dharmasthās trayas trayo 'mātyā jana.pada.sandhi.saṅgrahaṇa.droṇa.mukha.sthānīyeṣu vyāvahārikān arthān kuryuḥ | 1 |
dharmasthās trayas trayo 'mātyā jana.pada.sandhi.saṅgrahaṇa.droṇa.mukha.sthānīyeṣu vyāvahārikān arthān kuryuḥ | 1 |
EeseDharmaSanātana Library
58Book 3 · Chapter 1
37 shlokdharmasthās trayas trayo 'mātyā jana.pada.sandhi.saṅgrahaṇa.droṇa.mukha.sthānīyeṣu vyāvahārikān arthān kuryuḥ | 1 |
dharmasthās trayas trayo 'mātyā jana.pada.sandhi.saṅgrahaṇa.droṇa.mukha.sthānīyeṣu vyāvahārikān arthān kuryuḥ | 1 |
tirohita.antar.agāra.nakta.araṇya.upadhy.upahvara.kṛtāṃś ca vyavahārān pratiṣedhayeyuḥ | 2 |
tirohita.antar.agāra.nakta.araṇya.upadhy.upahvara.kṛtāṃś ca vyavahārān pratiṣedhayeyuḥ | 2 |
kartuḥ kārayituḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ | 3 |
kartuḥ kārayituḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ | 3 |
śrotṝṇām eka.ekaṃ pratyardha.daṇḍāḥ | 4 |
śrotṝṇām eka.ekaṃ pratyardha.daṇḍāḥ | 4 |
śraddheyānāṃ tu dravya.vyapanayaḥ | 5 |
śraddheyānāṃ tu dravya.vyapanayaḥ | 5 |
parokṣeṇa-adhika.ṛṇa.grahaṇam avaktavya.karā vā tirohitāḥ sidhyeyuḥ | 6 |
parokṣeṇa-adhika.ṛṇa.grahaṇam avaktavya.karā vā tirohitāḥ sidhyeyuḥ | 6 |
dāya.nikṣepa.upanidhi.vivāha.yuktāḥ strīṇām aniṣkāsinīnāṃ vyādhitānāṃ ca-amūḍha.sañjñānām antar.agāra.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 7 |
dāya.nikṣepa.upanidhi.vivāha.yuktāḥ strīṇām aniṣkāsinīnāṃ vyādhitānāṃ ca-amūḍha.sañjñānām antar.agāra.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 7 |
sāhasa.anupraveśa.kalaha.vivāha.rāja.niyoga.yuktāḥ pūrva.rātra.vyavahāriṇāṃ ca rātri.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 8 |
sāhasa.anupraveśa.kalaha.vivāha.rāja.niyoga.yuktāḥ pūrva.rātra.vyavahāriṇāṃ ca rātri.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 8 |
sārtha.vraja.āśrama.vyādha.cāraṇa.madhyeṣv araṇya.carāṇām araṇya.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 9 |
sārtha.vraja.āśrama.vyādha.cāraṇa.madhyeṣv araṇya.carāṇām araṇya.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 9 |
gūḍha.ājīviṣu ca-upadhi.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 10 |
gūḍha.ājīviṣu ca-upadhi.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 10 |
mithaḥ.samavāye ca-upahvara.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 11 |
mithaḥ.samavāye ca-upahvara.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 11 |
ato 'nyathā na sidhyeyuḥ, apāśrayavadbhiś ca kṛtāḥ, pitṛmatā putreṇa, pitrā putravatā, niṣkulena bhrātrā, kaniṣṭhena-avibhakta.aṃśena, patimatyā putravatyā ca striyā, dāsa.āhitakābhyām, aprāpta.atīta.vyavahārābhyām, abhiśasta.pravrajita.nyaṅga.vyasanibhiś ca, anyatra niṣṛṣṭa.vyavahārebhyaḥ | 12 |
ato 'nyathā na sidhyeyuḥ, apāśrayavadbhiś ca kṛtāḥ, pitṛmatā putreṇa, pitrā putravatā, niṣkulena bhrātrā, kaniṣṭhena-avibhakta.aṃśena, patimatyā putravatyā ca striyā, dāsa.āhitakābhyām, aprāpta.atīta.vyavahārābhyām, abhiśasta.pravrajita.nyaṅga.vyasanibhiś ca, anyatra niṣṛṣṭa.vyavahārebhyaḥ | 12 |
tatra-api kruddhena-ārtena mattena.unmattena-avagṛhītena vā kṛtā vyavahārā na sidhyeyuḥ | 13 |
tatra-api kruddhena-ārtena mattena.unmattena-avagṛhītena vā kṛtā vyavahārā na sidhyeyuḥ | 13 |
kartṛ.kārayitṛ.śrotṝṇāṃ pṛthag yathā.uktā daṇḍāḥ | 14 |
kartṛ.kārayitṛ.śrotṝṇāṃ pṛthag yathā.uktā daṇḍāḥ | 14 |
sve sve tu varge deśe kāle ca sva.karaṇa.kṛtāḥ sampūrṇa.ācārāḥ śuddha.deśā dṛṣṭa.rūpa.lakṣaṇa.pramāṇa.guṇāḥ sarva.vyavahārāḥ sidhyeyuḥ | 15 |
sve sve tu varge deśe kāle ca sva.karaṇa.kṛtāḥ sampūrṇa.ācārāḥ śuddha.deśā dṛṣṭa.rūpa.lakṣaṇa.pramāṇa.guṇāḥ sarva.vyavahārāḥ sidhyeyuḥ | 15 |
paścimaṃ ca-eṣāṃ karaṇam ādeśa.ādhivarjaṃ śraddheyam | 16 | iti vyavahāra.sthāpanā |
paścimaṃ ca-eṣāṃ karaṇam ādeśa.ādhivarjaṃ śraddheyam | 16 | iti vyavahāra.sthāpanā |
saṃvatsaram ṛtuṃ māsaṃ pakṣaṃ divasaṃ karaṇam adhikaraṇam ṛṇaṃ vedaka.āvedakayoḥ kṛta.samartha.avasthayor deśa.grāma.jāti.gotra.nāma.karmāṇi ca-abhilikhya vādi.prativādi.praśnān artha.ānupūrvyā niveśayet | 17 |
saṃvatsaram ṛtuṃ māsaṃ pakṣaṃ divasaṃ karaṇam adhikaraṇam ṛṇaṃ vedaka.āvedakayoḥ kṛta.samartha.avasthayor deśa.grāma.jāti.gotra.nāma.karmāṇi ca-abhilikhya vādi.prativādi.praśnān artha.ānupūrvyā niveśayet | 17 |
niviṣṭāṃś ca-avekṣeta | 18 |
niviṣṭāṃś ca-avekṣeta | 18 |
nibaddhaṃ vādam utsṛjya-anyaṃ vādaṃ saṅkrāmati, pūrva.uktaṃ paścimena-arthena na-abhisandhatte, para.vākyam anabhigrāhyam abhigrāhya-avatiṣṭhate, pratijñāya deśaṃ nirdiśa-ity ukte na nirdiśati, hīna.deśam adeśaṃ vā nirdiśati, nirdiṣṭād deśād anyaṃ deśam upasthāpayati, upasthite deśe 'rtha.vacanaṃ na-evam ity apavyayate, sākṣibhir avadhṛtaṃ na-icchati, asambhāṣye deśe sākṣibhir mithaḥ sambhāṣate, iti parā.ukta.hetavaḥ | 19 |
nibaddhaṃ vādam utsṛjya-anyaṃ vādaṃ saṅkrāmati, pūrva.uktaṃ paścimena-arthena na-abhisandhatte, para.vākyam anabhigrāhyam abhigrāhya-avatiṣṭhate, pratijñāya deśaṃ nirdiśa-ity ukte na nirdiśati, hīna.deśam adeśaṃ vā nirdiśati, nirdiṣṭād deśād anyaṃ deśam upasthāpayati, upasthite deśe 'rtha.vacanaṃ na-evam ity apavyayate, sākṣibhir avadhṛtaṃ na-icchati, asambhāṣye deśe sākṣibhir mithaḥ sambhāṣate, iti parā.ukta.hetavaḥ | 19 |
parā.ukta.daṇḍaḥ pañca.bandhaḥ | 20 |
parā.ukta.daṇḍaḥ pañca.bandhaḥ | 20 |
svayaṃ.vādi.daṇḍo daśa.bandhaḥ | 21 |
svayaṃ.vādi.daṇḍo daśa.bandhaḥ | 21 |
puruṣa.bhṛtir aṣṭa.aṃśaḥ | 22 |
puruṣa.bhṛtir aṣṭa.aṃśaḥ | 22 |
pathi.bhaktam argha.viśeṣataḥ | 23 |
pathi.bhaktam argha.viśeṣataḥ | 23 |
tad ubhayaṃ niyamyo dadyāt | 24 |
tad ubhayaṃ niyamyo dadyāt | 24 |
abhiyukto na pratyabhiyuñjīta, anyatra kalaha.sāhasa.sārtha.samavāyebhyaḥ | 25 |
abhiyukto na pratyabhiyuñjīta, anyatra kalaha.sāhasa.sārtha.samavāyebhyaḥ | 25 |
na ca-abhiyukte 'bhiyoge 'sti | 26 |
na ca-abhiyukte 'bhiyoge 'sti | 26 |
abhiyoktā cet pratyuktas tad.ahar eva na pratibrūyāt parā.uktaḥ syāt | 27 |
abhiyoktā cet pratyuktas tad.ahar eva na pratibrūyāt parā.uktaḥ syāt | 27 |
kṛta.kārya.viniścayo hy abhiyoktā na-abhiyuktaḥ | 28 |
kṛta.kārya.viniścayo hy abhiyoktā na-abhiyuktaḥ | 28 |
tasya-apratibruvatas tri.rātraṃ sapta.rātram iti | 29 |
tasya-apratibruvatas tri.rātraṃ sapta.rātram iti | 29 |
ata ūrdhvaṃ tri.paṇa.avara.ardhyaṃ dvādaśa.paṇa.paraṃ daṇḍaṃ kuryāt | 30 |
ata ūrdhvaṃ tri.paṇa.avara.ardhyaṃ dvādaśa.paṇa.paraṃ daṇḍaṃ kuryāt | 30 |
tri.pakṣād ūrdhvam apratibruvataḥ parā.ukta.daṇḍaṃ kṛtvā yāny asya dravyāṇi syus tato 'bhiyoktāraṃ pratipādayed, anyatra vṛtty.upakaraṇebhyaḥ | 31 |
tri.pakṣād ūrdhvam apratibruvataḥ parā.ukta.daṇḍaṃ kṛtvā yāny asya dravyāṇi syus tato 'bhiyoktāraṃ pratipādayed, anyatra vṛtty.upakaraṇebhyaḥ | 31 |
tad eva niṣpatato 'bhiyuktasya kuryāt | 32 |
tad eva niṣpatato 'bhiyuktasya kuryāt | 32 |
abhiyoktur niṣpāta.sama.kālaḥ parā.ukta.bhāvaḥ | 33 |
abhiyoktur niṣpāta.sama.kālaḥ parā.ukta.bhāvaḥ | 33 |
pretasya vyasanino vā sākṣi.vacanam asāram | 34 |
pretasya vyasanino vā sākṣi.vacanam asāram | 34 |
abhiyoktā daṇḍaṃ dattvā karma kārayet | 35 |
abhiyoktā daṇḍaṃ dattvā karma kārayet | 35 |
ādhiṃ vā sa kāmaṃ praveśayet | 36 |
ādhiṃ vā sa kāmaṃ praveśayet | 36 |
rakṣoghna.rakṣitaṃ vā karmaṇā pratipādayed, anyatra brāhmaṇāt | 37 |
rakṣoghna.rakṣitaṃ vā karmaṇā pratipādayed, anyatra brāhmaṇāt | 37 |