२५ कुत्स आङ्गिरसः। १(आद्यपादस्य) द्यावापृथिव्यौ, १(द्विती यपादस्य) अग्निः, १ (उत्तरार्धस्य) अश्विनौ, २-२५ अश्विनौ। जगती, २४-२५ त्रिष्टुप्।
ईळे॒ द्यावा॑पृथि॒वी पू॒र्वचि॑त्तये॒ ऽग्निं घ॒र्मं सु॒रुचं॒ याम॑न्नि॒ष्टये॑ ।
याभि॒र्भरे॑ का॒रमंशा॑य॒ जिन्व॑थ॒स्ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥१॥
यु॒वोर्दा॒नाय॑ सु॒भरा॑ अस॒श्चतो॒ रथ॒मा त॑स्थुर्वच॒सं न मन्त॑वे ।
याभि॒र्धियोऽव॑थ॒: कर्म॑न्नि॒ष्टये॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥२॥
यु॒वं तासां॑ दि॒व्यस्य॑ प्र॒ शास॑ने वि॒शां क्ष॑यथो अ॒मृत॑स्य म॒ज्मना॑ ।
याभि॑र्धे॒नुम॒स्वं १ पिन्व॑थो नरा॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥३॥
याभि॒: परि॑ज्मा॒ तन॑यस्य म॒ज्मना॑ द्विमा॒ता तू॒र्षु त॒रणि॑र्वि॒भूष॑ति ।
याभि॑स्त्रि॒मन्तु॒रभ॑वद् विचक्ष॒णस्ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥४॥
याभी॑ रे॒भं निवृ॑तं सि॒तम॒द्भ्य उद् वन्द॑न॒मैर॑यतं॒ स्व॑र्दृ॒शे ।
याभि॒: कण्वं॒ प्र सिषा॑सन्त॒माव॑तं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥५॥
याभि॒रन्त॑कं॒ जस॑मान॒मार॑णे भु॒ज्युं याभि॑रव्य॒थिभि॑र्जिजि॒न्वथु॑: ।
याभि॑: क॒र्कन्धुं॑ व॒य्यं॑ च॒ जिन्व॑थ॒स्ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥६॥
याभि॑: शुच॒न्तिं ध॑न॒सां सु॑षं॒सदं॑ त॒प्तं घ॒र्ममो॒म्याव॑न्त॒मत्र॑ये ।
याभि॒: पृश्नि॑गुं पुरु॒कुत्स॒माव॑तं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥७॥
याभि॒: शची॑भिर्वृषणा परा॒वृजं॒ प्रान्धं श्रो॒णं चक्ष॑स॒ एत॑वे कृ॒थः ।
याभि॒र्वर्ति॑कां ग्रसि॒ताममु॑ञ्चतं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥८॥
याभि॒: सिन्धुं॒ मधु॑मन्त॒मस॑श्चतं॒ वसि॑ष्ठं॒ याभि॑रजरा॒वजि॑न्वतम् ।
याभि॒: कुत्सं॑ श्रु॒तर्यं॒ नर्य॒माव॑तं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥९॥
याभि॑र्वि॒श्पलां॑ धन॒साम॑थ॒र्व्यं॑ स॒हस्र॑मीह्ल आ॒जावजि॑न्वतम् ।
याभि॒र्वश॑म॒श्व्यं प्रे॒णिमाव॑तं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥१०॥
याभि॑: सुदानू औशि॒जाय॑ व॒णिजे॑ दी॒र्घश्र॑वसे॒ मधु॒ कोशो॒ अक्ष॑रत् ।
क॒क्षीव॑न्तं स्तो॒तारं॒ याभि॒राव॑तं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥११॥
याभी॑ र॒सां क्षोद॑सो॒द्नः पि॑पि॒न्वथु॑रन॒श्वं याभी॒ रथ॒माव॑तं जि॒षे ।
याभि॑स्त्रि॒शोक॑ उ॒स्रिया॑ उ॒दाज॑त॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥१२॥
याभि॒: सूर्यं॑ परिया॒थः प॑रा॒वति॑ मन्धा॒तारं॒ क्षैत्र॑पत्ये॒ष्वाव॑तम् ।
याभि॒र्विप्रं॒ प्र भ॒रद्वा॑ज॒माव॑तं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥१३॥
याभि॑र्म॒हाम॑तिथि॒ग्वं क॑शो॒जुवं॒ दिवो॑दासं शम्बर॒हत्य॒ आव॑तम् ।
याभि॑: पू॒र्भिद्ये॑ त्र॒सद॑स्यु॒माव॑तं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥१४॥
याभि॑र्व॒म्रं वि॑पिपा॒नमु॑पस्तु॒तं क॒लिं याभि॑र्वि॒त्तजा॑निं दुव॒स्यथ॑: ।
याभि॒र्व्य॑श्वमु॒त पृथि॒माव॑तं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥१५॥
याभि॑र्नरा श॒यवे॒ याभि॒रत्र॑ये॒ याभि॑: पु॒रा मन॑वे गा॒तुमी॒षथु॑: ।
याभि॒: शारी॒राज॑तं॒ स्यूम॑रश्मये॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥१६॥
याभि॒: पठ॑र्वा॒ जठ॑रस्य म॒ज्मना॒ग्निर्नादी॑देच्चि॒त इ॒द्धो अज्म॒न्ना ।
याभि॒: शर्या॑त॒मव॑थो महाध॒ने ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥१७॥
याभि॑रङ्गिरो॒ मन॑सा निर॒ण्यथो ऽग्रं॒ गच्छ॑थो विव॒रे गोअ॑र्णसः ।
याभि॒र्मनुं॒ शूर॑मि॒षा स॒माव॑तं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥१८॥
याभि॒: पत्नी॑र्विम॒दाय॑ न्यू॒हथु॒रा घ॑ वा॒ याभि॑ररु॒णीरशि॑क्षतम् ।
याभि॑: सु॒दास॑ ऊ॒हथु॑: सुदे॒व्यं १ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥१९॥
याभि॒: शंता॑ती॒ भव॑थो ददा॒शुषे॑ भु॒ज्युं याभि॒रव॑थो॒ याभि॒रध्रि॑गुम् ।
ओ॒म्याव॑तीं सु॒भरा॑मृत॒स्तुभं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥२०॥
याभि॑: कृ॒शानु॒मस॑ने दुव॒स्यथो॑ ज॒वे याभि॒र्यूनो॒ अर्व॑न्त॒माव॑तम् ।
मधु॑ प्रि॒यं भ॑रथो॒ यत् स॒रड्भ्य॒स्ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥२१॥
याभि॒र्नरं॑ गोषु॒युधं॑ नृ॒षाह्ये॒ क्षेत्र॑स्य सा॒ता तन॑यस्य॒ जिन्व॑थः ।
याभी॒ रथाँ॒ अव॑थो॒ याभि॒रर्व॑त॒स्ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥२२॥
याभि॒: कुत्स॑मार्जुने॒यं श॑तक्रतू॒ प्र तु॒र्वीतिं॒ प्र च॑ द॒भीति॒माव॑तम् ।
याभि॑र्ध्व॒सन्तिं॑ पुरु॒षन्ति॒माव॑तं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥२३॥
अप्न॑स्वतीमश्विना॒ वाच॑म॒स्मे कृ॒तं नो॑ दस्रा वृषणा मनी॒षाम् ।
अ॒द्यू॒त्येऽव॑से॒ नि ह्व॑ये वां वृ॒धे च॑ नो भवतं॒ वाज॑सातौ ॥२४॥
द्युभि॑र॒क्तुभि॒: परि॑ पातम॒स्मानरि॑ष्टेभिरश्विना॒ सौभ॑गेभिः ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒: सिन्धु॑: पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥२५॥
२५ kutsa āṅgirasaḥ | १(ādyapādasya) dyāvāpṛthivyau, १(dvitī yapādasya) agniḥ, १ (uttarārdhasya) aśvinau, २-२५ aśvinau | jagatī, २४-२५ triṣṭup | īḷe॒ dyāvā॑pṛthi॒vī pū॒rvaci॑ttaye॒ ’gniṃ gha॒rmaṃ su॒rucaṃ॒ yāma॑nni॒ṣṭaye॑ | yābhi॒rbhare॑ kā॒ramaṃśā॑ya॒ jinva॑tha॒stābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || १ || yu॒vordā॒nāya॑ su॒bharā॑ asa॒ścato॒ ratha॒mā ta॑sthurvaca॒saṃ na manta॑ve | yābhi॒rdhiyo’va॑tha॒: karma॑nni॒ṣṭaye॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || २ || yu॒vaṃ tāsāṃ॑ di॒vyasya॑ pra॒ śāsa॑ne vi॒śāṃ kṣa॑yatho a॒mṛta॑sya ma॒jmanā॑ | yābhi॑rdhe॒numa॒svaṃ १ pinva॑tho narā॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || ३ || yābhi॒: pari॑jmā॒ tana॑yasya ma॒jmanā॑ dvimā॒tā tū॒rṣu ta॒raṇi॑rvi॒bhūṣa॑ti | yābhi॑stri॒mantu॒rabha॑vad vicakṣa॒ṇastābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || ४ || yābhī॑ re॒bhaṃ nivṛ॑taṃ si॒tama॒dbhya ud vanda॑na॒maira॑yataṃ॒ sva॑rdṛ॒śe | yābhi॒: kaṇvaṃ॒ pra siṣā॑santa॒māva॑taṃ॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || ५ || yābhi॒ranta॑kaṃ॒ jasa॑māna॒māra॑ṇe bhu॒jyuṃ yābhi॑ravya॒thibhi॑rjiji॒nvathu॑: | yābhi॑: ka॒rkandhuṃ॑ va॒yyaṃ॑ ca॒ jinva॑tha॒stābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || ६ || yābhi॑: śuca॒ntiṃ dha॑na॒sāṃ su॑ṣaṃ॒sadaṃ॑ ta॒ptaṃ gha॒rmamo॒myāva॑nta॒matra॑ye | yābhi॒: pṛśni॑guṃ puru॒kutsa॒māva॑taṃ॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || ७ || yābhi॒: śacī॑bhirvṛṣaṇā parā॒vṛjaṃ॒ prāndhaṃ śro॒ṇaṃ cakṣa॑sa॒ eta॑ve kṛ॒thaḥ | yābhi॒rvarti॑kāṃ grasi॒tāmamu॑ñcataṃ॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || ८ || yābhi॒: sindhuṃ॒ madhu॑manta॒masa॑ścataṃ॒ vasi॑ṣṭhaṃ॒ yābhi॑rajarā॒vaji॑nvatam | yābhi॒: kutsaṃ॑ śru॒taryaṃ॒ narya॒māva॑taṃ॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || ९ || yābhi॑rvi॒śpalāṃ॑ dhana॒sāma॑tha॒rvyaṃ॑ sa॒hasra॑mīhla ā॒jāvaji॑nvatam | yābhi॒rvaśa॑ma॒śvyaṃ pre॒ṇimāva॑taṃ॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || १० || yābhi॑: sudānū auśi॒jāya॑ va॒ṇije॑ dī॒rghaśra॑vase॒ madhu॒ kośo॒ akṣa॑rat | ka॒kṣīva॑ntaṃ sto॒tāraṃ॒ yābhi॒rāva॑taṃ॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || ११ || yābhī॑ ra॒sāṃ kṣoda॑so॒dnaḥ pi॑pi॒nvathu॑rana॒śvaṃ yābhī॒ ratha॒māva॑taṃ ji॒ṣe | yābhi॑stri॒śoka॑ u॒sriyā॑ u॒dāja॑ta॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || १२ || yābhi॒: sūryaṃ॑ pariyā॒thaḥ pa॑rā॒vati॑ mandhā॒tāraṃ॒ kṣaitra॑patye॒ṣvāva॑tam | yābhi॒rvipraṃ॒ pra bha॒radvā॑ja॒māva॑taṃ॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || १३ || yābhi॑rma॒hāma॑tithi॒gvaṃ ka॑śo॒juvaṃ॒ divo॑dāsaṃ śambara॒hatya॒ āva॑tam | yābhi॑: pū॒rbhidye॑ tra॒sada॑syu॒māva॑taṃ॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || १४ || yābhi॑rva॒mraṃ vi॑pipā॒namu॑pastu॒taṃ ka॒liṃ yābhi॑rvi॒ttajā॑niṃ duva॒syatha॑: | yābhi॒rvya॑śvamu॒ta pṛthi॒māva॑taṃ॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || १५ || yābhi॑rnarā śa॒yave॒ yābhi॒ratra॑ye॒ yābhi॑: pu॒rā mana॑ve gā॒tumī॒ṣathu॑: | yābhi॒: śārī॒rāja॑taṃ॒ syūma॑raśmaye॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || १६ || yābhi॒: paṭha॑rvā॒ jaṭha॑rasya ma॒jmanā॒gnirnādī॑decci॒ta i॒ddho ajma॒nnā | yābhi॒: śaryā॑ta॒mava॑tho mahādha॒ne tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || १७ || yābhi॑raṅgiro॒ mana॑sā nira॒ṇyatho ’graṃ॒ gaccha॑tho viva॒re goa॑rṇasaḥ | yābhi॒rmanuṃ॒ śūra॑mi॒ṣā sa॒māva॑taṃ॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || १८ || yābhi॒: patnī॑rvima॒dāya॑ nyū॒hathu॒rā gha॑ vā॒ yābhi॑raru॒ṇīraśi॑kṣatam | yābhi॑: su॒dāsa॑ ū॒hathu॑: sude॒vyaṃ १ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || १९ || yābhi॒: śaṃtā॑tī॒ bhava॑tho dadā॒śuṣe॑ bhu॒jyuṃ yābhi॒rava॑tho॒ yābhi॒radhri॑gum | o॒myāva॑tīṃ su॒bharā॑mṛta॒stubhaṃ॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || २० || yābhi॑: kṛ॒śānu॒masa॑ne duva॒syatho॑ ja॒ve yābhi॒ryūno॒ arva॑nta॒māva॑tam | madhu॑ pri॒yaṃ bha॑ratho॒ yat sa॒raḍbhya॒stābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || २१ || yābhi॒rnaraṃ॑ goṣu॒yudhaṃ॑ nṛ॒ṣāhye॒ kṣetra॑sya sā॒tā tana॑yasya॒ jinva॑thaḥ | yābhī॒ rathām॒̐ ava॑tho॒ yābhi॒rarva॑ta॒stābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || २२ || yābhi॒: kutsa॑mārjune॒yaṃ śa॑takratū॒ pra tu॒rvītiṃ॒ pra ca॑ da॒bhīti॒māva॑tam | yābhi॑rdhva॒santiṃ॑ puru॒ṣanti॒māva॑taṃ॒ tābhi॑rū॒ ṣu ū॒tibhi॑raśvi॒nā ga॑tam || २३ || apna॑svatīmaśvinā॒ vāca॑ma॒sme kṛ॒taṃ no॑ dasrā vṛṣaṇā manī॒ṣām | a॒dyū॒tye’va॑se॒ ni hva॑ye vāṃ vṛ॒dhe ca॑ no bhavataṃ॒ vāja॑sātau || २४ || dyubhi॑ra॒ktubhi॒: pari॑ pātama॒smānari॑ṣṭebhiraśvinā॒ saubha॑gebhiḥ | tanno॑ mi॒tro varu॑ṇo māmahantā॒madi॑ti॒: sindhu॑: pṛthi॒vī u॒ta dyauḥ || २५ ||