EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 98

Book 6 · Adhyay 2

Book 6 · Chapter 2

38 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ06.2.01◌ EeseDharma mein verified

śama.vyāyāmau yoga.kṣemayor yoniḥ | 1 |

Roman reading

śama.vyāyāmau yoga.kṣemayor yoniḥ | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.02◌ EeseDharma mein verified

karma.ārambhāṇāṃ yoga.ārādhano vyāyāmaḥ | 2 |

Roman reading

karma.ārambhāṇāṃ yoga.ārādhano vyāyāmaḥ | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.03◌ EeseDharma mein verified

karma.phala.upabhogānāṃ kṣema.ārādhanaḥ śamaḥ | 3 |

Roman reading

karma.phala.upabhogānāṃ kṣema.ārādhanaḥ śamaḥ | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.04◌ EeseDharma mein verified

śama.vyāyāmayor yoniḥ ṣāḍguṇyam | 4 |

Roman reading

śama.vyāyāmayor yoniḥ ṣāḍguṇyam | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.05◌ EeseDharma mein verified

kṣayaḥ sthānaṃ vṛddhir ity udayās tasya | 5 |

Roman reading

kṣayaḥ sthānaṃ vṛddhir ity udayās tasya | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.06◌ EeseDharma mein verified

mānuṣaṃ naya.apanayau, daivam aya.anayau | 6 |

Roman reading

mānuṣaṃ naya.apanayau, daivam aya.anayau | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.07◌ EeseDharma mein verified

daiva.mānuṣaṃ hi karma lokaṃ yāpayati | 7 |

Roman reading

daiva.mānuṣaṃ hi karma lokaṃ yāpayati | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.08◌ EeseDharma mein verified

adṛṣṭa.kāritaṃ daivam | 8 |

Roman reading

adṛṣṭa.kāritaṃ daivam | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.09◌ EeseDharma mein verified

tasminn iṣṭena phalena yogo 'yaḥ, aniṣṭena-anayaḥ | 9 |

Roman reading

tasminn iṣṭena phalena yogo 'yaḥ, aniṣṭena-anayaḥ | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.10◌ EeseDharma mein verified

dṛṣṭa.kāritaṃ mānuṣam | 10 |

Roman reading

dṛṣṭa.kāritaṃ mānuṣam | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.11◌ EeseDharma mein verified

tasmin yoga.kṣema.niṣpattir nayaḥ, vipattir apanayaḥ | 11 |

Roman reading

tasmin yoga.kṣema.niṣpattir nayaḥ, vipattir apanayaḥ | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.12◌ EeseDharma mein verified

tac cintyam, acintyaṃ daivam | 12 |

Roman reading

tac cintyam, acintyaṃ daivam | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.13◌ EeseDharma mein verified

rājā ātma.dravya.prakṛti.sampanno nayasya-adhiṣṭhānaṃ vijigīṣuḥ | 13 |

Roman reading

rājā ātma.dravya.prakṛti.sampanno nayasya-adhiṣṭhānaṃ vijigīṣuḥ | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.14◌ EeseDharma mein verified

tasya samantato maṇḍalī.bhūtā bhūmy.anantarā ari.prakṛtiḥ | 14 |

Roman reading

tasya samantato maṇḍalī.bhūtā bhūmy.anantarā ari.prakṛtiḥ | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.15◌ EeseDharma mein verified

tathā-eva bhūmy.eka.antarā mitra.prakṛtiḥ | 15 |

Roman reading

tathā-eva bhūmy.eka.antarā mitra.prakṛtiḥ | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.16◌ EeseDharma mein verified

ari.sampad.yuktaḥ sāmantaḥ śatruḥ, vyasanī yātavyaḥ, anapāśrayo durbala.āśrayo vā-ucchedanīyaḥ, viparyaye pīḍanīyaḥ karśanīyo vā | 16 |

Roman reading

ari.sampad.yuktaḥ sāmantaḥ śatruḥ, vyasanī yātavyaḥ, anapāśrayo durbala.āśrayo vā-ucchedanīyaḥ, viparyaye pīḍanīyaḥ karśanīyo vā | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.17◌ EeseDharma mein verified

ity ari.viśeṣāḥ | 17 |

Roman reading

ity ari.viśeṣāḥ | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.18◌ EeseDharma mein verified

tasmān mitram ari.mitraṃ mitra.mitram ari.mitra.mitraṃ ca-ānantaryeṇa bhūmīnāṃ prasajyante purastāt, paścāt pārṣṇi.grāha ākrandaḥ pārṣṇi.grāha.āsāra ākranda.āsāraḥ | 18 |

Roman reading

tasmān mitram ari.mitraṃ mitra.mitram ari.mitra.mitraṃ ca-ānantaryeṇa bhūmīnāṃ prasajyante purastāt, paścāt pārṣṇi.grāha ākrandaḥ pārṣṇi.grāha.āsāra ākranda.āsāraḥ | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.19◌ EeseDharma mein verified

bhūmy.anantaraḥ prakṛti.mitraḥ, tulya.abhijanaḥ sahajaḥ, viruddho virodhayitā vā kṛtrimaḥ | 19 |

Roman reading

bhūmy.anantaraḥ prakṛti.mitraḥ, tulya.abhijanaḥ sahajaḥ, viruddho virodhayitā vā kṛtrimaḥ | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.20◌ EeseDharma mein verified

bhūmy.eka.antaraṃ prakṛti.mitram, mātā.pitṛ.sambaddhaṃ sahajam, dhana.jīvita.hetor āśritaṃ kṛtrimam | 20 |

Roman reading

bhūmy.eka.antaraṃ prakṛti.mitram, mātā.pitṛ.sambaddhaṃ sahajam, dhana.jīvita.hetor āśritaṃ kṛtrimam | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.21◌ EeseDharma mein verified

ari.vijigīṣvor bhūmy.anantaraḥ saṃhata.asaṃhatayor anugraha.samartho nigrahe ca-asaṃhatayor madhyamaḥ | 21 |

Roman reading

ari.vijigīṣvor bhūmy.anantaraḥ saṃhata.asaṃhatayor anugraha.samartho nigrahe ca-asaṃhatayor madhyamaḥ | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.22◌ EeseDharma mein verified

ari.vijigīṣu.madhyānāṃ bahiḥ prakṛtibhyo balavattaraḥ saṃhata.asaṃhatānām ari.vijigīṣu.madhyamānām anugraha.samartho nigrahe ca-asaṃhatānām udāsīnaḥ | 22 |

Roman reading

ari.vijigīṣu.madhyānāṃ bahiḥ prakṛtibhyo balavattaraḥ saṃhata.asaṃhatānām ari.vijigīṣu.madhyamānām anugraha.samartho nigrahe ca-asaṃhatānām udāsīnaḥ | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.23◌ EeseDharma mein verified

iti prakṛtayaḥ | 23 |

Roman reading

iti prakṛtayaḥ | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.24◌ EeseDharma mein verified

vijigīṣur mitraṃ mitra.mitraṃ vā-asya prakṛtayas tisraḥ | 24 |

Roman reading

vijigīṣur mitraṃ mitra.mitraṃ vā-asya prakṛtayas tisraḥ | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.25◌ EeseDharma mein verified

tāḥ pañcabhir amātya.jana.pada.durga.kośa.daṇḍa.prakṛtibhir eka.ekaśaḥ samyuktā maṇḍalam aṣṭādaśakaṃ bhavati | 25 |

Roman reading

tāḥ pañcabhir amātya.jana.pada.durga.kośa.daṇḍa.prakṛtibhir eka.ekaśaḥ samyuktā maṇḍalam aṣṭādaśakaṃ bhavati | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.26◌ EeseDharma mein verified

anena maṇḍala.pṛthaktvaṃ vyākhyātam ari.madhyama.udāsīnānām | 26 |

Roman reading

anena maṇḍala.pṛthaktvaṃ vyākhyātam ari.madhyama.udāsīnānām | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.27◌ EeseDharma mein verified

evaṃ catur.maṇḍala.saṅkṣepaḥ | 27 |

Roman reading

evaṃ catur.maṇḍala.saṅkṣepaḥ | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.28◌ EeseDharma mein verified

dvādaśa rāja.prakṛtayaḥ ṣaṣṭir dravya.prakṛtayaḥ, saṅkṣepeṇa dvi.saptatiḥ | 28 |

Roman reading

dvādaśa rāja.prakṛtayaḥ ṣaṣṭir dravya.prakṛtayaḥ, saṅkṣepeṇa dvi.saptatiḥ | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.29◌ EeseDharma mein verified

tāsāṃ yathā.svaṃ sampadaḥ | 29 |

Roman reading

tāsāṃ yathā.svaṃ sampadaḥ | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.30◌ EeseDharma mein verified

śaktiḥ siddhiś ca | 30 |

Roman reading

śaktiḥ siddhiś ca | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.31◌ EeseDharma mein verified

balaṃ śaktiḥ | 31 |

Roman reading

balaṃ śaktiḥ | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.32◌ EeseDharma mein verified

sukhaṃ siddhiḥ | 32 |

Roman reading

sukhaṃ siddhiḥ | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.33◌ EeseDharma mein verified

śaktis trividhā - jñāna.balaṃ mantra.śaktiḥ, kośa.daṇḍa.balaṃ prabhu.śaktiḥ, vikrama.balam utsāha.śaktiḥ | 33 |

Roman reading

śaktis trividhā - jñāna.balaṃ mantra.śaktiḥ, kośa.daṇḍa.balaṃ prabhu.śaktiḥ, vikrama.balam utsāha.śaktiḥ | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.34◌ EeseDharma mein verified

evaṃ siddhis trividhā-eva - mantra.śakti.sādhyā mantra.siddhiḥ, prabhu.śakti.sādhyā prabhu.siddhiḥ, utsāha.śakti.sādhyā utsāha.siddhiḥ | 34 |

Roman reading

evaṃ siddhis trividhā-eva - mantra.śakti.sādhyā mantra.siddhiḥ, prabhu.śakti.sādhyā prabhu.siddhiḥ, utsāha.śakti.sādhyā utsāha.siddhiḥ | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.35◌ EeseDharma mein verified

tābhir abhyuccito jyāyān bhavati, apacito hīnaḥ, tulya.śaktiḥ samaḥ | 35 |

Roman reading

tābhir abhyuccito jyāyān bhavati, apacito hīnaḥ, tulya.śaktiḥ samaḥ | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.36◌ EeseDharma mein verified

tasmāt-śaktiṃ siddhiṃ ca ghaṭeta-ātmany āveśayitum, sādhāraṇo vā dravya.prakṛtiṣv ānantaryeṇa śauca.vaśena vā | 36 |

Roman reading

tasmāt-śaktiṃ siddhiṃ ca ghaṭeta-ātmany āveśayitum, sādhāraṇo vā dravya.prakṛtiṣv ānantaryeṇa śauca.vaśena vā | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.37◌ EeseDharma mein verified

dūṣya.amitrābhyāṃ vā-apakraṣṭuṃ yateta | 37 |

Roman reading

dūṣya.amitrābhyāṃ vā-apakraṣṭuṃ yateta | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ06.2.38◌ EeseDharma mein verified

yadi vā paśyet "amitro me śakti.yukto vāg.daṇḍa.pāruṣya.artha.dūṣaṇaiḥ prakṛtīr upahaniṣyati, siddhi.yukto vā mṛgayā.dyūta.madya.strībhiḥ pramādaṃ gamiṣyati, sa virakta.prakṛtir upakṣīṇaḥ pramatto vā sādhyo me bhaviṣyati, vigraha.abhiyukto vā sarva.sandohena-ekastho 'durgastho vā sthāsyati, sa saṃhata.sainyo mitra.durga.viyuktaḥ sādhyo me bhaviṣyati, "balavān vā rājā parataḥ śatrum ucchettu.kāmaḥ tam ucchidya mām ucchindyād" iti balavatā prārthitasya me vipanna.karma.ārambhasya vā sāhāyyaṃ dāsyati", madhyama.lipsāyāṃ ca, ity evaṃ.ādiṣu kāraṇeṣv amitrasya-api śaktiṃ siddhiṃ ca-icchet | 38 |

Roman reading

yadi vā paśyet "amitro me śakti.yukto vāg.daṇḍa.pāruṣya.artha.dūṣaṇaiḥ prakṛtīr upahaniṣyati, siddhi.yukto vā mṛgayā.dyūta.madya.strībhiḥ pramādaṃ gamiṣyati, sa virakta.prakṛtir upakṣīṇaḥ pramatto vā sādhyo me bhaviṣyati, vigraha.abhiyukto vā sarva.sandohena-ekastho 'durgastho vā sthāsyati, sa saṃhata.sainyo mitra.durga.viyuktaḥ sādhyo me bhaviṣyati, "balavān vā rājā parataḥ śatrum ucchettu.kāmaḥ tam ucchidya mām ucchindyād" iti balavatā prārthitasya me vipanna.karma.ārambhasya vā sāhāyyaṃ dāsyati", madhyama.lipsāyāṃ ca, ity evaṃ.ādiṣu kāraṇeṣv amitrasya-api śaktiṃ siddhiṃ ca-icchet | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.