruṃ kṛ॑ṇuhi॒ stavā॑naḥ | ṛ॒dhyāma॒ karmā॒pasā॒ nave॑na de॒vairdyā॑vāpṛthivī॒ prāva॑taṃ naḥ || ८ || tvaṃ no॑ agne pi॒troru॒pastha॒ ā de॒vo de॒veṣva॑navadya॒ jāgṛ॑viḥ | ta॒nū॒kṛd bo॑dhi॒ prama॑tiśca kā॒rave॒ tvaṃ ka॑lyāṇa॒ vasu॒ viśva॒mopi॑ṣe || ९ || tvama॑gne॒ prama॑ti॒stvaṃ pi॒tāsi॑ na॒stvaṃ va॑ya॒skṛt tava॑ jā॒mayo॑ va॒yam | saṃ tvā॒ rāya॑: śa॒tina॒: saṃ sa॑ha॒sriṇa॑: su॒vīraṃ॑ yanti vrata॒pāma॑dābhya || १० || tvāma॑gne pratha॒mamā॒yumā॒yave॑ de॒vā a॑kṛṇva॒n nahu॑ṣasya vi॒śpati॑m | iḷā॑makṛṇva॒n manu॑ṣasya॒ śāsa॑nīṃ pi॒turyat pu॒tro mama॑kasya॒ jāya॑te || ११ || tvaṃ no॑ agne॒ tava॑ deva pā॒yubhi॑rma॒ghono॑ rakṣa ta॒nva॑śca vandya | trā॒tā to॒kasya॒ tana॑ye॒ gavā॑ma॒syani॑meṣaṃ॒ rakṣa॑māṇa॒stava॑ vra॒te || १२ || tvama॑gne॒ yajya॑ve pā॒yuranta॑ro ’niṣa॒ṅgāya॑ catura॒kṣa i॑dhyase | yo rā॒taha॑vyo ’vṛ॒kāya॒ dhāya॑se kī॒reści॒n mantraṃ॒ mana॑sā va॒noṣi॒ tam || १३ || tvama॑gna uru॒śaṃsā॑ya vā॒ghate॑ spā॒rhaṃ yad rekṇa॑: para॒maṃ va॒noṣi॒ tat | ā॒dhrasya॑ ci॒t prama॑tirucyase pi॒tā pra pākaṃ॒ śāssi॒ pra diśo॑ vi॒duṣṭa॑raḥ || १४ || tvama॑gne॒ praya॑tadakṣiṇaṃ॒ naraṃ॒ varme॑va syū॒taṃ pari॑ pāsi vi॒śvata॑: | svā॒du॒kṣadmā॒ yo va॑sa॒tau syo॑na॒kṛj jī॑vayā॒jaṃ yaja॑te॒ sopa॒mā di॒vaḥ || १५ || i॒māma॑gne śa॒raṇiṃ॑ mīmṛṣo na i॒mamadhvā॑naṃ॒ yamagā॑ma dū॒rāt | ā॒piḥ pi॒tā prama॑tiḥ so॒myānāṃ॒ bhṛmi॑rasyṛṣi॒kṛn martyā॑nām || १६ || ma॒nu॒ṣvada॑gne aṅgira॒svada॑ṅgiro yayāti॒vat sada॑ne pūrva॒vacchu॑ce | accha॑ yā॒hyā va॑hā॒ daivyaṃ॒ jana॒mā sā॑daya ba॒rhiṣi॒ yakṣi॑ ca pri॒yam || १७ || e॒tenā॑gne॒ brahma॑ṇā vāvṛdhasva॒ śaktī॑ vā॒ yatte॑ cakṛ॒mā vi॒dā vā॑ | u॒ta pra ṇe॑ṣya॒bhi vasyo॑ a॒smān tsaṃ na॑: sṛja suma॒tyā vāja॑vatyā || १८ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.