saṃhita.prayāṇe mitra.hiraṇya.bhūmi.lābhānām uttara.uttaro lābhaḥ śreyān | 1 |
saṃhita.prayāṇe mitra.hiraṇya.bhūmi.lābhānām uttara.uttaro lābhaḥ śreyān | 1 |
EeseDharmaSanātana Library
107Book 7 · Chapter 9
40 shloksaṃhita.prayāṇe mitra.hiraṇya.bhūmi.lābhānām uttara.uttaro lābhaḥ śreyān | 1 |
saṃhita.prayāṇe mitra.hiraṇya.bhūmi.lābhānām uttara.uttaro lābhaḥ śreyān | 1 |
mitra.hiraṇye hi bhūmi.lābhād bhavataḥ, mitraṃ hiraṇya.lābhāt | 2 |
mitra.hiraṇye hi bhūmi.lābhād bhavataḥ, mitraṃ hiraṇya.lābhāt | 2 |
yo vā lābhaḥ siddhaḥ śeṣayor anyataraṃ sādhayati | 3 |
yo vā lābhaḥ siddhaḥ śeṣayor anyataraṃ sādhayati | 3 |
"tvaṃ ca-ahaṃ ca mitraṃ labhāvahe" ity evaṃ.ādidh sama.sandhiḥ | 4 |
"tvaṃ ca-ahaṃ ca mitraṃ labhāvahe" ity evaṃ.ādidh sama.sandhiḥ | 4 |
"tvaṃ mitram" ity evaṃ.ādir viṣama.sandhiḥ | 5 |
"tvaṃ mitram" ity evaṃ.ādir viṣama.sandhiḥ | 5 |
tayor viśeṣa.lābhād atisandhiḥ | 6 |
tayor viśeṣa.lābhād atisandhiḥ | 6 |
sama.sandhau tu yaḥ sampannaṃ mitraṃ mitra.kṛcchre vā mitram avāpnoti so 'tisandhatte | 7 |
sama.sandhau tu yaḥ sampannaṃ mitraṃ mitra.kṛcchre vā mitram avāpnoti so 'tisandhatte | 7 |
āpadd hi sauhṛda.sthairyam utpādayati | 8 |
āpadd hi sauhṛda.sthairyam utpādayati | 8 |
mitra.kṛcchre 'pi nityam avaśyam anityaṃ vaśyaṃ vā-iti "nityam avaśyaṃ śreyaḥ, tadd hi anupakurvad api na-apakaroti" ity ācāryāḥ | 9 |
mitra.kṛcchre 'pi nityam avaśyam anityaṃ vaśyaṃ vā-iti "nityam avaśyaṃ śreyaḥ, tadd hi anupakurvad api na-apakaroti" ity ācāryāḥ | 9 |
na-iti kauṭilyaḥ | 10 |
na-iti kauṭilyaḥ | 10 |
vaśyam anityaṃ śreyaḥ | 11 |
vaśyam anityaṃ śreyaḥ | 11 |
yāvad upakaroti tāvan mitraṃ bhavati, upakāra.lakṣaṇaṃ mitram iti | 12 |
yāvad upakaroti tāvan mitraṃ bhavati, upakāra.lakṣaṇaṃ mitram iti | 12 |
vaśyayor api mahā.bhogam anityam alpa.bhogaṃ vā nityam iti "mahā.bhogam anityaṃ śreyaḥ, mahā.bhogam anityam alpa.kālena mahad.upakurvan mahānti vyaya.sthānāni pratikaroti" ity ācāryāḥ | 13 |
vaśyayor api mahā.bhogam anityam alpa.bhogaṃ vā nityam iti "mahā.bhogam anityaṃ śreyaḥ, mahā.bhogam anityam alpa.kālena mahad.upakurvan mahānti vyaya.sthānāni pratikaroti" ity ācāryāḥ | 13 |
na-iti kauṭilyaḥ | 14 |
na-iti kauṭilyaḥ | 14 |
nityam alpa.bhogaṃ śreyaḥ | 15 |
nityam alpa.bhogaṃ śreyaḥ | 15 |
mahā.bhogam anityam upakāra.bhayād apakrāmati, upakṛtya vā pratyādātum īhate | 16 |
mahā.bhogam anityam upakāra.bhayād apakrāmati, upakṛtya vā pratyādātum īhate | 16 |
nityam alpa.bhogaṃ sātatyād alpam upakurvan mahatā kālena mahad upakaroti | 17 |
nityam alpa.bhogaṃ sātatyād alpam upakurvan mahatā kālena mahad upakaroti | 17 |
guru.samutthaṃ mahan mitraṃ laghu.samuttham alpaṃ vā-iti "guru.samutthaṃ mahan mitraṃ pratāpa.karaṃ bhavati, yadā ca-uttiṣṭhate tadā kāryaṃ sādhayati" ity ācāryāḥ | 18 |
guru.samutthaṃ mahan mitraṃ laghu.samuttham alpaṃ vā-iti "guru.samutthaṃ mahan mitraṃ pratāpa.karaṃ bhavati, yadā ca-uttiṣṭhate tadā kāryaṃ sādhayati" ity ācāryāḥ | 18 |
na-iti kauṭilyaḥ | 19 |
na-iti kauṭilyaḥ | 19 |
laghu.samuttham alpaṃ śreyaḥ | 20 |
laghu.samuttham alpaṃ śreyaḥ | 20 |
lagu.samuttham alpaṃ mitraṃ kārya.kālaṃ na-atipātayati daurbalyāc ca yathā.iṣṭa.bhogyaṃ bhavati, na-itarat prakṛṣṭa.bhaumam | 21 |
lagu.samuttham alpaṃ mitraṃ kārya.kālaṃ na-atipātayati daurbalyāc ca yathā.iṣṭa.bhogyaṃ bhavati, na-itarat prakṛṣṭa.bhaumam | 21 |
vikṣipta.sainyam avaśya.sainyaṃ vā-iti "vikṣiptaṃ sainyaṃ śakyaṃ pratisaṃhartuṃ vaśyatvād" ity ācāryāḥ | 22 |
vikṣipta.sainyam avaśya.sainyaṃ vā-iti "vikṣiptaṃ sainyaṃ śakyaṃ pratisaṃhartuṃ vaśyatvād" ity ācāryāḥ | 22 |
na-iti kauṭilyaḥ | 23 |
na-iti kauṭilyaḥ | 23 |
avaśya.sainyaṃ śreyaḥ | 24 |
avaśya.sainyaṃ śreyaḥ | 24 |
avaśyaṃ hi śakyaṃ sāma.ādibhir vaśyaṃ kartum, na-itarat kārya.vyāsaktaṃ pratisaṃhartum | 25 |
avaśyaṃ hi śakyaṃ sāma.ādibhir vaśyaṃ kartum, na-itarat kārya.vyāsaktaṃ pratisaṃhartum | 25 |
puruṣa.bhogaṃ hiraṇya.bhogaṃ vā mitram iti "puruṣa.bhogaṃ mitraṃ śreyaḥ, pruṣa.bhogaṃ mitraṃ pratāpa.karaṃ bhavati, yadā ca-uttiṣṭhate tadā kāryaṃ sādhayati" ity ācāryāḥ | 26 |
puruṣa.bhogaṃ hiraṇya.bhogaṃ vā mitram iti "puruṣa.bhogaṃ mitraṃ śreyaḥ, pruṣa.bhogaṃ mitraṃ pratāpa.karaṃ bhavati, yadā ca-uttiṣṭhate tadā kāryaṃ sādhayati" ity ācāryāḥ | 26 |
na-iti kauṭilyaḥ | 27 |
na-iti kauṭilyaḥ | 27 |
hiraṇya.bhogaṃ mitraṃ śreyaḥ | 28 |
hiraṇya.bhogaṃ mitraṃ śreyaḥ | 28 |
nityo hi hiraṇyena yogaḥ kadācid daṇḍena | 29 |
nityo hi hiraṇyena yogaḥ kadācid daṇḍena | 29 |
daṇḍaś ca hiraṇyena-anye ca kāmāḥ prāpyanta iti | 30 |
daṇḍaś ca hiraṇyena-anye ca kāmāḥ prāpyanta iti | 30 |
hiraṇya.bhogaṃ bhūmi.bhogaṃ vā mitram iti "hiraṇya.bhogaṃ gatimattvāt sarva.vyaya.pratīkāra.karam" ity ācāryāḥ | 31 |
hiraṇya.bhogaṃ bhūmi.bhogaṃ vā mitram iti "hiraṇya.bhogaṃ gatimattvāt sarva.vyaya.pratīkāra.karam" ity ācāryāḥ | 31 |
na-iti kauṭilyaḥ | 32 |
na-iti kauṭilyaḥ | 32 |
mitra.hiraṇye hi bhūmi.lābhād bhavata ity uktaṃ purastād | 33 |
mitra.hiraṇye hi bhūmi.lābhād bhavata ity uktaṃ purastād | 33 |
tasmād bhūmi.bhogaṃ mitraṃ śreya iti | 34 |
tasmād bhūmi.bhogaṃ mitraṃ śreya iti | 34 |
tulye puruṣa.bhoge vikramaḥ kleśa.sahatvam anurāgaḥ sarva.bala.lābho vā mitra.kulād viśeṣaḥ | 35 |
tulye puruṣa.bhoge vikramaḥ kleśa.sahatvam anurāgaḥ sarva.bala.lābho vā mitra.kulād viśeṣaḥ | 35 |
tulye hiraṇya.bhoge prārthita.arthatā prābhūtyam alpa.prayasatā sātatyaṃ ca viśeṣaḥ | 36 |
tulye hiraṇya.bhoge prārthita.arthatā prābhūtyam alpa.prayasatā sātatyaṃ ca viśeṣaḥ | 36 |
tatra-etad bhavati | 37 |
tatra-etad bhavati | 37 |
kṣipram alpo lābhaś cirān mahān iti vā "kṣipram alpo lābhaḥ kārya.deśa.kāla.saṃvādakaḥ śreyān" ity ācāryāḥ | 50 |
kṣipram alpo lābhaś cirān mahān iti vā "kṣipram alpo lābhaḥ kārya.deśa.kāla.saṃvādakaḥ śreyān" ity ācāryāḥ | 50 |
na-iti kauṭilyaḥ | 51 |
na-iti kauṭilyaḥ | 51 |
cirād avinipātī bīja.sadharmā mahāml lābhaḥ śreyān, viparyaye pūrvaḥ | 52 |
cirād avinipātī bīja.sadharmā mahāml lābhaḥ śreyān, viparyaye pūrvaḥ | 52 |