EeseDharmaSanātana Library
←
Muṇḍaka Upaniṣad · Adhyay 21

Muṇḍaka Upaniṣad · Section 21

मुण्डकोपनिषद् · खण्ड 21

10 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Muṇḍaka Upaniṣad 2.1.1◌ EeseDharma mein verified

॥ इति मुण्डकोपनिषदि प्रथममुण्डके द्वितीयः खण्डः ॥

॥ द्वितीय मुण्डके प्रथमः खण्डः ॥

तदेतत् सत्यं

यथा सुदीप्तात् पावकाद्विस्फुलिङ्गाः

सहस्रशः प्रभवन्ते सरूपाः ।

तथाऽक्षराद्विविधाः सोम्य भावाः

प्रजायन्ते तत्र चैवापि यन्ति ॥ २.१.१ ॥

Roman reading

|| iti muṇḍakopaniṣadi prathamamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ || || dvitīya muṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ || tadetat satyaṃ yathā sudīptāt pāvakādvisphuliṅgāḥ sahasraśaḥ prabhavante sarūpāḥ | tathā’kṣarādvividhāḥ somya bhāvāḥ prajāyante tatra caivāpi yanti || २.१.१ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Muṇḍaka Upaniṣad 2.1.2◌ EeseDharma mein verified

दिव्यो ह्यमूर्तः पुरुषः स बाह्याभ्यन्तरो ह्यजः ।

अप्राणो ह्यमनाः शुभ्रो ह्यक्षरात् परतः परः ॥ २.१.२ ॥

Roman reading

divyo hyamūrtaḥ puruṣaḥ sa bāhyābhyantaro hyajaḥ | aprāṇo hyamanāḥ śubhro hyakṣarāt parataḥ paraḥ || २.१.२ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Muṇḍaka Upaniṣad 2.1.3◌ EeseDharma mein verified

एतस्माज्जायते प्रणो मनः सर्वेन्द्रियाणि च ।

खं वायुर्ज्योतिरापः पृथिवी विश्वस्य धारिणी ॥ २.१.३ ॥

Roman reading

etasmājjāyate praṇo manaḥ sarvendriyāṇi ca | khaṃ vāyurjyotirāpaḥ pṛthivī viśvasya dhāriṇī || २.१.३ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Muṇḍaka Upaniṣad 2.1.4◌ EeseDharma mein verified

अग्नीर्मूर्धा चक्षुषी चन्द्रसूर्यौ

दिशः श्रोत्रे वाग् विवृताश्च वेदाः ।

वायुः प्रणो हृदयं विश्वमस्य पद्भ्यां

पृथिवी ह्येष सर्वभूतान्तरात्मा ॥ २.१.४ ॥

Roman reading

agnīrmūrdhā cakṣuṣī candrasūryau diśaḥ śrotre vāg vivṛtāśca vedāḥ | vāyuḥ praṇo hṛdayaṃ viśvamasya padbhyāṃ pṛthivī hyeṣa sarvabhūtāntarātmā || २.१.४ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Muṇḍaka Upaniṣad 2.1.5◌ EeseDharma mein verified

तस्मादग्निः समिधो यस्य सूर्यः

सोमात् पर्जन्य ओषधयः पृथिव्याम् ।

पुमान् रेतः सिञ्चति योषितायां

बह्वीः प्रजाः पुरुषात् संप्रसूताः ॥ २.१.५ ॥

Roman reading

tasmādagniḥ samidho yasya sūryaḥ somāt parjanya oṣadhayaḥ pṛthivyām | pumān retaḥ siñcati yoṣitāyāṃ bahvīḥ prajāḥ puruṣāt saṃprasūtāḥ || २.१.५ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Muṇḍaka Upaniṣad 2.1.6◌ EeseDharma mein verified

तस्मादृचः साम यजूंषि दीक्षा

यज्ञाश्च सर्वे क्रतवो दक्षिणाश्च ।

संवत्सरश्च यजमानश्च लोकाः

सोमो यत्र पवते यत्र सूर्यः ॥ २.१.६ ॥

Roman reading

tasmādṛcaḥ sāma yajūṃṣi dīkṣā yajñāśca sarve kratavo dakṣiṇāśca | saṃvatsaraśca yajamānaśca lokāḥ somo yatra pavate yatra sūryaḥ || २.१.६ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Muṇḍaka Upaniṣad 2.1.7◌ EeseDharma mein verified

तस्माच्च देवा बहुधा संप्रसूताः

साध्या मनुष्याः पशवो वयांसि ।

प्राणापानौ व्रीहियवौ तपश्च

श्रद्ध सत्यं ब्रह्मचर्यं विधिश्च ॥ २.१.७ ॥

Roman reading

tasmācca devā bahudhā saṃprasūtāḥ sādhyā manuṣyāḥ paśavo vayāṃsi | prāṇāpānau vrīhiyavau tapaśca śraddha satyaṃ brahmacaryaṃ vidhiśca || २.१.७ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Muṇḍaka Upaniṣad 2.1.8◌ EeseDharma mein verified

सप्त प्राणाः प्रभवन्ति तस्मात्

सप्तार्चिषः समिधः सप्त होमाः ।

सप्त इमे लोका येषु चरन्ति प्राणा

गुहाशया निहिताः सप्त सप्त ॥ २.१.८ ॥

Roman reading

sapta prāṇāḥ prabhavanti tasmāt saptārciṣaḥ samidhaḥ sapta homāḥ | sapta ime lokā yeṣu caranti prāṇā guhāśayā nihitāḥ sapta sapta || २.१.८ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Muṇḍaka Upaniṣad 2.1.9◌ EeseDharma mein verified

अतः समुद्रा गिरयश्च सर्वेऽस्मात्

स्यन्दन्ते सिन्धवः सर्वरूपाः ।

अतश्च सर्वा ओषधयो रसश्च

येनैष भूतैस्तिष्ठते ह्यन्तरात्मा ॥ २.१.९ ॥

Roman reading

ataḥ samudrā girayaśca sarve’smāt syandante sindhavaḥ sarvarūpāḥ | ataśca sarvā oṣadhayo rasaśca yenaiṣa bhūtaistiṣṭhate hyantarātmā || २.१.९ ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Muṇḍaka Upaniṣad 2.1.10◌ EeseDharma mein verified

पुरुष एवेदं विश्वं कर्म तपो ब्रह्म परामृतम् ।

एतद्यो वेद निहितं गुहायां

सोऽविद्याग्रन्थिं विकिरतीह सोम्य ॥ २.१.१० ॥

Roman reading

puruṣa evedaṃ viśvaṃ karma tapo brahma parāmṛtam | etadyo veda nihitaṃ guhāyāṃ so’vidyāgranthiṃ vikiratīha somya || २.१.१० ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.