Book 3 · Adhyay 9

jñāti.sāmanta.dhanikāḥ krameṇa bhūmi.parigrahān kretum abhyābhaveyuḥ | 1 |

tato 'nye bāhyāḥ | 2 |

sāmanta.catvāriṃśat.kulyeṣu gṛha.pratimukhe veśma śrāvayeyuḥ, sāmanta.grāma.vṛddheṣu kṣetram ārāmaṃ setu.bandhaṃ taṭākam ādhāraṃ vā maryādāsu yathā.setu.bhogaṃ "anena-argheṇa kaḥ kretā" iti | 3 |

trir āghuṣitam avyāhataṃ kretā kretuṃ labheta | 4 |

spardhayā vā mūlya.vardhane mūlya.vṛddhiḥ sa-śulkā kośaṃ gacchet | 5 |

vikraya.pratikroṣṭā śulkaṃ dadyāt | 6 |

asvāmi.pratikrośe catur.viṃśati.paṇo daṇḍaḥ | 7 |

sapta.rātrād ūrdhvam anabhisarataḥ pratikruṣṭo vikrīṇīta | 8 |

pratikruṣṭa.atikrame vāstuni dviśato daṇḍaḥ, anyatra catur.viṃśati.paṇo daṇḍaḥ | 9 | iti vāstu.vikrayaḥ |

sīma.vivādaṃ grāmayor ubhayoḥ sāmantā pañca.grāmī daśa.grāmī vā setubhiḥ sthāvaraiḥ kṛtrimair vā kuryāt | 10 |

karṣaka.go.pālaka.vṛddhāḥ pūrva.bhuktikā vā bāhyāḥ setūnām abhijñā bahava eko vā nirdiśya sīma.setūn viparīta.veṣāḥ sīmānaṃ nayeyuḥ | 11 |

uddiṣṭānāṃ setūnām adarśane sahasraṃ daṇḍaḥ | 12 |

tad eva nīte sīma.apahāriṇāṃ setuc.chidāṃ ca kuryāt | 13 |

pranaṣṭa.setu.bhogaṃ vā sīmānaṃ rājā yathā.upakāraṃ vibhajet | 14 | iti sīma.vivādaḥ |

kṣetra.vivādaṃ sāmanta.grāma.vṛddhāḥ kuryuḥ | 15 |

teṣāṃ dvaidhī.bhāve yato bahavaḥ śucayo 'numatā vā tato niyaccheyuḥ madhyaṃ vā gṛhṇīyuḥ | 16 |

tad.ubhaya.parā.uktaṃ vāstu rājā haret, pranaṣṭa.svāmikaṃ ca | 17 |

yathā.upakāraṃ vā vibhajet | 18 |

prasahya.ādāne vāstuni steya.daṇḍaḥ | 19 |

kāraṇa.ādāne prayāsam ājīvaṃ ca parisaṅkhyāya bandhaṃ dadyāt | 20 | iti kṣetra.vivādaḥ |

maryādā.apaharaṇe pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ | 21 |

maryādā.bhede catur.viṃśati.paṇaḥ | 22 |

tena tapo.vana.vivīta.mahā.patha.śmaśāna.deva.kula.yajana.puṇya.sthāna.- vivādā vyākhyātāḥ | 23 | iti maryādā.sthāpanam |

sarva eva vivādāḥ sāmanta.pratyayāḥ | 24 |

vivīta.sthala.kedāra.ṣaṇḍa.khala.veśma.vāhana.koṣṭhānāṃ pūrvaṃ.pūrvam ābādhaṃ saheta | 25 |

brahma.soma.araṇya.deva.yajana.puṇya.sthāna.varjāḥ sthala.pradeśāḥ | 26 |

ādhāra.parivāha.kedāra.upabhogaiḥ para.kṣetra.kṛṣṭa.bīja.hiṃsāyāṃ yathā.upaghātaṃ mūlyaṃ dadyuḥ | 27 |

kedāra.ārāma.setu.bandhānāṃ paraspara.hiṃsāyāṃ hiṃsā.dvi.guṇo daṇḍaḥ | 28 |

paścān.niviṣṭam adhara.taṭākaṃ na-upari.taṭākasya kedāram udakena-āplāvayet | 29 |

upari.niviṣṭaṃ na-adhara.taṭākasya pūra.āsrāvaṃ vārayed, anyatra tri.varṣa.uparata.karmaṇaḥ | 30 |

tasya-atikrame pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, taṭāka.vāmanaṃ ca | 31 |

pañca.varṣa.uparata.karmaṇaḥ setu.bandhasya svāmyaṃ lupyeta, anyatra-āpadbhyaḥ | 32 |

taṭāka.setu.bandhānāṃ nava.pravartane pāñcavarṣikaḥ parihāraḥ, bhagna.utsṛṣṭānāṃ cāturvarṣikaḥ, samupārūḍhānāṃ traivarṣikaḥ, sthalasya dvaivarṣikaḥ | 33 |

sva.ātma.ādhāne vikraye ca | 34 |

khāta.prāvṛttim anadī.nibandha.āyatana.taṭāka.kedāra.ārāma.ṣaṇḍa.vāpānāṃ sasya.varṇa.bhāga.uttarikam anyebhyo vā yathā.upakāraṃ dadyuḥ | 35 |

prakraya.avakraya.adhibhāga.bhoganiṣṛṣṭa.upabhoktāraś ca-eṣāṃ pratikuryuḥ | 36 |

arpatīkāre hīna.dvi.guṇo daṇḍaḥ | 37 |