vijigīṣur dvitīyāṃ prakṛtim evam atisandadhyāt | 1 |
vijigīṣur dvitīyāṃ prakṛtim evam atisandadhyāt | 1 |
EeseDharmaSanātana Library
104Book 7 · Chapter 6
32 shlokvijigīṣur dvitīyāṃ prakṛtim evam atisandadhyāt | 1 |
vijigīṣur dvitīyāṃ prakṛtim evam atisandadhyāt | 1 |
sāmantaṃ saṃhita.prayāṇe yoja- yet "tvam ito yāhi, aham ito yāsyāmi, samāno lābhaḥ" iti | 2 |
sāmantaṃ saṃhita.prayāṇe yoja- yet "tvam ito yāhi, aham ito yāsyāmi, samāno lābhaḥ" iti | 2 |
lābha.sāmye sandhiḥ, vaiṣamye vikramaḥ | 3 |
lābha.sāmye sandhiḥ, vaiṣamye vikramaḥ | 3 |
sandhiḥ paripaṇitaś ca-aparipaṇitaś ca | 4 |
sandhiḥ paripaṇitaś ca-aparipaṇitaś ca | 4 |
"tvam etaṃ deśaṃ yāhi, aham imaṃ deśaṃ yāsyāmi" iti paripaṇita.deśaḥ | 5 |
"tvam etaṃ deśaṃ yāhi, aham imaṃ deśaṃ yāsyāmi" iti paripaṇita.deśaḥ | 5 |
"tvam etāvantaṃ kālaṃ ceṣṭasva, aham etāvantaṃ kālaṃ ceṣṭiṣye" iti paripaṇita.kālaḥ | 6 |
"tvam etāvantaṃ kālaṃ ceṣṭasva, aham etāvantaṃ kālaṃ ceṣṭiṣye" iti paripaṇita.kālaḥ | 6 |
"tvam etāvat.kāryaṃ sādhaya, aham idaṃ kāryaṃ sādhayiṣyāmi" iti paripaṇita.arthaḥ | 7 |
"tvam etāvat.kāryaṃ sādhaya, aham idaṃ kāryaṃ sādhayiṣyāmi" iti paripaṇita.arthaḥ | 7 |
yadi vā manyeta "śaila.vana.nadī.durgam aṭavī.vyavahitaṃ chinna.dhānya.puruṣa.vīvadha.āsāram ayavasa.indhana.udakam avijñātaṃ prakṛṣṭam anya.bhāva.deśīyaṃ vā sainya.vyāyāmānām alabdha.bhaumaṃ vā deśaṃ paro yāsyati, viparītam aham" ity etasmin viśeṣe paripaṇita.deśaṃ sandhim upeyāt | 8 |
yadi vā manyeta "śaila.vana.nadī.durgam aṭavī.vyavahitaṃ chinna.dhānya.puruṣa.vīvadha.āsāram ayavasa.indhana.udakam avijñātaṃ prakṛṣṭam anya.bhāva.deśīyaṃ vā sainya.vyāyāmānām alabdha.bhaumaṃ vā deśaṃ paro yāsyati, viparītam aham" ity etasmin viśeṣe paripaṇita.deśaṃ sandhim upeyāt | 8 |
yadi vā manyeta "pravarṣa.uṣṇa.śītam ativyādhi.prāyam upakṣīṇa.āhāra.upabhogaṃ sainya.vyāyāmānāṃ ca-auparodhikaṃ kārya.sādhanānām ūnam atiriktaṃ vā kālaṃ paraś ceṣṭiṣyate, viparītam aham" ity etasmin viśeṣe paripaṇita.kālaṃ sandhim upeyāt | 9 |
yadi vā manyeta "pravarṣa.uṣṇa.śītam ativyādhi.prāyam upakṣīṇa.āhāra.upabhogaṃ sainya.vyāyāmānāṃ ca-auparodhikaṃ kārya.sādhanānām ūnam atiriktaṃ vā kālaṃ paraś ceṣṭiṣyate, viparītam aham" ity etasmin viśeṣe paripaṇita.kālaṃ sandhim upeyāt | 9 |
yadi vā manyeta "pratyādeyaṃ prakṛti.kopakaṃ dīrgha.kālaṃ mahā.kṣaya.vyayam alpam anartha.anubandham akalyam adharmyaṃ madhyama.udāsīna.viruddhaṃ mitra.upaghātakaṃ vā kāryaṃ paraḥ sādhayiṣyati, viparītam aham" ity etasmin viśeṣe paripaṇita.arthaṃ sandhim upeyāt | 10 |
yadi vā manyeta "pratyādeyaṃ prakṛti.kopakaṃ dīrgha.kālaṃ mahā.kṣaya.vyayam alpam anartha.anubandham akalyam adharmyaṃ madhyama.udāsīna.viruddhaṃ mitra.upaghātakaṃ vā kāryaṃ paraḥ sādhayiṣyati, viparītam aham" ity etasmin viśeṣe paripaṇita.arthaṃ sandhim upeyāt | 10 |
evaṃ deśa.kālayoḥ kāla.kāryayor deśa.kāryayor deśa.kāla.kāryāṇāṃ ca-avasthāpanāt sapta.vidhaḥ paripaṇitaḥ | 11 |
evaṃ deśa.kālayoḥ kāla.kāryayor deśa.kāryayor deśa.kāla.kāryāṇāṃ ca-avasthāpanāt sapta.vidhaḥ paripaṇitaḥ | 11 |
tasmin prāg eva-ārabhya pratiṣṭhāpya ca sva.karmāṇi para.karmasu vikrameta | 12 |
tasmin prāg eva-ārabhya pratiṣṭhāpya ca sva.karmāṇi para.karmasu vikrameta | 12 |
vyasana.tvara.avamāna.ālasya.yuktam ajñaṃ vā śatrum atisandhātu.kāmo deśa.kāla.kāryāṇām anavasthāpanāt "saṃhitau svaḥ" iti sandhi.viśvāsena parac.chidram āsādya prahared ity aparipaṇitaḥ | 13 |
vyasana.tvara.avamāna.ālasya.yuktam ajñaṃ vā śatrum atisandhātu.kāmo deśa.kāla.kāryāṇām anavasthāpanāt "saṃhitau svaḥ" iti sandhi.viśvāsena parac.chidram āsādya prahared ity aparipaṇitaḥ | 13 |
tatra-etad bhavati | 14 |
tatra-etad bhavati | 14 |
sandher akṛta.cikīrṣā kṛta.śleṣaṇaṃ kṛta.vidūṣaṇam avaśīrṇa.kriyā ca | 16 |
sandher akṛta.cikīrṣā kṛta.śleṣaṇaṃ kṛta.vidūṣaṇam avaśīrṇa.kriyā ca | 16 |
vikramasya prakāśa.yuddhaṃ kūṭa.yuddhaṃ tūṣṇīṃ.yuddham | 17 |
vikramasya prakāśa.yuddhaṃ kūṭa.yuddhaṃ tūṣṇīṃ.yuddham | 17 |
iti sandhi.vikramau | 18 |
iti sandhi.vikramau | 18 |
apūrvasya sandheḥ sa.anubandhaiḥ sāma.ādibhiḥ paryeṣaṇaṃ sama.hīna.jyāyasāṃ ca yathā.balam avasthāpanam akṛta.cikīrṣā | 19 |
apūrvasya sandheḥ sa.anubandhaiḥ sāma.ādibhiḥ paryeṣaṇaṃ sama.hīna.jyāyasāṃ ca yathā.balam avasthāpanam akṛta.cikīrṣā | 19 |
kṛtasya priya.hitābhyām ubhayataḥ paripālanaṃ yathā.sambhāṣitasya ca nibandhanasya-anuvartanaṃ rakṣaṇaṃ ca "kathaṃ parasmān na bhidyeta" iti kṛta.śleṣaṇam | 20 |
kṛtasya priya.hitābhyām ubhayataḥ paripālanaṃ yathā.sambhāṣitasya ca nibandhanasya-anuvartanaṃ rakṣaṇaṃ ca "kathaṃ parasmān na bhidyeta" iti kṛta.śleṣaṇam | 20 |
parasya-apasandheyatāṃ dūṣya.atisandhānena sthāpayitvā vyatikramaḥ kṛta.vidūṣaṇam | 21 |
parasya-apasandheyatāṃ dūṣya.atisandhānena sthāpayitvā vyatikramaḥ kṛta.vidūṣaṇam | 21 |
bhṛtyena mitreṇa vā doṣa.apasṛtena pratisandhānam avaśīrṇa.kriyā | 22 |
bhṛtyena mitreṇa vā doṣa.apasṛtena pratisandhānam avaśīrṇa.kriyā | 22 |
tasyāṃ gata.āgataś catur.vidhaḥ - kāraṇād gata.āgato, viparītaḥ, kāraṇād gato 'kāraṇād āgato, viparītaś ca-iti | 23 |
tasyāṃ gata.āgataś catur.vidhaḥ - kāraṇād gata.āgato, viparītaḥ, kāraṇād gato 'kāraṇād āgato, viparītaś ca-iti | 23 |
svāmino doṣeṇa gato guṇena-āgataḥ parasya guṇena gato doṣeṇa-āgata iti kāraṇād gata.āgataḥ sandheyaḥ | 24 |
svāmino doṣeṇa gato guṇena-āgataḥ parasya guṇena gato doṣeṇa-āgata iti kāraṇād gata.āgataḥ sandheyaḥ | 24 |
sva.doṣeṇa gata.āgato guṇam ubhayoḥ parityajya akāraṇād gata.āgataḥ cala.buddhir asandheyaḥ | 25 |
sva.doṣeṇa gata.āgato guṇam ubhayoḥ parityajya akāraṇād gata.āgataḥ cala.buddhir asandheyaḥ | 25 |
svāmino doṣeṇa gataḥ parasmāt sva.doṣeṇa-āgata iti kāraṇād gato 'kāraṇād āgataḥ tarkayitavyaḥ "para.prayuktaḥ svena vā doṣeṇa-apakartu.kāmaḥ, parasya-ucchettāram amitraṃ me jñātvā pratighāta.bhayād āgataḥ, paraṃ vā mām ucchettu.kāmaṃ parityajya-ānṛśaṃsyād āgataḥ" iti | 26 |
svāmino doṣeṇa gataḥ parasmāt sva.doṣeṇa-āgata iti kāraṇād gato 'kāraṇād āgataḥ tarkayitavyaḥ "para.prayuktaḥ svena vā doṣeṇa-apakartu.kāmaḥ, parasya-ucchettāram amitraṃ me jñātvā pratighāta.bhayād āgataḥ, paraṃ vā mām ucchettu.kāmaṃ parityajya-ānṛśaṃsyād āgataḥ" iti | 26 |
jñātvā kalyāṇa.buddhiṃ pūjayed, anyathā.buddhim apakṛṣṭaṃ vāsayet | 27 |
jñātvā kalyāṇa.buddhiṃ pūjayed, anyathā.buddhim apakṛṣṭaṃ vāsayet | 27 |
sva.doṣeṇa gataḥ para.doṣeṇa-āgata ity akāraṇād gataḥ kāraṇād āgataḥ tarkayitavyaḥ " chidraṃ me pūrayiṣyati, ucito 'yam asya vāsaḥ, paratra-asya jano na ramate, mitrair me saṃhitaḥ, śatrubhir vigṛhītaḥ, lubdha.krūrād āvignaḥ śatru.saṃhitād vā parasmāt" iti | 28 |
sva.doṣeṇa gataḥ para.doṣeṇa-āgata ity akāraṇād gataḥ kāraṇād āgataḥ tarkayitavyaḥ " chidraṃ me pūrayiṣyati, ucito 'yam asya vāsaḥ, paratra-asya jano na ramate, mitrair me saṃhitaḥ, śatrubhir vigṛhītaḥ, lubdha.krūrād āvignaḥ śatru.saṃhitād vā parasmāt" iti | 28 |
jñātvā yathā.buddhy avasthāpayitavyaḥ | 29 |
jñātvā yathā.buddhy avasthāpayitavyaḥ | 29 |
"kṛta.praṇāśaḥ śakti.hānir vidyā.paṇyatvam āśā.nirvedo deśa.laulyam aviśvāso balavad.vigraho vā parityāga.sthānam" ity ācāryāḥ | 30 |
"kṛta.praṇāśaḥ śakti.hānir vidyā.paṇyatvam āśā.nirvedo deśa.laulyam aviśvāso balavad.vigraho vā parityāga.sthānam" ity ācāryāḥ | 30 |
bhayam avṛttir amarṣa iti kauṭilyaḥ | 31 |
bhayam avṛttir amarṣa iti kauṭilyaḥ | 31 |
iha-apakārī tyājyaḥ, para.apakārī sandheyaḥ, ubhaya.apakārī tarkayitavya iti samānam | 32 |
iha-apakārī tyājyaḥ, para.apakārī sandheyaḥ, ubhaya.apakārī tarkayitavya iti samānam | 32 |
asandheyena tv avaśyaṃ sandhātavye yataḥ prabhāvas tataḥ pratividadhyāt | 33 |
asandheyena tv avaśyaṃ sandhātavye yataḥ prabhāvas tataḥ pratividadhyāt | 33 |