EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 28

Book 2 · Adhyay 7

Book 2 · Chapter 7

40 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ02.7.01◌ EeseDharma mein verified

akṣa.paṭalam adhyakṣaḥ prān.mukham udan.mukhaṃ vā vibhakta.upasthānaṃ nibandha.pustaka.sthānaṃ kārayet | 1 |

Roman reading

akṣa.paṭalam adhyakṣaḥ prān.mukham udan.mukhaṃ vā vibhakta.upasthānaṃ nibandha.pustaka.sthānaṃ kārayet | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.02◌ EeseDharma mein verified

tatra-adhikaraṇānāṃ saṅkhyā.pracāra.sañjāta.agram, karma.antānāṃ dravya.prayoga.vṛddhi.kṣaya.vyaya.prayāma.vyājī.yoga.sthāna.vetana.- viṣṭi.pramāṇam, ratna.sāra.phalgu.kupyānām argha.prativarṇaka.māna.pratimāna.unmāna.avamāna.bhāṇḍam, deśa.grāma.jāti.kula.saṅghānāṃ dharma.vyavahāra.caritra.saṃsthānam, rāja.upajīvināṃ pragraha.pradeśa.bhoga.parihāra.bhakta.vetana.lābham, rājñaś ca patnī.putrāṇāṃ ratna.bhūmi.lābhaṃ nirdeśa.utpātika.pratīkāra.lābham, mitra.amitrāṇāṃ ca sandhi.vigraha.pradāna.ādānaṃ nibandha.pustakasthaṃ kārayet | 2 |

Roman reading

tatra-adhikaraṇānāṃ saṅkhyā.pracāra.sañjāta.agram, karma.antānāṃ dravya.prayoga.vṛddhi.kṣaya.vyaya.prayāma.vyājī.yoga.sthāna.vetana.- viṣṭi.pramāṇam, ratna.sāra.phalgu.kupyānām argha.prativarṇaka.māna.pratimāna.unmāna.avamāna.bhāṇḍam, deśa.grāma.jāti.kula.saṅghānāṃ dharma.vyavahāra.caritra.saṃsthānam, rāja.upajīvināṃ pragraha.pradeśa.bhoga.parihāra.bhakta.vetana.lābham, rājñaś ca patnī.putrāṇāṃ ratna.bhūmi.lābhaṃ nirdeśa.utpātika.pratīkāra.lābham, mitra.amitrāṇāṃ ca sandhi.vigraha.pradāna.ādānaṃ nibandha.pustakasthaṃ kārayet | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.03◌ EeseDharma mein verified

tataḥ sarva.adhikaraṇānāṃ karaṇīyaṃ siddhaṃ śeṣam āya.vyayau nīvīm upasthānaṃ pracāraṃ caritraṃ saṃsthānaṃ ca nibandhena prayacchet | 3 |

Roman reading

tataḥ sarva.adhikaraṇānāṃ karaṇīyaṃ siddhaṃ śeṣam āya.vyayau nīvīm upasthānaṃ pracāraṃ caritraṃ saṃsthānaṃ ca nibandhena prayacchet | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.04◌ EeseDharma mein verified

uttama.madhyama.avareṣu ca karmasu taj.jātikam adhyakṣaṃ kuryāt, sāmudayikeṣv avaklṛptikaṃ yam upahatya rājā na-anutapyeta | 4 |

Roman reading

uttama.madhyama.avareṣu ca karmasu taj.jātikam adhyakṣaṃ kuryāt, sāmudayikeṣv avaklṛptikaṃ yam upahatya rājā na-anutapyeta | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.05◌ EeseDharma mein verified

sahagrāhiṇaḥ pratibhuvaḥ karma.upajīvinaḥ putrā bhrātaro bhāryā duhitaro bhṛtyāś ca-asya karmac.chedaṃ vaheyuḥ | 5 |

Roman reading

sahagrāhiṇaḥ pratibhuvaḥ karma.upajīvinaḥ putrā bhrātaro bhāryā duhitaro bhṛtyāś ca-asya karmac.chedaṃ vaheyuḥ | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.06◌ EeseDharma mein verified

tri.śataṃ catuḥ.pañcāśat-ca-ahorātrāṇāṃ karma.saṃvatsaraḥ | 6 |

Roman reading

tri.śataṃ catuḥ.pañcāśat-ca-ahorātrāṇāṃ karma.saṃvatsaraḥ | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.07◌ EeseDharma mein verified

tam āṣāḍhī.paryavasānam ūnaṃ pūrṇaṃ vā dadyāt | 7 |

Roman reading

tam āṣāḍhī.paryavasānam ūnaṃ pūrṇaṃ vā dadyāt | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.08◌ EeseDharma mein verified

karaṇa.adhiṣṭhitam adhimāsakaṃ kuryāt | 8 |

Roman reading

karaṇa.adhiṣṭhitam adhimāsakaṃ kuryāt | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.09◌ EeseDharma mein verified

apasarpa.adhiṣṭhitañca pracāram | 9 |

Roman reading

apasarpa.adhiṣṭhitañca pracāram | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.10◌ EeseDharma mein verified

pracāra.caritra.saṃsthānāny anupalabhamāno hi prakṛtaḥ samudayam ajñānena parihāpayati, utthāna.kleśa.asahatvād ālasyena, śabdādiṣv indriya.artheṣu prasaktaḥ pramādena, saṅkrośa.adharma.anartha.bhīru.bhāyena, kārya.arthiṣv anugraha.buddhiḥ kāmena, hiṃsā.buddhiḥ kopena, vidyā.dravya.vallabha.apāśrayād darpeṇa, tulā.māna.tarka.gaṇita.antara.upadhānāt-lobhena | 10 |

Roman reading

pracāra.caritra.saṃsthānāny anupalabhamāno hi prakṛtaḥ samudayam ajñānena parihāpayati, utthāna.kleśa.asahatvād ālasyena, śabdādiṣv indriya.artheṣu prasaktaḥ pramādena, saṅkrośa.adharma.anartha.bhīru.bhāyena, kārya.arthiṣv anugraha.buddhiḥ kāmena, hiṃsā.buddhiḥ kopena, vidyā.dravya.vallabha.apāśrayād darpeṇa, tulā.māna.tarka.gaṇita.antara.upadhānāt-lobhena | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.11◌ EeseDharma mein verified

"teṣām ānupūrvyā yāvān artha.upaghātas tāvān eka.uttaro daṇḍaḥ" iti mānavāḥ | 11 |

Roman reading

"teṣām ānupūrvyā yāvān artha.upaghātas tāvān eka.uttaro daṇḍaḥ" iti mānavāḥ | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.12◌ EeseDharma mein verified

"sarvatra-aṣṭa.guṇaḥ" iti pārāśarāḥ | 12 |

Roman reading

"sarvatra-aṣṭa.guṇaḥ" iti pārāśarāḥ | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.13◌ EeseDharma mein verified

"daśa.guṇaḥ" iti bārhaspatyāḥ | 13 |

Roman reading

"daśa.guṇaḥ" iti bārhaspatyāḥ | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.14◌ EeseDharma mein verified

"viṃśati.guṇaḥ" ity auśanasāḥ | 14 |

Roman reading

"viṃśati.guṇaḥ" ity auśanasāḥ | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.15◌ EeseDharma mein verified

yathā.aparādham iti kauṭilyaḥ | 15 |

Roman reading

yathā.aparādham iti kauṭilyaḥ | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.16◌ EeseDharma mein verified

gāṇanikyāni āṣāḍhīm āgaccheyuḥ | 16 |

Roman reading

gāṇanikyāni āṣāḍhīm āgaccheyuḥ | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.17◌ EeseDharma mein verified

āgatānāṃ samudra.pustaka.bhāṇḍa.nīvīkānām ekatra.asambhāṣā.avarodhaṃ kārayet | 17 |

Roman reading

āgatānāṃ samudra.pustaka.bhāṇḍa.nīvīkānām ekatra.asambhāṣā.avarodhaṃ kārayet | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.18◌ EeseDharma mein verified

āya.vyaya.nīvīnām agrāṇi śrutvā nīvīm avahārayet | 18 |

Roman reading

āya.vyaya.nīvīnām agrāṇi śrutvā nīvīm avahārayet | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.19◌ EeseDharma mein verified

yac ca-agrād āyasya-antara.parṇe nīvyāṃ vardheta vyayasya vā yat parihāpayet, tad aṣṭa.guṇam adhyakṣaṃ dāpayet | 19 |

Roman reading

yac ca-agrād āyasya-antara.parṇe nīvyāṃ vardheta vyayasya vā yat parihāpayet, tad aṣṭa.guṇam adhyakṣaṃ dāpayet | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.20◌ EeseDharma mein verified

viparyaye tam eva prati syāt | 20 |

Roman reading

viparyaye tam eva prati syāt | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.21◌ EeseDharma mein verified

yathā.kālam anāgatānām apustaka.bhāṇḍa.nīvīkānāṃ vā deya.daśa.bandho daṇḍaḥ | 21 |

Roman reading

yathā.kālam anāgatānām apustaka.bhāṇḍa.nīvīkānāṃ vā deya.daśa.bandho daṇḍaḥ | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.22◌ EeseDharma mein verified

kārmike ca-upasthite kāraṇikasya-apratibadhnataḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ | 22 |

Roman reading

kārmike ca-upasthite kāraṇikasya-apratibadhnataḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.23◌ EeseDharma mein verified

viparyaye kārmikasya dvi.guṇaḥ | 23 |

Roman reading

viparyaye kārmikasya dvi.guṇaḥ | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.24◌ EeseDharma mein verified

pracāra.samaṃ mahā.mātrāḥ samagrāḥ śrāvayeyur aviṣama.mantrāḥ | 24 |

Roman reading

pracāra.samaṃ mahā.mātrāḥ samagrāḥ śrāvayeyur aviṣama.mantrāḥ | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.25◌ EeseDharma mein verified

pṛthag.bhūto mithyā.vādī ca-eṣām uttamaṃ daṇḍaṃ dadyāt | 25 |

Roman reading

pṛthag.bhūto mithyā.vādī ca-eṣām uttamaṃ daṇḍaṃ dadyāt | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.26◌ EeseDharma mein verified

akṛta.aho.rūpa.haraṃ māsam ākāṅkṣeta | 26 |

Roman reading

akṛta.aho.rūpa.haraṃ māsam ākāṅkṣeta | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.27◌ EeseDharma mein verified

māsād ūrdhvaṃ māsa.dviśata.uttaraṃ daṇḍaṃ dadyāt | 27 |

Roman reading

māsād ūrdhvaṃ māsa.dviśata.uttaraṃ daṇḍaṃ dadyāt | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.28◌ EeseDharma mein verified

alpa.śeṣa.lekhya.nīvīkaṃ pañca.rātram ākāṅkṣeta | 28 |

Roman reading

alpa.śeṣa.lekhya.nīvīkaṃ pañca.rātram ākāṅkṣeta | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.29◌ EeseDharma mein verified

tataḥ paraṃ kośa.pūrvam aho.rūpa.haraṃ dharma.vyavahāra.caritra.saṃsthāna.saṅkalana.nirvartana.anumāna.- cāra.prayogair avekṣeta | 29 |

Roman reading

tataḥ paraṃ kośa.pūrvam aho.rūpa.haraṃ dharma.vyavahāra.caritra.saṃsthāna.saṅkalana.nirvartana.anumāna.- cāra.prayogair avekṣeta | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.30◌ EeseDharma mein verified

divasa.pañca.rātra.pakṣa.māsa.cāturmāsya.saṃvatsaraiś ca pratisamānayet | 30 |

Roman reading

divasa.pañca.rātra.pakṣa.māsa.cāturmāsya.saṃvatsaraiś ca pratisamānayet | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.31◌ EeseDharma mein verified

vyuṣṭa.deśa.kāla.mukha.utpatti.anuvṛtti.pramāṇa.dāyaka.dāpaka.- nibandhaka.pratigrāhakaiś ca-ayaṃ samānayet | 31 |

Roman reading

vyuṣṭa.deśa.kāla.mukha.utpatti.anuvṛtti.pramāṇa.dāyaka.dāpaka.- nibandhaka.pratigrāhakaiś ca-ayaṃ samānayet | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.32◌ EeseDharma mein verified

vyuṣṭa.deśa.kāla.mukha.lābha.kāraṇa.deya.yoga.pramāṇa.ājñāpaka.- uddhāraka.vidhātṛka.pratigrāhakaiś ca vyayaṃ samānayet | 32 |

Roman reading

vyuṣṭa.deśa.kāla.mukha.lābha.kāraṇa.deya.yoga.pramāṇa.ājñāpaka.- uddhāraka.vidhātṛka.pratigrāhakaiś ca vyayaṃ samānayet | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.33◌ EeseDharma mein verified

vyuṣṭa.deśa.kāla.mukha.anuvartana.rūpa.lakṣaṇa.pramāṇa.nikṣepa.- bhājana.gopāyakaiś ca nīvīṃ samānayet | 33 |

Roman reading

vyuṣṭa.deśa.kāla.mukha.anuvartana.rūpa.lakṣaṇa.pramāṇa.nikṣepa.- bhājana.gopāyakaiś ca nīvīṃ samānayet | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.34◌ EeseDharma mein verified

rāja.arthe kāraṇikasya-apratibadhnataḥ pratiṣedhayato vā-ājñāṃ nibandhād āya.vyayam anyathā nīvīm avalikhato dvi.guṇaḥ | 34 |

Roman reading

rāja.arthe kāraṇikasya-apratibadhnataḥ pratiṣedhayato vā-ājñāṃ nibandhād āya.vyayam anyathā nīvīm avalikhato dvi.guṇaḥ | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.35◌ EeseDharma mein verified

krama.avahīnam utkramam avijñātaṃ punar.uktaṃ vā vastukam avalikhato dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ | 35 |

Roman reading

krama.avahīnam utkramam avijñātaṃ punar.uktaṃ vā vastukam avalikhato dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.36◌ EeseDharma mein verified

nīvīm avalikhato dvi.guṇaḥ | 36 |

Roman reading

nīvīm avalikhato dvi.guṇaḥ | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.37◌ EeseDharma mein verified

bhakṣayato 'ṣṭa.guṇaḥ | 37 |

Roman reading

bhakṣayato 'ṣṭa.guṇaḥ | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.38◌ EeseDharma mein verified

nāśayataḥ pañca.bandhaḥ pratidānaṃ ca | 38 |

Roman reading

nāśayataḥ pañca.bandhaḥ pratidānaṃ ca | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.39◌ EeseDharma mein verified

mithyā.vāde steya.daṇḍaḥ | 39 |

Roman reading

mithyā.vāde steya.daṇḍaḥ | 39 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.7.40◌ EeseDharma mein verified

paścāt.pratijñāte dvi.guṇaḥ, prasmṛta.utpanne ca | 40 |

Roman reading

paścāt.pratijñāte dvi.guṇaḥ, prasmṛta.utpanne ca | 40 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.