EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 83

Book 4 · Adhyay 6

Book 4 · Chapter 6

31 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ04.6.01◌ EeseDharma mein verified

siddha.prayogād ūrdhvaṃ śaṅkā.rūpa.karma.abhigrahaḥ | 1 |

Roman reading

siddha.prayogād ūrdhvaṃ śaṅkā.rūpa.karma.abhigrahaḥ | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.02a◌ EeseDharma mein verified

kṣīṇa.dāya.kuṭumbam, alpa.nirveśaṃ, viparīta.deśa.jāti.gotra.nāma.karma.apadeśaṃ, pracchanna.vṛtti.karmāṇaṃ,-

Roman reading

kṣīṇa.dāya.kuṭumbam, alpa.nirveśaṃ, viparīta.deśa.jāti.gotra.nāma.karma.apadeśaṃ, pracchanna.vṛtti.karmāṇaṃ,-

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.02b◌ EeseDharma mein verified

māṃsa.surā.bhakṣya.bhojana.gandha.mālya.vastra.vibhūṣaṇeṣu prasaktam, ativyaya.kartāraṃ, puṃścalī.dyūta.śauṇḍikeṣu prasaktam,-

Roman reading

māṃsa.surā.bhakṣya.bhojana.gandha.mālya.vastra.vibhūṣaṇeṣu prasaktam, ativyaya.kartāraṃ, puṃścalī.dyūta.śauṇḍikeṣu prasaktam,-

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.02c◌ EeseDharma mein verified

abhīkṣṇa.pravāsinam, avijñāta.sthāna.gamanam, ekānta.araṇya.niṣkuṭa.vikāla.cāriṇaṃ, pracchanne sa.āmiṣe vā deśe bahu.mantra.sannipātaṃ,-

Roman reading

abhīkṣṇa.pravāsinam, avijñāta.sthāna.gamanam, ekānta.araṇya.niṣkuṭa.vikāla.cāriṇaṃ, pracchanne sa.āmiṣe vā deśe bahu.mantra.sannipātaṃ,-

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.02d◌ EeseDharma mein verified

sadyaḥ.kṣata.vraṇānāṃ gūḍha.pratīkāra.kārayitāram, antar.gṛha.nityam, abhyadhigantāraṃ, kāntā.paraṃ,-

Roman reading

sadyaḥ.kṣata.vraṇānāṃ gūḍha.pratīkāra.kārayitāram, antar.gṛha.nityam, abhyadhigantāraṃ, kāntā.paraṃ,-

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.02e◌ EeseDharma mein verified

para.parigrahāṇāṃ para.strī.dravya.veśmanām abhīkṣṇa.praṣṭāraṃ, kutsita.karma.śāstra.upakaraṇa.saṃsargaṃ,-

Roman reading

para.parigrahāṇāṃ para.strī.dravya.veśmanām abhīkṣṇa.praṣṭāraṃ, kutsita.karma.śāstra.upakaraṇa.saṃsargaṃ,-

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.02f◌ EeseDharma mein verified

virātre channa.kuḍyac.chāyā.sañcāriṇaṃ, virūpa.dravyāṇām adeśa.kāla.vikretāraṃ, jāta.vairaśayaṃ, hīna.karma.jātiṃ,-

Roman reading

virātre channa.kuḍyac.chāyā.sañcāriṇaṃ, virūpa.dravyāṇām adeśa.kāla.vikretāraṃ, jāta.vairaśayaṃ, hīna.karma.jātiṃ,-

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.02g◌ EeseDharma mein verified

vigūhamāna.rūpaṃ, liṅgena-āliṅginaṃ, liṅginaṃ vā bhinna.ācāraṃ, pūrva.kṛta.apadānaṃ, sva.karmabhir apadiṣṭaṃ,-

Roman reading

vigūhamāna.rūpaṃ, liṅgena-āliṅginaṃ, liṅginaṃ vā bhinna.ācāraṃ, pūrva.kṛta.apadānaṃ, sva.karmabhir apadiṣṭaṃ,-

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.02h◌ EeseDharma mein verified

nāgarika.mahā.mātra.darśane guhamānam apasarantam anucchvāsa.upaveśinam āvignaṃ śuṣka.bhinna.svara.mukha.varṇaṃ,-

Roman reading

nāgarika.mahā.mātra.darśane guhamānam apasarantam anucchvāsa.upaveśinam āvignaṃ śuṣka.bhinna.svara.mukha.varṇaṃ,-

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.02i◌ EeseDharma mein verified

śastra.hasta.manuṣya.sampāta.trāsinaṃ, hiṃsra.stena.nidhi.nikṣepa.apahāra.para.prayoga.gūḍha.ājīvinām anyatamaṃ śaṅketa | 2 | iti śaṅkā.abhigrahaḥ |

Roman reading

śastra.hasta.manuṣya.sampāta.trāsinaṃ, hiṃsra.stena.nidhi.nikṣepa.apahāra.para.prayoga.gūḍha.ājīvinām anyatamaṃ śaṅketa | 2 | iti śaṅkā.abhigrahaḥ |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.03◌ EeseDharma mein verified

rūpa.abhigrahas tu - naṣṭa.apahṛtam avidyamānaṃ taj.jāta.vyavahāriṣu nivedayet | 3 |

Roman reading

rūpa.abhigrahas tu - naṣṭa.apahṛtam avidyamānaṃ taj.jāta.vyavahāriṣu nivedayet | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.04◌ EeseDharma mein verified

tac cen niveditam āsādya pracchādayeyuḥ sācivya.kara.doṣam āpnuyuḥ | 4 |

Roman reading

tac cen niveditam āsādya pracchādayeyuḥ sācivya.kara.doṣam āpnuyuḥ | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.05◌ EeseDharma mein verified

ajānanto 'sya dravyasya-atisargeṇa mucyeran | 5 |

Roman reading

ajānanto 'sya dravyasya-atisargeṇa mucyeran | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.06◌ EeseDharma mein verified

na ca-anivedya saṃsthā.adhyakṣasya purāṇa.bhāṇḍānām ādhānaṃ vikrayaṃ vā kuryuḥ | 6 |

Roman reading

na ca-anivedya saṃsthā.adhyakṣasya purāṇa.bhāṇḍānām ādhānaṃ vikrayaṃ vā kuryuḥ | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.07◌ EeseDharma mein verified

tac cen niveditam āsādyeta, rūpa.abhigṛhītam āgamaṃ pṛcchet "kutas te labdham" iti | 7 |

Roman reading

tac cen niveditam āsādyeta, rūpa.abhigṛhītam āgamaṃ pṛcchet "kutas te labdham" iti | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.08◌ EeseDharma mein verified

sa cet brūyāt "dāyādyād avāptam, amuṣmāl labdhaṃ krītaṃ kāritam ādhi.pracchannam, ayam asya deśaḥ kālaś ca-upasamprāpteḥ, ayam asya-arghaḥ pramāṇaṃ lakṣaṇaṃ mūlyaṃ ca" iti, tasya-āgama.samādhau mucyeta | 8 |

Roman reading

sa cet brūyāt "dāyādyād avāptam, amuṣmāl labdhaṃ krītaṃ kāritam ādhi.pracchannam, ayam asya deśaḥ kālaś ca-upasamprāpteḥ, ayam asya-arghaḥ pramāṇaṃ lakṣaṇaṃ mūlyaṃ ca" iti, tasya-āgama.samādhau mucyeta | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.09◌ EeseDharma mein verified

nāṣṭikaś cet tad eva pratisandadhyāt, yasyā pūrvo dīrghaś ca paribhogaḥ śucir vā deśas tasya dravyam iti vidyāt | 9 |

Roman reading

nāṣṭikaś cet tad eva pratisandadhyāt, yasyā pūrvo dīrghaś ca paribhogaḥ śucir vā deśas tasya dravyam iti vidyāt | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.10◌ EeseDharma mein verified

catuṣpada.dvipadānām api hi rūpa.liṅga.sāmānyaṃ bhavati, kim aṅga punar eka.yoni.dravya.kartṛ.prasūtānāṃ kupya.ābharaṇa.bhāṇḍānām iti | 10 |

Roman reading

catuṣpada.dvipadānām api hi rūpa.liṅga.sāmānyaṃ bhavati, kim aṅga punar eka.yoni.dravya.kartṛ.prasūtānāṃ kupya.ābharaṇa.bhāṇḍānām iti | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.11◌ EeseDharma mein verified

sa ced brūyāt "yācitakam avakrītakam āhitakaṃ nikṣepam upanidhiṃ vaiyāvṛtya.karma vā-amuṣya" iti, tasya-apasāra.pratisandhānena mucyeta | 11 |

Roman reading

sa ced brūyāt "yācitakam avakrītakam āhitakaṃ nikṣepam upanidhiṃ vaiyāvṛtya.karma vā-amuṣya" iti, tasya-apasāra.pratisandhānena mucyeta | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.12◌ EeseDharma mein verified

"na-evam" ity apasāro vā brūyāt, rūpa.abhigṛhītaḥ parasya dāna.kāraṇam ātmanaḥ pratigraha.kāraṇam upaliṅganaṃ vā dāyaka.dāpaka.nibandhaka.pratigrāhaka.upadraṣṭṛbhir upaśrotṛbhir vā pratisamānayet | 12 |

Roman reading

"na-evam" ity apasāro vā brūyāt, rūpa.abhigṛhītaḥ parasya dāna.kāraṇam ātmanaḥ pratigraha.kāraṇam upaliṅganaṃ vā dāyaka.dāpaka.nibandhaka.pratigrāhaka.upadraṣṭṛbhir upaśrotṛbhir vā pratisamānayet | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.13◌ EeseDharma mein verified

ujjhita.pranaṣṭa.niṣpatita.upalabdhasya deśa.kāla.lābha.upaliṅganena śuddhiḥ | 13 |

Roman reading

ujjhita.pranaṣṭa.niṣpatita.upalabdhasya deśa.kāla.lābha.upaliṅganena śuddhiḥ | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.14◌ EeseDharma mein verified

aśuddhas tac ca tāvac ca daṇḍaṃ dadyāt | 14 |

Roman reading

aśuddhas tac ca tāvac ca daṇḍaṃ dadyāt | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.15◌ EeseDharma mein verified

anyathā steya.daṇḍaṃ bhajeta | 15 | iti rūpa.abhigrahaḥ |

Roman reading

anyathā steya.daṇḍaṃ bhajeta | 15 | iti rūpa.abhigrahaḥ |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.16◌ EeseDharma mein verified

karma.abhigrahas tu - muṣita.veśmanaḥ praveśa.niṣkasanam advāreṇa, dvārasya sandhinā bījena vā vedham, uttama.agārasya jāla.vāta.ayana.nīpra.vedham, ārohaṇa.avataraṇe ca kuḍyasya vedham, upakhananaṃ vā gūḍha.dravya.nikṣepaṇa.grahaṇa.upāyam, upadeśa.upalabhyam abhyantarac.cheda.utkara.parimarda.upakaraṇam abhyantara.kṛtaṃ vidyāt | 16 |

Roman reading

karma.abhigrahas tu - muṣita.veśmanaḥ praveśa.niṣkasanam advāreṇa, dvārasya sandhinā bījena vā vedham, uttama.agārasya jāla.vāta.ayana.nīpra.vedham, ārohaṇa.avataraṇe ca kuḍyasya vedham, upakhananaṃ vā gūḍha.dravya.nikṣepaṇa.grahaṇa.upāyam, upadeśa.upalabhyam abhyantarac.cheda.utkara.parimarda.upakaraṇam abhyantara.kṛtaṃ vidyāt | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.17◌ EeseDharma mein verified

viparyaye bāhya.kṛtam, ubhayata ubhaya.kṛtam | 17 |

Roman reading

viparyaye bāhya.kṛtam, ubhayata ubhaya.kṛtam | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.18a◌ EeseDharma mein verified

abhyantara.kṛte puruṣam āsannaṃ vyasaninaṃ krūra.sahāyaṃ taskara.upakaraṇa.saṃsargaṃ, striyaṃ vā daridra.kulām anya.prasaktāṃ vā,-

Roman reading

abhyantara.kṛte puruṣam āsannaṃ vyasaninaṃ krūra.sahāyaṃ taskara.upakaraṇa.saṃsargaṃ, striyaṃ vā daridra.kulām anya.prasaktāṃ vā,-

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.18b◌ EeseDharma mein verified

paricāraka.janaṃ vā tad.vidha.ācāram, atisvapnaṃ, nidrā.klāntam, āvignaṃ. śuṣka.bhinna.svara.mukha.varṇam, anavasthitam,-

Roman reading

paricāraka.janaṃ vā tad.vidha.ācāram, atisvapnaṃ, nidrā.klāntam, āvignaṃ. śuṣka.bhinna.svara.mukha.varṇam, anavasthitam,-

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.18c◌ EeseDharma mein verified

atipralāpinam, ucca.ārohaṇa.saṃrabdha.gātraṃ, vilūna.nighṛṣṭa.bhinna.pāṭita.śarīra.vastraṃ, jāta.kiṇa.saṃrabdha.hasta.pādaṃ,-

Roman reading

atipralāpinam, ucca.ārohaṇa.saṃrabdha.gātraṃ, vilūna.nighṛṣṭa.bhinna.pāṭita.śarīra.vastraṃ, jāta.kiṇa.saṃrabdha.hasta.pādaṃ,-

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.18d◌ EeseDharma mein verified

pāṃsu.pūrṇa.keśa.nakhaṃ vilūna.bhugna.keśa.nakhaṃ vā, samyak.snāta.anuliptaṃ taila.pramṛṣṭa.gātraṃ sadyo.dauta.hasta.pādaṃ vā,-

Roman reading

pāṃsu.pūrṇa.keśa.nakhaṃ vilūna.bhugna.keśa.nakhaṃ vā, samyak.snāta.anuliptaṃ taila.pramṛṣṭa.gātraṃ sadyo.dauta.hasta.pādaṃ vā,-

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.18e◌ EeseDharma mein verified

pāṃsu.picchileṣu tulya.pāda.pada.nikṣepaṃ, praveśa.niṣkasanayor vā tulya.mālya.madya.gandha.vastrac.cheda.vilepana.svedaṃ parīkṣeta | 18 |

Roman reading

pāṃsu.picchileṣu tulya.pāda.pada.nikṣepaṃ, praveśa.niṣkasanayor vā tulya.mālya.madya.gandha.vastrac.cheda.vilepana.svedaṃ parīkṣeta | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ04.6.19◌ EeseDharma mein verified

coraṃ pāradārikaṃ vā vidyāt | 19 |

Roman reading

coraṃ pāradārikaṃ vā vidyāt | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.