EeseDharmaSanātana Library
←
Manusmṛti · Adhyay 12

Adhyay 12

अध्याय 12

126 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Manusmṛti 12.1◌ EeseDharma mein verified

cāturvarṇyasya kṛtsno 'yam ukto dharmas tvayā-anaghaḥ |

karmaṇāṃ phalanirvṛttiṃ śaṃsa nas tattvataḥ parām || 1 ||

Roman reading

cāturvarṇyasya kṛtsno 'yam ukto dharmas tvayā-anaghaḥ | karmaṇāṃ phalanirvṛttiṃ śaṃsa nas tattvataḥ parām || 1 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.2◌ EeseDharma mein verified

sa tān uvāca dharma.ātmā maharṣīn mānavo bhṛguḥ |

asya sarvasya śṛṇuta karmayogasya nirṇayam || 2 ||

Roman reading

sa tān uvāca dharma.ātmā maharṣīn mānavo bhṛguḥ | asya sarvasya śṛṇuta karmayogasya nirṇayam || 2 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.3◌ EeseDharma mein verified

śubha.aśubha.phalaṃ karma mano.vāc.deha.sambhavam |

karmajā gatayo nṝṇām uttama.adhama.madhyamaḥ || 3 ||

Roman reading

śubha.aśubha.phalaṃ karma mano.vāc.deha.sambhavam | karmajā gatayo nṝṇām uttama.adhama.madhyamaḥ || 3 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.4◌ EeseDharma mein verified

tasya-iha trividhasya-api tryadhiṣṭhānasya dehinaḥ |

daśalakṣaṇayuktasya mano vidyāt pravartakam || 4 ||

Roman reading

tasya-iha trividhasya-api tryadhiṣṭhānasya dehinaḥ | daśalakṣaṇayuktasya mano vidyāt pravartakam || 4 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.5◌ EeseDharma mein verified

paradravyeṣv abhidhyānaṃ manasā-aniṣṭacintanam |

vitathābhiniveśaś ca trividhaṃ karma mānasam || 5 ||

Roman reading

paradravyeṣv abhidhyānaṃ manasā-aniṣṭacintanam | vitathābhiniveśaś ca trividhaṃ karma mānasam || 5 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.6◌ EeseDharma mein verified

pāruṣyam anṛtaṃ ca-eva paiśunyaṃ ca-api sarvaśaḥ |

asambaddhapralāpaś ca vāc.mayaṃ syāc caturvidham || 6 ||

Roman reading

pāruṣyam anṛtaṃ ca-eva paiśunyaṃ ca-api sarvaśaḥ | asambaddhapralāpaś ca vāc.mayaṃ syāc caturvidham || 6 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.7◌ EeseDharma mein verified

adattānām upādānaṃ hiṃsā ca-eva-avidhānataḥ |

paradāra.upasevā ca śārīraṃ trividhaṃ smṛtam || 7 ||

Roman reading

adattānām upādānaṃ hiṃsā ca-eva-avidhānataḥ | paradāra.upasevā ca śārīraṃ trividhaṃ smṛtam || 7 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.8◌ EeseDharma mein verified

mānasaṃ manasā-eva-ayam upabhuṅkte śubha.aśubham |

vācā vācā kṛtaṃ karma kāyena-eva ca kāyikam || 8 ||

Roman reading

mānasaṃ manasā-eva-ayam upabhuṅkte śubha.aśubham | vācā vācā kṛtaṃ karma kāyena-eva ca kāyikam || 8 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.9◌ EeseDharma mein verified

śarīrajaiḥ karmadoṣair yāti sthāvaratāṃ naraḥ |

vācikaiḥ pakṣi.mṛgatāṃ mānasair antyajātitām || 9 ||

Roman reading

śarīrajaiḥ karmadoṣair yāti sthāvaratāṃ naraḥ | vācikaiḥ pakṣi.mṛgatāṃ mānasair antyajātitām || 9 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.10◌ EeseDharma mein verified

vāgdaṇḍo 'tha manodaṇḍaḥ kāyadaṇḍas tathā-eva ca |

yasya-ete nihitā buddhau tridaṇḍī-iti sa ucyate || 10 ||

Roman reading

vāgdaṇḍo 'tha manodaṇḍaḥ kāyadaṇḍas tathā-eva ca | yasya-ete nihitā buddhau tridaṇḍī-iti sa ucyate || 10 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.11◌ EeseDharma mein verified

tridaṇḍam etan nikṣipya sarvabhūteṣu mānavaḥ |

kāma.krodhau tu saṃyamya tataḥ siddhiṃ niyacchati || 11 ||

Roman reading

tridaṇḍam etan nikṣipya sarvabhūteṣu mānavaḥ | kāma.krodhau tu saṃyamya tataḥ siddhiṃ niyacchati || 11 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.12◌ EeseDharma mein verified

yo 'sya-ātmanaḥ kārayitā taṃ kṣetrajñaṃ pracakṣate |

yaḥ karoti tu karmāṇi sa bhūtātmā-ucyate budhaiḥ || 12 ||

Roman reading

yo 'sya-ātmanaḥ kārayitā taṃ kṣetrajñaṃ pracakṣate | yaḥ karoti tu karmāṇi sa bhūtātmā-ucyate budhaiḥ || 12 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.13◌ EeseDharma mein verified

jīvasañjño 'ntarātmā-anyaḥ sahajaḥ sarvadehinām |

yena vedayate sarvaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ ca janmasu || 13 ||

Roman reading

jīvasañjño 'ntarātmā-anyaḥ sahajaḥ sarvadehinām | yena vedayate sarvaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ ca janmasu || 13 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.14◌ EeseDharma mein verified

tāv ubhau bhūtasampṛktau mahān kṣetrajña eva ca |

uccāvaceṣu bhūteṣu sthitaṃ taṃ vyāpya tiṣṭhataḥ || 14 ||

Roman reading

tāv ubhau bhūtasampṛktau mahān kṣetrajña eva ca | uccāvaceṣu bhūteṣu sthitaṃ taṃ vyāpya tiṣṭhataḥ || 14 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.15◌ EeseDharma mein verified

a.saṅkhyā mūrtayas tasya niṣpatanti śarīrataḥ |

uccāvacāni bhūtāni satataṃ ceṣṭayanti yāḥ || 15 ||

Roman reading

a.saṅkhyā mūrtayas tasya niṣpatanti śarīrataḥ | uccāvacāni bhūtāni satataṃ ceṣṭayanti yāḥ || 15 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.16◌ EeseDharma mein verified

pañcabhya eva mātrābhyaḥ pretya duṣkṛtināṃ nṛṇām |

śarīraṃ yātanārthīyam anyad utpadyate dhruvam || 16 ||

Roman reading

pañcabhya eva mātrābhyaḥ pretya duṣkṛtināṃ nṛṇām | śarīraṃ yātanārthīyam anyad utpadyate dhruvam || 16 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.17◌ EeseDharma mein verified

tena-anubhūya tā yāmīḥ śarīreṇa-iha yātanāḥ |

tāsv eva bhūtamātrāsu pralīyante vibhāgaśaḥ || 17 ||

Roman reading

tena-anubhūya tā yāmīḥ śarīreṇa-iha yātanāḥ | tāsv eva bhūtamātrāsu pralīyante vibhāgaśaḥ || 17 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.18◌ EeseDharma mein verified

so 'nubhūya-asukha.udarkān doṣān viṣayasaṅgajān |

vyapeta.kalmaṣo 'bhyeti tāv eva-ubhau mahā.ojasau || 18 ||

Roman reading

so 'nubhūya-asukha.udarkān doṣān viṣayasaṅgajān | vyapeta.kalmaṣo 'bhyeti tāv eva-ubhau mahā.ojasau || 18 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.19◌ EeseDharma mein verified

tau dharmaṃ paśyatas tasya pāpaṃ ca-atandritau saha |

yābhyāṃ prāpnoti sampṛktaḥ pretya-iha ca sukha.asukham || 19 ||

Roman reading

tau dharmaṃ paśyatas tasya pāpaṃ ca-atandritau saha | yābhyāṃ prāpnoti sampṛktaḥ pretya-iha ca sukha.asukham || 19 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.20◌ EeseDharma mein verified

yady ācarati dharmaṃ sa prāyaśo 'dharmam alpaśaḥ |

tair eva ca-āvṛto bhūtaiḥ svarge sukham upāśnute || 20 ||

Roman reading

yady ācarati dharmaṃ sa prāyaśo 'dharmam alpaśaḥ | tair eva ca-āvṛto bhūtaiḥ svarge sukham upāśnute || 20 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.21◌ EeseDharma mein verified

yadi tu prāyaśo 'dharmaṃ sevate dharmam alpaśaḥ |

tair bhūtaiḥ sa parityakto yāmīḥ prāpnoti yātanāḥ || 21 ||

Roman reading

yadi tu prāyaśo 'dharmaṃ sevate dharmam alpaśaḥ | tair bhūtaiḥ sa parityakto yāmīḥ prāpnoti yātanāḥ || 21 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.22◌ EeseDharma mein verified

yāmīs tā yātanāḥ prāpya sa jīvo vīta.kalmaṣaḥ |

tāny eva pañca bhūtāni punar apyeti bhāgaśaḥ || 22 ||

Roman reading

yāmīs tā yātanāḥ prāpya sa jīvo vīta.kalmaṣaḥ | tāny eva pañca bhūtāni punar apyeti bhāgaśaḥ || 22 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.23◌ EeseDharma mein verified

etā dṛṣṭvā-asya jīvasya gatīḥ svena-eva cetasā |

dharmato 'dharmataś ca-eva dharme dadhyāt sadā manaḥ || 23 ||

Roman reading

etā dṛṣṭvā-asya jīvasya gatīḥ svena-eva cetasā | dharmato 'dharmataś ca-eva dharme dadhyāt sadā manaḥ || 23 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.24◌ EeseDharma mein verified

sattvaṃ rajas tamas-ca-eva trīn vidyād ātmano guṇān |

yair vyāpya-imān sthito bhāvān mahān sarvān aśeṣataḥ || 24 ||

Roman reading

sattvaṃ rajas tamas-ca-eva trīn vidyād ātmano guṇān | yair vyāpya-imān sthito bhāvān mahān sarvān aśeṣataḥ || 24 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.25◌ EeseDharma mein verified

yo yadā-eṣāṃ guṇo dehe sākalyena-atiricyate |

sa tadā tadguṇaprāyaṃ taṃ karoti śarīriṇam || 25 ||

Roman reading

yo yadā-eṣāṃ guṇo dehe sākalyena-atiricyate | sa tadā tadguṇaprāyaṃ taṃ karoti śarīriṇam || 25 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.26◌ EeseDharma mein verified

sattvaṃ jñānaṃ tamo 'jñānaṃ rāga.dveṣau rajaḥ smṛtam |

etad vyāptimad eteṣāṃ sarvabhūtāśritaṃ vapuḥ || 26 ||

Roman reading

sattvaṃ jñānaṃ tamo 'jñānaṃ rāga.dveṣau rajaḥ smṛtam | etad vyāptimad eteṣāṃ sarvabhūtāśritaṃ vapuḥ || 26 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.27◌ EeseDharma mein verified

tatra yat prītisaṃyuktaṃ kiṃ cid ātmani lakṣayet |

praśāntam iva śuddhābhaṃ sattvaṃ tad upadhārayet || 27 ||

Roman reading

tatra yat prītisaṃyuktaṃ kiṃ cid ātmani lakṣayet | praśāntam iva śuddhābhaṃ sattvaṃ tad upadhārayet || 27 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.28◌ EeseDharma mein verified

yat tu duḥkhasamāyuktam aprītikaram ātmanaḥ |

tad rajo pratīpaṃ vidyāt satataṃ hāri dehinām || 28 ||

Roman reading

yat tu duḥkhasamāyuktam aprītikaram ātmanaḥ | tad rajo pratīpaṃ vidyāt satataṃ hāri dehinām || 28 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.29◌ EeseDharma mein verified

yat tu syān mohasaṃyuktam avyaktaṃ viṣayātmakam |

apratarkyam avijñeyaṃ tamas tad upadhārayet || 29 ||

Roman reading

yat tu syān mohasaṃyuktam avyaktaṃ viṣayātmakam | apratarkyam avijñeyaṃ tamas tad upadhārayet || 29 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.30◌ EeseDharma mein verified

trayāṇām api ca-eteṣāṃ guṇānāṃ yaḥ phala.udayaḥ |

agryo madhyo jaghanyaś ca taṃ pravakṣyāmy aśeṣataḥ || 30 ||

Roman reading

trayāṇām api ca-eteṣāṃ guṇānāṃ yaḥ phala.udayaḥ | agryo madhyo jaghanyaś ca taṃ pravakṣyāmy aśeṣataḥ || 30 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.31◌ EeseDharma mein verified

vedābhyāsas tapo jñānaṃ śaucam indriyanigrahaḥ |

dharmakriyā-ātmacintā ca sāttvikaṃ guṇalakṣaṇam || 31 ||

Roman reading

vedābhyāsas tapo jñānaṃ śaucam indriyanigrahaḥ | dharmakriyā-ātmacintā ca sāttvikaṃ guṇalakṣaṇam || 31 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.32◌ EeseDharma mein verified

ārambharucitā-adhairyam asatkārya.parigrahaḥ |

viṣaya.upasevā ca-ajasraṃ rājasaṃ guṇalakṣaṇam || 32 ||

Roman reading

ārambharucitā-adhairyam asatkārya.parigrahaḥ | viṣaya.upasevā ca-ajasraṃ rājasaṃ guṇalakṣaṇam || 32 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.33◌ EeseDharma mein verified

lobhaḥ svapno 'dhṛtiḥ krauryaṃ nāstikyaṃ bhinnavṛttitā |

yāciṣṇutā pramādaś ca tāmasaṃ guṇalakṣaṇam || 33 ||

Roman reading

lobhaḥ svapno 'dhṛtiḥ krauryaṃ nāstikyaṃ bhinnavṛttitā | yāciṣṇutā pramādaś ca tāmasaṃ guṇalakṣaṇam || 33 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.34◌ EeseDharma mein verified

trayāṇām api ca-eteṣāṃ guṇānāṃ triṣu tiṣṭhatām |

idaṃ sāmāsikaṃ jñeyaṃ kramaśo guṇalakṣaṇam || 34 ||

Roman reading

trayāṇām api ca-eteṣāṃ guṇānāṃ triṣu tiṣṭhatām | idaṃ sāmāsikaṃ jñeyaṃ kramaśo guṇalakṣaṇam || 34 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.35◌ EeseDharma mein verified

yat karma kṛtvā kurvaṃś ca kariṣyaṃś ca-eva lajjati |

taj jñeyaṃ viduṣā sarvaṃ tāmasaṃ guṇalakṣaṇam || 35 ||

Roman reading

yat karma kṛtvā kurvaṃś ca kariṣyaṃś ca-eva lajjati | taj jñeyaṃ viduṣā sarvaṃ tāmasaṃ guṇalakṣaṇam || 35 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.36◌ EeseDharma mein verified

yena-asmin karmanā loke khyātim icchati puṣkalām |

na ca śocaty asampattau tad vijñeyaṃ tu rājasam || 36 ||

Roman reading

yena-asmin karmanā loke khyātim icchati puṣkalām | na ca śocaty asampattau tad vijñeyaṃ tu rājasam || 36 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.37◌ EeseDharma mein verified

yat sarveṇa-icchati jñātuṃ yan na lajjati ca-ācaran |

yena tuṣyati ca-ātmā-asya tat sattvaguṇalakṣaṇam || 37 ||

Roman reading

yat sarveṇa-icchati jñātuṃ yan na lajjati ca-ācaran | yena tuṣyati ca-ātmā-asya tat sattvaguṇalakṣaṇam || 37 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.38◌ EeseDharma mein verified

tamaso lakṣaṇaṃ kāmo rajasas tv artha ucyate |

sattvasya lakṣaṇaṃ dharmaḥ śraiṣṭhyam eṣāṃ yathā.uttaram || 38 ||

Roman reading

tamaso lakṣaṇaṃ kāmo rajasas tv artha ucyate | sattvasya lakṣaṇaṃ dharmaḥ śraiṣṭhyam eṣāṃ yathā.uttaram || 38 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.39◌ EeseDharma mein verified

yena yas tu guṇena-eṣāṃ saṃsarān pratipadyate |

tān samāsena vakṣyāmi sarvasya-asya yathākramam || 39 ||

Roman reading

yena yas tu guṇena-eṣāṃ saṃsarān pratipadyate | tān samāsena vakṣyāmi sarvasya-asya yathākramam || 39 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.40◌ EeseDharma mein verified

devatvaṃ sāttvikā yānti manuṣyatvaṃ ca rājasāḥ |

tiryaktvaṃ tāmasā nityam ity eṣā trividhā gatiḥ || 40 ||

Roman reading

devatvaṃ sāttvikā yānti manuṣyatvaṃ ca rājasāḥ | tiryaktvaṃ tāmasā nityam ity eṣā trividhā gatiḥ || 40 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.41◌ EeseDharma mein verified

trividhā trividhā-eṣā tu vijñeyā gauṇikī gatiḥ |

adhamā madhyama.agryā ca karma.vidyā.viśeṣataḥ || 41 ||

Roman reading

trividhā trividhā-eṣā tu vijñeyā gauṇikī gatiḥ | adhamā madhyama.agryā ca karma.vidyā.viśeṣataḥ || 41 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.42◌ EeseDharma mein verified

sthāvarāḥ kṛmi.kīṭāś ca matsyāḥ sarpāḥ sa.kacchapāḥ |

paśavaś ca mṛgāś ca-eva jaghanyā tāmasī gatiḥ || 42 ||

Roman reading

sthāvarāḥ kṛmi.kīṭāś ca matsyāḥ sarpāḥ sa.kacchapāḥ | paśavaś ca mṛgāś ca-eva jaghanyā tāmasī gatiḥ || 42 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.43◌ EeseDharma mein verified

hastinaś ca turaṅgāś ca śūdrā mlecchāś ca garhitāḥ |

siṃhā vyāghrā varāhāś ca madhyamā tāmasī gatiḥ || 43 ||

Roman reading

hastinaś ca turaṅgāś ca śūdrā mlecchāś ca garhitāḥ | siṃhā vyāghrā varāhāś ca madhyamā tāmasī gatiḥ || 43 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.44◌ EeseDharma mein verified

cāraṇāś ca suparṇāś ca puruṣāś ca-eva dāmbhikāḥ |

rakṣāṃsi ca piśācāś ca tāmasīṣu-uttamā gatiḥ || 44 ||

Roman reading

cāraṇāś ca suparṇāś ca puruṣāś ca-eva dāmbhikāḥ | rakṣāṃsi ca piśācāś ca tāmasīṣu-uttamā gatiḥ || 44 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.45◌ EeseDharma mein verified

jhallā mallā naṭāś ca-eva puruṣāḥ śastra.vṛttayaḥ |

dyūta.pāna.prasaktāś ca jaghanyā rājasī gatiḥ || 45 ||

Roman reading

jhallā mallā naṭāś ca-eva puruṣāḥ śastra.vṛttayaḥ | dyūta.pāna.prasaktāś ca jaghanyā rājasī gatiḥ || 45 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.46◌ EeseDharma mein verified

rājānaḥ kṣatriyāś ca-eva rājñāṃ ca-eva purohitāḥ |

vāda.yuddha.pradhānāś ca madhyamā rājasī gatiḥ || 46 ||

Roman reading

rājānaḥ kṣatriyāś ca-eva rājñāṃ ca-eva purohitāḥ | vāda.yuddha.pradhānāś ca madhyamā rājasī gatiḥ || 46 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.47◌ EeseDharma mein verified

gandharvā guhyakā yakṣā vibudhānucarāś ca ye |

tathā-eva-apsarasaḥ sarvā rājasīṣu-uttamā gatiḥ || 47 ||

Roman reading

gandharvā guhyakā yakṣā vibudhānucarāś ca ye | tathā-eva-apsarasaḥ sarvā rājasīṣu-uttamā gatiḥ || 47 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.48◌ EeseDharma mein verified

tāpasā yatayo viprā ye ca vaimānikā gaṇāḥ |

nakṣatrāṇi ca daityāś ca prathamā sāttvikī gatiḥ || 48 ||

Roman reading

tāpasā yatayo viprā ye ca vaimānikā gaṇāḥ | nakṣatrāṇi ca daityāś ca prathamā sāttvikī gatiḥ || 48 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.49◌ EeseDharma mein verified

yajvāna ṛṣayo devā vedā jyotīṃṣi vatsarāḥ |

pitaraś ca-eva sādhyāś ca dvitīyā sāttvikī gatiḥ || 49 ||

Roman reading

yajvāna ṛṣayo devā vedā jyotīṃṣi vatsarāḥ | pitaraś ca-eva sādhyāś ca dvitīyā sāttvikī gatiḥ || 49 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.50◌ EeseDharma mein verified

brahmā viśvasṛjo dharmo mahān avyaktam eva ca |

uttamāṃ sāttvikīm etāṃ gatim āhur manīṣiṇaḥ || 50 ||

Roman reading

brahmā viśvasṛjo dharmo mahān avyaktam eva ca | uttamāṃ sāttvikīm etāṃ gatim āhur manīṣiṇaḥ || 50 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.51◌ EeseDharma mein verified

eṣa sarvaḥ samuddiṣṭas tri.prakārasya karmaṇaḥ |

trividhas trividhaḥ kṛtsnaḥ saṃsāraḥ sārvabhautikaḥ || 51 ||

Roman reading

eṣa sarvaḥ samuddiṣṭas tri.prakārasya karmaṇaḥ | trividhas trividhaḥ kṛtsnaḥ saṃsāraḥ sārvabhautikaḥ || 51 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.52◌ EeseDharma mein verified

indriyāṇāṃ prasaṅgena dharmasya-asevanena ca |

pāpān saṃyānti saṃsārān avidvāṃso narādhamāḥ || 52 ||

Roman reading

indriyāṇāṃ prasaṅgena dharmasya-asevanena ca | pāpān saṃyānti saṃsārān avidvāṃso narādhamāḥ || 52 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.53◌ EeseDharma mein verified

yāṃ yāṃ yoniṃ tu jīvo 'yaṃ yena yena-iha karmaṇā |

kramaśo yāti loke 'smiṃs tat tat sarvaṃ nibodhata || 53 ||

Roman reading

yāṃ yāṃ yoniṃ tu jīvo 'yaṃ yena yena-iha karmaṇā | kramaśo yāti loke 'smiṃs tat tat sarvaṃ nibodhata || 53 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.54◌ EeseDharma mein verified

bahūn varṣagaṇān ghorān narakān prāpya tatkṣayāt |

saṃsārān pratipadyante mahāpātakinas tv imān || 54 ||

Roman reading

bahūn varṣagaṇān ghorān narakān prāpya tatkṣayāt | saṃsārān pratipadyante mahāpātakinas tv imān || 54 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.55◌ EeseDharma mein verified

śva.sūkara.khara.uṣṭrāṇāṃ go.'ja.avi.mṛga.pakṣiṇāṃ |

caṇḍāla.pukkasānāṃ ca brahmahā yonim ṛcchati || 55 ||

Roman reading

śva.sūkara.khara.uṣṭrāṇāṃ go.'ja.avi.mṛga.pakṣiṇāṃ | caṇḍāla.pukkasānāṃ ca brahmahā yonim ṛcchati || 55 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.56◌ EeseDharma mein verified

kṛmi.kīṭa.pataṅgānāṃ viṣ.bhujāṃ ca-eva pakṣiṇām |

hiṃsrāṇāṃ ca-eva sattvānāṃ surāpo brāhmaṇo vrajet || 56 ||

Roman reading

kṛmi.kīṭa.pataṅgānāṃ viṣ.bhujāṃ ca-eva pakṣiṇām | hiṃsrāṇāṃ ca-eva sattvānāṃ surāpo brāhmaṇo vrajet || 56 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.57◌ EeseDharma mein verified

lūtā.ahi.saraṭānāṃ ca tiraścāṃ ca-ambucāriṇām |

hiṃsrāṇāṃ ca piśācānāṃ steno vipraḥ sahasraśaḥ || 57 ||

Roman reading

lūtā.ahi.saraṭānāṃ ca tiraścāṃ ca-ambucāriṇām | hiṃsrāṇāṃ ca piśācānāṃ steno vipraḥ sahasraśaḥ || 57 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.58◌ EeseDharma mein verified

tṛṇa.gulma.latānāṃ ca kravyādāṃ daṃṣṭriṇām api |

krūrakarmakṛtāṃ ca-eva śataśo gurutalpagaḥ || 58 ||

Roman reading

tṛṇa.gulma.latānāṃ ca kravyādāṃ daṃṣṭriṇām api | krūrakarmakṛtāṃ ca-eva śataśo gurutalpagaḥ || 58 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.59◌ EeseDharma mein verified

hiṃsrā bhavanti kravyādāḥ kṛmayo 'medhyabhakṣiṇaḥ |

parasparādinaḥ stenāḥ pretya-antyastrīniṣeviṇaḥ || 59 ||

Roman reading

hiṃsrā bhavanti kravyādāḥ kṛmayo 'medhyabhakṣiṇaḥ | parasparādinaḥ stenāḥ pretya-antyastrīniṣeviṇaḥ || 59 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.60◌ EeseDharma mein verified

saṃyogaṃ patitair gatvā parasya-eva ca yoṣitam |

apahṛtya ca viprasvaṃ bhavati brahmarākṣasaḥ || 60 ||

Roman reading

saṃyogaṃ patitair gatvā parasya-eva ca yoṣitam | apahṛtya ca viprasvaṃ bhavati brahmarākṣasaḥ || 60 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.61◌ EeseDharma mein verified

maṇi.muktā.pravālāni hṛtvā lobhena mānavaḥ |

vividhāṇi ca ratnāni jāyate hemakartṛṣu || 61 ||

Roman reading

maṇi.muktā.pravālāni hṛtvā lobhena mānavaḥ | vividhāṇi ca ratnāni jāyate hemakartṛṣu || 61 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.62◌ EeseDharma mein verified

dhānyaṃ hṛtvā bhavaty ākhuḥ kāṃsyaṃ haṃso jalaṃ plavaḥ |

madhu daṃśaḥ payaḥ kāko rasaṃ śvā nakulo ghṛtam || 62 ||

Roman reading

dhānyaṃ hṛtvā bhavaty ākhuḥ kāṃsyaṃ haṃso jalaṃ plavaḥ | madhu daṃśaḥ payaḥ kāko rasaṃ śvā nakulo ghṛtam || 62 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.63◌ EeseDharma mein verified

māṃsaṃ gṛdhro vapāṃ madgus tailaṃ tailapakaḥ khagaḥ |

cīrīvākas tu lavaṇaṃ balākā śakunir dadhi || 63 ||

Roman reading

māṃsaṃ gṛdhro vapāṃ madgus tailaṃ tailapakaḥ khagaḥ | cīrīvākas tu lavaṇaṃ balākā śakunir dadhi || 63 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.64◌ EeseDharma mein verified

kauśeyaṃ tittirir hṛtvā kṣaumaṃ hṛtvā tu darduraḥ |

kārpāsatāntavaṃ krauñco godhā gāṃ vāggudo guḍam || 64 ||

Roman reading

kauśeyaṃ tittirir hṛtvā kṣaumaṃ hṛtvā tu darduraḥ | kārpāsatāntavaṃ krauñco godhā gāṃ vāggudo guḍam || 64 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.65◌ EeseDharma mein verified

chucchundariḥ śubhān gandhān patraśākaṃ tu barhiṇaḥ |

śvāvit kṛtānnaṃ vividham akṛtānnaṃ tu śalyakaḥ || 65 ||

Roman reading

chucchundariḥ śubhān gandhān patraśākaṃ tu barhiṇaḥ | śvāvit kṛtānnaṃ vividham akṛtānnaṃ tu śalyakaḥ || 65 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.66◌ EeseDharma mein verified

bako bhavati hṛtvā-agniṃ gṛhakārī hy upaskaram |

raktāni hṛtvā vāsāṃsi jāyate jīvajīvakaḥ || 66 ||

Roman reading

bako bhavati hṛtvā-agniṃ gṛhakārī hy upaskaram | raktāni hṛtvā vāsāṃsi jāyate jīvajīvakaḥ || 66 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.67◌ EeseDharma mein verified

vṛko mṛga.ibhaṃ vyāghro 'śvaṃ phala.mūlaṃ tu markaṭaḥ |

strīm ṛkṣaḥ stokako vāri yānāny uṣṭraḥ paśūn ajaḥ || 67 ||

Roman reading

vṛko mṛga.ibhaṃ vyāghro 'śvaṃ phala.mūlaṃ tu markaṭaḥ | strīm ṛkṣaḥ stokako vāri yānāny uṣṭraḥ paśūn ajaḥ || 67 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.68◌ EeseDharma mein verified

yad vā tad vā paradravyam apahṛtya balāt-naraḥ |

avaśyaṃ yāti tiryaktvaṃ jagdhvā ca-eva-ahutaṃ haviḥ || 68 ||

Roman reading

yad vā tad vā paradravyam apahṛtya balāt-naraḥ | avaśyaṃ yāti tiryaktvaṃ jagdhvā ca-eva-ahutaṃ haviḥ || 68 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.69◌ EeseDharma mein verified

striyo 'py etena kalpena hṛtvā doṣam avāpnuyuḥ |

eteṣām eva jantūnāṃ bhāryātvam upayānti tāḥ || 69 ||

Roman reading

striyo 'py etena kalpena hṛtvā doṣam avāpnuyuḥ | eteṣām eva jantūnāṃ bhāryātvam upayānti tāḥ || 69 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.70◌ EeseDharma mein verified

svebhyaḥ svebhyas tu karmabhyaś cyutā varṇā hy anāpadi |

pāpān saṃsṛtya saṃsārān preṣyatāṃ yānti śatruṣu || 70 ||

Roman reading

svebhyaḥ svebhyas tu karmabhyaś cyutā varṇā hy anāpadi | pāpān saṃsṛtya saṃsārān preṣyatāṃ yānti śatruṣu || 70 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.71◌ EeseDharma mein verified

vāntāśy ulkāmukhaḥ preto vipro dharmāt svakāc cyutaḥ |

amedhya.kuṇapāśī ca kṣatriyaḥ kaṭapūtanaḥ || 71 ||

Roman reading

vāntāśy ulkāmukhaḥ preto vipro dharmāt svakāc cyutaḥ | amedhya.kuṇapāśī ca kṣatriyaḥ kaṭapūtanaḥ || 71 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.72◌ EeseDharma mein verified

maitrākṣajyotikaḥ preto vaiśyo bhavati pūyabhuk |

cailāśakaś ca bhavati śūdro dharmāt svakāc cyutaḥ || 72 ||

Roman reading

maitrākṣajyotikaḥ preto vaiśyo bhavati pūyabhuk | cailāśakaś ca bhavati śūdro dharmāt svakāc cyutaḥ || 72 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.73◌ EeseDharma mein verified

yathā yathā niṣevante viṣayān viṣaya.ātmakāḥ |

tathā tathā kuśalatā teṣāṃ teṣu-upajāyate || 73 ||

Roman reading

yathā yathā niṣevante viṣayān viṣaya.ātmakāḥ | tathā tathā kuśalatā teṣāṃ teṣu-upajāyate || 73 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.74◌ EeseDharma mein verified

te 'bhyāsāt karmaṇāṃ teṣāṃ pāpānām alpa.buddhayaḥ |

samprāpnuvanti duḥkhāni tāsu tāsv iha yoniṣu || 74 ||

Roman reading

te 'bhyāsāt karmaṇāṃ teṣāṃ pāpānām alpa.buddhayaḥ | samprāpnuvanti duḥkhāni tāsu tāsv iha yoniṣu || 74 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.75◌ EeseDharma mein verified

tāmisrādiṣu ca-ugreṣu narakeṣu vivartanam |

asipatravanādīni bandhana.chedanāni ca || 75 ||

Roman reading

tāmisrādiṣu ca-ugreṣu narakeṣu vivartanam | asipatravanādīni bandhana.chedanāni ca || 75 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.76◌ EeseDharma mein verified

vividhāś ca-eva sampīḍāḥ kāka.ulūkaiś ca bhakṣaṇam |

karambhavālukātāpān kumbhīpākāṃś ca dāruṇān || 76 ||

Roman reading

vividhāś ca-eva sampīḍāḥ kāka.ulūkaiś ca bhakṣaṇam | karambhavālukātāpān kumbhīpākāṃś ca dāruṇān || 76 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.77◌ EeseDharma mein verified

sambhavāṃś ca viyonīṣu duḥkha.prāyāsu nityaśaḥ |

śīta.ātapa.abhighātāṃś ca vividhāni bhayāni ca || 77 ||

Roman reading

sambhavāṃś ca viyonīṣu duḥkha.prāyāsu nityaśaḥ | śīta.ātapa.abhighātāṃś ca vividhāni bhayāni ca || 77 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.78◌ EeseDharma mein verified

asakṛd garbhavāseṣu vāsaṃ janma ca dāruṇam |

bandhanāni ca kāṣṭhāni parapreṣyatvam eva ca || 78 ||

Roman reading

asakṛd garbhavāseṣu vāsaṃ janma ca dāruṇam | bandhanāni ca kāṣṭhāni parapreṣyatvam eva ca || 78 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.79◌ EeseDharma mein verified

bandhu.priya.viyogāṃś ca saṃvāsaṃ ca-eva durjanaiḥ |

dravyārjanaṃ ca nāśaṃ ca mitra.amitrasya ca-arjanam || 79 ||

Roman reading

bandhu.priya.viyogāṃś ca saṃvāsaṃ ca-eva durjanaiḥ | dravyārjanaṃ ca nāśaṃ ca mitra.amitrasya ca-arjanam || 79 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.80◌ EeseDharma mein verified

jarāṃ ca-eva-a.pratīkārāṃ vyādhibhiś ca-upapīḍanam |

kleśāṃś ca vividhāṃs tāṃs tān mṛtyum eva ca dur.jayam || 80 ||

Roman reading

jarāṃ ca-eva-a.pratīkārāṃ vyādhibhiś ca-upapīḍanam | kleśāṃś ca vividhāṃs tāṃs tān mṛtyum eva ca dur.jayam || 80 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.81◌ EeseDharma mein verified

yādṛśena tu bhāvena yad yat karma niṣevate |

tādṛśena śarīreṇa tat tat phalam upāśnute || 81 ||

Roman reading

yādṛśena tu bhāvena yad yat karma niṣevate | tādṛśena śarīreṇa tat tat phalam upāśnute || 81 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.82◌ EeseDharma mein verified

eṣa sarvaḥ samuddiṣṭaḥ karmaṇāṃ vaḥ phala.udayaḥ |

naiḥśreyasakaraṃ karma viprasya-idaṃ nibodhata || 82 ||

Roman reading

eṣa sarvaḥ samuddiṣṭaḥ karmaṇāṃ vaḥ phala.udayaḥ | naiḥśreyasakaraṃ karma viprasya-idaṃ nibodhata || 82 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.83◌ EeseDharma mein verified

vedābhyāsas tapo jñānam indriyāṇāṃ ca saṃyamaḥ |

ahiṃsā gurusevā ca niḥśreyasakaraṃ param || 83 ||

Roman reading

vedābhyāsas tapo jñānam indriyāṇāṃ ca saṃyamaḥ | ahiṃsā gurusevā ca niḥśreyasakaraṃ param || 83 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.84◌ EeseDharma mein verified

sarveṣām api ca-eteṣāṃ śubhānām iha karmaṇām |

kiṃ cit-śreyaskarataraṃ karma-uktaṃ puruṣaṃ prati || 84 ||

Roman reading

sarveṣām api ca-eteṣāṃ śubhānām iha karmaṇām | kiṃ cit-śreyaskarataraṃ karma-uktaṃ puruṣaṃ prati || 84 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.85◌ EeseDharma mein verified

sarveṣām api ca-eteṣām ātmajñānaṃ paraṃ smṛtam |

tadd hy agryaṃ sarvavidyānāṃ prāpyate hy amṛtaṃ tataḥ || 85 ||

Roman reading

sarveṣām api ca-eteṣām ātmajñānaṃ paraṃ smṛtam | tadd hy agryaṃ sarvavidyānāṃ prāpyate hy amṛtaṃ tataḥ || 85 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.86◌ EeseDharma mein verified

ṣaṇṇām eṣāṃ tu sarveṣāṃ karmaṇāṃ pretya ca-iha ca |

śreyaskarataraṃ jñeyaṃ sarvadā karma vaidikam || 86 ||

Roman reading

ṣaṇṇām eṣāṃ tu sarveṣāṃ karmaṇāṃ pretya ca-iha ca | śreyaskarataraṃ jñeyaṃ sarvadā karma vaidikam || 86 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.87◌ EeseDharma mein verified

vaidike karmayoge tu sarvāṇy etāny aśeṣataḥ |

antarbhavanti kramaśas tasmiṃs tasmin kriyāvidhau || 87 ||

Roman reading

vaidike karmayoge tu sarvāṇy etāny aśeṣataḥ | antarbhavanti kramaśas tasmiṃs tasmin kriyāvidhau || 87 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.88◌ EeseDharma mein verified

sukhābhyudayikaṃ ca-eva naiḥśreyasikam eva ca |

pravṛttaṃ ca nivṛttaṃ ca dvividhaṃ karma vaidikam || 88 ||

Roman reading

sukhābhyudayikaṃ ca-eva naiḥśreyasikam eva ca | pravṛttaṃ ca nivṛttaṃ ca dvividhaṃ karma vaidikam || 88 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.89◌ EeseDharma mein verified

iha ca-amutra vā kāmyaṃ pravṛttaṃ karma kīrtyate |

niṣ.kāmaṃ jñātapūrvaṃ tu nivṛttam upadiśyate || 89 ||

Roman reading

iha ca-amutra vā kāmyaṃ pravṛttaṃ karma kīrtyate | niṣ.kāmaṃ jñātapūrvaṃ tu nivṛttam upadiśyate || 89 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.90◌ EeseDharma mein verified

pravṛttaṃ karma saṃsevyaṃ devānām eti sāmyatām |

nivṛttaṃ sevamānas tu bhūtāny atyeti pañca vai || 90 ||

Roman reading

pravṛttaṃ karma saṃsevyaṃ devānām eti sāmyatām | nivṛttaṃ sevamānas tu bhūtāny atyeti pañca vai || 90 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.91◌ EeseDharma mein verified

sarvabhūteṣu ca-ātmānaṃ sarvabhūtāni ca-ātmani |

samaṃ paśyann ātmayājī svārājyam adhigacchati || 91 ||

Roman reading

sarvabhūteṣu ca-ātmānaṃ sarvabhūtāni ca-ātmani | samaṃ paśyann ātmayājī svārājyam adhigacchati || 91 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.92◌ EeseDharma mein verified

yathā.uktāny api karmāṇi parihāya dvijottamaḥ |

ātmajñāne śame ca syād vedābhyāse ca yatnavān || 92 ||

Roman reading

yathā.uktāny api karmāṇi parihāya dvijottamaḥ | ātmajñāne śame ca syād vedābhyāse ca yatnavān || 92 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.93◌ EeseDharma mein verified

etadd hi janmasāphalyaṃ brāhmaṇasya viśeṣataḥ |

prāpya-etat kṛta.kṛtyo hi dvijo bhavati na-anyathā || 93 ||

Roman reading

etadd hi janmasāphalyaṃ brāhmaṇasya viśeṣataḥ | prāpya-etat kṛta.kṛtyo hi dvijo bhavati na-anyathā || 93 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.94◌ EeseDharma mein verified

pitṛ.deva.manuṣyāṇāṃ vedaś cakṣuḥ sanātanam |

aśakyaṃ ca-aprameyaṃ ca vedaśāstram iti sthitiḥ || 94 ||

Roman reading

pitṛ.deva.manuṣyāṇāṃ vedaś cakṣuḥ sanātanam | aśakyaṃ ca-aprameyaṃ ca vedaśāstram iti sthitiḥ || 94 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.95◌ EeseDharma mein verified

yā vedabāhyāḥ smṛtayo yāś ca kāś ca kudṛṣṭayaḥ |

sarvās tā niṣ.phalāḥ pretya tamo.niṣṭhā hi tāḥ smṛtāḥ || 95 ||

Roman reading

yā vedabāhyāḥ smṛtayo yāś ca kāś ca kudṛṣṭayaḥ | sarvās tā niṣ.phalāḥ pretya tamo.niṣṭhā hi tāḥ smṛtāḥ || 95 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.96◌ EeseDharma mein verified

utpadyante cyavante ca yāny ato 'nyāni kāni cit |

tāny arvākkālikatayā niṣ.phalāny anṛtāni ca || 96 ||

Roman reading

utpadyante cyavante ca yāny ato 'nyāni kāni cit | tāny arvākkālikatayā niṣ.phalāny anṛtāni ca || 96 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.97◌ EeseDharma mein verified

cāturvarṇyaṃ trayo lokāś catvāraś ca-āśramāḥ pṛthak |

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvaṃ vedāt prasidhyati || 97 ||

Roman reading

cāturvarṇyaṃ trayo lokāś catvāraś ca-āśramāḥ pṛthak | bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvaṃ vedāt prasidhyati || 97 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.98◌ EeseDharma mein verified

śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca raso gandhaś ca pañcamaḥ |

vedād eva prasūyante prasūtir guṇa.karmataḥ || 98 ||

Roman reading

śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca raso gandhaś ca pañcamaḥ | vedād eva prasūyante prasūtir guṇa.karmataḥ || 98 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.99◌ EeseDharma mein verified

bibharti sarvabhūtāni vedaśāstraṃ sanātanam |

tasmād etat paraṃ manye yat-jantor asya sādhanam || 99 ||

Roman reading

bibharti sarvabhūtāni vedaśāstraṃ sanātanam | tasmād etat paraṃ manye yat-jantor asya sādhanam || 99 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.100◌ EeseDharma mein verified

senāpatyaṃ ca rājyaṃ ca daṇḍanetṛtvam eva ca |

sarvalokādhipatyaṃ ca vedaśāstravid arhati || 100 ||

Roman reading

senāpatyaṃ ca rājyaṃ ca daṇḍanetṛtvam eva ca | sarvalokādhipatyaṃ ca vedaśāstravid arhati || 100 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.101◌ EeseDharma mein verified

yathā jāta.balo vahnir dahaty ārdrān api drumān |

tathā dahati vedajñaḥ karmajaṃ doṣam ātmanaḥ || 101 ||

Roman reading

yathā jāta.balo vahnir dahaty ārdrān api drumān | tathā dahati vedajñaḥ karmajaṃ doṣam ātmanaḥ || 101 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.102◌ EeseDharma mein verified

vedaśāstrārthatattvajño yatra tatra-āśrame vasan |

iha-eva loke tiṣṭhan sa brahmabhūyāya kalpate || 102 ||

Roman reading

vedaśāstrārthatattvajño yatra tatra-āśrame vasan | iha-eva loke tiṣṭhan sa brahmabhūyāya kalpate || 102 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.103◌ EeseDharma mein verified

ajñebhyo granthinaḥ śreṣṭhā granthibhyo dhāriṇo varāḥ |

dhāribhyo jñāninaḥ śreṣṭhā jñānibhyo vyavasāyinaḥ || 103 ||

Roman reading

ajñebhyo granthinaḥ śreṣṭhā granthibhyo dhāriṇo varāḥ | dhāribhyo jñāninaḥ śreṣṭhā jñānibhyo vyavasāyinaḥ || 103 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.104◌ EeseDharma mein verified

tapo vidyā ca viprasya niḥśreyasakaraṃ param |

tapasā kilbiṣaṃ hanti vidyayā-amṛtam aśnute || 104 ||

Roman reading

tapo vidyā ca viprasya niḥśreyasakaraṃ param | tapasā kilbiṣaṃ hanti vidyayā-amṛtam aśnute || 104 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.105◌ EeseDharma mein verified

pratyakṣaṃ ca-anumānaṃ ca śāstraṃ ca vividhā.āgamam |

trayaṃ suviditaṃ kāryaṃ dharmaśuddhim abhīpsatā || 105 ||

Roman reading

pratyakṣaṃ ca-anumānaṃ ca śāstraṃ ca vividhā.āgamam | trayaṃ suviditaṃ kāryaṃ dharmaśuddhim abhīpsatā || 105 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.106◌ EeseDharma mein verified

ārṣaṃ dharma.upadeśaṃ ca vedaśāstra.avirodhinā |

yas tarkeṇa-anusandhatte sa dharmaṃ veda na-itaraḥ || 106 ||

Roman reading

ārṣaṃ dharma.upadeśaṃ ca vedaśāstra.avirodhinā | yas tarkeṇa-anusandhatte sa dharmaṃ veda na-itaraḥ || 106 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.107◌ EeseDharma mein verified

naiḥśreyasam idaṃ karma yathā.uditam aśeṣataḥ |

mānavasya-asya śāstrasya rahasyam upadiśyate || 107 ||

Roman reading

naiḥśreyasam idaṃ karma yathā.uditam aśeṣataḥ | mānavasya-asya śāstrasya rahasyam upadiśyate || 107 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.108◌ EeseDharma mein verified

an.āmnāteṣu dharmeṣu kathaṃ syād iti ced bhavet |

yaṃ śiṣṭā brāhmaṇā brūyuḥ sa dharmaḥ syād aśaṅkitaḥ || 108 ||

Roman reading

an.āmnāteṣu dharmeṣu kathaṃ syād iti ced bhavet | yaṃ śiṣṭā brāhmaṇā brūyuḥ sa dharmaḥ syād aśaṅkitaḥ || 108 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.109◌ EeseDharma mein verified

dharmeṇa-adhigato yais tu vedaḥ sa.paribṛṃhaṇaḥ |

te śiṣṭā brāhmaṇā jñeyāḥ śruti.pratyakṣahetavaḥ || 109 ||

Roman reading

dharmeṇa-adhigato yais tu vedaḥ sa.paribṛṃhaṇaḥ | te śiṣṭā brāhmaṇā jñeyāḥ śruti.pratyakṣahetavaḥ || 109 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.110◌ EeseDharma mein verified

daśa.avarā vā pariṣadyaṃ dharmaṃ parikalpayet |

try.avarā vā-api vṛttasthā taṃ dharmaṃ na vicālayet || 110 ||

Roman reading

daśa.avarā vā pariṣadyaṃ dharmaṃ parikalpayet | try.avarā vā-api vṛttasthā taṃ dharmaṃ na vicālayet || 110 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.111◌ EeseDharma mein verified

traividyo hetukas tarkī nairukto dharmapāṭhakaḥ |

trayaś ca-āśramiṇaḥ pūrve pariṣat syād daśa.avarā || 111 ||

Roman reading

traividyo hetukas tarkī nairukto dharmapāṭhakaḥ | trayaś ca-āśramiṇaḥ pūrve pariṣat syād daśa.avarā || 111 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.112◌ EeseDharma mein verified

ṛgvedavid yajurvid-ca sāmavedavid eva ca |

try.avarā pariṣad-jñeyā dharmasaṃśayanirṇaye || 112 ||

Roman reading

ṛgvedavid yajurvid-ca sāmavedavid eva ca | try.avarā pariṣad-jñeyā dharmasaṃśayanirṇaye || 112 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.113◌ EeseDharma mein verified

eko 'pi vedavid dharmaṃ yaṃ vyavasyed dvijottamaḥ |

sa vijñeyaḥ paro dharmo na-ajñānām udito 'yutaiḥ || 113 ||

Roman reading

eko 'pi vedavid dharmaṃ yaṃ vyavasyed dvijottamaḥ | sa vijñeyaḥ paro dharmo na-ajñānām udito 'yutaiḥ || 113 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.114◌ EeseDharma mein verified

a.vratānām a.mantrāṇāṃ jātimātra.upajīvinām |

sahasraśaḥ sametānāṃ pariṣattvaṃ na vidyate || 114 ||

Roman reading

a.vratānām a.mantrāṇāṃ jātimātra.upajīvinām | sahasraśaḥ sametānāṃ pariṣattvaṃ na vidyate || 114 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.115◌ EeseDharma mein verified

yaṃ vadanti tamobhūtā mūrkhā dharmam atadvidaḥ |

tatpāpaṃ śatadhā bhūtvā tadvaktṝn anugacchati || 115 ||

Roman reading

yaṃ vadanti tamobhūtā mūrkhā dharmam atadvidaḥ | tatpāpaṃ śatadhā bhūtvā tadvaktṝn anugacchati || 115 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.116◌ EeseDharma mein verified

etad vo 'bhihitaṃ sarvaṃ niḥśreyasakaraṃ param |

asmād apracyuto vipraḥ prāpnoti paramāṃ gatim || 116 ||

Roman reading

etad vo 'bhihitaṃ sarvaṃ niḥśreyasakaraṃ param | asmād apracyuto vipraḥ prāpnoti paramāṃ gatim || 116 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.117◌ EeseDharma mein verified

evaṃ sa bhagavān devo lokānāṃ hitakāmyayā |

dharmasya paramaṃ guhyaṃ mama-idaṃ sarvam uktavān || 117 ||

Roman reading

evaṃ sa bhagavān devo lokānāṃ hitakāmyayā | dharmasya paramaṃ guhyaṃ mama-idaṃ sarvam uktavān || 117 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.118◌ EeseDharma mein verified

sarvam ātmani sampaśyet sat-ca-asat-ca samāhitaḥ |

sarvaṃ hy ātmani sampaśyan na-adharme kurute manaḥ || 118 ||

Roman reading

sarvam ātmani sampaśyet sat-ca-asat-ca samāhitaḥ | sarvaṃ hy ātmani sampaśyan na-adharme kurute manaḥ || 118 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.119◌ EeseDharma mein verified

ātmā-eva devatāḥ sarvāḥ sarvam ātmany avasthitam |

ātmā hi janayaty eṣāṃ karmayogaṃ śarīriṇām || 119 ||

Roman reading

ātmā-eva devatāḥ sarvāḥ sarvam ātmany avasthitam | ātmā hi janayaty eṣāṃ karmayogaṃ śarīriṇām || 119 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.120◌ EeseDharma mein verified

khaṃ sanniveśayet kheṣu ceṣṭana.sparśane 'nilam |

pakti.dṛṣṭyoḥ paraṃ tejaḥ snehe 'po gāṃ ca mūrtiṣu || 120 ||

Roman reading

khaṃ sanniveśayet kheṣu ceṣṭana.sparśane 'nilam | pakti.dṛṣṭyoḥ paraṃ tejaḥ snehe 'po gāṃ ca mūrtiṣu || 120 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.121◌ EeseDharma mein verified

manasi-induṃ diśaḥ śrotre krānte viṣṇuṃ bale haram |

vācy agniṃ mitram utsarge prajane ca prajāpatim || 121 ||

Roman reading

manasi-induṃ diśaḥ śrotre krānte viṣṇuṃ bale haram | vācy agniṃ mitram utsarge prajane ca prajāpatim || 121 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.122◌ EeseDharma mein verified

praśāsitāraṃ sarveṣām aṇīyāṃsam aṇor api |

rukma.ābhaṃ svapnadhīgamyaṃ vidyāt taṃ puruṣaṃ param || 122 ||

Roman reading

praśāsitāraṃ sarveṣām aṇīyāṃsam aṇor api | rukma.ābhaṃ svapnadhīgamyaṃ vidyāt taṃ puruṣaṃ param || 122 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.123◌ EeseDharma mein verified

etam eke vadanty agniṃ manum anye prajāpatim |

indram eke pare prāṇam apare brahma śāśvatam || 123 ||

Roman reading

etam eke vadanty agniṃ manum anye prajāpatim | indram eke pare prāṇam apare brahma śāśvatam || 123 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.124◌ EeseDharma mein verified

eṣa sarvāṇi bhūtāni pañcabhir vyāpya mūrtibhiḥ |

janma.vṛddhi.kṣayair nityaṃ saṃsārayati cakravat || 124 ||

Roman reading

eṣa sarvāṇi bhūtāni pañcabhir vyāpya mūrtibhiḥ | janma.vṛddhi.kṣayair nityaṃ saṃsārayati cakravat || 124 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.125◌ EeseDharma mein verified

evaṃ yaḥ sarvabhūteṣu paśyaty ātmānam ātmanā |

sa sarvasamatām etya brahma-abhyeti paraṃ padam || 125 ||

Roman reading

evaṃ yaḥ sarvabhūteṣu paśyaty ātmānam ātmanā | sa sarvasamatām etya brahma-abhyeti paraṃ padam || 125 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Manusmṛti 12.126◌ EeseDharma mein verified

ity etan mānavaṃ śāstraṃ bhṛguproktaṃ paṭhan dvijaḥ |

bhavaty ācāravān nityaṃ yathā.iṣṭāṃ prāpnuyād gatim || 126 ||

Roman reading

ity etan mānavaṃ śāstraṃ bhṛguproktaṃ paṭhan dvijaḥ | bhavaty ācāravān nityaṃ yathā.iṣṭāṃ prāpnuyād gatim || 126 ||

Project-owned meaning abhi available nahi hai.