EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 103

Book 7 · Adhyay 5

Book 7 · Chapter 5

35 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ07.5.01◌ EeseDharma mein verified

tulya.sāmanta.vyasane yātavyam amitraṃ vā-ity amitram abhiyāyāt, tat.siddhau yātavyam | 1 |

Roman reading

tulya.sāmanta.vyasane yātavyam amitraṃ vā-ity amitram abhiyāyāt, tat.siddhau yātavyam | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.02◌ EeseDharma mein verified

amitra.siddhau hi yātavyaḥ sāhāyyaṃ dadyān na-amitro yātavya.siddhau | 2 |

Roman reading

amitra.siddhau hi yātavyaḥ sāhāyyaṃ dadyān na-amitro yātavya.siddhau | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.03◌ EeseDharma mein verified

guru.vyasanaṃ yātavyaṃ laghu.vyasanam amitraṃ vā-iti "guru.vyasanaṃ saukaryato yāyād" ity ācāryāḥ | 3 |

Roman reading

guru.vyasanaṃ yātavyaṃ laghu.vyasanam amitraṃ vā-iti "guru.vyasanaṃ saukaryato yāyād" ity ācāryāḥ | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.04◌ EeseDharma mein verified

na-iti kauṭilyaḥ | 4 |

Roman reading

na-iti kauṭilyaḥ | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.05◌ EeseDharma mein verified

laghu.vyasanam amitraṃ yāyāt | 5 |

Roman reading

laghu.vyasanam amitraṃ yāyāt | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.06◌ EeseDharma mein verified

laghv api hi vyasanam abhiyuktasya kṛcchraṃ bhavati | 6 |

Roman reading

laghv api hi vyasanam abhiyuktasya kṛcchraṃ bhavati | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.07◌ EeseDharma mein verified

satyaṃ gurv api gurutaraṃ bhavati | 7 |

Roman reading

satyaṃ gurv api gurutaraṃ bhavati | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.08◌ EeseDharma mein verified

anabhiyuktas tu laghu.vyasanaḥ sukhena vyasanaṃ pratikṛtya-amitro yātavyam abhisaret, pārṣṇiṃ vā gṛhṇīyāt | 8 |

Roman reading

anabhiyuktas tu laghu.vyasanaḥ sukhena vyasanaṃ pratikṛtya-amitro yātavyam abhisaret, pārṣṇiṃ vā gṛhṇīyāt | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.09◌ EeseDharma mein verified

yātavya.yaugapadye guru.vyasanaṃ nyāya.vṛttiṃ laghu.vyasanam anyāya.vṛttiṃ virakta.prakṛtiṃ vā-iti virakta.prakṛtiṃ yāyāt | 9 |

Roman reading

yātavya.yaugapadye guru.vyasanaṃ nyāya.vṛttiṃ laghu.vyasanam anyāya.vṛttiṃ virakta.prakṛtiṃ vā-iti virakta.prakṛtiṃ yāyāt | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.10◌ EeseDharma mein verified

guru.vyasanaṃ nyāya.vṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayo 'nugṛhṇanti, laghu.vyasanam anyāya.vṛttim upekṣante, viraktā balavantam apy ucchindanti | 10 |

Roman reading

guru.vyasanaṃ nyāya.vṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayo 'nugṛhṇanti, laghu.vyasanam anyāya.vṛttim upekṣante, viraktā balavantam apy ucchindanti | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.11◌ EeseDharma mein verified

tasmād virakta.prakṛtim eva yāyāt | 11 |

Roman reading

tasmād virakta.prakṛtim eva yāyāt | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.12◌ EeseDharma mein verified

kṣīṇa.lubdha.prakṛtim apacarita.prakṛtiṃ vā-iti kṣīṇa.lubdha.prakṛtiṃ yāyāt, kṣīṇa.lubdhā hi prakṛtayaḥ sukhena-upajāpaṃ pīḍāṃ vā-upagacchanti, na-apacaritāḥ pradhāna.avagraha.sādhyāḥ" ity ācāryāḥ | 12 |

Roman reading

kṣīṇa.lubdha.prakṛtim apacarita.prakṛtiṃ vā-iti kṣīṇa.lubdha.prakṛtiṃ yāyāt, kṣīṇa.lubdhā hi prakṛtayaḥ sukhena-upajāpaṃ pīḍāṃ vā-upagacchanti, na-apacaritāḥ pradhāna.avagraha.sādhyāḥ" ity ācāryāḥ | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.13◌ EeseDharma mein verified

na-iti kauṭilyaḥ | 13 |

Roman reading

na-iti kauṭilyaḥ | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.14◌ EeseDharma mein verified

kṣīṇa.lubdhā hi prakṛtayo bhartari snigdhā bhartṛ.hite tiṣṭhanti, upajāpaṃ vā visaṃvādayanti, anurāge sārvaguṇyam iti | 14 |

Roman reading

kṣīṇa.lubdhā hi prakṛtayo bhartari snigdhā bhartṛ.hite tiṣṭhanti, upajāpaṃ vā visaṃvādayanti, anurāge sārvaguṇyam iti | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.15◌ EeseDharma mein verified

tasmād apacarita.prakṛtim eva yāyāt | 15 |

Roman reading

tasmād apacarita.prakṛtim eva yāyāt | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.16◌ EeseDharma mein verified

balavantam anyāya.vṛttiṃ durbalaṃ vā nyāya.vṛttim iti balavantam anyāya.vṛttiṃ yāyāt | 16 |

Roman reading

balavantam anyāya.vṛttiṃ durbalaṃ vā nyāya.vṛttim iti balavantam anyāya.vṛttiṃ yāyāt | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.17◌ EeseDharma mein verified

balavantam anyāya.vṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayo na-anugṛhṇanti, niṣpātayanti, amitraṃ vā-asya bhajante | 17 |

Roman reading

balavantam anyāya.vṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayo na-anugṛhṇanti, niṣpātayanti, amitraṃ vā-asya bhajante | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.18◌ EeseDharma mein verified

durbalaṃ tu nyāya.vṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayaḥ parigṛhṇanti, anuniṣpatanti vā | 18 |

Roman reading

durbalaṃ tu nyāya.vṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayaḥ parigṛhṇanti, anuniṣpatanti vā | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.28◌ EeseDharma mein verified

tasmāt prakṛtīnāṃ kṣaya.lobha.virāga.kāraṇāni na-utpādayet, utpannāni vā sadyaḥ pratikurvīta | 28 |

Roman reading

tasmāt prakṛtīnāṃ kṣaya.lobha.virāga.kāraṇāni na-utpādayet, utpannāni vā sadyaḥ pratikurvīta | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.29◌ EeseDharma mein verified

kṣīṇā lubdhā viraktā vā prakṛtaya iti | 29 |

Roman reading

kṣīṇā lubdhā viraktā vā prakṛtaya iti | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.30◌ EeseDharma mein verified

kṣīṇāḥ pīḍana.ucchedana.bhayāt sadyaḥ sandhiṃ yuddhaṃ niṣpatanaṃ vā rocayante | 30 |

Roman reading

kṣīṇāḥ pīḍana.ucchedana.bhayāt sadyaḥ sandhiṃ yuddhaṃ niṣpatanaṃ vā rocayante | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.31◌ EeseDharma mein verified

lubdhā lobhena-asantuṣṭāḥ para.upajāpaṃ lipsante | 31 |

Roman reading

lubdhā lobhena-asantuṣṭāḥ para.upajāpaṃ lipsante | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.32◌ EeseDharma mein verified

viraktāḥ para.abhiyogam abhyuttiṣṭhante | 32 |

Roman reading

viraktāḥ para.abhiyogam abhyuttiṣṭhante | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.33◌ EeseDharma mein verified

tāsāṃ hiraṇya.dhānya.kṣayaḥ sarva.upaghātī kṛcchra.pratīkāraś ca, yugya.puruṣa.kṣayo hiraṇya.dhānya.sādhyaḥ | 33 |

Roman reading

tāsāṃ hiraṇya.dhānya.kṣayaḥ sarva.upaghātī kṛcchra.pratīkāraś ca, yugya.puruṣa.kṣayo hiraṇya.dhānya.sādhyaḥ | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.34◌ EeseDharma mein verified

lobha aikadeśiko mukhya.āyattaḥ para.artheṣu śakyaḥ pratihantum ādātuṃ vā | 34 |

Roman reading

lobha aikadeśiko mukhya.āyattaḥ para.artheṣu śakyaḥ pratihantum ādātuṃ vā | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.35◌ EeseDharma mein verified

virāgaḥ pradhāna.avagraha.sādhyaḥ | 35 |

Roman reading

virāgaḥ pradhāna.avagraha.sādhyaḥ | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.36◌ EeseDharma mein verified

niṣpradhānā hi prakṛtayo bhogyā bhavanty anupajāpyāś ca-anyeṣām, anāpat.sahās tu | 36 |

Roman reading

niṣpradhānā hi prakṛtayo bhogyā bhavanty anupajāpyāś ca-anyeṣām, anāpat.sahās tu | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.37◌ EeseDharma mein verified

prakṛti.mukhya.pragrahais tu bahudhā bhinnā guptā bhavanty āpat.sahāś ca | 37 |

Roman reading

prakṛti.mukhya.pragrahais tu bahudhā bhinnā guptā bhavanty āpat.sahāś ca | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.38◌ EeseDharma mein verified

sāmavāyikānām api sandhi.vigraha.kāraṇāny avekṣya śakti.śauca.yuktaiḥ sambhūya yāyāt | 38 |

Roman reading

sāmavāyikānām api sandhi.vigraha.kāraṇāny avekṣya śakti.śauca.yuktaiḥ sambhūya yāyāt | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.39◌ EeseDharma mein verified

śaktimān hi pārṣṇi.grahaṇe yātrā.sāhāyya.dāne vā śaktaḥ, śuciḥ siddhau ca-asiddhau ca yathā.sthita.kārī-iti | 39 |

Roman reading

śaktimān hi pārṣṇi.grahaṇe yātrā.sāhāyya.dāne vā śaktaḥ, śuciḥ siddhau ca-asiddhau ca yathā.sthita.kārī-iti | 39 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.40◌ EeseDharma mein verified

teṣāṃ jyāyasā-ekena dvābhyāṃ samābhyāṃ vā sambhūya yātavyam iti dvābhyāṃ samābhyāṃ śreyaḥ | 40 |

Roman reading

teṣāṃ jyāyasā-ekena dvābhyāṃ samābhyāṃ vā sambhūya yātavyam iti dvābhyāṃ samābhyāṃ śreyaḥ | 40 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.41◌ EeseDharma mein verified

jyāyasā hy avagṛhītaś carati, samābhyām atisandhāna.ādhikye vā | 41 |

Roman reading

jyāyasā hy avagṛhītaś carati, samābhyām atisandhāna.ādhikye vā | 41 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.42◌ EeseDharma mein verified

tau hi sukhau bhedayitum, duṣṭaś ca-eko dvābhyāṃ niyantuṃ bheda.upagrahaṃ ca-upagantum iti | 42 |

Roman reading

tau hi sukhau bhedayitum, duṣṭaś ca-eko dvābhyāṃ niyantuṃ bheda.upagrahaṃ ca-upagantum iti | 42 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.43◌ EeseDharma mein verified

samena-ekena dvābhyāṃ hīnābhyāṃ vā-iti dvābhyāṃ hīnābhyāṃ śreyaḥ | 43 |

Roman reading

samena-ekena dvābhyāṃ hīnābhyāṃ vā-iti dvābhyāṃ hīnābhyāṃ śreyaḥ | 43 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.5.44◌ EeseDharma mein verified

tau hi dvi.kārya.sādhakau vaśyau ca bhavataḥ | 44 |

Roman reading

tau hi dvi.kārya.sādhakau vaśyau ca bhavataḥ | 44 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.