EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 117

Book 8 · Adhyay 1

Book 8 · Chapter 1

60 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ08.1.01◌ EeseDharma mein verified

vyasana.yaugapadye saukaryato yātavyaṃ rakṣitavyaṃ vā-iti vyasana.cintā | 1 |

Roman reading

vyasana.yaugapadye saukaryato yātavyaṃ rakṣitavyaṃ vā-iti vyasana.cintā | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.02◌ EeseDharma mein verified

daivaṃ mānuṣaṃ vā prakṛti.vyasanam anaya.apanayābhyāṃ sambhavati | 2 |

Roman reading

daivaṃ mānuṣaṃ vā prakṛti.vyasanam anaya.apanayābhyāṃ sambhavati | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.03◌ EeseDharma mein verified

guṇa.prātilomyam abhāvaḥ pradoṣaḥ prasaṅgaḥ pīḍā vā vyasanam | 3 |

Roman reading

guṇa.prātilomyam abhāvaḥ pradoṣaḥ prasaṅgaḥ pīḍā vā vyasanam | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.04◌ EeseDharma mein verified

vyasyaty enaṃ śreyasa iti vyasanam | 4 |

Roman reading

vyasyaty enaṃ śreyasa iti vyasanam | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.05◌ EeseDharma mein verified

"svāmy.amātya.jana.pada.durga.kośa.daṇḍa.mitra.vyasanānāṃ pūrvaṃ pūrvaṃ garīyaḥ" ity ācāryāḥ | 5 |

Roman reading

"svāmy.amātya.jana.pada.durga.kośa.daṇḍa.mitra.vyasanānāṃ pūrvaṃ pūrvaṃ garīyaḥ" ity ācāryāḥ | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.06◌ EeseDharma mein verified

na-iti bharadvājaḥ | 6 |

Roman reading

na-iti bharadvājaḥ | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.07◌ EeseDharma mein verified

"svāmy.amātya.vyasanayor amātya.vyasanaṃ garīyaḥ | 7 |

Roman reading

"svāmy.amātya.vyasanayor amātya.vyasanaṃ garīyaḥ | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.08◌ EeseDharma mein verified

mantro mantra.phala.avāptiḥ karma.anuṣṭhānam āya.vyaya.karma daṇḍa.praṇayanam amitra.aṭavī.pratiṣedho rājya.rakṣaṇaṃ vyasana.pratīkāraḥ kumāra.rakṣaṇam abhiṣekaś ca kumārāṇām āyattam amātyeṣu | 8 |

Roman reading

mantro mantra.phala.avāptiḥ karma.anuṣṭhānam āya.vyaya.karma daṇḍa.praṇayanam amitra.aṭavī.pratiṣedho rājya.rakṣaṇaṃ vyasana.pratīkāraḥ kumāra.rakṣaṇam abhiṣekaś ca kumārāṇām āyattam amātyeṣu | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.09◌ EeseDharma mein verified

teṣām abhāve tad.abhāvaḥ, chinna.pakṣasya-iva rājñaś ceṣṭā.nāśaś ca | 9 |

Roman reading

teṣām abhāve tad.abhāvaḥ, chinna.pakṣasya-iva rājñaś ceṣṭā.nāśaś ca | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.10◌ EeseDharma mein verified

vyasaneṣu ca-āsannaḥ para.upajāpaḥ | 10 |

Roman reading

vyasaneṣu ca-āsannaḥ para.upajāpaḥ | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.11◌ EeseDharma mein verified

vaiguṇye ca prāṇa.ābādhaḥ prāṇa.antika.caratvād rājñaḥ" iti | 11 |

Roman reading

vaiguṇye ca prāṇa.ābādhaḥ prāṇa.antika.caratvād rājñaḥ" iti | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.12◌ EeseDharma mein verified

na-iti kauṭilyaḥ | 12 |

Roman reading

na-iti kauṭilyaḥ | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.13◌ EeseDharma mein verified

mantri.purohita.ādi.bhṛtya.vargam adhyakṣa.pracāraṃ puruṣa.dravya.prakṛti.vyasana.pratīkāram edhanaṃ ca rājā-eva karoti | 13 |

Roman reading

mantri.purohita.ādi.bhṛtya.vargam adhyakṣa.pracāraṃ puruṣa.dravya.prakṛti.vyasana.pratīkāram edhanaṃ ca rājā-eva karoti | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.14◌ EeseDharma mein verified

vyasaniṣu vā-amātyeṣv anyān avyasaninaḥ karoti | 14 |

Roman reading

vyasaniṣu vā-amātyeṣv anyān avyasaninaḥ karoti | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.15◌ EeseDharma mein verified

pūjya.pūjane dūṣya.avagrahe ca nitya.yuktas tiṣṭhati | 15 |

Roman reading

pūjya.pūjane dūṣya.avagrahe ca nitya.yuktas tiṣṭhati | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.16◌ EeseDharma mein verified

svāmī ca sampannaḥ sva.sampadbhiḥ prakṛtīḥ sampādayati | 16 |

Roman reading

svāmī ca sampannaḥ sva.sampadbhiḥ prakṛtīḥ sampādayati | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.17◌ EeseDharma mein verified

sa yat.śīlas tat.śīlāḥ prakṛtayo bhavanti, utthāne pramāde ca tad.āyattatvāt | 17 |

Roman reading

sa yat.śīlas tat.śīlāḥ prakṛtayo bhavanti, utthāne pramāde ca tad.āyattatvāt | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.18◌ EeseDharma mein verified

tat.kūṭa.sthānīyo hi svāmī-iti | 18 |

Roman reading

tat.kūṭa.sthānīyo hi svāmī-iti | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.19◌ EeseDharma mein verified

"amātya.jana.pada.vyasanayor jana.pada.vyasanaṃ garīyaḥ" iti viśāla.akṣaḥ | 19 |

Roman reading

"amātya.jana.pada.vyasanayor jana.pada.vyasanaṃ garīyaḥ" iti viśāla.akṣaḥ | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.20◌ EeseDharma mein verified

"kośo daṇḍaḥ kupyaṃ viṣṭir vāhanaṃ nicayāś ca jana.padād uttiṣṭhante | 20 |

Roman reading

"kośo daṇḍaḥ kupyaṃ viṣṭir vāhanaṃ nicayāś ca jana.padād uttiṣṭhante | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.21◌ EeseDharma mein verified

teṣām abhāvo jana.pada.abhāve, svāmy.amātyayoś ca-anantaraḥ" iti | 21 |

Roman reading

teṣām abhāvo jana.pada.abhāve, svāmy.amātyayoś ca-anantaraḥ" iti | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.22◌ EeseDharma mein verified

na-iti kauṭilyaḥ | 22 |

Roman reading

na-iti kauṭilyaḥ | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.23◌ EeseDharma mein verified

amātya.mūlāḥ sarva.ārambhāḥ - jana.padasya karma.siddhayaḥ svataḥ parataś ca yoga.kṣema.sādhanaṃ vyasana.pratīkāraḥ śūnya.niveśa.upacayau daṇḍa.kara.anugrahaś ca-iti | 23 |

Roman reading

amātya.mūlāḥ sarva.ārambhāḥ - jana.padasya karma.siddhayaḥ svataḥ parataś ca yoga.kṣema.sādhanaṃ vyasana.pratīkāraḥ śūnya.niveśa.upacayau daṇḍa.kara.anugrahaś ca-iti | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.24◌ EeseDharma mein verified

"jana.pada.durga.vyasanayor durga.vyasanam" iti pārāśarāḥ | 24 |

Roman reading

"jana.pada.durga.vyasanayor durga.vyasanam" iti pārāśarāḥ | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.25◌ EeseDharma mein verified

"durge hi kośa.- daṇḍa.utpattir āpadi sthānaṃ ca jana.padasya | 25 |

Roman reading

"durge hi kośa.- daṇḍa.utpattir āpadi sthānaṃ ca jana.padasya | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.26◌ EeseDharma mein verified

śaktimattarāś ca paurā jānapadebhyo nityāś ca-āpadi sahāyā rājñaḥ | 26 |

Roman reading

śaktimattarāś ca paurā jānapadebhyo nityāś ca-āpadi sahāyā rājñaḥ | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.27◌ EeseDharma mein verified

jānapadās tv amitra.sādhāraṇāḥ" iti | 27 |

Roman reading

jānapadās tv amitra.sādhāraṇāḥ" iti | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.28◌ EeseDharma mein verified

na-iti kauṭilyaḥ | 28 |

Roman reading

na-iti kauṭilyaḥ | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.29◌ EeseDharma mein verified

jana.pada.mūlā durga.kośa.daṇḍa.setu.vārttā.ārambhāḥ | 29 |

Roman reading

jana.pada.mūlā durga.kośa.daṇḍa.setu.vārttā.ārambhāḥ | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.30◌ EeseDharma mein verified

śauryaṃ sthairyaṃ dākṣyaṃ bāhulyaṃ ca jānapadeṣu | 30 |

Roman reading

śauryaṃ sthairyaṃ dākṣyaṃ bāhulyaṃ ca jānapadeṣu | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.31◌ EeseDharma mein verified

parvata.antar.dvīpāś ca durgā na-adhyuṣyante jana.pada.abhāvāt | 31 |

Roman reading

parvata.antar.dvīpāś ca durgā na-adhyuṣyante jana.pada.abhāvāt | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.32◌ EeseDharma mein verified

karṣaka.prāye tu durga.vyasanam, āyudhīya.prāye tu jana.pade jana.pada.vyasanam iti | 32 |

Roman reading

karṣaka.prāye tu durga.vyasanam, āyudhīya.prāye tu jana.pade jana.pada.vyasanam iti | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.33◌ EeseDharma mein verified

"durga.kośa.vyasanayoḥ kośa.vyasanam" iti piśunaḥ | 33 |

Roman reading

"durga.kośa.vyasanayoḥ kośa.vyasanam" iti piśunaḥ | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.34◌ EeseDharma mein verified

"kośa.mūlo hi durga.saṃskāro durga.rakṣaṇaṃ jana.pada.mitra.amitra.nigraho deśa.antaritānām utsāhanaṃ daṇḍa.bala.vyavahāraś ca | 34 |

Roman reading

"kośa.mūlo hi durga.saṃskāro durga.rakṣaṇaṃ jana.pada.mitra.amitra.nigraho deśa.antaritānām utsāhanaṃ daṇḍa.bala.vyavahāraś ca | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.35◌ EeseDharma mein verified

durgaḥ kośād upajāpyaḥ pareṣām | 35 |

Roman reading

durgaḥ kośād upajāpyaḥ pareṣām | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.36◌ EeseDharma mein verified

kośam ādāya ca vyasane śakyam apayātum, na durgam" iti | 36 |

Roman reading

kośam ādāya ca vyasane śakyam apayātum, na durgam" iti | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.37◌ EeseDharma mein verified

na-iti kauṭilyaḥ | 37 |

Roman reading

na-iti kauṭilyaḥ | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.38◌ EeseDharma mein verified

durga.arpaṇaḥ kośo daṇḍas tūṣṇīṃ.yuddhaṃ sva.pakṣa.nigraho daṇḍa.bala.vyavahāra āsāra.pratigrahaḥ para.cakra.aṭavī.pratiṣedhaś ca | 38 |

Roman reading

durga.arpaṇaḥ kośo daṇḍas tūṣṇīṃ.yuddhaṃ sva.pakṣa.nigraho daṇḍa.bala.vyavahāra āsāra.pratigrahaḥ para.cakra.aṭavī.pratiṣedhaś ca | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.39◌ EeseDharma mein verified

durga.abhāve ca kośaḥ pareṣām | 39 |

Roman reading

durga.abhāve ca kośaḥ pareṣām | 39 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.40◌ EeseDharma mein verified

dṛśyate hi durgavatām anucchittir iti | 40 |

Roman reading

dṛśyate hi durgavatām anucchittir iti | 40 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.41◌ EeseDharma mein verified

"kośa.daṇḍavyasanayor daṇḍa.vyasanam" iti kauṇapadantaḥ | 41 |

Roman reading

"kośa.daṇḍavyasanayor daṇḍa.vyasanam" iti kauṇapadantaḥ | 41 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.42◌ EeseDharma mein verified

"daṇḍa.mūlo hi mitra.amitra.nigrahaḥ para.daṇḍa.utsāhanaṃ sva.daṇḍa.pratigrahaś ca | 42 |

Roman reading

"daṇḍa.mūlo hi mitra.amitra.nigrahaḥ para.daṇḍa.utsāhanaṃ sva.daṇḍa.pratigrahaś ca | 42 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.43◌ EeseDharma mein verified

daṇḍa.abhāve ca dhruvaḥ kośa.vināśaḥ | 43 |

Roman reading

daṇḍa.abhāve ca dhruvaḥ kośa.vināśaḥ | 43 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.44◌ EeseDharma mein verified

kośa.abhāve ca śakyaḥ kupyena bhūmyā para.bhūmi.svayaṃ.grāheṇa vā daṇḍaḥ piṇḍayitum, daṇḍavatā ca kośaḥ | 44 |

Roman reading

kośa.abhāve ca śakyaḥ kupyena bhūmyā para.bhūmi.svayaṃ.grāheṇa vā daṇḍaḥ piṇḍayitum, daṇḍavatā ca kośaḥ | 44 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.45◌ EeseDharma mein verified

svāminaś ca-āsanna.vṛttitvād amātya.sadharmā daṇḍaḥ" iti | 45 |

Roman reading

svāminaś ca-āsanna.vṛttitvād amātya.sadharmā daṇḍaḥ" iti | 45 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.46◌ EeseDharma mein verified

na-iti kauṭilyaḥ | 46 |

Roman reading

na-iti kauṭilyaḥ | 46 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.47◌ EeseDharma mein verified

kośa.mūlo hi daṇḍaḥ | 47 |

Roman reading

kośa.mūlo hi daṇḍaḥ | 47 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.48◌ EeseDharma mein verified

kośa.abhāve daṇḍaḥ paraṃ gacchati, svāminaṃ vā hanti | 48 |

Roman reading

kośa.abhāve daṇḍaḥ paraṃ gacchati, svāminaṃ vā hanti | 48 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.49◌ EeseDharma mein verified

sarva.abhiyoga.karaś ca kośo dharma.kāma.hetuḥ | 49 |

Roman reading

sarva.abhiyoga.karaś ca kośo dharma.kāma.hetuḥ | 49 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.50◌ EeseDharma mein verified

deśa.kāla.kārya.vaśena tu kośa.daṇḍayor anyataraḥ pramāṇī.bhavati | 50 |

Roman reading

deśa.kāla.kārya.vaśena tu kośa.daṇḍayor anyataraḥ pramāṇī.bhavati | 50 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.51◌ EeseDharma mein verified

lambha.pālano hi daṇḍaḥ kośasya, kośaḥ kośasya daṇḍasya ca bhavati | 51 |

Roman reading

lambha.pālano hi daṇḍaḥ kośasya, kośaḥ kośasya daṇḍasya ca bhavati | 51 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.52◌ EeseDharma mein verified

sarva.dravya.prayojakatvāt kośa.vyasanaṃ garīya iti | 52 |

Roman reading

sarva.dravya.prayojakatvāt kośa.vyasanaṃ garīya iti | 52 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.53◌ EeseDharma mein verified

"daṇḍa.mitra.vyasanayor mitra.vyasanam" iti vātavyādhiḥ | 53 |

Roman reading

"daṇḍa.mitra.vyasanayor mitra.vyasanam" iti vātavyādhiḥ | 53 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.54◌ EeseDharma mein verified

"mitram abhṛtaṃ vyavahitaṃ ca karma karoti, pārṣṇi.grāham āsāram amitram āṭavikaṃ ca pratikaroti, kośa.daṇḍa.bhūmibhiś ca-upakaroti vyasana.avasthā.yogam" iti | 54 |

Roman reading

"mitram abhṛtaṃ vyavahitaṃ ca karma karoti, pārṣṇi.grāham āsāram amitram āṭavikaṃ ca pratikaroti, kośa.daṇḍa.bhūmibhiś ca-upakaroti vyasana.avasthā.yogam" iti | 54 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.55◌ EeseDharma mein verified

na-iti kauṭilyaḥ | 55 |

Roman reading

na-iti kauṭilyaḥ | 55 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.56◌ EeseDharma mein verified

daṇḍavato mitraṃ mitra.bhāve tiṣṭhati, amitro vā mitra.bhāve | 56 |

Roman reading

daṇḍavato mitraṃ mitra.bhāve tiṣṭhati, amitro vā mitra.bhāve | 56 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.57◌ EeseDharma mein verified

daṇḍa.mitrayos tu sādhāraṇe kārye sārataḥ sva.yuddha.deśa.kāla.lābhād viśeṣaḥ | 57 |

Roman reading

daṇḍa.mitrayos tu sādhāraṇe kārye sārataḥ sva.yuddha.deśa.kāla.lābhād viśeṣaḥ | 57 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.58◌ EeseDharma mein verified

śīghra.abhiyāne tv amitra.āṭavika.anabhyantara.kope ca na mitraṃ vidyate | 58 |

Roman reading

śīghra.abhiyāne tv amitra.āṭavika.anabhyantara.kope ca na mitraṃ vidyate | 58 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.59◌ EeseDharma mein verified

vyasana.yaugapadye para.vṛddhau ca mitram artha.yuktau tiṣṭhati | 59 |

Roman reading

vyasana.yaugapadye para.vṛddhau ca mitram artha.yuktau tiṣṭhati | 59 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ08.1.60◌ EeseDharma mein verified

iti prakṛti.vyasana.sampradhāraṇam uktam | 60 |

Roman reading

iti prakṛti.vyasana.sampradhāraṇam uktam | 60 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.