EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 99

Book 7 · Adhyay 1

Book 7 · Chapter 1

42 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ07.1.01◌ EeseDharma mein verified

ṣāḍguṇyasya prakṛti.maṇḍalaṃ yoniḥ | 1 |

Roman reading

ṣāḍguṇyasya prakṛti.maṇḍalaṃ yoniḥ | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.02◌ EeseDharma mein verified

"sandhi.vigraha.āsana.yāna.saṃśraya.dvaidhī.bhāvāḥ ṣāḍguṇyam" ity ācāryāḥ | 2 |

Roman reading

"sandhi.vigraha.āsana.yāna.saṃśraya.dvaidhī.bhāvāḥ ṣāḍguṇyam" ity ācāryāḥ | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.03◌ EeseDharma mein verified

"dvaiguṇyam" iti vāta.vyādhiḥ | 3 |

Roman reading

"dvaiguṇyam" iti vāta.vyādhiḥ | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.04◌ EeseDharma mein verified

"sandhi.vigrahābhyāṃ hi ṣāḍguṇyaṃ sampadyate" iti | 4 |

Roman reading

"sandhi.vigrahābhyāṃ hi ṣāḍguṇyaṃ sampadyate" iti | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.05◌ EeseDharma mein verified

ṣāḍguṇyam eva-etad avasthā.bhedād iti kauṭilyaḥ | 5 |

Roman reading

ṣāḍguṇyam eva-etad avasthā.bhedād iti kauṭilyaḥ | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.06◌ EeseDharma mein verified

tatra paṇa.bandhaḥ sandhiḥ | 6 |

Roman reading

tatra paṇa.bandhaḥ sandhiḥ | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.07◌ EeseDharma mein verified

apakāro vigrahaḥ | 7 |

Roman reading

apakāro vigrahaḥ | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.08◌ EeseDharma mein verified

upekṣaṇam āsanam | 8 |

Roman reading

upekṣaṇam āsanam | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.09◌ EeseDharma mein verified

abhyuccayo yānam | 9 |

Roman reading

abhyuccayo yānam | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.10◌ EeseDharma mein verified

para.arpaṇaṃ saṃśrayaḥ | 10 |

Roman reading

para.arpaṇaṃ saṃśrayaḥ | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.11◌ EeseDharma mein verified

sandhi.vigraha.upādānaṃ dvaidhī.bhāvaḥ | 11 |

Roman reading

sandhi.vigraha.upādānaṃ dvaidhī.bhāvaḥ | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.12◌ EeseDharma mein verified

iti ṣaḍ.guṇāḥ | 12 |

Roman reading

iti ṣaḍ.guṇāḥ | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.13◌ EeseDharma mein verified

parasmādd hīyamānaḥ sandadhīta | 13 |

Roman reading

parasmādd hīyamānaḥ sandadhīta | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.14◌ EeseDharma mein verified

abhyuccīyamāno vigṛhṇīyāt | 14 |

Roman reading

abhyuccīyamāno vigṛhṇīyāt | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.15◌ EeseDharma mein verified

"na māṃ paro na-ahaṃ param upahantuṃ śaktaḥ" ity āsīta | 15 |

Roman reading

"na māṃ paro na-ahaṃ param upahantuṃ śaktaḥ" ity āsīta | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.16◌ EeseDharma mein verified

guṇa.atiśaya.yukto yāyāt | 16 |

Roman reading

guṇa.atiśaya.yukto yāyāt | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.17◌ EeseDharma mein verified

śakti.hīnaḥ saṃśrayeta | 17 |

Roman reading

śakti.hīnaḥ saṃśrayeta | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.18◌ EeseDharma mein verified

sahāya.sādhye kārye dvaidhībhāvaṃ gacchet | 18 |

Roman reading

sahāya.sādhye kārye dvaidhībhāvaṃ gacchet | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.19◌ EeseDharma mein verified

iti guṇa.avasthāpanam | 19 |

Roman reading

iti guṇa.avasthāpanam | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.20◌ EeseDharma mein verified

teṣāṃ yasmin vā guṇe sthitaḥ paśyet "iha.sthaḥ śakṣyāmi durga.setu.karma.vaṇik.patha.śūnya.niveśa.khani.dravya.hasti.vana.karmāṇy ātmanaḥ pravartayitum, parasya ca-etāni karmāṇy upahantum" iti tam ātiṣṭhet | 20 |

Roman reading

teṣāṃ yasmin vā guṇe sthitaḥ paśyet "iha.sthaḥ śakṣyāmi durga.setu.karma.vaṇik.patha.śūnya.niveśa.khani.dravya.hasti.vana.karmāṇy ātmanaḥ pravartayitum, parasya ca-etāni karmāṇy upahantum" iti tam ātiṣṭhet | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.21◌ EeseDharma mein verified

sā vṛddhiḥ | 21 |

Roman reading

sā vṛddhiḥ | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.22◌ EeseDharma mein verified

"āśutarā me vṛddhir bhūyastarā vṛddhy.udayatarā vā bhaviṣyati, viparītā parasya" iti jñātvā para.vṛddhim upekṣeta | 22 |

Roman reading

"āśutarā me vṛddhir bhūyastarā vṛddhy.udayatarā vā bhaviṣyati, viparītā parasya" iti jñātvā para.vṛddhim upekṣeta | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.23◌ EeseDharma mein verified

tulya.kāla.phala.udayāyāṃ vā vṛddhau sandhim upeyāt | 23 |

Roman reading

tulya.kāla.phala.udayāyāṃ vā vṛddhau sandhim upeyāt | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.24◌ EeseDharma mein verified

yasmin vā guṇe sthitaḥ sva.karmaṇām upaghātaṃ paśyen na-itarasya tasmin na tiṣṭhet | 24 |

Roman reading

yasmin vā guṇe sthitaḥ sva.karmaṇām upaghātaṃ paśyen na-itarasya tasmin na tiṣṭhet | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.25◌ EeseDharma mein verified

eṣa kṣayaḥ | 25 |

Roman reading

eṣa kṣayaḥ | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.26◌ EeseDharma mein verified

"ciratareṇa-alpataraṃ vṛddhy.udayataraṃ vā kṣeṣye, viparītaṃ paraḥ" iti jñātvā kṣayam upekṣeta | 26 |

Roman reading

"ciratareṇa-alpataraṃ vṛddhy.udayataraṃ vā kṣeṣye, viparītaṃ paraḥ" iti jñātvā kṣayam upekṣeta | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.27◌ EeseDharma mein verified

tulya.kāla.phala.udaye vā kṣaye sandhim upeyāt | 27 |

Roman reading

tulya.kāla.phala.udaye vā kṣaye sandhim upeyāt | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.28◌ EeseDharma mein verified

yasmin vā guṇe sthitaḥ sva.karma.vṛddhiṃ kṣayaṃ vā na-abhipaśyed etat.sthānam | 28 |

Roman reading

yasmin vā guṇe sthitaḥ sva.karma.vṛddhiṃ kṣayaṃ vā na-abhipaśyed etat.sthānam | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.29◌ EeseDharma mein verified

"hrasvataraṃ vṛddhy.udayataraṃ vā sthāsyāmi, viparītaṃ paraḥ" iti jñātvā sthānam upekṣeta | 29 |

Roman reading

"hrasvataraṃ vṛddhy.udayataraṃ vā sthāsyāmi, viparītaṃ paraḥ" iti jñātvā sthānam upekṣeta | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.30◌ EeseDharma mein verified

"tulya.kāla.phala.udaye vā sthāne sandhim upeyād" ity ācāryāḥ | 30 |

Roman reading

"tulya.kāla.phala.udaye vā sthāne sandhim upeyād" ity ācāryāḥ | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.31◌ EeseDharma mein verified

na-etad vibhāṣitam iti kauṭilyaḥ | 31 |

Roman reading

na-etad vibhāṣitam iti kauṭilyaḥ | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.32a◌ EeseDharma mein verified

yadi vā paśyet "sandhau sthito mahā.phalaiḥ sva.karmabhiḥ para.karmāṇy upahaniṣyāmi, mahā.phalāni vā sva.karmāṇy upabhokṣye, para.karmāṇi vā, sandhi.viśvāsena vā yoga.upaniṣat.praṇidhibhiḥ para.karmāṇy upahaniṣyāmi, sukhaṃ vā sa.anugraha.parihāra.saukaryaṃ phala.lābha.bhūyastvena sva.karmaṇāṃ para.karma.yoga.āvahaṃ janam āsrāvayiṣyāmi -

Roman reading

yadi vā paśyet "sandhau sthito mahā.phalaiḥ sva.karmabhiḥ para.karmāṇy upahaniṣyāmi, mahā.phalāni vā sva.karmāṇy upabhokṣye, para.karmāṇi vā, sandhi.viśvāsena vā yoga.upaniṣat.praṇidhibhiḥ para.karmāṇy upahaniṣyāmi, sukhaṃ vā sa.anugraha.parihāra.saukaryaṃ phala.lābha.bhūyastvena sva.karmaṇāṃ para.karma.yoga.āvahaṃ janam āsrāvayiṣyāmi -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.32b◌ EeseDharma mein verified

balinā-atimātreṇa vā saṃhitaḥ paraḥ sva.karma.upaghātaṃ prāpsyati, yena vā vigṛhīto mayā.sandhatte tena-asya vigrahaṃ dīrghaṃ kariṣyāmi, mayā vā saṃhitasya mad.dveṣiṇo jana.padaṃ pīḍayiṣyati -

Roman reading

balinā-atimātreṇa vā saṃhitaḥ paraḥ sva.karma.upaghātaṃ prāpsyati, yena vā vigṛhīto mayā.sandhatte tena-asya vigrahaṃ dīrghaṃ kariṣyāmi, mayā vā saṃhitasya mad.dveṣiṇo jana.padaṃ pīḍayiṣyati -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.32c◌ EeseDharma mein verified

para.upahato vā-asya jana.pado mām āgamiṣyati, tataḥ karmasu vṛddhiṃ prāpsyāmi, vipanna.karma.ārambho vā viṣamasthaḥ paraḥ karmasu na me vikrameta -

Roman reading

para.upahato vā-asya jana.pado mām āgamiṣyati, tataḥ karmasu vṛddhiṃ prāpsyāmi, vipanna.karma.ārambho vā viṣamasthaḥ paraḥ karmasu na me vikrameta -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.32d◌ EeseDharma mein verified

parataḥ pravṛtta.karma.ārambho vā tābhyāṃ saṃhitaḥ karmasu vṛddhiṃ prāpsyāmi, śatru.pratibaddhaṃ vā śatruṇā sandhiṃ kṛtvā maṇḍalaṃ bhetsyāmi -

Roman reading

parataḥ pravṛtta.karma.ārambho vā tābhyāṃ saṃhitaḥ karmasu vṛddhiṃ prāpsyāmi, śatru.pratibaddhaṃ vā śatruṇā sandhiṃ kṛtvā maṇḍalaṃ bhetsyāmi -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.32e◌ EeseDharma mein verified

bhinnam avāpsyāmi, daṇḍa.anugraheṇa vā śatrum upagṛhya maṇḍala.lipsāyāṃ vidveṣaṃ grāhayiṣyāmi, vidviṣṭaṃ tena-eva ghātayiṣyāmi" iti sandhinā vṛddhim ātiṣṭhet | 32 |

Roman reading

bhinnam avāpsyāmi, daṇḍa.anugraheṇa vā śatrum upagṛhya maṇḍala.lipsāyāṃ vidveṣaṃ grāhayiṣyāmi, vidviṣṭaṃ tena-eva ghātayiṣyāmi" iti sandhinā vṛddhim ātiṣṭhet | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.33a◌ EeseDharma mein verified

yadi vā paśyet "āyudhīya.prāyaḥ śreṇī.prāyo vā me jana.padaḥ śaila.vana.nadī.durga.eka.dvāra.ārakṣo vā śakṣyati para.abhiyogaṃ pratihantum, viṣaya.ante durgam aviṣahyam apāśrito vā śakṣyāmi para.karmāṇy upahantuṃ -

Roman reading

yadi vā paśyet "āyudhīya.prāyaḥ śreṇī.prāyo vā me jana.padaḥ śaila.vana.nadī.durga.eka.dvāra.ārakṣo vā śakṣyati para.abhiyogaṃ pratihantum, viṣaya.ante durgam aviṣahyam apāśrito vā śakṣyāmi para.karmāṇy upahantuṃ -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.33b◌ EeseDharma mein verified

vyasana.pīḍa.upahata.utsāho vā paraḥ samprāpta.karma.upaghāta.kālaḥ, vigṛhītasya-anyato vā śakṣyāmi jana.padam apavāhayitum" iti vigrahe sthito vṛddhim ātiṣṭhet | 33 |

Roman reading

vyasana.pīḍa.upahata.utsāho vā paraḥ samprāpta.karma.upaghāta.kālaḥ, vigṛhītasya-anyato vā śakṣyāmi jana.padam apavāhayitum" iti vigrahe sthito vṛddhim ātiṣṭhet | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.34◌ EeseDharma mein verified

yadi vā manyeta "na me śaktaḥ paraḥ karmāṇy upahantuṃ na-ahaṃ tasya karma.upaghātī vā, vyasanam asya, śva.varāhayor iva kalahe vā, sva.karma.anuṣṭhāna.paro vā vardhiṣye" ity āsanena vṛddhim ātiṣṭhet | 34 |

Roman reading

yadi vā manyeta "na me śaktaḥ paraḥ karmāṇy upahantuṃ na-ahaṃ tasya karma.upaghātī vā, vyasanam asya, śva.varāhayor iva kalahe vā, sva.karma.anuṣṭhāna.paro vā vardhiṣye" ity āsanena vṛddhim ātiṣṭhet | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.35◌ EeseDharma mein verified

yadi vā manyeta "yāna.sādhyaḥ karma.upaghātaḥ śatroḥ, prativihita.sva.karma.ārakṣaś ca-asmi" iti yānena vṛddhim ātiṣṭhet | 35 |

Roman reading

yadi vā manyeta "yāna.sādhyaḥ karma.upaghātaḥ śatroḥ, prativihita.sva.karma.ārakṣaś ca-asmi" iti yānena vṛddhim ātiṣṭhet | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.36◌ EeseDharma mein verified

yadi vā manyeta "na-asmi śaktaḥ para.karmāṇy upahantum, sva.karma.upaghātaṃ vā trātum" iti, balavantam āśritaḥ sva.karma.anuṣṭhānena kṣayāt sthānaṃ sthānād vṛddhiṃ ca-ākāṅkṣeta | 36 |

Roman reading

yadi vā manyeta "na-asmi śaktaḥ para.karmāṇy upahantum, sva.karma.upaghātaṃ vā trātum" iti, balavantam āśritaḥ sva.karma.anuṣṭhānena kṣayāt sthānaṃ sthānād vṛddhiṃ ca-ākāṅkṣeta | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ07.1.37◌ EeseDharma mein verified

yadi vā manyeta "sandhinā-ekataḥ sva.karmāṇi pravartayiṣyāmi, vigraheṇa-ekataḥ para.karmāṇy upahaniṣyāmi" iti dvaidhī.bhāvena vṛddhim ātiṣṭhet | 37 |

Roman reading

yadi vā manyeta "sandhinā-ekataḥ sva.karmāṇi pravartayiṣyāmi, vigraheṇa-ekataḥ para.karmāṇy upahaniṣyāmi" iti dvaidhī.bhāvena vṛddhim ātiṣṭhet | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.