EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 104

Book 7 · Adhyay 6

Book 7 · Chapter 6

32 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ07.6.01◌ EeseDharma mein verified

vijigīṣur dvitīyāṃ prakṛtim evam atisandadhyāt | 1 |

Roman reading

vijigīṣur dvitīyāṃ prakṛtim evam atisandadhyāt | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.02◌ EeseDharma mein verified

sāmantaṃ saṃhita.prayāṇe yoja- yet "tvam ito yāhi, aham ito yāsyāmi, samāno lābhaḥ" iti | 2 |

Roman reading

sāmantaṃ saṃhita.prayāṇe yoja- yet "tvam ito yāhi, aham ito yāsyāmi, samāno lābhaḥ" iti | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.03◌ EeseDharma mein verified

lābha.sāmye sandhiḥ, vaiṣamye vikramaḥ | 3 |

Roman reading

lābha.sāmye sandhiḥ, vaiṣamye vikramaḥ | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.04◌ EeseDharma mein verified

sandhiḥ paripaṇitaś ca-aparipaṇitaś ca | 4 |

Roman reading

sandhiḥ paripaṇitaś ca-aparipaṇitaś ca | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.05◌ EeseDharma mein verified

"tvam etaṃ deśaṃ yāhi, aham imaṃ deśaṃ yāsyāmi" iti paripaṇita.deśaḥ | 5 |

Roman reading

"tvam etaṃ deśaṃ yāhi, aham imaṃ deśaṃ yāsyāmi" iti paripaṇita.deśaḥ | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.06◌ EeseDharma mein verified

"tvam etāvantaṃ kālaṃ ceṣṭasva, aham etāvantaṃ kālaṃ ceṣṭiṣye" iti paripaṇita.kālaḥ | 6 |

Roman reading

"tvam etāvantaṃ kālaṃ ceṣṭasva, aham etāvantaṃ kālaṃ ceṣṭiṣye" iti paripaṇita.kālaḥ | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.07◌ EeseDharma mein verified

"tvam etāvat.kāryaṃ sādhaya, aham idaṃ kāryaṃ sādhayiṣyāmi" iti paripaṇita.arthaḥ | 7 |

Roman reading

"tvam etāvat.kāryaṃ sādhaya, aham idaṃ kāryaṃ sādhayiṣyāmi" iti paripaṇita.arthaḥ | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.08◌ EeseDharma mein verified

yadi vā manyeta "śaila.vana.nadī.durgam aṭavī.vyavahitaṃ chinna.dhānya.puruṣa.vīvadha.āsāram ayavasa.indhana.udakam avijñātaṃ prakṛṣṭam anya.bhāva.deśīyaṃ vā sainya.vyāyāmānām alabdha.bhaumaṃ vā deśaṃ paro yāsyati, viparītam aham" ity etasmin viśeṣe paripaṇita.deśaṃ sandhim upeyāt | 8 |

Roman reading

yadi vā manyeta "śaila.vana.nadī.durgam aṭavī.vyavahitaṃ chinna.dhānya.puruṣa.vīvadha.āsāram ayavasa.indhana.udakam avijñātaṃ prakṛṣṭam anya.bhāva.deśīyaṃ vā sainya.vyāyāmānām alabdha.bhaumaṃ vā deśaṃ paro yāsyati, viparītam aham" ity etasmin viśeṣe paripaṇita.deśaṃ sandhim upeyāt | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.09◌ EeseDharma mein verified

yadi vā manyeta "pravarṣa.uṣṇa.śītam ativyādhi.prāyam upakṣīṇa.āhāra.upabhogaṃ sainya.vyāyāmānāṃ ca-auparodhikaṃ kārya.sādhanānām ūnam atiriktaṃ vā kālaṃ paraś ceṣṭiṣyate, viparītam aham" ity etasmin viśeṣe paripaṇita.kālaṃ sandhim upeyāt | 9 |

Roman reading

yadi vā manyeta "pravarṣa.uṣṇa.śītam ativyādhi.prāyam upakṣīṇa.āhāra.upabhogaṃ sainya.vyāyāmānāṃ ca-auparodhikaṃ kārya.sādhanānām ūnam atiriktaṃ vā kālaṃ paraś ceṣṭiṣyate, viparītam aham" ity etasmin viśeṣe paripaṇita.kālaṃ sandhim upeyāt | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.10◌ EeseDharma mein verified

yadi vā manyeta "pratyādeyaṃ prakṛti.kopakaṃ dīrgha.kālaṃ mahā.kṣaya.vyayam alpam anartha.anubandham akalyam adharmyaṃ madhyama.udāsīna.viruddhaṃ mitra.upaghātakaṃ vā kāryaṃ paraḥ sādhayiṣyati, viparītam aham" ity etasmin viśeṣe paripaṇita.arthaṃ sandhim upeyāt | 10 |

Roman reading

yadi vā manyeta "pratyādeyaṃ prakṛti.kopakaṃ dīrgha.kālaṃ mahā.kṣaya.vyayam alpam anartha.anubandham akalyam adharmyaṃ madhyama.udāsīna.viruddhaṃ mitra.upaghātakaṃ vā kāryaṃ paraḥ sādhayiṣyati, viparītam aham" ity etasmin viśeṣe paripaṇita.arthaṃ sandhim upeyāt | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.11◌ EeseDharma mein verified

evaṃ deśa.kālayoḥ kāla.kāryayor deśa.kāryayor deśa.kāla.kāryāṇāṃ ca-avasthāpanāt sapta.vidhaḥ paripaṇitaḥ | 11 |

Roman reading

evaṃ deśa.kālayoḥ kāla.kāryayor deśa.kāryayor deśa.kāla.kāryāṇāṃ ca-avasthāpanāt sapta.vidhaḥ paripaṇitaḥ | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.12◌ EeseDharma mein verified

tasmin prāg eva-ārabhya pratiṣṭhāpya ca sva.karmāṇi para.karmasu vikrameta | 12 |

Roman reading

tasmin prāg eva-ārabhya pratiṣṭhāpya ca sva.karmāṇi para.karmasu vikrameta | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.13◌ EeseDharma mein verified

vyasana.tvara.avamāna.ālasya.yuktam ajñaṃ vā śatrum atisandhātu.kāmo deśa.kāla.kāryāṇām anavasthāpanāt "saṃhitau svaḥ" iti sandhi.viśvāsena parac.chidram āsādya prahared ity aparipaṇitaḥ | 13 |

Roman reading

vyasana.tvara.avamāna.ālasya.yuktam ajñaṃ vā śatrum atisandhātu.kāmo deśa.kāla.kāryāṇām anavasthāpanāt "saṃhitau svaḥ" iti sandhi.viśvāsena parac.chidram āsādya prahared ity aparipaṇitaḥ | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.14◌ EeseDharma mein verified

tatra-etad bhavati | 14 |

Roman reading

tatra-etad bhavati | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.16◌ EeseDharma mein verified

sandher akṛta.cikīrṣā kṛta.śleṣaṇaṃ kṛta.vidūṣaṇam avaśīrṇa.kriyā ca | 16 |

Roman reading

sandher akṛta.cikīrṣā kṛta.śleṣaṇaṃ kṛta.vidūṣaṇam avaśīrṇa.kriyā ca | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.17◌ EeseDharma mein verified

vikramasya prakāśa.yuddhaṃ kūṭa.yuddhaṃ tūṣṇīṃ.yuddham | 17 |

Roman reading

vikramasya prakāśa.yuddhaṃ kūṭa.yuddhaṃ tūṣṇīṃ.yuddham | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.18◌ EeseDharma mein verified

iti sandhi.vikramau | 18 |

Roman reading

iti sandhi.vikramau | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.19◌ EeseDharma mein verified

apūrvasya sandheḥ sa.anubandhaiḥ sāma.ādibhiḥ paryeṣaṇaṃ sama.hīna.jyāyasāṃ ca yathā.balam avasthāpanam akṛta.cikīrṣā | 19 |

Roman reading

apūrvasya sandheḥ sa.anubandhaiḥ sāma.ādibhiḥ paryeṣaṇaṃ sama.hīna.jyāyasāṃ ca yathā.balam avasthāpanam akṛta.cikīrṣā | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.20◌ EeseDharma mein verified

kṛtasya priya.hitābhyām ubhayataḥ paripālanaṃ yathā.sambhāṣitasya ca nibandhanasya-anuvartanaṃ rakṣaṇaṃ ca "kathaṃ parasmān na bhidyeta" iti kṛta.śleṣaṇam | 20 |

Roman reading

kṛtasya priya.hitābhyām ubhayataḥ paripālanaṃ yathā.sambhāṣitasya ca nibandhanasya-anuvartanaṃ rakṣaṇaṃ ca "kathaṃ parasmān na bhidyeta" iti kṛta.śleṣaṇam | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.21◌ EeseDharma mein verified

parasya-apasandheyatāṃ dūṣya.atisandhānena sthāpayitvā vyatikramaḥ kṛta.vidūṣaṇam | 21 |

Roman reading

parasya-apasandheyatāṃ dūṣya.atisandhānena sthāpayitvā vyatikramaḥ kṛta.vidūṣaṇam | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.22◌ EeseDharma mein verified

bhṛtyena mitreṇa vā doṣa.apasṛtena pratisandhānam avaśīrṇa.kriyā | 22 |

Roman reading

bhṛtyena mitreṇa vā doṣa.apasṛtena pratisandhānam avaśīrṇa.kriyā | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.23◌ EeseDharma mein verified

tasyāṃ gata.āgataś catur.vidhaḥ - kāraṇād gata.āgato, viparītaḥ, kāraṇād gato 'kāraṇād āgato, viparītaś ca-iti | 23 |

Roman reading

tasyāṃ gata.āgataś catur.vidhaḥ - kāraṇād gata.āgato, viparītaḥ, kāraṇād gato 'kāraṇād āgato, viparītaś ca-iti | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.24◌ EeseDharma mein verified

svāmino doṣeṇa gato guṇena-āgataḥ parasya guṇena gato doṣeṇa-āgata iti kāraṇād gata.āgataḥ sandheyaḥ | 24 |

Roman reading

svāmino doṣeṇa gato guṇena-āgataḥ parasya guṇena gato doṣeṇa-āgata iti kāraṇād gata.āgataḥ sandheyaḥ | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.25◌ EeseDharma mein verified

sva.doṣeṇa gata.āgato guṇam ubhayoḥ parityajya akāraṇād gata.āgataḥ cala.buddhir asandheyaḥ | 25 |

Roman reading

sva.doṣeṇa gata.āgato guṇam ubhayoḥ parityajya akāraṇād gata.āgataḥ cala.buddhir asandheyaḥ | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.26◌ EeseDharma mein verified

svāmino doṣeṇa gataḥ parasmāt sva.doṣeṇa-āgata iti kāraṇād gato 'kāraṇād āgataḥ tarkayitavyaḥ "para.prayuktaḥ svena vā doṣeṇa-apakartu.kāmaḥ, parasya-ucchettāram amitraṃ me jñātvā pratighāta.bhayād āgataḥ, paraṃ vā mām ucchettu.kāmaṃ parityajya-ānṛśaṃsyād āgataḥ" iti | 26 |

Roman reading

svāmino doṣeṇa gataḥ parasmāt sva.doṣeṇa-āgata iti kāraṇād gato 'kāraṇād āgataḥ tarkayitavyaḥ "para.prayuktaḥ svena vā doṣeṇa-apakartu.kāmaḥ, parasya-ucchettāram amitraṃ me jñātvā pratighāta.bhayād āgataḥ, paraṃ vā mām ucchettu.kāmaṃ parityajya-ānṛśaṃsyād āgataḥ" iti | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.27◌ EeseDharma mein verified

jñātvā kalyāṇa.buddhiṃ pūjayed, anyathā.buddhim apakṛṣṭaṃ vāsayet | 27 |

Roman reading

jñātvā kalyāṇa.buddhiṃ pūjayed, anyathā.buddhim apakṛṣṭaṃ vāsayet | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.28◌ EeseDharma mein verified

sva.doṣeṇa gataḥ para.doṣeṇa-āgata ity akāraṇād gataḥ kāraṇād āgataḥ tarkayitavyaḥ " chidraṃ me pūrayiṣyati, ucito 'yam asya vāsaḥ, paratra-asya jano na ramate, mitrair me saṃhitaḥ, śatrubhir vigṛhītaḥ, lubdha.krūrād āvignaḥ śatru.saṃhitād vā parasmāt" iti | 28 |

Roman reading

sva.doṣeṇa gataḥ para.doṣeṇa-āgata ity akāraṇād gataḥ kāraṇād āgataḥ tarkayitavyaḥ " chidraṃ me pūrayiṣyati, ucito 'yam asya vāsaḥ, paratra-asya jano na ramate, mitrair me saṃhitaḥ, śatrubhir vigṛhītaḥ, lubdha.krūrād āvignaḥ śatru.saṃhitād vā parasmāt" iti | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.29◌ EeseDharma mein verified

jñātvā yathā.buddhy avasthāpayitavyaḥ | 29 |

Roman reading

jñātvā yathā.buddhy avasthāpayitavyaḥ | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.30◌ EeseDharma mein verified

"kṛta.praṇāśaḥ śakti.hānir vidyā.paṇyatvam āśā.nirvedo deśa.laulyam aviśvāso balavad.vigraho vā parityāga.sthānam" ity ācāryāḥ | 30 |

Roman reading

"kṛta.praṇāśaḥ śakti.hānir vidyā.paṇyatvam āśā.nirvedo deśa.laulyam aviśvāso balavad.vigraho vā parityāga.sthānam" ity ācāryāḥ | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.31◌ EeseDharma mein verified

bhayam avṛttir amarṣa iti kauṭilyaḥ | 31 |

Roman reading

bhayam avṛttir amarṣa iti kauṭilyaḥ | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.32◌ EeseDharma mein verified

iha-apakārī tyājyaḥ, para.apakārī sandheyaḥ, ubhaya.apakārī tarkayitavya iti samānam | 32 |

Roman reading

iha-apakārī tyājyaḥ, para.apakārī sandheyaḥ, ubhaya.apakārī tarkayitavya iti samānam | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.6.33◌ EeseDharma mein verified

asandheyena tv avaśyaṃ sandhātavye yataḥ prabhāvas tataḥ pratividadhyāt | 33 |

Roman reading

asandheyena tv avaśyaṃ sandhātavye yataḥ prabhāvas tataḥ pratividadhyāt | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.