EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 102

Book 7 · Adhyay 4

Book 7 · Chapter 4

25 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ07.4.01◌ EeseDharma mein verified

sandhi.vigrahayor āsanaṃ yānaṃ ca vyākhyātam | 1 |

Roman reading

sandhi.vigrahayor āsanaṃ yānaṃ ca vyākhyātam | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.02◌ EeseDharma mein verified

sthānam āsanam upekṣaṇaṃ ca-ity āsana.paryāyāḥ | 2 |

Roman reading

sthānam āsanam upekṣaṇaṃ ca-ity āsana.paryāyāḥ | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.03◌ EeseDharma mein verified

viśeṣas tu - guṇa.ekadeśe sthānam, sva.vṛddhi.prāpty.artham āsanam, upāyānām aprayoga upekṣaṇam | 3 |

Roman reading

viśeṣas tu - guṇa.ekadeśe sthānam, sva.vṛddhi.prāpty.artham āsanam, upāyānām aprayoga upekṣaṇam | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.04◌ EeseDharma mein verified

atisandhāna.kāmayor ari.vijigīṣvor upahantum aśaktayor vigṛhya-āsanaṃ sandhāya vā | 4 |

Roman reading

atisandhāna.kāmayor ari.vijigīṣvor upahantum aśaktayor vigṛhya-āsanaṃ sandhāya vā | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.05◌ EeseDharma mein verified

yadā vā paśyet "sva.daṇḍair mitra.aṭavī.daṇḍair vā samaṃ jyāyāṃsaṃ vā karśayitum utsahe" iti tadā kṛta.bāhya.abhyantara.kṛtyo vigṛhya-āsīta | 5 |

Roman reading

yadā vā paśyet "sva.daṇḍair mitra.aṭavī.daṇḍair vā samaṃ jyāyāṃsaṃ vā karśayitum utsahe" iti tadā kṛta.bāhya.abhyantara.kṛtyo vigṛhya-āsīta | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.06◌ EeseDharma mein verified

yadā vā paśyet "utsāha.yuktā me prakṛtayaḥ saṃhatā vivṛddhāḥ sva.karmāṇy avyāhatāś cariṣyanti parasya vā karmāṇy upahaniṣyanti" iti tadā vigṛhya-āsīta | 6 |

Roman reading

yadā vā paśyet "utsāha.yuktā me prakṛtayaḥ saṃhatā vivṛddhāḥ sva.karmāṇy avyāhatāś cariṣyanti parasya vā karmāṇy upahaniṣyanti" iti tadā vigṛhya-āsīta | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.07a◌ EeseDharma mein verified

yadā vā paśyet "parasya-apacaritāḥ kṣīṇā lubdhāḥ sva.cakra.stena.aṭavī.vyathitā vā prakṛtayaḥ svayam upajāpena vā mām eṣyanti, sampannā me vārttā, vipannā parasya, tasya prakṛtayo durbhikṣa.upahatā mām eṣyanti; vipannā me vārttā, sampannā parasya, -

Roman reading

yadā vā paśyet "parasya-apacaritāḥ kṣīṇā lubdhāḥ sva.cakra.stena.aṭavī.vyathitā vā prakṛtayaḥ svayam upajāpena vā mām eṣyanti, sampannā me vārttā, vipannā parasya, tasya prakṛtayo durbhikṣa.upahatā mām eṣyanti; vipannā me vārttā, sampannā parasya, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.07b◌ EeseDharma mein verified

taṃ me prakṛtayo na gamiṣyanti, vigṛhya ca-asya dhānya.paśu.hiraṇyāny āhariṣyāmi, sva.paṇya.upaghātīni vā para.paṇyāni nivartayiṣyāmi, -

Roman reading

taṃ me prakṛtayo na gamiṣyanti, vigṛhya ca-asya dhānya.paśu.hiraṇyāny āhariṣyāmi, sva.paṇya.upaghātīni vā para.paṇyāni nivartayiṣyāmi, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.07c◌ EeseDharma mein verified

para.vaṇik.pathād vā saravanti mām eṣyanti vigṛhīte, na-itaram, dūṣya.amitra.aṭavī.nigrahaṃ vā vigṛhīto na kariṣyati, tair eva vā vigrahaṃ prāpsyati, -

Roman reading

para.vaṇik.pathād vā saravanti mām eṣyanti vigṛhīte, na-itaram, dūṣya.amitra.aṭavī.nigrahaṃ vā vigṛhīto na kariṣyati, tair eva vā vigrahaṃ prāpsyati, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.07d◌ EeseDharma mein verified

mitraṃ me mitra.bhāvy abhiprayāto bahv.alpa.kālaṃ tanu.kṣaya.vyayam arthaṃ prāpsyati, guṇavatīm ādeyāṃ vā bhūmim, -

Roman reading

mitraṃ me mitra.bhāvy abhiprayāto bahv.alpa.kālaṃ tanu.kṣaya.vyayam arthaṃ prāpsyati, guṇavatīm ādeyāṃ vā bhūmim, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.07e◌ EeseDharma mein verified

sarva.sandohena vā mām anādṛtya prayātu.kāmaḥ kathaṃ na yāyād" iti para.vṛddhi.pratighāta.arthaṃ pratāpa.arthaṃ ca vigṛhya-āsīta | 7 |

Roman reading

sarva.sandohena vā mām anādṛtya prayātu.kāmaḥ kathaṃ na yāyād" iti para.vṛddhi.pratighāta.arthaṃ pratāpa.arthaṃ ca vigṛhya-āsīta | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.08◌ EeseDharma mein verified

"tam eva hi pratyāvṛtto grasate" ity ācāryāḥ | 8 |

Roman reading

"tam eva hi pratyāvṛtto grasate" ity ācāryāḥ | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.09◌ EeseDharma mein verified

na-iti kauṭilyaḥ | 9 |

Roman reading

na-iti kauṭilyaḥ | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.10◌ EeseDharma mein verified

karśana.mātram asya kuryād avyasaninaḥ, para.vṛddhyā tu vṛddhaḥ samucchedanam | 10 |

Roman reading

karśana.mātram asya kuryād avyasaninaḥ, para.vṛddhyā tu vṛddhaḥ samucchedanam | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.11◌ EeseDharma mein verified

evaṃ parasya yātavyo 'smai sāhāyyam avinaṣṭaḥ prayacchet | 11 |

Roman reading

evaṃ parasya yātavyo 'smai sāhāyyam avinaṣṭaḥ prayacchet | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.12◌ EeseDharma mein verified

tasmāt sarva.sandoha.prakṛtaṃ vigṛhya-āsīta | 12 |

Roman reading

tasmāt sarva.sandoha.prakṛtaṃ vigṛhya-āsīta | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.13◌ EeseDharma mein verified

vigṛhya.āsana.hetu.prātilomye sandhāya-āsīta | 13 |

Roman reading

vigṛhya.āsana.hetu.prātilomye sandhāya-āsīta | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.14◌ EeseDharma mein verified

vigṛhya.āsana.hetubhir abhyuccitaḥ sarva.sandoha.varjaṃ vigṛhya yāyāt | 14 |

Roman reading

vigṛhya.āsana.hetubhir abhyuccitaḥ sarva.sandoha.varjaṃ vigṛhya yāyāt | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.15◌ EeseDharma mein verified

yadā vā paśyet "vyasanī paraḥ, prakṛti.vyasanaṃ vā-asya śeeṣa.prakṛtibhir apratikāryam, sva.cakra.pīḍitā viraktā vā-asya prakṛtayaḥ karśitā nirutsāhāḥ parasparād vā bhinnāḥ śakyā lobhayitum, agny.udaka.vyādhi.maraka.durbhikṣa.nimittaṃ kṣīṇa.yugya.puruṣa.nicaya.rakṣā.vidhānaḥ paraḥ" iti tadā vigṛhya yāyāt | 15 |

Roman reading

yadā vā paśyet "vyasanī paraḥ, prakṛti.vyasanaṃ vā-asya śeeṣa.prakṛtibhir apratikāryam, sva.cakra.pīḍitā viraktā vā-asya prakṛtayaḥ karśitā nirutsāhāḥ parasparād vā bhinnāḥ śakyā lobhayitum, agny.udaka.vyādhi.maraka.durbhikṣa.nimittaṃ kṣīṇa.yugya.puruṣa.nicaya.rakṣā.vidhānaḥ paraḥ" iti tadā vigṛhya yāyāt | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.16◌ EeseDharma mein verified

yadā vā paśyet "mitram ākrandaś ca me śūra.vṛddha.anurakta.prakṛtiḥ, viparīta.prakṛtiḥ paraḥ pārṣṇi.grāhaś ca-āsāraś ca, śakṣyāmi mitreṇa-āsāram ākrandena pārṣṇi.grāhaṃ vā vigṛhya yātum" iti tadā vigṛhya yāyāt | 16 |

Roman reading

yadā vā paśyet "mitram ākrandaś ca me śūra.vṛddha.anurakta.prakṛtiḥ, viparīta.prakṛtiḥ paraḥ pārṣṇi.grāhaś ca-āsāraś ca, śakṣyāmi mitreṇa-āsāram ākrandena pārṣṇi.grāhaṃ vā vigṛhya yātum" iti tadā vigṛhya yāyāt | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.17◌ EeseDharma mein verified

yadā vā phalam eka.hāryam alpa.kālaṃ paśyet tadā pārṣṇi.grāha.āsārābhyāṃ vigṛhya yāyāt | 17 |

Roman reading

yadā vā phalam eka.hāryam alpa.kālaṃ paśyet tadā pārṣṇi.grāha.āsārābhyāṃ vigṛhya yāyāt | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.18◌ EeseDharma mein verified

viparyaye sandhāya yāyāt | 18 |

Roman reading

viparyaye sandhāya yāyāt | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.19◌ EeseDharma mein verified

yadā vā paśyet "na śakyam ekena yātum avaśyaṃ ca yātavyam" iti tadā sama.hīna.jyāyobhiḥ sāmavāyikaiḥ sambhūya yāyād, ekatra nirdiṣṭena-aṃśena, anekatra-anirdiṣṭena-aṃśena | 19 |

Roman reading

yadā vā paśyet "na śakyam ekena yātum avaśyaṃ ca yātavyam" iti tadā sama.hīna.jyāyobhiḥ sāmavāyikaiḥ sambhūya yāyād, ekatra nirdiṣṭena-aṃśena, anekatra-anirdiṣṭena-aṃśena | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.20◌ EeseDharma mein verified

teṣām asamavāye daṇḍam anyatamasmān niviṣṭa.aṃśena yāceta | 20 |

Roman reading

teṣām asamavāye daṇḍam anyatamasmān niviṣṭa.aṃśena yāceta | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.4.21◌ EeseDharma mein verified

sambhūya.abhigamanena vā nirviśyeta, dhruve lābhe nirdiṣṭena-aṃśena, adhruve lābha.aṃśena | 21 |

Roman reading

sambhūya.abhigamanena vā nirviśyeta, dhruve lābhe nirdiṣṭena-aṃśena, adhruve lābha.aṃśena | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.