EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 69

Book 3 · Adhyay 12

Book 3 · Chapter 12

52 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ03.12.01◌ EeseDharma mein verified

upanidhir ṛṇena vyākhyātaḥ | 1 |

Roman reading

upanidhir ṛṇena vyākhyātaḥ | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.02◌ EeseDharma mein verified

para.cakra.āṭavikābhyāṃ durga.rāṣṭra.vilope vā, pratirodhakair vā grāma.sārtha.vraja.vilope, cakra.yukta.nāśe vā, grāma.madhya.agny.udaka.ābādhe jvālā.vega.uparuddhe vā, nāvi nimagnāyāṃ muṣitāyāṃ vā svayam uparūḍho na-upanidhim abhyāvahet | 2 |

Roman reading

para.cakra.āṭavikābhyāṃ durga.rāṣṭra.vilope vā, pratirodhakair vā grāma.sārtha.vraja.vilope, cakra.yukta.nāśe vā, grāma.madhya.agny.udaka.ābādhe jvālā.vega.uparuddhe vā, nāvi nimagnāyāṃ muṣitāyāṃ vā svayam uparūḍho na-upanidhim abhyāvahet | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.03◌ EeseDharma mein verified

upanidhi.bhoktā deśa.kāla.anurūpaṃ bhoga.vetanaṃ dadyāt, dvādaśa.paṇaṃ ca daṇḍam | 3 |

Roman reading

upanidhi.bhoktā deśa.kāla.anurūpaṃ bhoga.vetanaṃ dadyāt, dvādaśa.paṇaṃ ca daṇḍam | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.04◌ EeseDharma mein verified

upabhoga.nimittaṃ naṣṭaṃ vinaṣṭaṃ vā-abhyāvahet, catur.viṃśati.paṇaś ca daṇḍaḥ, anyathā vā niṣpatane | 4 |

Roman reading

upabhoga.nimittaṃ naṣṭaṃ vinaṣṭaṃ vā-abhyāvahet, catur.viṃśati.paṇaś ca daṇḍaḥ, anyathā vā niṣpatane | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.05◌ EeseDharma mein verified

pretaṃ vyasana.gataṃ vā na-upanidhim abhyāvahet | 5 |

Roman reading

pretaṃ vyasana.gataṃ vā na-upanidhim abhyāvahet | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.06◌ EeseDharma mein verified

ādhāna.vikraya.apavyayaneṣu ca-asya catur.guṇa.pañca.bandho daṇḍaḥ | 6 |

Roman reading

ādhāna.vikraya.apavyayaneṣu ca-asya catur.guṇa.pañca.bandho daṇḍaḥ | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.07◌ EeseDharma mein verified

parivartane niṣpātane vā mūlya.samaḥ | 7 |

Roman reading

parivartane niṣpātane vā mūlya.samaḥ | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.08◌ EeseDharma mein verified

tena-ādhi.praṇāśa.upabhoga.vikraya.ādhāna.apahārā vyākhyātāḥ | 8 |

Roman reading

tena-ādhi.praṇāśa.upabhoga.vikraya.ādhāna.apahārā vyākhyātāḥ | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.09◌ EeseDharma mein verified

na-ādhiḥ sa-upakāraḥ sīdet, na ca-asya mūlyaṃ vardheta, anyatra nisargāt | 9 |

Roman reading

na-ādhiḥ sa-upakāraḥ sīdet, na ca-asya mūlyaṃ vardheta, anyatra nisargāt | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.10◌ EeseDharma mein verified

nirupakāraḥ sīdet, mūlyaṃ ca-asya vardheta | 10 |

Roman reading

nirupakāraḥ sīdet, mūlyaṃ ca-asya vardheta | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.11◌ EeseDharma mein verified

upasthitasya-ādhim aprayacchato dvādaśaṇpaṇo daṇḍaḥ | 11 |

Roman reading

upasthitasya-ādhim aprayacchato dvādaśaṇpaṇo daṇḍaḥ | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.12◌ EeseDharma mein verified

prayojaka.asamnidhāne vā grāma.vṛddheṣu sthāpayitvā niṣkrayam ādhiṃ pratipadyeta | 12 |

Roman reading

prayojaka.asamnidhāne vā grāma.vṛddheṣu sthāpayitvā niṣkrayam ādhiṃ pratipadyeta | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.13◌ EeseDharma mein verified

nivṛtta.vṛddhiko vā-ādhis tat.kāla.kṛta.mūlyas tatra-eva-avatiṣṭheta, anāśa.vināśa.karaṇa.adhiṣṭhito vā | 13 |

Roman reading

nivṛtta.vṛddhiko vā-ādhis tat.kāla.kṛta.mūlyas tatra-eva-avatiṣṭheta, anāśa.vināśa.karaṇa.adhiṣṭhito vā | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.14◌ EeseDharma mein verified

dhāraṇika.asamnidhāne vā vināśa.bhayād udgata.arghaṃ dharmastha.anujñāto vikrīṇīta, ādhi.pāla.pratyayo vā | 14 |

Roman reading

dhāraṇika.asamnidhāne vā vināśa.bhayād udgata.arghaṃ dharmastha.anujñāto vikrīṇīta, ādhi.pāla.pratyayo vā | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.15◌ EeseDharma mein verified

sthāvaras tu prayāsa.bhogyaḥ phala.bhogyo vā prakṣepa.vṛddhi.mūlya.śuddham ājīvam amūlya.kṣayeṇa-upanayet | 15 |

Roman reading

sthāvaras tu prayāsa.bhogyaḥ phala.bhogyo vā prakṣepa.vṛddhi.mūlya.śuddham ājīvam amūlya.kṣayeṇa-upanayet | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.16◌ EeseDharma mein verified

anisṛṣṭa.upabhoktā mūlya.śuddham ājīvaṃ bandhaṃ ca dadyāt | 16 |

Roman reading

anisṛṣṭa.upabhoktā mūlya.śuddham ājīvaṃ bandhaṃ ca dadyāt | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.17◌ EeseDharma mein verified

śeṣam upanidhinā vyākhyātam | 17 |

Roman reading

śeṣam upanidhinā vyākhyātam | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.18◌ EeseDharma mein verified

etena-ādeśo 'nvādhiś ca vyākhyātau | 18 |

Roman reading

etena-ādeśo 'nvādhiś ca vyākhyātau | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.19◌ EeseDharma mein verified

sārthena-anvādhi.hasto vā pradiṣṭāṃ bhūmim aprāptaś corair bhagna.utsṛṣṭo vā na-anvādhim abhyāvahet | 19 |

Roman reading

sārthena-anvādhi.hasto vā pradiṣṭāṃ bhūmim aprāptaś corair bhagna.utsṛṣṭo vā na-anvādhim abhyāvahet | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.20◌ EeseDharma mein verified

antare vā mṛtasya dāyādo 'pi na-abhyāvahet | 20 |

Roman reading

antare vā mṛtasya dāyādo 'pi na-abhyāvahet | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.21◌ EeseDharma mein verified

śeṣam upanidhinā vyakahyātam | 21 |

Roman reading

śeṣam upanidhinā vyakahyātam | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.22◌ EeseDharma mein verified

yācitakam avakrītakaṃ vā yathā.vidhaṃ gṛhṇīyus tathā.vidham eva-arpayeyuḥ | 22 |

Roman reading

yācitakam avakrītakaṃ vā yathā.vidhaṃ gṛhṇīyus tathā.vidham eva-arpayeyuḥ | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.23◌ EeseDharma mein verified

bhreṣa.upanipātābhyāṃ deśa.kāla.uparodhi dattaṃ naṣṭaṃ vinaṣṭaṃ vā na-abhyāvaheyuḥ | 23 |

Roman reading

bhreṣa.upanipātābhyāṃ deśa.kāla.uparodhi dattaṃ naṣṭaṃ vinaṣṭaṃ vā na-abhyāvaheyuḥ | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.24◌ EeseDharma mein verified

śeṣam upanidhinā vyākhyātam | 24 |

Roman reading

śeṣam upanidhinā vyākhyātam | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.25◌ EeseDharma mein verified

vaiyāvṛtya.vikrayas tu - vaiyāvṛtya.karā yathā.deśa.kālaṃ vikrīṇānāḥ paṇyaṃ yathā.jātaṃ mūlyam udayaṃ ca dadyuḥ | 25 |

Roman reading

vaiyāvṛtya.vikrayas tu - vaiyāvṛtya.karā yathā.deśa.kālaṃ vikrīṇānāḥ paṇyaṃ yathā.jātaṃ mūlyam udayaṃ ca dadyuḥ | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.26◌ EeseDharma mein verified

deśa.kāla.atipātane vā parihīṇaṃ sampradāna.kālikena-argheṇa mūlyam udayaṃ ca dadyuḥ | 26 |

Roman reading

deśa.kāla.atipātane vā parihīṇaṃ sampradāna.kālikena-argheṇa mūlyam udayaṃ ca dadyuḥ | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.27◌ EeseDharma mein verified

yathā.sambhāṣitaṃ vā vikrīṇānā na-udayam adhigaccheyuḥ, mūlyam eva dadyuḥ | 27 |

Roman reading

yathā.sambhāṣitaṃ vā vikrīṇānā na-udayam adhigaccheyuḥ, mūlyam eva dadyuḥ | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.28◌ EeseDharma mein verified

argha.patane vā parihīṇaṃ yathā.parihīṇaṃ mūlyam ūnaṃ dadyuḥ | 28 |

Roman reading

argha.patane vā parihīṇaṃ yathā.parihīṇaṃ mūlyam ūnaṃ dadyuḥ | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.29◌ EeseDharma mein verified

sāṃvyavahārikeṣu vā prātyayikeṣv arāja.vācyeṣu bhreṣa.upanipātābhyāṃ naṣṭaṃ vinaṣṭaṃ vā mūlyam api na dadyuḥ | 29 |

Roman reading

sāṃvyavahārikeṣu vā prātyayikeṣv arāja.vācyeṣu bhreṣa.upanipātābhyāṃ naṣṭaṃ vinaṣṭaṃ vā mūlyam api na dadyuḥ | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.30◌ EeseDharma mein verified

deśa.kāla.antaritānāṃ tu paṇyānāṃ kṣaya.vyaya.viśuddhaṃ mūlyam udayaṃ ca dadyuḥ, paṇya.samavāyānāṃ ca pratyaṃśam | 30 |

Roman reading

deśa.kāla.antaritānāṃ tu paṇyānāṃ kṣaya.vyaya.viśuddhaṃ mūlyam udayaṃ ca dadyuḥ, paṇya.samavāyānāṃ ca pratyaṃśam | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.31◌ EeseDharma mein verified

śeṣam upanidhinā vyākhyātam | 31 |

Roman reading

śeṣam upanidhinā vyākhyātam | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.32◌ EeseDharma mein verified

etena vaiyāvṛtya.vikrayo vyākhyātaḥ | 32 |

Roman reading

etena vaiyāvṛtya.vikrayo vyākhyātaḥ | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.33◌ EeseDharma mein verified

nikṣepaś ca-upanidhinā | 33 |

Roman reading

nikṣepaś ca-upanidhinā | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.34◌ EeseDharma mein verified

tam anyena nikṣpitam anyasya-arpayato hīyeta | 34 |

Roman reading

tam anyena nikṣpitam anyasya-arpayato hīyeta | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.35◌ EeseDharma mein verified

nikṣepa.apahāre pūrva.apadānaṃ nikṣeptāraś ca pramāṇam | 35 |

Roman reading

nikṣepa.apahāre pūrva.apadānaṃ nikṣeptāraś ca pramāṇam | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.36◌ EeseDharma mein verified

aśucayo hi kāravaḥ | 36 |

Roman reading

aśucayo hi kāravaḥ | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.37◌ EeseDharma mein verified

na-eṣāṃ karaṇa.pūrvo nikṣepa.dharmaḥ | 37 |

Roman reading

na-eṣāṃ karaṇa.pūrvo nikṣepa.dharmaḥ | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.38◌ EeseDharma mein verified

karaṇa.hīnaṃ nikṣepam apavyayamānaṃ gūḍha.bhitti.nyastān sākṣiṇo nikṣeptā rahasi praṇipātena prajñāpayet, vana.ante vā madya.prahavaṇa.viśvāsena | 38 |

Roman reading

karaṇa.hīnaṃ nikṣepam apavyayamānaṃ gūḍha.bhitti.nyastān sākṣiṇo nikṣeptā rahasi praṇipātena prajñāpayet, vana.ante vā madya.prahavaṇa.viśvāsena | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.39◌ EeseDharma mein verified

rahasi vṛddho vyādhito vā vaidehakaḥ kaścit kṛta.lakṣaṇaṃ dravyam asya haste nikṣipya-apagacchet | 39 |

Roman reading

rahasi vṛddho vyādhito vā vaidehakaḥ kaścit kṛta.lakṣaṇaṃ dravyam asya haste nikṣipya-apagacchet | 39 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.40◌ EeseDharma mein verified

tasya pratideśena putro bhrātā vā-abhigamya nikṣepaṃ yāceta | 40 |

Roman reading

tasya pratideśena putro bhrātā vā-abhigamya nikṣepaṃ yāceta | 40 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.41◌ EeseDharma mein verified

dāne śuciḥ, anyathā nikṣepaṃ steya.daṇḍaṃ ca dadyāt | 41 |

Roman reading

dāne śuciḥ, anyathā nikṣepaṃ steya.daṇḍaṃ ca dadyāt | 41 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.42◌ EeseDharma mein verified

pravrajyā.abhimukho vā śraddheyaḥ kaścit kṛta.lakṣaṇaṃ dravyam asya haste nikṣipya pratiṣṭheta | 42 |

Roman reading

pravrajyā.abhimukho vā śraddheyaḥ kaścit kṛta.lakṣaṇaṃ dravyam asya haste nikṣipya pratiṣṭheta | 42 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.43◌ EeseDharma mein verified

tataḥ kāla.antara.āgato yāceta | 43 |

Roman reading

tataḥ kāla.antara.āgato yāceta | 43 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.44◌ EeseDharma mein verified

dāne śuciḥ, anyathā nikṣepaṃ steya.daṇḍaṃ ca dadyāt | 44 |

Roman reading

dāne śuciḥ, anyathā nikṣepaṃ steya.daṇḍaṃ ca dadyāt | 44 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.45◌ EeseDharma mein verified

kṛta.lakṣaṇena vā dravyeṇa pratyānayed enam | 45 |

Roman reading

kṛta.lakṣaṇena vā dravyeṇa pratyānayed enam | 45 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.46◌ EeseDharma mein verified

bāliśa.jātīyo vā rātrau rāja.dāyikā.kṣaṇa.bhītaḥ sāram asya haste nikṣipya-apagacchet | 46 |

Roman reading

bāliśa.jātīyo vā rātrau rāja.dāyikā.kṣaṇa.bhītaḥ sāram asya haste nikṣipya-apagacchet | 46 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.47◌ EeseDharma mein verified

sa enaṃ bandhana.agāra.gato yāceta | 47 |

Roman reading

sa enaṃ bandhana.agāra.gato yāceta | 47 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.48◌ EeseDharma mein verified

dāne śuciḥ, anyathā nikṣepaṃ steya.daṇḍaṃ ca dadyāt | 48 |

Roman reading

dāne śuciḥ, anyathā nikṣepaṃ steya.daṇḍaṃ ca dadyāt | 48 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.49◌ EeseDharma mein verified

abhijñānena ca-asya gṛhe janam ubhayaṃ yāceta | 49 |

Roman reading

abhijñānena ca-asya gṛhe janam ubhayaṃ yāceta | 49 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.50◌ EeseDharma mein verified

anyatarta.ādāne yathā.uktaṃ purastāt | 50 |

Roman reading

anyatarta.ādāne yathā.uktaṃ purastāt | 50 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.51◌ EeseDharma mein verified

dravya.bhogānām āgamaṃ ca-asya-anuyuñjīta, tasya ca-arthasya vyavahāra.upaliṅganam, abhiyoktuś ca-artha.sāmarthyam | 51 |

Roman reading

dravya.bhogānām āgamaṃ ca-asya-anuyuñjīta, tasya ca-arthasya vyavahāra.upaliṅganam, abhiyoktuś ca-artha.sāmarthyam | 51 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.12.52◌ EeseDharma mein verified

etena mithaḥ.samavāyo vyākhyātaḥ | 52 |

Roman reading

etena mithaḥ.samavāyo vyākhyātaḥ | 52 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.