EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 34

Book 2 · Adhyay 13

Book 2 · Chapter 13

59 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ02.13.01◌ EeseDharma mein verified

suvarṇa.adhyakṣaḥ suvarṇa.rajata.karma.antānām asambandha.āveśana.catuḥ.śālām eka.dvārām akṣa.śālāṃ kārayet | 1 |

Roman reading

suvarṇa.adhyakṣaḥ suvarṇa.rajata.karma.antānām asambandha.āveśana.catuḥ.śālām eka.dvārām akṣa.śālāṃ kārayet | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.02◌ EeseDharma mein verified

viśikhā.madhye sauvarṇikaṃ śilpavantam abhijātaṃ prātyayikaṃ ca sthāpayet | 2 |

Roman reading

viśikhā.madhye sauvarṇikaṃ śilpavantam abhijātaṃ prātyayikaṃ ca sthāpayet | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.03◌ EeseDharma mein verified

jāmbūnadaṃ śātakumbhaṃ hāṭakaṃ vaiṇavaṃ śṛṅga.śuktijaṃ jāta.rūpaṃ rasa.viddham ākara.udgataṃ ca suvarṇam | 3 |

Roman reading

jāmbūnadaṃ śātakumbhaṃ hāṭakaṃ vaiṇavaṃ śṛṅga.śuktijaṃ jāta.rūpaṃ rasa.viddham ākara.udgataṃ ca suvarṇam | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.04◌ EeseDharma mein verified

kiñjalka.varṇaṃ mṛdu snigdham anādi bhrājiṣṇu ca śreṣṭham, rakta.pītakaṃ madhyamam, raktam avaram | 4 |

Roman reading

kiñjalka.varṇaṃ mṛdu snigdham anādi bhrājiṣṇu ca śreṣṭham, rakta.pītakaṃ madhyamam, raktam avaram | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.05◌ EeseDharma mein verified

śreṣṭhānāṃ pāṇḍu śvetaṃ ca-aprāptakam | 5 |

Roman reading

śreṣṭhānāṃ pāṇḍu śvetaṃ ca-aprāptakam | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.06◌ EeseDharma mein verified

tad yena-aprāptakaṃ tac catur.guṇena sīsena śodhayet | 6 |

Roman reading

tad yena-aprāptakaṃ tac catur.guṇena sīsena śodhayet | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.07◌ EeseDharma mein verified

sīsa.anvayena bhidyamānaṃ śuṣka.paṭalair dhmāpayet | 7 |

Roman reading

sīsa.anvayena bhidyamānaṃ śuṣka.paṭalair dhmāpayet | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.08◌ EeseDharma mein verified

rūkṣatvād bhidyamānaṃ taila.gomaye niṣecayet | 8 |

Roman reading

rūkṣatvād bhidyamānaṃ taila.gomaye niṣecayet | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.09◌ EeseDharma mein verified

ākara.udgataṃ sīsa.anvayena bhidyamānaṃ pāka.pattrāṇi kṛtvā gaṇḍikāsu kuṭṭayet, kadalī.vajra.kanda.kalke vā niṣecayet | 9 |

Roman reading

ākara.udgataṃ sīsa.anvayena bhidyamānaṃ pāka.pattrāṇi kṛtvā gaṇḍikāsu kuṭṭayet, kadalī.vajra.kanda.kalke vā niṣecayet | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.10◌ EeseDharma mein verified

tuttha.udgataṃ gauḍikaṃ kāmbukaṃ cākravālikaṃ ca rūpyam | 10 |

Roman reading

tuttha.udgataṃ gauḍikaṃ kāmbukaṃ cākravālikaṃ ca rūpyam | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.11◌ EeseDharma mein verified

śvetaṃ snigdhaṃ mṛdu ca śreṣṭham | 11 |

Roman reading

śvetaṃ snigdhaṃ mṛdu ca śreṣṭham | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.12◌ EeseDharma mein verified

viparyaye sphoṭanaṃ ca duṣṭam | 12 |

Roman reading

viparyaye sphoṭanaṃ ca duṣṭam | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.13◌ EeseDharma mein verified

tat.sīsa.catur.bhāgena śodhayet | 13 |

Roman reading

tat.sīsa.catur.bhāgena śodhayet | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.14◌ EeseDharma mein verified

udgata.cūlikam acchaṃ bhrājiṣṇu dadhi.varṇaṃ ca śuddham | 14 |

Roman reading

udgata.cūlikam acchaṃ bhrājiṣṇu dadhi.varṇaṃ ca śuddham | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.15◌ EeseDharma mein verified

śuddhasya-eko hāridrasya suvarṇo varṇakaḥ | 15 |

Roman reading

śuddhasya-eko hāridrasya suvarṇo varṇakaḥ | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.16◌ EeseDharma mein verified

tataḥ śulba.kākaṇy.uttara.apasāritā ā.catuḥ.sīma.antād iti ṣoḍaśa varṇakāḥ | 16 |

Roman reading

tataḥ śulba.kākaṇy.uttara.apasāritā ā.catuḥ.sīma.antād iti ṣoḍaśa varṇakāḥ | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.17◌ EeseDharma mein verified

suvarṇaṃ pūrvaṃ nikaṣya paścād varṇikāṃ nikaṣayet | 17 |

Roman reading

suvarṇaṃ pūrvaṃ nikaṣya paścād varṇikāṃ nikaṣayet | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.18◌ EeseDharma mein verified

sama.rāga.lekham animna.unnate deśe nikaṣitam, parimṛditaṃ parilīḍhaṃ nakha.antarād vā gairikeṇa.avacūrṇitam upadhiṃ vidyāt | 18 |

Roman reading

sama.rāga.lekham animna.unnate deśe nikaṣitam, parimṛditaṃ parilīḍhaṃ nakha.antarād vā gairikeṇa.avacūrṇitam upadhiṃ vidyāt | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.19◌ EeseDharma mein verified

jāti.hiṅgulukena puṣpakā.sīsena vā go.mūtra.bhāvitena digdhena-agra.hastena saṃspṛṣṭaṃ suvarṇaṃ śvetī.bhavati | 19 |

Roman reading

jāti.hiṅgulukena puṣpakā.sīsena vā go.mūtra.bhāvitena digdhena-agra.hastena saṃspṛṣṭaṃ suvarṇaṃ śvetī.bhavati | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.20◌ EeseDharma mein verified

sa-kesaraḥ snigdho mṛdur bhājiṣṇuś ca nikaṣa.rāgaḥ śreṣṭhaḥ | 20 |

Roman reading

sa-kesaraḥ snigdho mṛdur bhājiṣṇuś ca nikaṣa.rāgaḥ śreṣṭhaḥ | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.21◌ EeseDharma mein verified

kāliṅgakas tāpī.pāṣāṇo vā mudga.varṇo nikaṣaḥ śreṣṭhaḥ | 21 |

Roman reading

kāliṅgakas tāpī.pāṣāṇo vā mudga.varṇo nikaṣaḥ śreṣṭhaḥ | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.22◌ EeseDharma mein verified

sama.rāgī vikraya.kraya.hitaḥ | 22 |

Roman reading

sama.rāgī vikraya.kraya.hitaḥ | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.23◌ EeseDharma mein verified

hastic.chavikaḥ saharitaḥ prati.rāgī vikraya.hitaḥ | 23 |

Roman reading

hastic.chavikaḥ saharitaḥ prati.rāgī vikraya.hitaḥ | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.24◌ EeseDharma mein verified

sthiraḥ paruṣo viṣama.varṇaś ca-apratirāgī kraya.hitaḥ | 24 |

Roman reading

sthiraḥ paruṣo viṣama.varṇaś ca-apratirāgī kraya.hitaḥ | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.25◌ EeseDharma mein verified

chedaś cikkaṇaḥ sama.varṇaḥ ślakṣṇo mṛdur bhājiṣṇuś ca śreṣṭhaḥ | 25 |

Roman reading

chedaś cikkaṇaḥ sama.varṇaḥ ślakṣṇo mṛdur bhājiṣṇuś ca śreṣṭhaḥ | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.26◌ EeseDharma mein verified

tāpo bahir.antaś ca samaḥ kiñjalka.varṇaḥ kuraṇḍaka.puṣpa.varṇo vā śreṣṭhaḥ | 26 |

Roman reading

tāpo bahir.antaś ca samaḥ kiñjalka.varṇaḥ kuraṇḍaka.puṣpa.varṇo vā śreṣṭhaḥ | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.27◌ EeseDharma mein verified

śyāvo nīlaś ca-aprāptakaḥ | 27 |

Roman reading

śyāvo nīlaś ca-aprāptakaḥ | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.28◌ EeseDharma mein verified

tulā.pratimānaṃ pautava.adhyakṣe vakṣyāmaḥ | 28 |

Roman reading

tulā.pratimānaṃ pautava.adhyakṣe vakṣyāmaḥ | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.29◌ EeseDharma mein verified

tena-upadeśena rūpya.suvarṇaṃ dadyād ādadīta ca | 29 |

Roman reading

tena-upadeśena rūpya.suvarṇaṃ dadyād ādadīta ca | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.30◌ EeseDharma mein verified

akṣa.śālām anāyukto na-upagacchet | 30 |

Roman reading

akṣa.śālām anāyukto na-upagacchet | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.31◌ EeseDharma mein verified

abhigacchann ucchedyaḥ | 31 |

Roman reading

abhigacchann ucchedyaḥ | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.32◌ EeseDharma mein verified

āyukto vā sarūpya.suvarṇas tena-eva jīyeta | 32 |

Roman reading

āyukto vā sarūpya.suvarṇas tena-eva jīyeta | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.33◌ EeseDharma mein verified

vicita.vastra.hasta.guhyāḥ kāñcana.pṛṣata.tvaṣṭṛ.tapanīya.kāravo dhmāyaka.caraka.pāṃsu.dhāvakāḥ praviśeyur niṣkaseyuś ca | 33 |

Roman reading

vicita.vastra.hasta.guhyāḥ kāñcana.pṛṣata.tvaṣṭṛ.tapanīya.kāravo dhmāyaka.caraka.pāṃsu.dhāvakāḥ praviśeyur niṣkaseyuś ca | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.34◌ EeseDharma mein verified

sarvaṃ ca-eṣām upakaraṇam aniṣṭhitāś ca prayogās tatra-eva-avatiṣṭheran | 34 |

Roman reading

sarvaṃ ca-eṣām upakaraṇam aniṣṭhitāś ca prayogās tatra-eva-avatiṣṭheran | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.35◌ EeseDharma mein verified

gṛhītaṃ suvarṇaṃ dhṛtaṃ ca prayogaṃ karaṇa.madhye dadyāt | 35 |

Roman reading

gṛhītaṃ suvarṇaṃ dhṛtaṃ ca prayogaṃ karaṇa.madhye dadyāt | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.36◌ EeseDharma mein verified

sāyaṃ prātaś ca lakṣitaṃ kartṛ.kārayitṛ.mudrābhyāṃ nidadhyāt | 36 |

Roman reading

sāyaṃ prātaś ca lakṣitaṃ kartṛ.kārayitṛ.mudrābhyāṃ nidadhyāt | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.37◌ EeseDharma mein verified

kṣepaṇo guṇaḥ kṣudrakam iti karmāṇi | 37 |

Roman reading

kṣepaṇo guṇaḥ kṣudrakam iti karmāṇi | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.38◌ EeseDharma mein verified

kṣepaṇaḥ kāca.arpaṇa.ādīni | 38 |

Roman reading

kṣepaṇaḥ kāca.arpaṇa.ādīni | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.39◌ EeseDharma mein verified

guṇaḥ sūtra.vāna.ādīni | 39 |

Roman reading

guṇaḥ sūtra.vāna.ādīni | 39 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.40◌ EeseDharma mein verified

ghanaṃ suṣiraṃ pṛṣata.ādi.yuktaṃ kṣudrakam iti | 40 |

Roman reading

ghanaṃ suṣiraṃ pṛṣata.ādi.yuktaṃ kṣudrakam iti | 40 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.41◌ EeseDharma mein verified

arpayet kāca.karmaṇaḥ pañca.bhāgaṃ kāñcanaṃ daśa.bhāgaṃ kaṭu.mānam | 41 |

Roman reading

arpayet kāca.karmaṇaḥ pañca.bhāgaṃ kāñcanaṃ daśa.bhāgaṃ kaṭu.mānam | 41 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.42◌ EeseDharma mein verified

tāmra.pāda.yuktaṃ rūpyaṃ rūpya.pāda.yuktaṃ vā suvarṇaṃ saṃskṛtakam, tasmād rakṣet | 42 |

Roman reading

tāmra.pāda.yuktaṃ rūpyaṃ rūpya.pāda.yuktaṃ vā suvarṇaṃ saṃskṛtakam, tasmād rakṣet | 42 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.43◌ EeseDharma mein verified

pṛṣata.kāca.karmaṇaḥ trayo hi bhāgāḥ paribhāṇḍaṃ dvau vāstukam, catvāro vā vāstukaṃ trayaḥ paribhāṇḍam | 43 |

Roman reading

pṛṣata.kāca.karmaṇaḥ trayo hi bhāgāḥ paribhāṇḍaṃ dvau vāstukam, catvāro vā vāstukaṃ trayaḥ paribhāṇḍam | 43 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.44◌ EeseDharma mein verified

tvaṣṭṛ.karmaṇaḥ śulba.bhāṇḍaṃ sama.suvarṇena samyūhayet | 44 |

Roman reading

tvaṣṭṛ.karmaṇaḥ śulba.bhāṇḍaṃ sama.suvarṇena samyūhayet | 44 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.45◌ EeseDharma mein verified

rūpya.bhāṇḍaṃ ghanaṃ suṣiraṃ vā suvarṇa.ardhena-avalepayet | 45 |

Roman reading

rūpya.bhāṇḍaṃ ghanaṃ suṣiraṃ vā suvarṇa.ardhena-avalepayet | 45 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.46◌ EeseDharma mein verified

catur.bhāga.suvarṇaṃ vā vālukā.hiṅgulukasya rasena cūrṇena vā vāsayet | 46 |

Roman reading

catur.bhāga.suvarṇaṃ vā vālukā.hiṅgulukasya rasena cūrṇena vā vāsayet | 46 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.47◌ EeseDharma mein verified

tapanīyaṃ jyeṣṭhaṃ suvarṇaṃ surāgaṃ sama.sīsa.atikrāntaṃ pāka.pattra.pakvaṃ saindhavikayā-ujjvālitaṃ nīla.pīta.śveta.harita.śuka.pattra.varṇānāṃ prakṛtir bhavati | 47 |

Roman reading

tapanīyaṃ jyeṣṭhaṃ suvarṇaṃ surāgaṃ sama.sīsa.atikrāntaṃ pāka.pattra.pakvaṃ saindhavikayā-ujjvālitaṃ nīla.pīta.śveta.harita.śuka.pattra.varṇānāṃ prakṛtir bhavati | 47 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.48◌ EeseDharma mein verified

tīkṣṇaṃ ca-asya mayūra.grīva.ābhaṃ śveta.bhaṅgaṃ cimicimāyitaṃ pīta.cūrṇitaṃ kākaṇikaḥ suvarṇa.rāgaḥ | 48 |

Roman reading

tīkṣṇaṃ ca-asya mayūra.grīva.ābhaṃ śveta.bhaṅgaṃ cimicimāyitaṃ pīta.cūrṇitaṃ kākaṇikaḥ suvarṇa.rāgaḥ | 48 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.49◌ EeseDharma mein verified

tāram upaśuddhaṃ vā - asthi.tutthe catuḥ sama.sīse catuḥ śuṣka.tutthe catuḥ kapāle trir gomaye dvir evaṃ sapta.daśa.tuttha.atikrāntaṃ saindhavikayā-ujjvālitam | 49 |

Roman reading

tāram upaśuddhaṃ vā - asthi.tutthe catuḥ sama.sīse catuḥ śuṣka.tutthe catuḥ kapāle trir gomaye dvir evaṃ sapta.daśa.tuttha.atikrāntaṃ saindhavikayā-ujjvālitam | 49 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.50◌ EeseDharma mein verified

etasmāt kākaṇy.uttaramād vimāṣād iti suvarṇe deyam, paścād rāga.yogaḥ, śveta.tāraṃ bhavati | 50 |

Roman reading

etasmāt kākaṇy.uttaramād vimāṣād iti suvarṇe deyam, paścād rāga.yogaḥ, śveta.tāraṃ bhavati | 50 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.51◌ EeseDharma mein verified

trayo 'ṃśās tapanīyasya dvātriṃśad.bhāga.śveta.tāram ūrcchitāḥ tat śveta.lohitakaṃ bhavati | 51 |

Roman reading

trayo 'ṃśās tapanīyasya dvātriṃśad.bhāga.śveta.tāram ūrcchitāḥ tat śveta.lohitakaṃ bhavati | 51 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.52◌ EeseDharma mein verified

tāmraṃ pītakaṃ karoti | 52 |

Roman reading

tāmraṃ pītakaṃ karoti | 52 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.53◌ EeseDharma mein verified

tapanīyam ujjvālya rāga.tri.bhāgaṃ dadyāt, pīta.rāgaṃ bhavati | 53 |

Roman reading

tapanīyam ujjvālya rāga.tri.bhāgaṃ dadyāt, pīta.rāgaṃ bhavati | 53 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.54◌ EeseDharma mein verified

śveta.tāra.bhāgau dvāv ekas tapanīyasya mudga.varṇaṃ karoti | 54 |

Roman reading

śveta.tāra.bhāgau dvāv ekas tapanīyasya mudga.varṇaṃ karoti | 54 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.55◌ EeseDharma mein verified

kāla.ayasasya-ardha.bhāga.abhyaktaṃ kṛṣṇaṃ bhavati | 55 |

Roman reading

kāla.ayasasya-ardha.bhāga.abhyaktaṃ kṛṣṇaṃ bhavati | 55 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.56◌ EeseDharma mein verified

pratilepinā rasena dvi.guṇa.abhyaktaṃ tapanīyaṃ śuka.pattra.varṇaṃ bhavati | 56 |

Roman reading

pratilepinā rasena dvi.guṇa.abhyaktaṃ tapanīyaṃ śuka.pattra.varṇaṃ bhavati | 56 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.57◌ EeseDharma mein verified

tasya.ārambhe rāga.viśeṣeṣu prativarṇikāṃ gṛhṇīyāt | 57 |

Roman reading

tasya.ārambhe rāga.viśeṣeṣu prativarṇikāṃ gṛhṇīyāt | 57 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.58◌ EeseDharma mein verified

tīkṣṇa.tāmra.saṃskāraṃ ca budhyeta | 58 |

Roman reading

tīkṣṇa.tāmra.saṃskāraṃ ca budhyeta | 58 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.13.59◌ EeseDharma mein verified

tasmād vajra.maṇi.muktā.pravāla.rūpāṇām apaneyi.mānaṃ ca rūpya.suvarṇa.bhāṇḍa.bandha.pramāṇāni ca | 59 |

Roman reading

tasmād vajra.maṇi.muktā.pravāla.rūpāṇām apaneyi.mānaṃ ca rūpya.suvarṇa.bhāṇḍa.bandha.pramāṇāni ca | 59 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.