suvarṇa.adhyakṣaḥ suvarṇa.rajata.karma.antānām asambandha.āveśana.catuḥ.śālām eka.dvārām akṣa.śālāṃ kārayet | 1 |
suvarṇa.adhyakṣaḥ suvarṇa.rajata.karma.antānām asambandha.āveśana.catuḥ.śālām eka.dvārām akṣa.śālāṃ kārayet | 1 |
EeseDharmaSanātana Library
34Book 2 · Chapter 13
59 shloksuvarṇa.adhyakṣaḥ suvarṇa.rajata.karma.antānām asambandha.āveśana.catuḥ.śālām eka.dvārām akṣa.śālāṃ kārayet | 1 |
suvarṇa.adhyakṣaḥ suvarṇa.rajata.karma.antānām asambandha.āveśana.catuḥ.śālām eka.dvārām akṣa.śālāṃ kārayet | 1 |
viśikhā.madhye sauvarṇikaṃ śilpavantam abhijātaṃ prātyayikaṃ ca sthāpayet | 2 |
viśikhā.madhye sauvarṇikaṃ śilpavantam abhijātaṃ prātyayikaṃ ca sthāpayet | 2 |
jāmbūnadaṃ śātakumbhaṃ hāṭakaṃ vaiṇavaṃ śṛṅga.śuktijaṃ jāta.rūpaṃ rasa.viddham ākara.udgataṃ ca suvarṇam | 3 |
jāmbūnadaṃ śātakumbhaṃ hāṭakaṃ vaiṇavaṃ śṛṅga.śuktijaṃ jāta.rūpaṃ rasa.viddham ākara.udgataṃ ca suvarṇam | 3 |
kiñjalka.varṇaṃ mṛdu snigdham anādi bhrājiṣṇu ca śreṣṭham, rakta.pītakaṃ madhyamam, raktam avaram | 4 |
kiñjalka.varṇaṃ mṛdu snigdham anādi bhrājiṣṇu ca śreṣṭham, rakta.pītakaṃ madhyamam, raktam avaram | 4 |
śreṣṭhānāṃ pāṇḍu śvetaṃ ca-aprāptakam | 5 |
śreṣṭhānāṃ pāṇḍu śvetaṃ ca-aprāptakam | 5 |
tad yena-aprāptakaṃ tac catur.guṇena sīsena śodhayet | 6 |
tad yena-aprāptakaṃ tac catur.guṇena sīsena śodhayet | 6 |
sīsa.anvayena bhidyamānaṃ śuṣka.paṭalair dhmāpayet | 7 |
sīsa.anvayena bhidyamānaṃ śuṣka.paṭalair dhmāpayet | 7 |
rūkṣatvād bhidyamānaṃ taila.gomaye niṣecayet | 8 |
rūkṣatvād bhidyamānaṃ taila.gomaye niṣecayet | 8 |
ākara.udgataṃ sīsa.anvayena bhidyamānaṃ pāka.pattrāṇi kṛtvā gaṇḍikāsu kuṭṭayet, kadalī.vajra.kanda.kalke vā niṣecayet | 9 |
ākara.udgataṃ sīsa.anvayena bhidyamānaṃ pāka.pattrāṇi kṛtvā gaṇḍikāsu kuṭṭayet, kadalī.vajra.kanda.kalke vā niṣecayet | 9 |
tuttha.udgataṃ gauḍikaṃ kāmbukaṃ cākravālikaṃ ca rūpyam | 10 |
tuttha.udgataṃ gauḍikaṃ kāmbukaṃ cākravālikaṃ ca rūpyam | 10 |
śvetaṃ snigdhaṃ mṛdu ca śreṣṭham | 11 |
śvetaṃ snigdhaṃ mṛdu ca śreṣṭham | 11 |
viparyaye sphoṭanaṃ ca duṣṭam | 12 |
viparyaye sphoṭanaṃ ca duṣṭam | 12 |
tat.sīsa.catur.bhāgena śodhayet | 13 |
tat.sīsa.catur.bhāgena śodhayet | 13 |
udgata.cūlikam acchaṃ bhrājiṣṇu dadhi.varṇaṃ ca śuddham | 14 |
udgata.cūlikam acchaṃ bhrājiṣṇu dadhi.varṇaṃ ca śuddham | 14 |
śuddhasya-eko hāridrasya suvarṇo varṇakaḥ | 15 |
śuddhasya-eko hāridrasya suvarṇo varṇakaḥ | 15 |
tataḥ śulba.kākaṇy.uttara.apasāritā ā.catuḥ.sīma.antād iti ṣoḍaśa varṇakāḥ | 16 |
tataḥ śulba.kākaṇy.uttara.apasāritā ā.catuḥ.sīma.antād iti ṣoḍaśa varṇakāḥ | 16 |
suvarṇaṃ pūrvaṃ nikaṣya paścād varṇikāṃ nikaṣayet | 17 |
suvarṇaṃ pūrvaṃ nikaṣya paścād varṇikāṃ nikaṣayet | 17 |
sama.rāga.lekham animna.unnate deśe nikaṣitam, parimṛditaṃ parilīḍhaṃ nakha.antarād vā gairikeṇa.avacūrṇitam upadhiṃ vidyāt | 18 |
sama.rāga.lekham animna.unnate deśe nikaṣitam, parimṛditaṃ parilīḍhaṃ nakha.antarād vā gairikeṇa.avacūrṇitam upadhiṃ vidyāt | 18 |
jāti.hiṅgulukena puṣpakā.sīsena vā go.mūtra.bhāvitena digdhena-agra.hastena saṃspṛṣṭaṃ suvarṇaṃ śvetī.bhavati | 19 |
jāti.hiṅgulukena puṣpakā.sīsena vā go.mūtra.bhāvitena digdhena-agra.hastena saṃspṛṣṭaṃ suvarṇaṃ śvetī.bhavati | 19 |
sa-kesaraḥ snigdho mṛdur bhājiṣṇuś ca nikaṣa.rāgaḥ śreṣṭhaḥ | 20 |
sa-kesaraḥ snigdho mṛdur bhājiṣṇuś ca nikaṣa.rāgaḥ śreṣṭhaḥ | 20 |
kāliṅgakas tāpī.pāṣāṇo vā mudga.varṇo nikaṣaḥ śreṣṭhaḥ | 21 |
kāliṅgakas tāpī.pāṣāṇo vā mudga.varṇo nikaṣaḥ śreṣṭhaḥ | 21 |
sama.rāgī vikraya.kraya.hitaḥ | 22 |
sama.rāgī vikraya.kraya.hitaḥ | 22 |
hastic.chavikaḥ saharitaḥ prati.rāgī vikraya.hitaḥ | 23 |
hastic.chavikaḥ saharitaḥ prati.rāgī vikraya.hitaḥ | 23 |
sthiraḥ paruṣo viṣama.varṇaś ca-apratirāgī kraya.hitaḥ | 24 |
sthiraḥ paruṣo viṣama.varṇaś ca-apratirāgī kraya.hitaḥ | 24 |
chedaś cikkaṇaḥ sama.varṇaḥ ślakṣṇo mṛdur bhājiṣṇuś ca śreṣṭhaḥ | 25 |
chedaś cikkaṇaḥ sama.varṇaḥ ślakṣṇo mṛdur bhājiṣṇuś ca śreṣṭhaḥ | 25 |
tāpo bahir.antaś ca samaḥ kiñjalka.varṇaḥ kuraṇḍaka.puṣpa.varṇo vā śreṣṭhaḥ | 26 |
tāpo bahir.antaś ca samaḥ kiñjalka.varṇaḥ kuraṇḍaka.puṣpa.varṇo vā śreṣṭhaḥ | 26 |
śyāvo nīlaś ca-aprāptakaḥ | 27 |
śyāvo nīlaś ca-aprāptakaḥ | 27 |
tulā.pratimānaṃ pautava.adhyakṣe vakṣyāmaḥ | 28 |
tulā.pratimānaṃ pautava.adhyakṣe vakṣyāmaḥ | 28 |
tena-upadeśena rūpya.suvarṇaṃ dadyād ādadīta ca | 29 |
tena-upadeśena rūpya.suvarṇaṃ dadyād ādadīta ca | 29 |
akṣa.śālām anāyukto na-upagacchet | 30 |
akṣa.śālām anāyukto na-upagacchet | 30 |
abhigacchann ucchedyaḥ | 31 |
abhigacchann ucchedyaḥ | 31 |
āyukto vā sarūpya.suvarṇas tena-eva jīyeta | 32 |
āyukto vā sarūpya.suvarṇas tena-eva jīyeta | 32 |
vicita.vastra.hasta.guhyāḥ kāñcana.pṛṣata.tvaṣṭṛ.tapanīya.kāravo dhmāyaka.caraka.pāṃsu.dhāvakāḥ praviśeyur niṣkaseyuś ca | 33 |
vicita.vastra.hasta.guhyāḥ kāñcana.pṛṣata.tvaṣṭṛ.tapanīya.kāravo dhmāyaka.caraka.pāṃsu.dhāvakāḥ praviśeyur niṣkaseyuś ca | 33 |
sarvaṃ ca-eṣām upakaraṇam aniṣṭhitāś ca prayogās tatra-eva-avatiṣṭheran | 34 |
sarvaṃ ca-eṣām upakaraṇam aniṣṭhitāś ca prayogās tatra-eva-avatiṣṭheran | 34 |
gṛhītaṃ suvarṇaṃ dhṛtaṃ ca prayogaṃ karaṇa.madhye dadyāt | 35 |
gṛhītaṃ suvarṇaṃ dhṛtaṃ ca prayogaṃ karaṇa.madhye dadyāt | 35 |
sāyaṃ prātaś ca lakṣitaṃ kartṛ.kārayitṛ.mudrābhyāṃ nidadhyāt | 36 |
sāyaṃ prātaś ca lakṣitaṃ kartṛ.kārayitṛ.mudrābhyāṃ nidadhyāt | 36 |
kṣepaṇo guṇaḥ kṣudrakam iti karmāṇi | 37 |
kṣepaṇo guṇaḥ kṣudrakam iti karmāṇi | 37 |
kṣepaṇaḥ kāca.arpaṇa.ādīni | 38 |
kṣepaṇaḥ kāca.arpaṇa.ādīni | 38 |
guṇaḥ sūtra.vāna.ādīni | 39 |
guṇaḥ sūtra.vāna.ādīni | 39 |
ghanaṃ suṣiraṃ pṛṣata.ādi.yuktaṃ kṣudrakam iti | 40 |
ghanaṃ suṣiraṃ pṛṣata.ādi.yuktaṃ kṣudrakam iti | 40 |
arpayet kāca.karmaṇaḥ pañca.bhāgaṃ kāñcanaṃ daśa.bhāgaṃ kaṭu.mānam | 41 |
arpayet kāca.karmaṇaḥ pañca.bhāgaṃ kāñcanaṃ daśa.bhāgaṃ kaṭu.mānam | 41 |
tāmra.pāda.yuktaṃ rūpyaṃ rūpya.pāda.yuktaṃ vā suvarṇaṃ saṃskṛtakam, tasmād rakṣet | 42 |
tāmra.pāda.yuktaṃ rūpyaṃ rūpya.pāda.yuktaṃ vā suvarṇaṃ saṃskṛtakam, tasmād rakṣet | 42 |
pṛṣata.kāca.karmaṇaḥ trayo hi bhāgāḥ paribhāṇḍaṃ dvau vāstukam, catvāro vā vāstukaṃ trayaḥ paribhāṇḍam | 43 |
pṛṣata.kāca.karmaṇaḥ trayo hi bhāgāḥ paribhāṇḍaṃ dvau vāstukam, catvāro vā vāstukaṃ trayaḥ paribhāṇḍam | 43 |
tvaṣṭṛ.karmaṇaḥ śulba.bhāṇḍaṃ sama.suvarṇena samyūhayet | 44 |
tvaṣṭṛ.karmaṇaḥ śulba.bhāṇḍaṃ sama.suvarṇena samyūhayet | 44 |
rūpya.bhāṇḍaṃ ghanaṃ suṣiraṃ vā suvarṇa.ardhena-avalepayet | 45 |
rūpya.bhāṇḍaṃ ghanaṃ suṣiraṃ vā suvarṇa.ardhena-avalepayet | 45 |
catur.bhāga.suvarṇaṃ vā vālukā.hiṅgulukasya rasena cūrṇena vā vāsayet | 46 |
catur.bhāga.suvarṇaṃ vā vālukā.hiṅgulukasya rasena cūrṇena vā vāsayet | 46 |
tapanīyaṃ jyeṣṭhaṃ suvarṇaṃ surāgaṃ sama.sīsa.atikrāntaṃ pāka.pattra.pakvaṃ saindhavikayā-ujjvālitaṃ nīla.pīta.śveta.harita.śuka.pattra.varṇānāṃ prakṛtir bhavati | 47 |
tapanīyaṃ jyeṣṭhaṃ suvarṇaṃ surāgaṃ sama.sīsa.atikrāntaṃ pāka.pattra.pakvaṃ saindhavikayā-ujjvālitaṃ nīla.pīta.śveta.harita.śuka.pattra.varṇānāṃ prakṛtir bhavati | 47 |
tīkṣṇaṃ ca-asya mayūra.grīva.ābhaṃ śveta.bhaṅgaṃ cimicimāyitaṃ pīta.cūrṇitaṃ kākaṇikaḥ suvarṇa.rāgaḥ | 48 |
tīkṣṇaṃ ca-asya mayūra.grīva.ābhaṃ śveta.bhaṅgaṃ cimicimāyitaṃ pīta.cūrṇitaṃ kākaṇikaḥ suvarṇa.rāgaḥ | 48 |
tāram upaśuddhaṃ vā - asthi.tutthe catuḥ sama.sīse catuḥ śuṣka.tutthe catuḥ kapāle trir gomaye dvir evaṃ sapta.daśa.tuttha.atikrāntaṃ saindhavikayā-ujjvālitam | 49 |
tāram upaśuddhaṃ vā - asthi.tutthe catuḥ sama.sīse catuḥ śuṣka.tutthe catuḥ kapāle trir gomaye dvir evaṃ sapta.daśa.tuttha.atikrāntaṃ saindhavikayā-ujjvālitam | 49 |
etasmāt kākaṇy.uttaramād vimāṣād iti suvarṇe deyam, paścād rāga.yogaḥ, śveta.tāraṃ bhavati | 50 |
etasmāt kākaṇy.uttaramād vimāṣād iti suvarṇe deyam, paścād rāga.yogaḥ, śveta.tāraṃ bhavati | 50 |
trayo 'ṃśās tapanīyasya dvātriṃśad.bhāga.śveta.tāram ūrcchitāḥ tat śveta.lohitakaṃ bhavati | 51 |
trayo 'ṃśās tapanīyasya dvātriṃśad.bhāga.śveta.tāram ūrcchitāḥ tat śveta.lohitakaṃ bhavati | 51 |
tāmraṃ pītakaṃ karoti | 52 |
tāmraṃ pītakaṃ karoti | 52 |
tapanīyam ujjvālya rāga.tri.bhāgaṃ dadyāt, pīta.rāgaṃ bhavati | 53 |
tapanīyam ujjvālya rāga.tri.bhāgaṃ dadyāt, pīta.rāgaṃ bhavati | 53 |
śveta.tāra.bhāgau dvāv ekas tapanīyasya mudga.varṇaṃ karoti | 54 |
śveta.tāra.bhāgau dvāv ekas tapanīyasya mudga.varṇaṃ karoti | 54 |
kāla.ayasasya-ardha.bhāga.abhyaktaṃ kṛṣṇaṃ bhavati | 55 |
kāla.ayasasya-ardha.bhāga.abhyaktaṃ kṛṣṇaṃ bhavati | 55 |
pratilepinā rasena dvi.guṇa.abhyaktaṃ tapanīyaṃ śuka.pattra.varṇaṃ bhavati | 56 |
pratilepinā rasena dvi.guṇa.abhyaktaṃ tapanīyaṃ śuka.pattra.varṇaṃ bhavati | 56 |
tasya.ārambhe rāga.viśeṣeṣu prativarṇikāṃ gṛhṇīyāt | 57 |
tasya.ārambhe rāga.viśeṣeṣu prativarṇikāṃ gṛhṇīyāt | 57 |
tīkṣṇa.tāmra.saṃskāraṃ ca budhyeta | 58 |
tīkṣṇa.tāmra.saṃskāraṃ ca budhyeta | 58 |
tasmād vajra.maṇi.muktā.pravāla.rūpāṇām apaneyi.mānaṃ ca rūpya.suvarṇa.bhāṇḍa.bandha.pramāṇāni ca | 59 |
tasmād vajra.maṇi.muktā.pravāla.rūpāṇām apaneyi.mānaṃ ca rūpya.suvarṇa.bhāṇḍa.bandha.pramāṇāni ca | 59 |