EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 30

Book 2 · Adhyay 9

Book 2 · Chapter 9

31 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ02.9.01◌ EeseDharma mein verified

amātya.sampadā-upetāḥ sarva.adhyakṣāḥ śaktitaḥ karmasu niyojyāḥ | 1 |

Roman reading

amātya.sampadā-upetāḥ sarva.adhyakṣāḥ śaktitaḥ karmasu niyojyāḥ | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.02◌ EeseDharma mein verified

karmasu ca-eṣāṃ nityaṃ parīkṣāṃ kārayet, citta.anityatvāt-manuṣyānām | 2 |

Roman reading

karmasu ca-eṣāṃ nityaṃ parīkṣāṃ kārayet, citta.anityatvāt-manuṣyānām | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.03◌ EeseDharma mein verified

aśva.sadharmāṇo hi manuṣyā niyuktāḥ karmasu vikurvate | 3 |

Roman reading

aśva.sadharmāṇo hi manuṣyā niyuktāḥ karmasu vikurvate | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.04◌ EeseDharma mein verified

tasmāt kartāraṃ karaṇaṃ deśaṃ kālaṃ kāryaṃ prakṣepam udayaṃ ca-eṣu vidyāt | 4 |

Roman reading

tasmāt kartāraṃ karaṇaṃ deśaṃ kālaṃ kāryaṃ prakṣepam udayaṃ ca-eṣu vidyāt | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.05◌ EeseDharma mein verified

te yathā.sandeśam asaṃhatā avigṛhītāḥ karmāṇi kuryuḥ | 5 |

Roman reading

te yathā.sandeśam asaṃhatā avigṛhītāḥ karmāṇi kuryuḥ | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.06◌ EeseDharma mein verified

saṃhatā bhakṣayeyuḥ, vigṛhītā vināśayeyuḥ | 6 |

Roman reading

saṃhatā bhakṣayeyuḥ, vigṛhītā vināśayeyuḥ | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.07◌ EeseDharma mein verified

na ca-anivedya bhartuḥ kañcid ārambhaṃ kuryuḥ, anyatra-āpat.pratīkārebhyaḥ | 7 |

Roman reading

na ca-anivedya bhartuḥ kañcid ārambhaṃ kuryuḥ, anyatra-āpat.pratīkārebhyaḥ | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.08◌ EeseDharma mein verified

pramāda.sthāneṣu ca-eṣām atyayaṃ sthāpayed divasa.vetana.vyaya.dvi.guṇam | 8 |

Roman reading

pramāda.sthāneṣu ca-eṣām atyayaṃ sthāpayed divasa.vetana.vyaya.dvi.guṇam | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.09◌ EeseDharma mein verified

yaś ca-eṣāṃ yathā.ādiṣṭam arthaṃ saviśeṣaṃ vā karoti sa sthāna.mānau labheta | 9 |

Roman reading

yaś ca-eṣāṃ yathā.ādiṣṭam arthaṃ saviśeṣaṃ vā karoti sa sthāna.mānau labheta | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.10◌ EeseDharma mein verified

"alpa.āyatiś cet-mahā.vyayo bhakṣayati | 10 |

Roman reading

"alpa.āyatiś cet-mahā.vyayo bhakṣayati | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.11◌ EeseDharma mein verified

viparyaye yathā.āyati.vyayaś ca na bhakṣayati" ity ācāryāḥ | 11 |

Roman reading

viparyaye yathā.āyati.vyayaś ca na bhakṣayati" ity ācāryāḥ | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.12◌ EeseDharma mein verified

apasarpeṇa-eva-upalabhyeta-iti kauṭilyaḥ | 12 |

Roman reading

apasarpeṇa-eva-upalabhyeta-iti kauṭilyaḥ | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.13◌ EeseDharma mein verified

yaḥ samudayaṃ parihāpayati sa rāja.arthaṃ bhakṣayati | 13 |

Roman reading

yaḥ samudayaṃ parihāpayati sa rāja.arthaṃ bhakṣayati | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.14◌ EeseDharma mein verified

sa ced ajñāna.ādibhiḥ parihāpayati tad enaṃ yathā.guṇaṃ dāpayet | 14 |

Roman reading

sa ced ajñāna.ādibhiḥ parihāpayati tad enaṃ yathā.guṇaṃ dāpayet | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.15◌ EeseDharma mein verified

yaḥ samudayaṃ dvi.guṇam udbhāvayati sa jana.padaṃ bhakṣayati | 15 |

Roman reading

yaḥ samudayaṃ dvi.guṇam udbhāvayati sa jana.padaṃ bhakṣayati | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.16◌ EeseDharma mein verified

sa ced rāja.artham upanayaty alpa.aparādhe vārayitavyaḥ, mahati yathā.aparādhaṃ daṇḍayitavyaḥ | 16 |

Roman reading

sa ced rāja.artham upanayaty alpa.aparādhe vārayitavyaḥ, mahati yathā.aparādhaṃ daṇḍayitavyaḥ | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.17◌ EeseDharma mein verified

yaḥ samudayaṃ vyayam upanayati sa puruṣa.karmāṇi bhakṣayati | 17 |

Roman reading

yaḥ samudayaṃ vyayam upanayati sa puruṣa.karmāṇi bhakṣayati | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.18◌ EeseDharma mein verified

sa karma.divasa.dravya.mūlya.puruṣa.vetana.apahāreṣu yathā.aparādhaṃ daṇḍayitavyaḥ | 18 |

Roman reading

sa karma.divasa.dravya.mūlya.puruṣa.vetana.apahāreṣu yathā.aparādhaṃ daṇḍayitavyaḥ | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.19◌ EeseDharma mein verified

tasmād asya yo yasminn adhikaraṇe śāsanasthaḥ sa tasya karmaṇo yāthātathyam āya.vyayau ca vyāsa.samāsābhyām ācakṣīta | 19 |

Roman reading

tasmād asya yo yasminn adhikaraṇe śāsanasthaḥ sa tasya karmaṇo yāthātathyam āya.vyayau ca vyāsa.samāsābhyām ācakṣīta | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.20◌ EeseDharma mein verified

mūla.hara.tādātvika.kadaryāṃś ca pratiṣedhayet | 20 |

Roman reading

mūla.hara.tādātvika.kadaryāṃś ca pratiṣedhayet | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.21◌ EeseDharma mein verified

yaḥ pitṛ.paitāmaham artham anyāyena bhakṣayati sa mūla.haraḥ | 21 |

Roman reading

yaḥ pitṛ.paitāmaham artham anyāyena bhakṣayati sa mūla.haraḥ | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.22◌ EeseDharma mein verified

yo yad yad utpadyate tat tad bhakṣayati sa tādātvikaḥ | 22 |

Roman reading

yo yad yad utpadyate tat tad bhakṣayati sa tādātvikaḥ | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.23◌ EeseDharma mein verified

yo bhṛtya.ātma.pīḍābhyām upacinoty arthaṃ sa kadaryaḥ | 23 |

Roman reading

yo bhṛtya.ātma.pīḍābhyām upacinoty arthaṃ sa kadaryaḥ | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.24◌ EeseDharma mein verified

sa pakṣavāṃś ced anādeyaḥ, viparyaye paryādātavyaḥ | 24 |

Roman reading

sa pakṣavāṃś ced anādeyaḥ, viparyaye paryādātavyaḥ | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.25◌ EeseDharma mein verified

yo mahaty artha.samudaye sthitaḥ kadaryaḥ samnidhatte 'vanidhatte 'vasrāvayati vā - samnidhatte sva.veśmani, avanidhatte paura.jānapadeṣu, avasrāvayati para.viṣaye - tasya sattrī mantri.mitra.bhṛtya.bandhu.pakṣam āgatiṃ gatiṃ ca dravyāṇām upalabheta | 25 |

Roman reading

yo mahaty artha.samudaye sthitaḥ kadaryaḥ samnidhatte 'vanidhatte 'vasrāvayati vā - samnidhatte sva.veśmani, avanidhatte paura.jānapadeṣu, avasrāvayati para.viṣaye - tasya sattrī mantri.mitra.bhṛtya.bandhu.pakṣam āgatiṃ gatiṃ ca dravyāṇām upalabheta | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.26◌ EeseDharma mein verified

yaś ca-asya para.viṣaye sañcāraṃ kuryāt tam anupraviśya mantraṃ vidyāt | 26 |

Roman reading

yaś ca-asya para.viṣaye sañcāraṃ kuryāt tam anupraviśya mantraṃ vidyāt | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.27◌ EeseDharma mein verified

suvidite śatru.śāsana.apadeśena-enaṃ ghātayet | 27 |

Roman reading

suvidite śatru.śāsana.apadeśena-enaṃ ghātayet | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.28◌ EeseDharma mein verified

tasmād asya-adhyakṣāḥ saṅkhyāyaka.lekhaka.rūpa.darśaka.nīvī.grāhaka.uttara.adhyakṣa.sakhāḥ karmaṇi kuryuḥ | 28 |

Roman reading

tasmād asya-adhyakṣāḥ saṅkhyāyaka.lekhaka.rūpa.darśaka.nīvī.grāhaka.uttara.adhyakṣa.sakhāḥ karmaṇi kuryuḥ | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.29◌ EeseDharma mein verified

uttara.adhyakṣā hasti.aśva.ratha.ārohāḥ | 29 |

Roman reading

uttara.adhyakṣā hasti.aśva.ratha.ārohāḥ | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.30◌ EeseDharma mein verified

teṣām antevāsinaḥ śilpa.śauca.yuktāḥ saṅkhyāyaka.ādīnām apasarpāḥ | 30 |

Roman reading

teṣām antevāsinaḥ śilpa.śauca.yuktāḥ saṅkhyāyaka.ādīnām apasarpāḥ | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.9.31◌ EeseDharma mein verified

bahu.mukhyam anityaṃ ca-adhikaraṇaṃ sthāpayet | 31 |

Roman reading

bahu.mukhyam anityaṃ ca-adhikaraṇaṃ sthāpayet | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.