EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 93

Book 5 · Adhyay 3

Book 5 · Chapter 3

46 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ05.3.01◌ EeseDharma mein verified

durga.jana.pada.śaktyā bhṛtya.karma samudaya.pādena sthāpayet, kārya.sādhana.sahena vā bhṛtya.lābhena | 1 |

Roman reading

durga.jana.pada.śaktyā bhṛtya.karma samudaya.pādena sthāpayet, kārya.sādhana.sahena vā bhṛtya.lābhena | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.02◌ EeseDharma mein verified

śarīram avekṣeta, na dharma.arthau pīḍayet | 2 |

Roman reading

śarīram avekṣeta, na dharma.arthau pīḍayet | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.03◌ EeseDharma mein verified

ṛtvig.ācārya.mantri.purohita.senā.pati.yuva.rāja.rāja.mātṛ.rāja.- mahiṣyo 'ṣṭa.catvāriṃśat.sāhasrāḥ | 3 |

Roman reading

ṛtvig.ācārya.mantri.purohita.senā.pati.yuva.rāja.rāja.mātṛ.rāja.- mahiṣyo 'ṣṭa.catvāriṃśat.sāhasrāḥ | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.04◌ EeseDharma mein verified

etāvatā bharaṇena-anāspadyatvam akopakaṃ ca-eṣāṃ bhavati | 4 |

Roman reading

etāvatā bharaṇena-anāspadyatvam akopakaṃ ca-eṣāṃ bhavati | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.05◌ EeseDharma mein verified

dauvārika.antar.vaṃśika.praśāstṛ.samāhartṛ.sannidhātāraś catur.viṃśati.sāhasrāḥ | 5 |

Roman reading

dauvārika.antar.vaṃśika.praśāstṛ.samāhartṛ.sannidhātāraś catur.viṃśati.sāhasrāḥ | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.06◌ EeseDharma mein verified

etāvatā karmaṇyā bhavanti | 6 |

Roman reading

etāvatā karmaṇyā bhavanti | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.07◌ EeseDharma mein verified

kumāra.kumāra.mātṛ.nāyaka.paura.vyāvahārika.kārmāntika.mantri.- pariṣad.rāṣṭra.anta.pālāś ca dvādaśa.sāhasrāḥ | 7 |

Roman reading

kumāra.kumāra.mātṛ.nāyaka.paura.vyāvahārika.kārmāntika.mantri.- pariṣad.rāṣṭra.anta.pālāś ca dvādaśa.sāhasrāḥ | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.08◌ EeseDharma mein verified

svāmi.paribandha.bala.sahāyā hy etāvatā bhavanti | 8 |

Roman reading

svāmi.paribandha.bala.sahāyā hy etāvatā bhavanti | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.09◌ EeseDharma mein verified

śreṇī.mukhyā hasty.aśva.ratha.mukhyāḥ pradeṣṭāraś ca-aṣṭa.sāhasrāḥ | 9 |

Roman reading

śreṇī.mukhyā hasty.aśva.ratha.mukhyāḥ pradeṣṭāraś ca-aṣṭa.sāhasrāḥ | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.10◌ EeseDharma mein verified

sva.varga.anukarṣiṇo hy etāvatā bhavanti | 10 |

Roman reading

sva.varga.anukarṣiṇo hy etāvatā bhavanti | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.11◌ EeseDharma mein verified

patty.aśva.ratha.hasty.adhyakṣā dravya.hasti.vana.pālāś ca catuḥ.sāhasrāḥ | 11 |

Roman reading

patty.aśva.ratha.hasty.adhyakṣā dravya.hasti.vana.pālāś ca catuḥ.sāhasrāḥ | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.12◌ EeseDharma mein verified

rathika.anīkastha.cikitsaka.aśva.damaka.vardhakayo yoni.poṣakāś ca dvi.sāhasrāḥ | 12 |

Roman reading

rathika.anīkastha.cikitsaka.aśva.damaka.vardhakayo yoni.poṣakāś ca dvi.sāhasrāḥ | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.13◌ EeseDharma mein verified

kārtāntika.naimittika.mauhūrtika.paurāṇika.sūta.māgadhāḥ purohita.puruṣāḥ sarva.adhyakṣāś ca sāhasrāḥ | 13 |

Roman reading

kārtāntika.naimittika.mauhūrtika.paurāṇika.sūta.māgadhāḥ purohita.puruṣāḥ sarva.adhyakṣāś ca sāhasrāḥ | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.14◌ EeseDharma mein verified

śilpavantaḥ pādātāḥ saṅkhyāyaka.lekhaka.ādi.vargaś ca pañca.śatāḥ | 14 |

Roman reading

śilpavantaḥ pādātāḥ saṅkhyāyaka.lekhaka.ādi.vargaś ca pañca.śatāḥ | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.15◌ EeseDharma mein verified

kuśīlavās tv ardha.tṛtīya.śatāḥ, dvi.guṇa.vetanāś ca-eṣāṃ tūrya.karāḥ | 15 |

Roman reading

kuśīlavās tv ardha.tṛtīya.śatāḥ, dvi.guṇa.vetanāś ca-eṣāṃ tūrya.karāḥ | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.16◌ EeseDharma mein verified

kāru.śilpino viṃśati.śatikāḥ | 16 |

Roman reading

kāru.śilpino viṃśati.śatikāḥ | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.17◌ EeseDharma mein verified

catuṣpada.dvipada.paricāraka.pārikarmika.aupasthāyika.pālaka.- viṣṭi.bandhakāḥ ṣaṣṭi.vetanāḥ, ārya.yukta.ārohaka.māṇavaka.śaila.khanakāḥ sarva.upasthāyinaś ca | 17 |

Roman reading

catuṣpada.dvipada.paricāraka.pārikarmika.aupasthāyika.pālaka.- viṣṭi.bandhakāḥ ṣaṣṭi.vetanāḥ, ārya.yukta.ārohaka.māṇavaka.śaila.khanakāḥ sarva.upasthāyinaś ca | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.18◌ EeseDharma mein verified

ācāryā vidyāvantaś ca pūjā.vetanāni yathā.arhaṃ labheran pañca.śata.avaraṃ sahasra.param | 18 |

Roman reading

ācāryā vidyāvantaś ca pūjā.vetanāni yathā.arhaṃ labheran pañca.śata.avaraṃ sahasra.param | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.19◌ EeseDharma mein verified

daśa.paṇiko yojane dūto madhyamaḥ, daśa.uttare dvi.guṇa.vetana ā.yojana.śatād iti | 19 |

Roman reading

daśa.paṇiko yojane dūto madhyamaḥ, daśa.uttare dvi.guṇa.vetana ā.yojana.śatād iti | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.20◌ EeseDharma mein verified

samāna.vidyebhyas tri.guṇa.vetano rājā rāja.sūya.ādiṣu kratuṣu | 20 |

Roman reading

samāna.vidyebhyas tri.guṇa.vetano rājā rāja.sūya.ādiṣu kratuṣu | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.21◌ EeseDharma mein verified

rājñaḥ sārathiḥ sāhasraḥ | 21 |

Roman reading

rājñaḥ sārathiḥ sāhasraḥ | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.22◌ EeseDharma mein verified

kāpaṭika.udāsthita.gṛha.patika.vaidehaka.tāpasa.vyañjanāḥ sāhasrāḥ | 22 |

Roman reading

kāpaṭika.udāsthita.gṛha.patika.vaidehaka.tāpasa.vyañjanāḥ sāhasrāḥ | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.23◌ EeseDharma mein verified

grāma.bhṛtaka.sattri.tīkṣṇa.rasada.bhikṣukyaḥ pañca.śatāḥ | 23 |

Roman reading

grāma.bhṛtaka.sattri.tīkṣṇa.rasada.bhikṣukyaḥ pañca.śatāḥ | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.24◌ EeseDharma mein verified

cāra.sañcāriṇo 'rdha.tṛtīya.śatāḥ, prayāsa.vṛddha.vetanā vā | 24 |

Roman reading

cāra.sañcāriṇo 'rdha.tṛtīya.śatāḥ, prayāsa.vṛddha.vetanā vā | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.25◌ EeseDharma mein verified

śata.varga.sahasra.vargāṇām adhyakṣā bhakta.vetana.lābham ādeśaṃ vikṣepaṃ ca kuryuḥ | 25 |

Roman reading

śata.varga.sahasra.vargāṇām adhyakṣā bhakta.vetana.lābham ādeśaṃ vikṣepaṃ ca kuryuḥ | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.26◌ EeseDharma mein verified

avikṣepo rāja.parigraha.durga.rāṣṭra.rakṣa.avekṣaṇeṣu ca | 26 |

Roman reading

avikṣepo rāja.parigraha.durga.rāṣṭra.rakṣa.avekṣaṇeṣu ca | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.27◌ EeseDharma mein verified

nitya.mukhyāḥ syur aneka.mukhyāś ca | 27 |

Roman reading

nitya.mukhyāḥ syur aneka.mukhyāś ca | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.28◌ EeseDharma mein verified

karmasu mṛtānāṃ putra.dārā bhakta.vetanaṃ labheran | 28 |

Roman reading

karmasu mṛtānāṃ putra.dārā bhakta.vetanaṃ labheran | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.29◌ EeseDharma mein verified

bāla.vṛddha.vyādhitāś ca-eṣām anugrāhyāḥ | 29 |

Roman reading

bāla.vṛddha.vyādhitāś ca-eṣām anugrāhyāḥ | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.30◌ EeseDharma mein verified

preta.vyādhita.sūtikā.kṛtyeṣu ca-eṣām artha.māna.karma kuryāt | 30 |

Roman reading

preta.vyādhita.sūtikā.kṛtyeṣu ca-eṣām artha.māna.karma kuryāt | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.31◌ EeseDharma mein verified

alpa.kośaḥ kupya.paśu.kṣetrāṇi dadyāt, alpaṃ ca hiraṇyam | 31 |

Roman reading

alpa.kośaḥ kupya.paśu.kṣetrāṇi dadyāt, alpaṃ ca hiraṇyam | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.32◌ EeseDharma mein verified

śūnyaṃ vā niveśayitum abhyutthito hiraṇyam eva dadyāt, na grāmaṃ grāma.sañjāta.vyavahāra.sthāpana.artham | 32 |

Roman reading

śūnyaṃ vā niveśayitum abhyutthito hiraṇyam eva dadyāt, na grāmaṃ grāma.sañjāta.vyavahāra.sthāpana.artham | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.33◌ EeseDharma mein verified

etena bhṛtānām abhṛtānāṃ ca vidyā.karmabhyāṃ bhakta.vetana.viśeṣaṃ ca kuryāt | 33 |

Roman reading

etena bhṛtānām abhṛtānāṃ ca vidyā.karmabhyāṃ bhakta.vetana.viśeṣaṃ ca kuryāt | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.34◌ EeseDharma mein verified

ṣaṣṭi.vetanasya-āḍhakaṃ kṛtvā hiraṇya.anurūpaṃ bhaktaṃ kuryāt | 34 |

Roman reading

ṣaṣṭi.vetanasya-āḍhakaṃ kṛtvā hiraṇya.anurūpaṃ bhaktaṃ kuryāt | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.35◌ EeseDharma mein verified

patty.aśva.ratha.dvipāḥ sūrya.udaye bahiḥ sandhi.divasa.varjaṃ śilpa.yogyāḥ kuryuḥ | 35 |

Roman reading

patty.aśva.ratha.dvipāḥ sūrya.udaye bahiḥ sandhi.divasa.varjaṃ śilpa.yogyāḥ kuryuḥ | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.36◌ EeseDharma mein verified

teṣu rājā nitya.yuktaḥ syāt, abhīkṣṇaṃ ca-eṣāṃ śilpa.darśanaṃ kuryāt | 36 |

Roman reading

teṣu rājā nitya.yuktaḥ syāt, abhīkṣṇaṃ ca-eṣāṃ śilpa.darśanaṃ kuryāt | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.37◌ EeseDharma mein verified

kṛta.nara.indra.aṅkaṃ śastra.āvaraṇam āyudha.agāraṃ praveśayet | 37 |

Roman reading

kṛta.nara.indra.aṅkaṃ śastra.āvaraṇam āyudha.agāraṃ praveśayet | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.38◌ EeseDharma mein verified

aśastrāś careyuḥ, anyatra mudrā.anujñātāt | 38 |

Roman reading

aśastrāś careyuḥ, anyatra mudrā.anujñātāt | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.39◌ EeseDharma mein verified

naṣṭaṃ.vinaṣṭaṃ vā dvi.guṇaṃ dadyāt | 39 |

Roman reading

naṣṭaṃ.vinaṣṭaṃ vā dvi.guṇaṃ dadyāt | 39 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.40◌ EeseDharma mein verified

vidhvasta.gaṇanāṃ ca kuryāt | 40 |

Roman reading

vidhvasta.gaṇanāṃ ca kuryāt | 40 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.41◌ EeseDharma mein verified

sārthikānāṃ śastra.āvaraṇam anta.pālā gṛhṇīyuḥ, samudram avacārayeyur vā | 41 |

Roman reading

sārthikānāṃ śastra.āvaraṇam anta.pālā gṛhṇīyuḥ, samudram avacārayeyur vā | 41 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.42◌ EeseDharma mein verified

yātrām abhyutthito vā senām udyojayet | 42 |

Roman reading

yātrām abhyutthito vā senām udyojayet | 42 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.43◌ EeseDharma mein verified

tato vaidehaka.vyañjanāḥ sarva.paṇyāny āyudhīyebhyo yātrā.kāle dvi.guṇa.pratyādeyāni dadyuḥ | 43 |

Roman reading

tato vaidehaka.vyañjanāḥ sarva.paṇyāny āyudhīyebhyo yātrā.kāle dvi.guṇa.pratyādeyāni dadyuḥ | 43 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.44◌ EeseDharma mein verified

evaṃ rāja.paṇya.yoga.vikrayo vetana.pratyādānaṃ ca bhavati | 44 |

Roman reading

evaṃ rāja.paṇya.yoga.vikrayo vetana.pratyādānaṃ ca bhavati | 44 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.45◌ EeseDharma mein verified

evam avekṣita.āya.vyayaḥ kośa.daṇḍa.vyasanaṃ na-avāpnoti | 45 |

Roman reading

evam avekṣita.āya.vyayaḥ kośa.daṇḍa.vyasanaṃ na-avāpnoti | 45 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ05.3.46◌ EeseDharma mein verified

iti bhakta.vetana.vikalpaḥ | 46 |

Roman reading

iti bhakta.vetana.vikalpaḥ | 46 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.