EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 96

Book 5 · Adhyay 6

Book 5 · Chapter 6

43 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ05.6.01◌ EeseDharma mein verified

rāja.vyasanam evam amātyaḥ pratikurvīta | 1 |

Roman reading

rāja.vyasanam evam amātyaḥ pratikurvīta | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.02◌ EeseDharma mein verified

prāg eva maraṇa.ābādha.bhayād rājñaḥ priya.hita.upagraheṇa māsa.dvi.māsa.antaraṃ darśanaṃ sthāpayed "deśa.pīḍā.apaham amitra.apaham āyuṣyaṃ putrīyaṃ vā karma rājā sādhayati" ity apadeśena | 2 |

Roman reading

prāg eva maraṇa.ābādha.bhayād rājñaḥ priya.hita.upagraheṇa māsa.dvi.māsa.antaraṃ darśanaṃ sthāpayed "deśa.pīḍā.apaham amitra.apaham āyuṣyaṃ putrīyaṃ vā karma rājā sādhayati" ity apadeśena | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.03◌ EeseDharma mein verified

rāja.vyañjanam arūpa.velāyāṃ prakṛtīnāṃ darśayet, mitra.amitra.dūtānāṃ ca | 3 |

Roman reading

rāja.vyañjanam arūpa.velāyāṃ prakṛtīnāṃ darśayet, mitra.amitra.dūtānāṃ ca | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.04◌ EeseDharma mein verified

taiś ca yathā.ucitāṃ sambhāṣām amātya.mukho gacchet | 4 |

Roman reading

taiś ca yathā.ucitāṃ sambhāṣām amātya.mukho gacchet | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.05◌ EeseDharma mein verified

dauvārika.antar.vaṃśika.mukhaś ca yathā.uktaṃ rāja.praṇidhim anuvartayet | 5 |

Roman reading

dauvārika.antar.vaṃśika.mukhaś ca yathā.uktaṃ rāja.praṇidhim anuvartayet | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.06◌ EeseDharma mein verified

apakāriṣu ca heḍaṃ prasādaṃ vā prakṛti.kāntaṃ darśayet, prasādam eva-upakāriṣu | 6 |

Roman reading

apakāriṣu ca heḍaṃ prasādaṃ vā prakṛti.kāntaṃ darśayet, prasādam eva-upakāriṣu | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.07◌ EeseDharma mein verified

āpta.puruṣa.adhiṣṭhitau durga.pratyantasthau vā kośa.daṇḍāv ekasthau kārayet, kulya.kumāra.mukhyāṃś ca-anya.apadeśena | 7 |

Roman reading

āpta.puruṣa.adhiṣṭhitau durga.pratyantasthau vā kośa.daṇḍāv ekasthau kārayet, kulya.kumāra.mukhyāṃś ca-anya.apadeśena | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.08◌ EeseDharma mein verified

yaś ca mukhyaḥ pakṣavān durga.aṭavīstho vā vaiguṇyaṃ bhajeta tam upagrāhayet | 8 |

Roman reading

yaś ca mukhyaḥ pakṣavān durga.aṭavīstho vā vaiguṇyaṃ bhajeta tam upagrāhayet | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.09◌ EeseDharma mein verified

bahv.ābādhaṃ vā yātrāṃ preṣayet, mitra.kulaṃ vā | 9 |

Roman reading

bahv.ābādhaṃ vā yātrāṃ preṣayet, mitra.kulaṃ vā | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.10◌ EeseDharma mein verified

yasmāc ca sāmantād ābādhaṃ paśyet tam utsava.vivāha.hasti.bandhana.aśva.paṇya.bhūmi.pradāna.- apadeśena-avagrāhayet, sva.mitreṇa vā | 10 |

Roman reading

yasmāc ca sāmantād ābādhaṃ paśyet tam utsava.vivāha.hasti.bandhana.aśva.paṇya.bhūmi.pradāna.- apadeśena-avagrāhayet, sva.mitreṇa vā | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.11◌ EeseDharma mein verified

tataḥ sandhim adūṣyaṃ kārayet | 11 |

Roman reading

tataḥ sandhim adūṣyaṃ kārayet | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.12◌ EeseDharma mein verified

āṭavika.amitrair vā vairaṃ grāhayet | 12 |

Roman reading

āṭavika.amitrair vā vairaṃ grāhayet | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.13◌ EeseDharma mein verified

tat.kulīnam aparuddhaṃ vā bhūṃy.eka.deśena-upagrāhayet | 13 |

Roman reading

tat.kulīnam aparuddhaṃ vā bhūṃy.eka.deśena-upagrāhayet | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.14◌ EeseDharma mein verified

kulya.kumāra.mukhya.upagrahaṃ kṛtvā vā kumāram abhiṣiktam eva darśayet | 14 |

Roman reading

kulya.kumāra.mukhya.upagrahaṃ kṛtvā vā kumāram abhiṣiktam eva darśayet | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.15◌ EeseDharma mein verified

dāṇḍa.karmikavad vā rājya.kaṇṭakān uddhṛtya rājyaṃ kārayet | 15 |

Roman reading

dāṇḍa.karmikavad vā rājya.kaṇṭakān uddhṛtya rājyaṃ kārayet | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.16◌ EeseDharma mein verified

yadi vā kaścin mukhyaḥ sāmanta.ādīnām anyatamaḥ kopaṃ bhajeta taṃ "ehi, rājānaṃ tvā kariṣyāmi" ity āvāhayitvā ghātayet | 16 |

Roman reading

yadi vā kaścin mukhyaḥ sāmanta.ādīnām anyatamaḥ kopaṃ bhajeta taṃ "ehi, rājānaṃ tvā kariṣyāmi" ity āvāhayitvā ghātayet | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.17◌ EeseDharma mein verified

āpat.pratīkāreṇa vā sādhayet | 17 |

Roman reading

āpat.pratīkāreṇa vā sādhayet | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.18◌ EeseDharma mein verified

yuva.rāje vā krameṇa rājya.bhāram āropya rāja.vyasanaṃ khyāpayet | 18 |

Roman reading

yuva.rāje vā krameṇa rājya.bhāram āropya rāja.vyasanaṃ khyāpayet | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.19◌ EeseDharma mein verified

para.bhūmau rāja.vyasane mitreṇa-amitra.vyañjanena śatroḥ sandhim avasthāpya-apagacchet | 19 |

Roman reading

para.bhūmau rāja.vyasane mitreṇa-amitra.vyañjanena śatroḥ sandhim avasthāpya-apagacchet | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.20◌ EeseDharma mein verified

sāmanta.ādīnām anyatamaṃ vā-asya durge sthāpayitvā-apagacchet | 20 |

Roman reading

sāmanta.ādīnām anyatamaṃ vā-asya durge sthāpayitvā-apagacchet | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.21◌ EeseDharma mein verified

kumāram abhiṣicya vā prativyūheta | 21 |

Roman reading

kumāram abhiṣicya vā prativyūheta | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.22◌ EeseDharma mein verified

pareṇa-abhiyukto vā yathā.uktam āpat.pratīkāraṃ kuryāt | 22 |

Roman reading

pareṇa-abhiyukto vā yathā.uktam āpat.pratīkāraṃ kuryāt | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.23◌ EeseDharma mein verified

evam eka.aiśvaryam amātyaḥ kārayed iti kauṭilyaḥ | 23 |

Roman reading

evam eka.aiśvaryam amātyaḥ kārayed iti kauṭilyaḥ | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.24◌ EeseDharma mein verified

"na-evam" iti bhāradvājaḥ | 24 |

Roman reading

"na-evam" iti bhāradvājaḥ | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.25◌ EeseDharma mein verified

"pramriyamāṇe vā rājany amātyaḥ kulya.kumāra.mukhyān parasparaṃ mukhyeṣu vā vikramayet | 25 |

Roman reading

"pramriyamāṇe vā rājany amātyaḥ kulya.kumāra.mukhyān parasparaṃ mukhyeṣu vā vikramayet | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.26◌ EeseDharma mein verified

vikrāntaṃ prakṛti.kopena ghātayet | 26 |

Roman reading

vikrāntaṃ prakṛti.kopena ghātayet | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.27◌ EeseDharma mein verified

kulya.kumāra.mukhyān upāṃśu.daṇḍena vā sādhayitvā svayaṃ rājyaṃ gṛhṇīyāt | 27 |

Roman reading

kulya.kumāra.mukhyān upāṃśu.daṇḍena vā sādhayitvā svayaṃ rājyaṃ gṛhṇīyāt | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.28◌ EeseDharma mein verified

rājya.kāraṇādd hi pitā putrān putrāś ca pitaram abhidruhyanti, kim aṅga punar amātya.prakṛtir hy eka.pragraho rājyasya | 28 |

Roman reading

rājya.kāraṇādd hi pitā putrān putrāś ca pitaram abhidruhyanti, kim aṅga punar amātya.prakṛtir hy eka.pragraho rājyasya | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.29◌ EeseDharma mein verified

tat svayam upasthitaṃ na-avamanyeta | 29 |

Roman reading

tat svayam upasthitaṃ na-avamanyeta | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.30◌ EeseDharma mein verified

"svayam ārūḍhā hi strī tyajyamānā-abhiśapati" iti loka.pravādaḥ | 30 |

Roman reading

"svayam ārūḍhā hi strī tyajyamānā-abhiśapati" iti loka.pravādaḥ | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.32◌ EeseDharma mein verified

prakṛti.kopakam adharmiṣṭham anaikāntikaṃ ca-etad iti kauṭilyaḥ | 32 |

Roman reading

prakṛti.kopakam adharmiṣṭham anaikāntikaṃ ca-etad iti kauṭilyaḥ | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.33◌ EeseDharma mein verified

rāja.putram ātma.sampannaṃ rājye sthāpayet | 33 |

Roman reading

rāja.putram ātma.sampannaṃ rājye sthāpayet | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.34◌ EeseDharma mein verified

sampanna.abhāve 'vyasaninaṃ kumāraṃ rāja.kanyāṃ garbhiṇīṃ devīṃ vā puras.kṛtya mahā.mātrān sannipātya brūyāt "ayaṃ vo nikṣepaḥ, pitaram asya-avekṣadhvaṃ sattva.abhijanam ātmanaś ca, dhvaja.mātro 'yaṃ bhavanta eva svāminaḥ, kathaṃ vā kriyatām" iti | 34 |

Roman reading

sampanna.abhāve 'vyasaninaṃ kumāraṃ rāja.kanyāṃ garbhiṇīṃ devīṃ vā puras.kṛtya mahā.mātrān sannipātya brūyāt "ayaṃ vo nikṣepaḥ, pitaram asya-avekṣadhvaṃ sattva.abhijanam ātmanaś ca, dhvaja.mātro 'yaṃ bhavanta eva svāminaḥ, kathaṃ vā kriyatām" iti | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.35◌ EeseDharma mein verified

tathā bruvāṇaṃ yoga.puruṣā brūyuḥ "ko 'nyo bhavat.purogād asmād rājñaś cāturvarṇyam arhati pālayitum" iti | 35 |

Roman reading

tathā bruvāṇaṃ yoga.puruṣā brūyuḥ "ko 'nyo bhavat.purogād asmād rājñaś cāturvarṇyam arhati pālayitum" iti | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.36◌ EeseDharma mein verified

"tathā" ity amātyaḥ kumāraṃ rāja.kanyāṃ garbhiṇīṃ devīṃ vā-adhikurvīta, bandhu.sambandhināṃ mitra.amitra.dūtānāṃ ca darśayet | 36 |

Roman reading

"tathā" ity amātyaḥ kumāraṃ rāja.kanyāṃ garbhiṇīṃ devīṃ vā-adhikurvīta, bandhu.sambandhināṃ mitra.amitra.dūtānāṃ ca darśayet | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.37◌ EeseDharma mein verified

bhakta.vetana.viśeṣam amātyānām āyudhīyānāṃ ca kārayet, "bhūyaś ca-ayaṃ vṛddhaḥ kariṣyati" iti brūyāt | 37 |

Roman reading

bhakta.vetana.viśeṣam amātyānām āyudhīyānāṃ ca kārayet, "bhūyaś ca-ayaṃ vṛddhaḥ kariṣyati" iti brūyāt | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.38◌ EeseDharma mein verified

evaṃ durga.rāṣṭra.mukhyān ābhāṣeta, yathā.arhaṃ ca mitra.amitra.pakṣam | 38 |

Roman reading

evaṃ durga.rāṣṭra.mukhyān ābhāṣeta, yathā.arhaṃ ca mitra.amitra.pakṣam | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.39◌ EeseDharma mein verified

vinaya.karmaṇi ca kumārasya prayateta | 39 |

Roman reading

vinaya.karmaṇi ca kumārasya prayateta | 39 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.40◌ EeseDharma mein verified

kanyāyāṃ samāna.jātīyād apatyam utpādya vā-abhiṣiñcet | 40 |

Roman reading

kanyāyāṃ samāna.jātīyād apatyam utpādya vā-abhiṣiñcet | 40 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.41◌ EeseDharma mein verified

mātuś citta.kṣobha.bhayāt kulyam alpa.sattvaṃ chātraṃ ca lakṣaṇyam upanidadhyāt | 41 |

Roman reading

mātuś citta.kṣobha.bhayāt kulyam alpa.sattvaṃ chātraṃ ca lakṣaṇyam upanidadhyāt | 41 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.42◌ EeseDharma mein verified

ṛtau ca-enāṃ rakṣet | 42 |

Roman reading

ṛtau ca-enāṃ rakṣet | 42 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.43◌ EeseDharma mein verified

na ca-ātma.arthaṃ kañcid utkṛṣṭam upabhogaṃ kārayet | 43 |

Roman reading

na ca-ātma.arthaṃ kañcid utkṛṣṭam upabhogaṃ kārayet | 43 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.6.44◌ EeseDharma mein verified

rāja.arthaṃ tu yāna.vāhana.ābharaṇa.vastra.strī.veśma.parivāpān kārayet | 44 |

Roman reading

rāja.arthaṃ tu yāna.vāhana.ābharaṇa.vastra.strī.veśma.parivāpān kārayet | 44 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.