EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 124

Book 9 · Adhyay 3

Book 9 · Chapter 3

41 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ09.3.01◌ EeseDharma mein verified

alpaḥ paścāt.kopo mahān purastāl.lābha iti alpaḥ paścāt.kopo garīyān | 1 |

Roman reading

alpaḥ paścāt.kopo mahān purastāl.lābha iti alpaḥ paścāt.kopo garīyān | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.02◌ EeseDharma mein verified

alpaṃ paścāt.kopaṃ prayātassya dūṣya.amitra.āṭavikā hi sarvataḥ samedhayanti, prakṛti.kopo vā | 2 |

Roman reading

alpaṃ paścāt.kopaṃ prayātassya dūṣya.amitra.āṭavikā hi sarvataḥ samedhayanti, prakṛti.kopo vā | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.03◌ EeseDharma mein verified

labdham api ca mahāntaṃ purastāl.lāham evaṃ.bhūte bhṛtya.mitra.kṣaya.vyayā grasante | 3 |

Roman reading

labdham api ca mahāntaṃ purastāl.lāham evaṃ.bhūte bhṛtya.mitra.kṣaya.vyayā grasante | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.04◌ EeseDharma mein verified

tasmāt sahasra.ekīyaḥ purastāl.lābhasya-ayogaḥ śata.ekīyo vā paścāt.kopa iti na yāyāt | 4 |

Roman reading

tasmāt sahasra.ekīyaḥ purastāl.lābhasya-ayogaḥ śata.ekīyo vā paścāt.kopa iti na yāyāt | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.05◌ EeseDharma mein verified

sūcī.mukhā hy anarthā iti loka.pravādaḥ | 5 |

Roman reading

sūcī.mukhā hy anarthā iti loka.pravādaḥ | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.06◌ EeseDharma mein verified

paścāt.kope sāma.dāna.bheda.daṇḍān prayuñjīta | 6 |

Roman reading

paścāt.kope sāma.dāna.bheda.daṇḍān prayuñjīta | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.07◌ EeseDharma mein verified

purastāl.lābhe senā.patiṃ kumāraṃ vā daṇḍa.cāriṇaṃ kurvīta | 7 |

Roman reading

purastāl.lābhe senā.patiṃ kumāraṃ vā daṇḍa.cāriṇaṃ kurvīta | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.08◌ EeseDharma mein verified

balavān vā rājā paścāt.kopa.avagraha.samarthaḥ purastāl.lābham ādātuṃ yāyāt | 8 |

Roman reading

balavān vā rājā paścāt.kopa.avagraha.samarthaḥ purastāl.lābham ādātuṃ yāyāt | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.09◌ EeseDharma mein verified

abhyantara.kopa.śaṅkāyāṃ śaṅkitān ādāya yāyāt, bāhya.kopa.śaṅkāyāṃ vā putra.dāram eṣām | 9 |

Roman reading

abhyantara.kopa.śaṅkāyāṃ śaṅkitān ādāya yāyāt, bāhya.kopa.śaṅkāyāṃ vā putra.dāram eṣām | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.10◌ EeseDharma mein verified

abhyantara.avagrahaṃ kṛtvā śūnya.pālam aneka.bala.vargam aneka.mukhyaṃ ca sthāpayitvā yāyāt, na vā yāyāt | 10 |

Roman reading

abhyantara.avagrahaṃ kṛtvā śūnya.pālam aneka.bala.vargam aneka.mukhyaṃ ca sthāpayitvā yāyāt, na vā yāyāt | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.11◌ EeseDharma mein verified

abhyantara.kopo bāhya.kopāt pāpīyān ity uktaṃ purastāt | 11 |

Roman reading

abhyantara.kopo bāhya.kopāt pāpīyān ity uktaṃ purastāt | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.12◌ EeseDharma mein verified

mantra.purohita.senā.pati.yuva.rājānām anyatama.kopo 'bhyantara.kopaḥ | 12 |

Roman reading

mantra.purohita.senā.pati.yuva.rājānām anyatama.kopo 'bhyantara.kopaḥ | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.13◌ EeseDharma mein verified

tam ātma.doṣa.tyāgena para.śakty.aparādha.vaśena vā sādhayet | 13 |

Roman reading

tam ātma.doṣa.tyāgena para.śakty.aparādha.vaśena vā sādhayet | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.14◌ EeseDharma mein verified

mahā.aparādhe 'pi purohite samrodhanam avasrāvaṇaṃ vā siddhiḥ, yuva.rāje samrodhanaṃ nigraho vā guṇavaty anyasmin sati putre | 14 |

Roman reading

mahā.aparādhe 'pi purohite samrodhanam avasrāvaṇaṃ vā siddhiḥ, yuva.rāje samrodhanaṃ nigraho vā guṇavaty anyasmin sati putre | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.15◌ EeseDharma mein verified

putraṃ bhrātaram anyaṃ vā kulyaṃ rāja.grāhiṇam utsāhena sādhayet, utsāha.abbhāve gṛhīta.anuvartana.sandhi.karmabhyām ari.sandhāna.bhayāt | 15 |

Roman reading

putraṃ bhrātaram anyaṃ vā kulyaṃ rāja.grāhiṇam utsāhena sādhayet, utsāha.abbhāve gṛhīta.anuvartana.sandhi.karmabhyām ari.sandhāna.bhayāt | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.16◌ EeseDharma mein verified

anyebhyas tad.vidhebhyo vā bhūmi.dānair viśvāsayed enam | 16 |

Roman reading

anyebhyas tad.vidhebhyo vā bhūmi.dānair viśvāsayed enam | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.17◌ EeseDharma mein verified

tad.viśiṣṭaṃ svayaṃ.grāhaṃ daṇḍaṃ vā preṣayet, sāmanta.āṭavikān vā, tair vigṛhītam atisandadhyāt | 17 |

Roman reading

tad.viśiṣṭaṃ svayaṃ.grāhaṃ daṇḍaṃ vā preṣayet, sāmanta.āṭavikān vā, tair vigṛhītam atisandadhyāt | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.18◌ EeseDharma mein verified

aparuddha.ādānaṃ pāragrāmikaṃ vā yogam ātiṣṭhet | 18 |

Roman reading

aparuddha.ādānaṃ pāragrāmikaṃ vā yogam ātiṣṭhet | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.19◌ EeseDharma mein verified

etena mantra.senā.patī vyākhyātau | 19 |

Roman reading

etena mantra.senā.patī vyākhyātau | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.20◌ EeseDharma mein verified

mantry.ādi.varjānām antar.amātyānām anyatama.kopo 'ntar.amātya.kopaḥ | 20 |

Roman reading

mantry.ādi.varjānām antar.amātyānām anyatama.kopo 'ntar.amātya.kopaḥ | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.21◌ EeseDharma mein verified

tatra-api yathā.arham upāyān prayuñjīta | 21 |

Roman reading

tatra-api yathā.arham upāyān prayuñjīta | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.22◌ EeseDharma mein verified

rāṣṭra.mukhya.anta.pāla.āṭavika.daṇḍa.upanatānām anyatama.kopo bāhya.kopaḥ | 22 |

Roman reading

rāṣṭra.mukhya.anta.pāla.āṭavika.daṇḍa.upanatānām anyatama.kopo bāhya.kopaḥ | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.23◌ EeseDharma mein verified

tam anyonyena-avagrāhayet | 23 |

Roman reading

tam anyonyena-avagrāhayet | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.24◌ EeseDharma mein verified

atidurga.pratiṣṭabdhaṃ vā sāmanta.āṭavika.tat.kulīna.aparuddhānām anyatamena-avagrāhayet | 24 |

Roman reading

atidurga.pratiṣṭabdhaṃ vā sāmanta.āṭavika.tat.kulīna.aparuddhānām anyatamena-avagrāhayet | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.25◌ EeseDharma mein verified

mitreṇa-upagrāhayed vā yathā na-amitraṃ gacchet | 25 |

Roman reading

mitreṇa-upagrāhayed vā yathā na-amitraṃ gacchet | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.26◌ EeseDharma mein verified

amitrād vā sattrī bhedayed enaṃ - "ayaṃ tvā yoga.puruṣaṃ manyamāno bhartary eva vikramayiṣyati, avāpta.artho daṇḍa.cāriṇam amitra.āṭavikeṣu kṛcchre vā prayāse yokṣyati, viputra.dāram ante vā vāsayiṣyati | 26 |

Roman reading

amitrād vā sattrī bhedayed enaṃ - "ayaṃ tvā yoga.puruṣaṃ manyamāno bhartary eva vikramayiṣyati, avāpta.artho daṇḍa.cāriṇam amitra.āṭavikeṣu kṛcchre vā prayāse yokṣyati, viputra.dāram ante vā vāsayiṣyati | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.27◌ EeseDharma mein verified

pratihata.vikramaṃ tvāṃ bhartary paṇyaṃ kariṣyati, tvayā vā sandhiṃ kṛtvā bhartāram eva prasādayiṣyati | 27 |

Roman reading

pratihata.vikramaṃ tvāṃ bhartary paṇyaṃ kariṣyati, tvayā vā sandhiṃ kṛtvā bhartāram eva prasādayiṣyati | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.28◌ EeseDharma mein verified

mitram upakṛṣṭaṃ vā-asya gaccha" iti | 28 |

Roman reading

mitram upakṛṣṭaṃ vā-asya gaccha" iti | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.29◌ EeseDharma mein verified

pratipannam iṣṭa.abhiprāyaiḥ pūjayet | 29 |

Roman reading

pratipannam iṣṭa.abhiprāyaiḥ pūjayet | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.30◌ EeseDharma mein verified

apratipannasya saṃśrayaṃ bhedayed "asau te yoga.puruṣaḥ praṇihitaḥ" iti | 30 |

Roman reading

apratipannasya saṃśrayaṃ bhedayed "asau te yoga.puruṣaḥ praṇihitaḥ" iti | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.31◌ EeseDharma mein verified

sattrī ca-enam abhityakta.śāsanair ghātayet, gūḍha.puruṣair vā | 31 |

Roman reading

sattrī ca-enam abhityakta.śāsanair ghātayet, gūḍha.puruṣair vā | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.32◌ EeseDharma mein verified

saha.prasthāyino vā-asya pravīra.puruṣān yathā.abhiprāya.karaṇena-āvāhayet | 32 |

Roman reading

saha.prasthāyino vā-asya pravīra.puruṣān yathā.abhiprāya.karaṇena-āvāhayet | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.33◌ EeseDharma mein verified

tena praṇihitān sattrī brūyāt | 33 |

Roman reading

tena praṇihitān sattrī brūyāt | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.34◌ EeseDharma mein verified

iti siddhiḥ | 34 |

Roman reading

iti siddhiḥ | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.35◌ EeseDharma mein verified

parasya ca-enān kopān utthāpayet, ātmanaś ca śamayet | 35 |

Roman reading

parasya ca-enān kopān utthāpayet, ātmanaś ca śamayet | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.36◌ EeseDharma mein verified

yaḥ kopaṃ kartuṃ śamayituṃ vā śaktas tatra-upajāpaḥ kāryaḥ | 36 |

Roman reading

yaḥ kopaṃ kartuṃ śamayituṃ vā śaktas tatra-upajāpaḥ kāryaḥ | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.37◌ EeseDharma mein verified

yaḥ satya.sandhaḥ śaktaḥ karmaṇi phala.avāptau ca-anugrahītuṃ vinipāte ca trātuṃ tatra pratijāpaḥ kāryaḥ, tarkayitavyaś ca kalyāṇa.buddhir uta-aho śaṭha iti | 37 |

Roman reading

yaḥ satya.sandhaḥ śaktaḥ karmaṇi phala.avāptau ca-anugrahītuṃ vinipāte ca trātuṃ tatra pratijāpaḥ kāryaḥ, tarkayitavyaś ca kalyāṇa.buddhir uta-aho śaṭha iti | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.38◌ EeseDharma mein verified

śaṭho hi bāhyo 'bhyantaram evam upajapati - "bhartāraṃ cedd hatvā māṃ pratipādayiṣyati śatru.vadho bhūmi.lābhaś ca me dvividho lābho bhaviṣyati, atha vā śatrur enam āhaniṣyati-iti hata.bandhu.pakṣas tulya.doṣa.daṇḍena-udvignaś ca me bhūyān akṛtya.pakṣo bhaviṣyati, tad.vidhe vā-anyasminn api śaṅkito bhaviṣyati, anyam anyaṃ ca-asya mukhyam abhityakta.śāsanena ghātayiṣyāmi" iti | 38 |

Roman reading

śaṭho hi bāhyo 'bhyantaram evam upajapati - "bhartāraṃ cedd hatvā māṃ pratipādayiṣyati śatru.vadho bhūmi.lābhaś ca me dvividho lābho bhaviṣyati, atha vā śatrur enam āhaniṣyati-iti hata.bandhu.pakṣas tulya.doṣa.daṇḍena-udvignaś ca me bhūyān akṛtya.pakṣo bhaviṣyati, tad.vidhe vā-anyasminn api śaṅkito bhaviṣyati, anyam anyaṃ ca-asya mukhyam abhityakta.śāsanena ghātayiṣyāmi" iti | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.39◌ EeseDharma mein verified

abhyantaro vā śaṭho bāhyam evam upajapati - "kośam asya hariṣyāmi, daṇḍaṃ vā-asya haniṣyāmi, duṣṭaṃ vā bhartāram anena ghātayiṣyāmi, pratipannaṃ bāhyam amitra.āṭavikeṣu vikramayiṣyāmi "cakram asya sajyatām, vairam asya prasajyatām, tataḥ sva.adhīno me bhaviṣyati, tato bhartāram eva prasādayiṣyāmi, svayaṃ vā rājyaṃ grahīṣyāmiṇ" baddhvā vā bāhya.bhūmiṃ bhartṛ.bhūmiṃ ca-ubhayam avāpsyāmi, viruddhaṃ vā-āvāhayitvā bāhyaṃ viśvastaṃ ghātayiṣyāmi, śūnyaṃ vā-asya mūlaṃ hariṣyāmi" iti | 39 |

Roman reading

abhyantaro vā śaṭho bāhyam evam upajapati - "kośam asya hariṣyāmi, daṇḍaṃ vā-asya haniṣyāmi, duṣṭaṃ vā bhartāram anena ghātayiṣyāmi, pratipannaṃ bāhyam amitra.āṭavikeṣu vikramayiṣyāmi "cakram asya sajyatām, vairam asya prasajyatām, tataḥ sva.adhīno me bhaviṣyati, tato bhartāram eva prasādayiṣyāmi, svayaṃ vā rājyaṃ grahīṣyāmiṇ" baddhvā vā bāhya.bhūmiṃ bhartṛ.bhūmiṃ ca-ubhayam avāpsyāmi, viruddhaṃ vā-āvāhayitvā bāhyaṃ viśvastaṃ ghātayiṣyāmi, śūnyaṃ vā-asya mūlaṃ hariṣyāmi" iti | 39 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.40◌ EeseDharma mein verified

kalyāṇa.buddhis tu saha.jīvy artham upajapati | 40 |

Roman reading

kalyāṇa.buddhis tu saha.jīvy artham upajapati | 40 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ09.3.41◌ EeseDharma mein verified

kalyāṇa.buddhinā sandadhīta, śaṭhaṃ "tathā" iti pratigṛhya-atisandadhyāt | iti | 41 |

Roman reading

kalyāṇa.buddhinā sandadhīta, śaṭhaṃ "tathā" iti pratigṛhya-atisandadhyāt | iti | 41 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.