tulya.sāmanta.vyasane yātavyam amitraṃ vā-ity amitram abhiyāyāt, tat.siddhau yātavyam | 1 |
tulya.sāmanta.vyasane yātavyam amitraṃ vā-ity amitram abhiyāyāt, tat.siddhau yātavyam | 1 |
EeseDharmaSanātana Library
103Book 7 · Chapter 5
35 shloktulya.sāmanta.vyasane yātavyam amitraṃ vā-ity amitram abhiyāyāt, tat.siddhau yātavyam | 1 |
tulya.sāmanta.vyasane yātavyam amitraṃ vā-ity amitram abhiyāyāt, tat.siddhau yātavyam | 1 |
amitra.siddhau hi yātavyaḥ sāhāyyaṃ dadyān na-amitro yātavya.siddhau | 2 |
amitra.siddhau hi yātavyaḥ sāhāyyaṃ dadyān na-amitro yātavya.siddhau | 2 |
guru.vyasanaṃ yātavyaṃ laghu.vyasanam amitraṃ vā-iti "guru.vyasanaṃ saukaryato yāyād" ity ācāryāḥ | 3 |
guru.vyasanaṃ yātavyaṃ laghu.vyasanam amitraṃ vā-iti "guru.vyasanaṃ saukaryato yāyād" ity ācāryāḥ | 3 |
na-iti kauṭilyaḥ | 4 |
na-iti kauṭilyaḥ | 4 |
laghu.vyasanam amitraṃ yāyāt | 5 |
laghu.vyasanam amitraṃ yāyāt | 5 |
laghv api hi vyasanam abhiyuktasya kṛcchraṃ bhavati | 6 |
laghv api hi vyasanam abhiyuktasya kṛcchraṃ bhavati | 6 |
satyaṃ gurv api gurutaraṃ bhavati | 7 |
satyaṃ gurv api gurutaraṃ bhavati | 7 |
anabhiyuktas tu laghu.vyasanaḥ sukhena vyasanaṃ pratikṛtya-amitro yātavyam abhisaret, pārṣṇiṃ vā gṛhṇīyāt | 8 |
anabhiyuktas tu laghu.vyasanaḥ sukhena vyasanaṃ pratikṛtya-amitro yātavyam abhisaret, pārṣṇiṃ vā gṛhṇīyāt | 8 |
yātavya.yaugapadye guru.vyasanaṃ nyāya.vṛttiṃ laghu.vyasanam anyāya.vṛttiṃ virakta.prakṛtiṃ vā-iti virakta.prakṛtiṃ yāyāt | 9 |
yātavya.yaugapadye guru.vyasanaṃ nyāya.vṛttiṃ laghu.vyasanam anyāya.vṛttiṃ virakta.prakṛtiṃ vā-iti virakta.prakṛtiṃ yāyāt | 9 |
guru.vyasanaṃ nyāya.vṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayo 'nugṛhṇanti, laghu.vyasanam anyāya.vṛttim upekṣante, viraktā balavantam apy ucchindanti | 10 |
guru.vyasanaṃ nyāya.vṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayo 'nugṛhṇanti, laghu.vyasanam anyāya.vṛttim upekṣante, viraktā balavantam apy ucchindanti | 10 |
tasmād virakta.prakṛtim eva yāyāt | 11 |
tasmād virakta.prakṛtim eva yāyāt | 11 |
kṣīṇa.lubdha.prakṛtim apacarita.prakṛtiṃ vā-iti kṣīṇa.lubdha.prakṛtiṃ yāyāt, kṣīṇa.lubdhā hi prakṛtayaḥ sukhena-upajāpaṃ pīḍāṃ vā-upagacchanti, na-apacaritāḥ pradhāna.avagraha.sādhyāḥ" ity ācāryāḥ | 12 |
kṣīṇa.lubdha.prakṛtim apacarita.prakṛtiṃ vā-iti kṣīṇa.lubdha.prakṛtiṃ yāyāt, kṣīṇa.lubdhā hi prakṛtayaḥ sukhena-upajāpaṃ pīḍāṃ vā-upagacchanti, na-apacaritāḥ pradhāna.avagraha.sādhyāḥ" ity ācāryāḥ | 12 |
na-iti kauṭilyaḥ | 13 |
na-iti kauṭilyaḥ | 13 |
kṣīṇa.lubdhā hi prakṛtayo bhartari snigdhā bhartṛ.hite tiṣṭhanti, upajāpaṃ vā visaṃvādayanti, anurāge sārvaguṇyam iti | 14 |
kṣīṇa.lubdhā hi prakṛtayo bhartari snigdhā bhartṛ.hite tiṣṭhanti, upajāpaṃ vā visaṃvādayanti, anurāge sārvaguṇyam iti | 14 |
tasmād apacarita.prakṛtim eva yāyāt | 15 |
tasmād apacarita.prakṛtim eva yāyāt | 15 |
balavantam anyāya.vṛttiṃ durbalaṃ vā nyāya.vṛttim iti balavantam anyāya.vṛttiṃ yāyāt | 16 |
balavantam anyāya.vṛttiṃ durbalaṃ vā nyāya.vṛttim iti balavantam anyāya.vṛttiṃ yāyāt | 16 |
balavantam anyāya.vṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayo na-anugṛhṇanti, niṣpātayanti, amitraṃ vā-asya bhajante | 17 |
balavantam anyāya.vṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayo na-anugṛhṇanti, niṣpātayanti, amitraṃ vā-asya bhajante | 17 |
durbalaṃ tu nyāya.vṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayaḥ parigṛhṇanti, anuniṣpatanti vā | 18 |
durbalaṃ tu nyāya.vṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayaḥ parigṛhṇanti, anuniṣpatanti vā | 18 |
tasmāt prakṛtīnāṃ kṣaya.lobha.virāga.kāraṇāni na-utpādayet, utpannāni vā sadyaḥ pratikurvīta | 28 |
tasmāt prakṛtīnāṃ kṣaya.lobha.virāga.kāraṇāni na-utpādayet, utpannāni vā sadyaḥ pratikurvīta | 28 |
kṣīṇā lubdhā viraktā vā prakṛtaya iti | 29 |
kṣīṇā lubdhā viraktā vā prakṛtaya iti | 29 |
kṣīṇāḥ pīḍana.ucchedana.bhayāt sadyaḥ sandhiṃ yuddhaṃ niṣpatanaṃ vā rocayante | 30 |
kṣīṇāḥ pīḍana.ucchedana.bhayāt sadyaḥ sandhiṃ yuddhaṃ niṣpatanaṃ vā rocayante | 30 |
lubdhā lobhena-asantuṣṭāḥ para.upajāpaṃ lipsante | 31 |
lubdhā lobhena-asantuṣṭāḥ para.upajāpaṃ lipsante | 31 |
viraktāḥ para.abhiyogam abhyuttiṣṭhante | 32 |
viraktāḥ para.abhiyogam abhyuttiṣṭhante | 32 |
tāsāṃ hiraṇya.dhānya.kṣayaḥ sarva.upaghātī kṛcchra.pratīkāraś ca, yugya.puruṣa.kṣayo hiraṇya.dhānya.sādhyaḥ | 33 |
tāsāṃ hiraṇya.dhānya.kṣayaḥ sarva.upaghātī kṛcchra.pratīkāraś ca, yugya.puruṣa.kṣayo hiraṇya.dhānya.sādhyaḥ | 33 |
lobha aikadeśiko mukhya.āyattaḥ para.artheṣu śakyaḥ pratihantum ādātuṃ vā | 34 |
lobha aikadeśiko mukhya.āyattaḥ para.artheṣu śakyaḥ pratihantum ādātuṃ vā | 34 |
virāgaḥ pradhāna.avagraha.sādhyaḥ | 35 |
virāgaḥ pradhāna.avagraha.sādhyaḥ | 35 |
niṣpradhānā hi prakṛtayo bhogyā bhavanty anupajāpyāś ca-anyeṣām, anāpat.sahās tu | 36 |
niṣpradhānā hi prakṛtayo bhogyā bhavanty anupajāpyāś ca-anyeṣām, anāpat.sahās tu | 36 |
prakṛti.mukhya.pragrahais tu bahudhā bhinnā guptā bhavanty āpat.sahāś ca | 37 |
prakṛti.mukhya.pragrahais tu bahudhā bhinnā guptā bhavanty āpat.sahāś ca | 37 |
sāmavāyikānām api sandhi.vigraha.kāraṇāny avekṣya śakti.śauca.yuktaiḥ sambhūya yāyāt | 38 |
sāmavāyikānām api sandhi.vigraha.kāraṇāny avekṣya śakti.śauca.yuktaiḥ sambhūya yāyāt | 38 |
śaktimān hi pārṣṇi.grahaṇe yātrā.sāhāyya.dāne vā śaktaḥ, śuciḥ siddhau ca-asiddhau ca yathā.sthita.kārī-iti | 39 |
śaktimān hi pārṣṇi.grahaṇe yātrā.sāhāyya.dāne vā śaktaḥ, śuciḥ siddhau ca-asiddhau ca yathā.sthita.kārī-iti | 39 |
teṣāṃ jyāyasā-ekena dvābhyāṃ samābhyāṃ vā sambhūya yātavyam iti dvābhyāṃ samābhyāṃ śreyaḥ | 40 |
teṣāṃ jyāyasā-ekena dvābhyāṃ samābhyāṃ vā sambhūya yātavyam iti dvābhyāṃ samābhyāṃ śreyaḥ | 40 |
jyāyasā hy avagṛhītaś carati, samābhyām atisandhāna.ādhikye vā | 41 |
jyāyasā hy avagṛhītaś carati, samābhyām atisandhāna.ādhikye vā | 41 |
tau hi sukhau bhedayitum, duṣṭaś ca-eko dvābhyāṃ niyantuṃ bheda.upagrahaṃ ca-upagantum iti | 42 |
tau hi sukhau bhedayitum, duṣṭaś ca-eko dvābhyāṃ niyantuṃ bheda.upagrahaṃ ca-upagantum iti | 42 |
samena-ekena dvābhyāṃ hīnābhyāṃ vā-iti dvābhyāṃ hīnābhyāṃ śreyaḥ | 43 |
samena-ekena dvābhyāṃ hīnābhyāṃ vā-iti dvābhyāṃ hīnābhyāṃ śreyaḥ | 43 |
tau hi dvi.kārya.sādhakau vaśyau ca bhavataḥ | 44 |
tau hi dvi.kārya.sādhakau vaśyau ca bhavataḥ | 44 |