२५ कक्षीवान् दैर्घतमस औशिजः। अश्विनौ। त्रिष्टुप्।
मध्व॒: सोम॑स्याश्विना॒ मदा॑य प्र॒त्नो होता वि॑वासते वाम् ।
ब॒र्हिष्म॑ती रा॒तिर्विश्रि॑ता॒ गीरि॒षा या॑तं नास॒त्योप॒ वाजै॑: ॥१॥
यो वा॑मश्विना॒ मन॑सो॒ जवी॑या॒न् रथ॒: स्वश्वो॒ विश॑ आ॒जिगा॑ति ।
येन॒ गच्छ॑थः सु॒कृतो॑ दुरो॒णं तेन॑ नरा व॒र्तिर॒स्मभ्यं॑ यातम् ॥२॥
ऋषिं॑ नरा॒वंह॑स॒: पाञ्च॑जन्यमृ॒बीसा॒दत्रिं॑ मुञ्चथो ग॒णेन॑ ।
मि॒नन्ता॒ दस्यो॒रशि॑वस्य मा॒या अ॑नुपू॒र्वं वृ॑षणा चो॒दय॑न्ता ॥३॥
अश्वं॒ न गू॒ह्लम॑श्विना दु॒रेवी॒र्ऋषिं॑ नरा वृषणा रे॒भम॒प्सु ।
सं तं रि॑णीथो॒ विप्रु॑तं॒ दंसो॑भि॒र्न वां॑ जूर्यन्ति पू॒र्व्या कृ॒तानि॑ ॥४॥
सु॒षु॒प्वांसं॒ न निर्ऋ॑तेरु॒पस्थे॒ सूर्यं॒ न द॑स्रा॒ तम॑सि क्षि॒यन्त॑म् ।
शु॒भे रु॒क्मं न द॑र्श॒तं निखा॑त॒मुदू॑पथुरश्विना॒ वन्द॑नाय ॥५॥
तद् वां नरा॒ शंस्यं॑ पज्रि॒येण॑ क॒क्षीव॑ता नासत्या॒ परि॑ज्मन् ।
श॒फादश्व॑स्य वा॒जिनो॒ जना॑य श॒तं कु॒म्भाँ अ॑सिञ्चतं॒ मधू॑नाम् ॥६॥
यु॒वं न॑रा स्तुव॒ते कृ॑ष्णि॒याय॑ विष्णा॒प्वं॑ ददथु॒र्विश्व॑काय ।
घोषा॑यै चित् पितृ॒षदे॑ दुरो॒णे पतिं॒ जूर्य॑न्त्या अश्विनावदत्तम् ॥७॥
यु॒वं श्यावा॑य॒ रुश॑तीमदत्तं म॒हः क्षो॒णस्या॑श्विना॒ कण्वा॑य ।
प्र॒वाच्यं॒ तद्वृ॑षणा कृ॒तं वां॒ यन्ना॑र्ष॒दाय॒ श्रवो॑ अ॒ध्यध॑त्तम् ॥८॥
पु॒रू वर्पां॑स्यश्विना॒ दधा॑ना॒ नि पे॒दव॑ ऊहथुरा॒शुमश्व॑म् ।
स॒ह॒स्र॒सां वा॒जिन॒मप्र॑तीतमहि॒हनं॑ श्रव॒स्यं १ तरु॑त्रम् ॥९॥
ए॒तानि॑ वां श्रव॒स्या॑ सुदानू॒ ब्रह्मा॑ङ्गू॒षं सद॑नं॒ रोद॑स्योः ।
यद् वां॑ प॒ज्रासो॑ अश्विना॒ हव॑न्ते या॒तमि॒षा च॑ वि॒दुषे॑ च॒ वाज॑म् ॥१०॥
सू॒नोर्माने॑नाश्विना गृणा॒ना वाजं॒ विप्रा॑य भुरणा॒ रद॑न्ता ।
अ॒गस्त्ये॒ ब्रह्म॑णा वावृधा॒ना सं वि॒श्पलां॑ नासत्यारिणीतम् ॥११॥
कुह॒ यान्ता॑ सुष्टु॒तिं का॒व्यस्य॒ दिवो॑ नपाता वृषणा शयु॒त्रा ।
हिर॑ण्यस्येव क॒लशं॒ निखा॑त॒मुदू॑पथुर्दश॒मे अ॑श्वि॒नाह॑न् ॥१२॥
यु॒वं च्यवा॑नमश्विना॒ जर॑न्तं॒ पुन॒र्युवा॑नं चक्रथु॒: शची॑भिः ।
यु॒वो रथं॑ दुहि॒ता सूर्य॑स्य स॒ह श्रि॒या ना॑सत्यावृणीत ॥१३॥
यु॒वं तुग्रा॑य पू॒र्व्येभि॒रेवै॑: पुनर्म॒न्याव॑भवतं युवाना ।
यु॒वं भु॒ज्युमर्ण॑सो॒ निः स॑मु॒द्राद् विभि॑रूहथुर्ऋज्रेभि॒रश्वै॑: ॥१४॥
अजो॑हवीदश्विना तौ॒ग्र्यो वां॒ प्रोह्ल॑: समु॒द्रम॑व्य॒थिर्ज॑ग॒न्वान् ।
निष्टमू॑हथुः सु॒युजा॒ रथे॑न॒ मनो॑जवसा वृषणा स्व॒स्ति ॥१५॥
अजो॑हवीदश्विना॒ वर्ति॑का वामा॒स्नो यत्सी॒ममु॑ञ्चतं॒ वृक॑स्य ।
वि ज॒युषा॑ ययथु॒: सान्वद्रे॑र्जा॒तं वि॒ष्वाचो॑ अहतं वि॒षेण॑ ॥१६॥
श॒तं मे॒षान् वृ॒क्ये॑ मामहा॒नं तम॒: प्रणी॑त॒मशि॑वेन पि॒त्रा ।
आक्षी ऋ॒ज्राश्वे॑ अश्विनावधत्तं॒ ज्योति॑र॒न्धाय॑ चक्रथुर्वि॒चक्षे॑ ॥१७॥
शु॒नम॒न्धाय॒ भर॑मह्वय॒त् सा वृ॒कीर॑श्विना वृषणा॒ नरेति॑ ।
जा॒रः क॒नीन॑ इव चक्षदा॒न ऋ॒ज्राश्व॑: श॒तमेकं॑ च मे॒षान् ॥१८॥
म॒ही वा॑मू॒तिर॑श्विना मयो॒भूरु॒त स्रा॒मं धि॑ष्ण्या॒ सं रि॑णीथः ।
अथा॑ यु॒वामिद॑ह्वय॒त् पुरं॑धि॒राग॑च्छतं सीं वृषणा॒ववो॑भिः ॥१९॥
अधे॑नुं दस्रा स्त॒र्यं१ विष॑क्ता॒मपि॑न्वतं श॒यवे॑ अश्विना॒ गाम् ।
यु॒वं शची॑भिर्विम॒दाय॑ जा॒यां न्यू॑हथुः पुरुमि॒त्रस्य॒ योषा॑म् ॥२०॥
यवं॒ वृके॑णाश्विना॒ वप॒न्तेषं॑ दु॒हन्ता॒ मनु॑षाय दस्रा ।
अ॒भि दस्युं॒ बकु॑रेणा॒ धम॑न्तो॒रु ज्योति॑श्चक्रथु॒रार्या॑य ॥२१॥
आ॒थ॒र्व॒णाया॑श्विना दधी॒चे ऽश्व्यं॒ शिर॒: प्रत्यै॑रयतम् ।
स वां॒ मधु॒ प्र वो॑चदृता॒यन् त्वा॒ष्ट्रं यद् द॑स्रावपिक॒क्ष्यं॑ वाम् ॥२२॥
सदा॑ कवी सुम॒तिमा च॑के वां॒ विश्वा॒ धियो॑ अश्विना॒ प्राव॑तं मे ।
अ॒स्मे र॒यिं ना॑सत्या बृ॒हन्त॑मपत्य॒साचं॒ श्रुत्यं॑ रराथाम् ॥२३॥
हिर॑ण्यहस्तमश्विना॒ ररा॑णा पु॒त्रं न॑रा वध्रिम॒त्या अ॑दत्तम् ।
त्रिधा॑ ह॒ श्याव॑मश्विना॒ विक॑स्त॒मुज्जी॒वस॑ ऐरयतं सुदानू ॥२४॥
ए॒तानि॑ वामश्विना वी॒र्या॑णि॒ प्र पू॒र्व्याण्या॒यवो॑ऽवोचन् ।
ब्रह्म॑ कृ॒ण्वन्तो॑ वृषणा यु॒वभ्यां॑ सु॒वीरा॑सो वि॒दथ॒मा व॑देम ॥२५॥
२५ kakṣīvān dairghatamasa auśijaḥ | aśvinau | triṣṭup | madhva॒: soma॑syāśvinā॒ madā॑ya pra॒tno hotā vi॑vāsate vām | ba॒rhiṣma॑tī rā॒tirviśri॑tā॒ gīri॒ṣā yā॑taṃ nāsa॒tyopa॒ vājai॑: || १ || yo vā॑maśvinā॒ mana॑so॒ javī॑yā॒n ratha॒: svaśvo॒ viśa॑ ā॒jigā॑ti | yena॒ gaccha॑thaḥ su॒kṛto॑ duro॒ṇaṃ tena॑ narā va॒rtira॒smabhyaṃ॑ yātam || २ || ṛṣiṃ॑ narā॒vaṃha॑sa॒: pāñca॑janyamṛ॒bīsā॒datriṃ॑ muñcatho ga॒ṇena॑ | mi॒nantā॒ dasyo॒raśi॑vasya mā॒yā a॑nupū॒rvaṃ vṛ॑ṣaṇā co॒daya॑ntā || ३ || aśvaṃ॒ na gū॒hlama॑śvinā du॒revī॒rṛṣiṃ॑ narā vṛṣaṇā re॒bhama॒psu | saṃ taṃ ri॑ṇītho॒ vipru॑taṃ॒ daṃso॑bhi॒rna vāṃ॑ jūryanti pū॒rvyā kṛ॒tāni॑ || ४ || su॒ṣu॒pvāṃsaṃ॒ na nirṛ॑teru॒pasthe॒ sūryaṃ॒ na da॑srā॒ tama॑si kṣi॒yanta॑m | śu॒bhe ru॒kmaṃ na da॑rśa॒taṃ nikhā॑ta॒mudū॑pathuraśvinā॒ vanda॑nāya || ५ || tad vāṃ narā॒ śaṃsyaṃ॑ pajri॒yeṇa॑ ka॒kṣīva॑tā nāsatyā॒ pari॑jman | śa॒phādaśva॑sya vā॒jino॒ janā॑ya śa॒taṃ ku॒mbhām̐ a॑siñcataṃ॒ madhū॑nām || ६ || yu॒vaṃ na॑rā stuva॒te kṛ॑ṣṇi॒yāya॑ viṣṇā॒pvaṃ॑ dadathu॒rviśva॑kāya | ghoṣā॑yai cit pitṛ॒ṣade॑ duro॒ṇe patiṃ॒ jūrya॑ntyā aśvināvadattam || ७ || yu॒vaṃ śyāvā॑ya॒ ruśa॑tīmadattaṃ ma॒haḥ kṣo॒ṇasyā॑śvinā॒ kaṇvā॑ya | pra॒vācyaṃ॒ tadvṛ॑ṣaṇā kṛ॒taṃ vāṃ॒ yannā॑rṣa॒dāya॒ śravo॑ a॒dhyadha॑ttam || ८ || pu॒rū varpāṃ॑syaśvinā॒ dadhā॑nā॒ ni pe॒dava॑ ūhathurā॒śumaśva॑m | sa॒ha॒sra॒sāṃ vā॒jina॒mapra॑tītamahi॒hanaṃ॑ śrava॒syaṃ १ taru॑tram || ९ || e॒tāni॑ vāṃ śrava॒syā॑ sudānū॒ brahmā॑ṅgū॒ṣaṃ sada॑naṃ॒ roda॑syoḥ | yad vāṃ॑ pa॒jrāso॑ aśvinā॒ hava॑nte yā॒tami॒ṣā ca॑ vi॒duṣe॑ ca॒ vāja॑m || १० || sū॒normāne॑nāśvinā gṛṇā॒nā vājaṃ॒ viprā॑ya bhuraṇā॒ rada॑ntā | a॒gastye॒ brahma॑ṇā vāvṛdhā॒nā saṃ vi॒śpalāṃ॑ nāsatyāriṇītam || ११ || kuha॒ yāntā॑ suṣṭu॒tiṃ kā॒vyasya॒ divo॑ napātā vṛṣaṇā śayu॒trā | hira॑ṇyasyeva ka॒laśaṃ॒ nikhā॑ta॒mudū॑pathurdaśa॒me a॑śvi॒nāha॑n || १२ || yu॒vaṃ cyavā॑namaśvinā॒ jara॑ntaṃ॒ puna॒ryuvā॑naṃ cakrathu॒: śacī॑bhiḥ | yu॒vo rathaṃ॑ duhi॒tā sūrya॑sya sa॒ha śri॒yā nā॑satyāvṛṇīta || १३ || yu॒vaṃ tugrā॑ya pū॒rvyebhi॒revai॑: punarma॒nyāva॑bhavataṃ yuvānā | yu॒vaṃ bhu॒jyumarṇa॑so॒ niḥ sa॑mu॒drād vibhi॑rūhathurṛjrebhi॒raśvai॑: || १४ || ajo॑havīdaśvinā tau॒gryo vāṃ॒ prohla॑: samu॒drama॑vya॒thirja॑ga॒nvān | niṣṭamū॑hathuḥ su॒yujā॒ rathe॑na॒ mano॑javasā vṛṣaṇā sva॒sti || १५ || ajo॑havīdaśvinā॒ varti॑kā vāmā॒sno yatsī॒mamu॑ñcataṃ॒ vṛka॑sya | vi ja॒yuṣā॑ yayathu॒: sānvadre॑rjā॒taṃ vi॒ṣvāco॑ ahataṃ vi॒ṣeṇa॑ || १६ || śa॒taṃ me॒ṣān vṛ॒kye॑ māmahā॒naṃ tama॒: praṇī॑ta॒maśi॑vena pi॒trā | ākṣī ṛ॒jrāśve॑ aśvināvadhattaṃ॒ jyoti॑ra॒ndhāya॑ cakrathurvi॒cakṣe॑ || १७ || śu॒nama॒ndhāya॒ bhara॑mahvaya॒t sā vṛ॒kīra॑śvinā vṛṣaṇā॒ nareti॑ | jā॒raḥ ka॒nīna॑ iva cakṣadā॒na ṛ॒jrāśva॑: śa॒tamekaṃ॑ ca me॒ṣān || १८ || ma॒hī vā॑mū॒tira॑śvinā mayo॒bhūru॒ta srā॒maṃ dhi॑ṣṇyā॒ saṃ ri॑ṇīthaḥ | athā॑ yu॒vāmida॑hvaya॒t puraṃ॑dhi॒rāga॑cchataṃ sīṃ vṛṣaṇā॒vavo॑bhiḥ || १९ || adhe॑nuṃ dasrā sta॒ryaṃ१ viṣa॑ktā॒mapi॑nvataṃ śa॒yave॑ aśvinā॒ gām | yu॒vaṃ śacī॑bhirvima॒dāya॑ jā॒yāṃ nyū॑hathuḥ purumi॒trasya॒ yoṣā॑m || २० || yavaṃ॒ vṛke॑ṇāśvinā॒ vapa॒nteṣaṃ॑ du॒hantā॒ manu॑ṣāya dasrā | a॒bhi dasyuṃ॒ baku॑reṇā॒ dhama॑nto॒ru jyoti॑ścakrathu॒rāryā॑ya || २१ || ā॒tha॒rva॒ṇāyā॑śvinā dadhī॒ce ’śvyaṃ॒ śira॒: pratyai॑rayatam | sa vāṃ॒ madhu॒ pra vo॑cadṛtā॒yan tvā॒ṣṭraṃ yad da॑srāvapika॒kṣyaṃ॑ vām || २२ || sadā॑ kavī suma॒timā ca॑ke vāṃ॒ viśvā॒ dhiyo॑ aśvinā॒ prāva॑taṃ me | a॒sme ra॒yiṃ nā॑satyā bṛ॒hanta॑mapatya॒sācaṃ॒ śrutyaṃ॑ rarāthām || २३ || hira॑ṇyahastamaśvinā॒ rarā॑ṇā pu॒traṃ na॑rā vadhrima॒tyā a॑dattam | tridhā॑ ha॒ śyāva॑maśvinā॒ vika॑sta॒mujjī॒vasa॑ airayataṃ sudānū || २४ || e॒tāni॑ vāmaśvinā vī॒ryā॑ṇi॒ pra pū॒rvyāṇyā॒yavo॑’vocan | brahma॑ kṛ॒ṇvanto॑ vṛṣaṇā yu॒vabhyāṃ॑ su॒vīrā॑so vi॒datha॒mā va॑dema || २५ ||