EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 58

Book 3 · Adhyay 1

Book 3 · Chapter 1

37 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ03.1.01◌ EeseDharma mein verified

dharmasthās trayas trayo 'mātyā jana.pada.sandhi.saṅgrahaṇa.droṇa.mukha.sthānīyeṣu vyāvahārikān arthān kuryuḥ | 1 |

Roman reading

dharmasthās trayas trayo 'mātyā jana.pada.sandhi.saṅgrahaṇa.droṇa.mukha.sthānīyeṣu vyāvahārikān arthān kuryuḥ | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.02◌ EeseDharma mein verified

tirohita.antar.agāra.nakta.araṇya.upadhy.upahvara.kṛtāṃś ca vyavahārān pratiṣedhayeyuḥ | 2 |

Roman reading

tirohita.antar.agāra.nakta.araṇya.upadhy.upahvara.kṛtāṃś ca vyavahārān pratiṣedhayeyuḥ | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.03◌ EeseDharma mein verified

kartuḥ kārayituḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ | 3 |

Roman reading

kartuḥ kārayituḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.04◌ EeseDharma mein verified

śrotṝṇām eka.ekaṃ pratyardha.daṇḍāḥ | 4 |

Roman reading

śrotṝṇām eka.ekaṃ pratyardha.daṇḍāḥ | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.05◌ EeseDharma mein verified

śraddheyānāṃ tu dravya.vyapanayaḥ | 5 |

Roman reading

śraddheyānāṃ tu dravya.vyapanayaḥ | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.06◌ EeseDharma mein verified

parokṣeṇa-adhika.ṛṇa.grahaṇam avaktavya.karā vā tirohitāḥ sidhyeyuḥ | 6 |

Roman reading

parokṣeṇa-adhika.ṛṇa.grahaṇam avaktavya.karā vā tirohitāḥ sidhyeyuḥ | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.07◌ EeseDharma mein verified

dāya.nikṣepa.upanidhi.vivāha.yuktāḥ strīṇām aniṣkāsinīnāṃ vyādhitānāṃ ca-amūḍha.sañjñānām antar.agāra.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 7 |

Roman reading

dāya.nikṣepa.upanidhi.vivāha.yuktāḥ strīṇām aniṣkāsinīnāṃ vyādhitānāṃ ca-amūḍha.sañjñānām antar.agāra.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.08◌ EeseDharma mein verified

sāhasa.anupraveśa.kalaha.vivāha.rāja.niyoga.yuktāḥ pūrva.rātra.vyavahāriṇāṃ ca rātri.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 8 |

Roman reading

sāhasa.anupraveśa.kalaha.vivāha.rāja.niyoga.yuktāḥ pūrva.rātra.vyavahāriṇāṃ ca rātri.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.09◌ EeseDharma mein verified

sārtha.vraja.āśrama.vyādha.cāraṇa.madhyeṣv araṇya.carāṇām araṇya.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 9 |

Roman reading

sārtha.vraja.āśrama.vyādha.cāraṇa.madhyeṣv araṇya.carāṇām araṇya.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.10◌ EeseDharma mein verified

gūḍha.ājīviṣu ca-upadhi.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 10 |

Roman reading

gūḍha.ājīviṣu ca-upadhi.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.11◌ EeseDharma mein verified

mithaḥ.samavāye ca-upahvara.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 11 |

Roman reading

mithaḥ.samavāye ca-upahvara.kṛtāḥ sidhyeyuḥ | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.12◌ EeseDharma mein verified

ato 'nyathā na sidhyeyuḥ, apāśrayavadbhiś ca kṛtāḥ, pitṛmatā putreṇa, pitrā putravatā, niṣkulena bhrātrā, kaniṣṭhena-avibhakta.aṃśena, patimatyā putravatyā ca striyā, dāsa.āhitakābhyām, aprāpta.atīta.vyavahārābhyām, abhiśasta.pravrajita.nyaṅga.vyasanibhiś ca, anyatra niṣṛṣṭa.vyavahārebhyaḥ | 12 |

Roman reading

ato 'nyathā na sidhyeyuḥ, apāśrayavadbhiś ca kṛtāḥ, pitṛmatā putreṇa, pitrā putravatā, niṣkulena bhrātrā, kaniṣṭhena-avibhakta.aṃśena, patimatyā putravatyā ca striyā, dāsa.āhitakābhyām, aprāpta.atīta.vyavahārābhyām, abhiśasta.pravrajita.nyaṅga.vyasanibhiś ca, anyatra niṣṛṣṭa.vyavahārebhyaḥ | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.13◌ EeseDharma mein verified

tatra-api kruddhena-ārtena mattena.unmattena-avagṛhītena vā kṛtā vyavahārā na sidhyeyuḥ | 13 |

Roman reading

tatra-api kruddhena-ārtena mattena.unmattena-avagṛhītena vā kṛtā vyavahārā na sidhyeyuḥ | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.14◌ EeseDharma mein verified

kartṛ.kārayitṛ.śrotṝṇāṃ pṛthag yathā.uktā daṇḍāḥ | 14 |

Roman reading

kartṛ.kārayitṛ.śrotṝṇāṃ pṛthag yathā.uktā daṇḍāḥ | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.15◌ EeseDharma mein verified

sve sve tu varge deśe kāle ca sva.karaṇa.kṛtāḥ sampūrṇa.ācārāḥ śuddha.deśā dṛṣṭa.rūpa.lakṣaṇa.pramāṇa.guṇāḥ sarva.vyavahārāḥ sidhyeyuḥ | 15 |

Roman reading

sve sve tu varge deśe kāle ca sva.karaṇa.kṛtāḥ sampūrṇa.ācārāḥ śuddha.deśā dṛṣṭa.rūpa.lakṣaṇa.pramāṇa.guṇāḥ sarva.vyavahārāḥ sidhyeyuḥ | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.16◌ EeseDharma mein verified

paścimaṃ ca-eṣāṃ karaṇam ādeśa.ādhivarjaṃ śraddheyam | 16 | iti vyavahāra.sthāpanā |

Roman reading

paścimaṃ ca-eṣāṃ karaṇam ādeśa.ādhivarjaṃ śraddheyam | 16 | iti vyavahāra.sthāpanā |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.17◌ EeseDharma mein verified

saṃvatsaram ṛtuṃ māsaṃ pakṣaṃ divasaṃ karaṇam adhikaraṇam ṛṇaṃ vedaka.āvedakayoḥ kṛta.samartha.avasthayor deśa.grāma.jāti.gotra.nāma.karmāṇi ca-abhilikhya vādi.prativādi.praśnān artha.ānupūrvyā niveśayet | 17 |

Roman reading

saṃvatsaram ṛtuṃ māsaṃ pakṣaṃ divasaṃ karaṇam adhikaraṇam ṛṇaṃ vedaka.āvedakayoḥ kṛta.samartha.avasthayor deśa.grāma.jāti.gotra.nāma.karmāṇi ca-abhilikhya vādi.prativādi.praśnān artha.ānupūrvyā niveśayet | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.18◌ EeseDharma mein verified

niviṣṭāṃś ca-avekṣeta | 18 |

Roman reading

niviṣṭāṃś ca-avekṣeta | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.19◌ EeseDharma mein verified

nibaddhaṃ vādam utsṛjya-anyaṃ vādaṃ saṅkrāmati, pūrva.uktaṃ paścimena-arthena na-abhisandhatte, para.vākyam anabhigrāhyam abhigrāhya-avatiṣṭhate, pratijñāya deśaṃ nirdiśa-ity ukte na nirdiśati, hīna.deśam adeśaṃ vā nirdiśati, nirdiṣṭād deśād anyaṃ deśam upasthāpayati, upasthite deśe 'rtha.vacanaṃ na-evam ity apavyayate, sākṣibhir avadhṛtaṃ na-icchati, asambhāṣye deśe sākṣibhir mithaḥ sambhāṣate, iti parā.ukta.hetavaḥ | 19 |

Roman reading

nibaddhaṃ vādam utsṛjya-anyaṃ vādaṃ saṅkrāmati, pūrva.uktaṃ paścimena-arthena na-abhisandhatte, para.vākyam anabhigrāhyam abhigrāhya-avatiṣṭhate, pratijñāya deśaṃ nirdiśa-ity ukte na nirdiśati, hīna.deśam adeśaṃ vā nirdiśati, nirdiṣṭād deśād anyaṃ deśam upasthāpayati, upasthite deśe 'rtha.vacanaṃ na-evam ity apavyayate, sākṣibhir avadhṛtaṃ na-icchati, asambhāṣye deśe sākṣibhir mithaḥ sambhāṣate, iti parā.ukta.hetavaḥ | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.20◌ EeseDharma mein verified

parā.ukta.daṇḍaḥ pañca.bandhaḥ | 20 |

Roman reading

parā.ukta.daṇḍaḥ pañca.bandhaḥ | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.21◌ EeseDharma mein verified

svayaṃ.vādi.daṇḍo daśa.bandhaḥ | 21 |

Roman reading

svayaṃ.vādi.daṇḍo daśa.bandhaḥ | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.22◌ EeseDharma mein verified

puruṣa.bhṛtir aṣṭa.aṃśaḥ | 22 |

Roman reading

puruṣa.bhṛtir aṣṭa.aṃśaḥ | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.23◌ EeseDharma mein verified

pathi.bhaktam argha.viśeṣataḥ | 23 |

Roman reading

pathi.bhaktam argha.viśeṣataḥ | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.24◌ EeseDharma mein verified

tad ubhayaṃ niyamyo dadyāt | 24 |

Roman reading

tad ubhayaṃ niyamyo dadyāt | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.25◌ EeseDharma mein verified

abhiyukto na pratyabhiyuñjīta, anyatra kalaha.sāhasa.sārtha.samavāyebhyaḥ | 25 |

Roman reading

abhiyukto na pratyabhiyuñjīta, anyatra kalaha.sāhasa.sārtha.samavāyebhyaḥ | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.26◌ EeseDharma mein verified

na ca-abhiyukte 'bhiyoge 'sti | 26 |

Roman reading

na ca-abhiyukte 'bhiyoge 'sti | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.27◌ EeseDharma mein verified

abhiyoktā cet pratyuktas tad.ahar eva na pratibrūyāt parā.uktaḥ syāt | 27 |

Roman reading

abhiyoktā cet pratyuktas tad.ahar eva na pratibrūyāt parā.uktaḥ syāt | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.28◌ EeseDharma mein verified

kṛta.kārya.viniścayo hy abhiyoktā na-abhiyuktaḥ | 28 |

Roman reading

kṛta.kārya.viniścayo hy abhiyoktā na-abhiyuktaḥ | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.29◌ EeseDharma mein verified

tasya-apratibruvatas tri.rātraṃ sapta.rātram iti | 29 |

Roman reading

tasya-apratibruvatas tri.rātraṃ sapta.rātram iti | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.30◌ EeseDharma mein verified

ata ūrdhvaṃ tri.paṇa.avara.ardhyaṃ dvādaśa.paṇa.paraṃ daṇḍaṃ kuryāt | 30 |

Roman reading

ata ūrdhvaṃ tri.paṇa.avara.ardhyaṃ dvādaśa.paṇa.paraṃ daṇḍaṃ kuryāt | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.31◌ EeseDharma mein verified

tri.pakṣād ūrdhvam apratibruvataḥ parā.ukta.daṇḍaṃ kṛtvā yāny asya dravyāṇi syus tato 'bhiyoktāraṃ pratipādayed, anyatra vṛtty.upakaraṇebhyaḥ | 31 |

Roman reading

tri.pakṣād ūrdhvam apratibruvataḥ parā.ukta.daṇḍaṃ kṛtvā yāny asya dravyāṇi syus tato 'bhiyoktāraṃ pratipādayed, anyatra vṛtty.upakaraṇebhyaḥ | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.32◌ EeseDharma mein verified

tad eva niṣpatato 'bhiyuktasya kuryāt | 32 |

Roman reading

tad eva niṣpatato 'bhiyuktasya kuryāt | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.33◌ EeseDharma mein verified

abhiyoktur niṣpāta.sama.kālaḥ parā.ukta.bhāvaḥ | 33 |

Roman reading

abhiyoktur niṣpāta.sama.kālaḥ parā.ukta.bhāvaḥ | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.34◌ EeseDharma mein verified

pretasya vyasanino vā sākṣi.vacanam asāram | 34 |

Roman reading

pretasya vyasanino vā sākṣi.vacanam asāram | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.35◌ EeseDharma mein verified

abhiyoktā daṇḍaṃ dattvā karma kārayet | 35 |

Roman reading

abhiyoktā daṇḍaṃ dattvā karma kārayet | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.36◌ EeseDharma mein verified

ādhiṃ vā sa kāmaṃ praveśayet | 36 |

Roman reading

ādhiṃ vā sa kāmaṃ praveśayet | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ03.1.37◌ EeseDharma mein verified

rakṣoghna.rakṣitaṃ vā karmaṇā pratipādayed, anyatra brāhmaṇāt | 37 |

Roman reading

rakṣoghna.rakṣitaṃ vā karmaṇā pratipādayed, anyatra brāhmaṇāt | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.