EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 31

Book 2 · Adhyay 10

Book 2 · Chapter 10

50 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ02.10.01◌ EeseDharma mein verified

śāsane śāsanam ity ācakṣate | 1 |

Roman reading

śāsane śāsanam ity ācakṣate | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.02◌ EeseDharma mein verified

śāsana.pradhānā hi rājānaḥ, tan.mūlatvāt sandhi.vigrahayoḥ | 2 |

Roman reading

śāsana.pradhānā hi rājānaḥ, tan.mūlatvāt sandhi.vigrahayoḥ | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.03◌ EeseDharma mein verified

tasmād amātya.sampadā-upetaḥ sarva.samayavid āśu.granthaś cāru.akṣaro lekhana.vācana.samartho lekhakaḥ syāt | 3 |

Roman reading

tasmād amātya.sampadā-upetaḥ sarva.samayavid āśu.granthaś cāru.akṣaro lekhana.vācana.samartho lekhakaḥ syāt | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.04◌ EeseDharma mein verified

so 'vyagra.manā rājñaḥ sandeśaṃ śrutvā niścita.arthaṃ lekhaṃ vidadhyāt deśa.aiśvarya.vaṃśa.nāmadheya.upacāram īśvarasya, deśa.nāmadheya.upacāram anīśvarasya | 4 |

Roman reading

so 'vyagra.manā rājñaḥ sandeśaṃ śrutvā niścita.arthaṃ lekhaṃ vidadhyāt deśa.aiśvarya.vaṃśa.nāmadheya.upacāram īśvarasya, deśa.nāmadheya.upacāram anīśvarasya | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.06◌ EeseDharma mein verified

artha.kramaḥ sambandhaḥ paripūrṇatā mādhuryam audāryaṃ spaṣṭatvam iti lekha.sampat | 6 |

Roman reading

artha.kramaḥ sambandhaḥ paripūrṇatā mādhuryam audāryaṃ spaṣṭatvam iti lekha.sampat | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.07◌ EeseDharma mein verified

tatra yathāvad anupūrva.kriyā pradhānasya-arthasya pūrvam abhiniveśa ity artha.kramaḥ | 7 |

Roman reading

tatra yathāvad anupūrva.kriyā pradhānasya-arthasya pūrvam abhiniveśa ity artha.kramaḥ | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.08◌ EeseDharma mein verified

prastutasya-arthasya-anuparodhād uttarasya vidhānam ā.samāpter iti sambandhaḥ | 8 |

Roman reading

prastutasya-arthasya-anuparodhād uttarasya vidhānam ā.samāpter iti sambandhaḥ | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.09◌ EeseDharma mein verified

artha.pada.akṣarāṇām anyūna.atiriktatā hetu.udāharaṇa.dṛṣṭāntair artha.upavarṇanā-aśrānta.padatā-iti paripūrṇatā | 9 |

Roman reading

artha.pada.akṣarāṇām anyūna.atiriktatā hetu.udāharaṇa.dṛṣṭāntair artha.upavarṇanā-aśrānta.padatā-iti paripūrṇatā | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.10◌ EeseDharma mein verified

sukha.upanīta.cāru.artha.śabda.abhidhānaṃ mādhuryam | 10 |

Roman reading

sukha.upanīta.cāru.artha.śabda.abhidhānaṃ mādhuryam | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.11◌ EeseDharma mein verified

agrāmya.śabda.abhidhānam audāryam | 11 |

Roman reading

agrāmya.śabda.abhidhānam audāryam | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.12◌ EeseDharma mein verified

pratīta.śabda.prayogaḥ spaṣṭatvam iti | 12 |

Roman reading

pratīta.śabda.prayogaḥ spaṣṭatvam iti | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.13◌ EeseDharma mein verified

a.kāra.ādayo varṇās triṣaṣṭiḥ | 13 |

Roman reading

a.kāra.ādayo varṇās triṣaṣṭiḥ | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.14◌ EeseDharma mein verified

varṇa.saṅghātaḥ padam | 14 |

Roman reading

varṇa.saṅghātaḥ padam | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.15◌ EeseDharma mein verified

tac caturvidhaṃ nāma.ākhyāta.upasarga.nipātāś ca-iti | 15 |

Roman reading

tac caturvidhaṃ nāma.ākhyāta.upasarga.nipātāś ca-iti | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.16◌ EeseDharma mein verified

tatra nāma sattva.abhidhāyi | 16 |

Roman reading

tatra nāma sattva.abhidhāyi | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.17◌ EeseDharma mein verified

aviśiṣṭa.liṅgam ākhyātaṃ kriyā.vāci | 17 |

Roman reading

aviśiṣṭa.liṅgam ākhyātaṃ kriyā.vāci | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.18◌ EeseDharma mein verified

kriyā.viśeṣakāḥ pra.ādaya upasargāḥ | 18 |

Roman reading

kriyā.viśeṣakāḥ pra.ādaya upasargāḥ | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.19◌ EeseDharma mein verified

avyayāś ca.ādayo nipātāḥ | 19 |

Roman reading

avyayāś ca.ādayo nipātāḥ | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.20◌ EeseDharma mein verified

pada.samūho vākyam artha.parisamāptau | 20 |

Roman reading

pada.samūho vākyam artha.parisamāptau | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.21◌ EeseDharma mein verified

eka.pada.avaras tri.pada.paraḥ para.pada.artha.anuparodhena vargaḥ kāryaḥ | 21 |

Roman reading

eka.pada.avaras tri.pada.paraḥ para.pada.artha.anuparodhena vargaḥ kāryaḥ | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.22◌ EeseDharma mein verified

lekha.parisaṃharaṇa.artha iti.śabdo vācikam asya-iti ca | 22 |

Roman reading

lekha.parisaṃharaṇa.artha iti.śabdo vācikam asya-iti ca | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.25◌ EeseDharma mein verified

tatra-abhijana.śarīra.karmaṇāṃ doṣa.vacanaṃ nindā | 25 |

Roman reading

tatra-abhijana.śarīra.karmaṇāṃ doṣa.vacanaṃ nindā | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.26◌ EeseDharma mein verified

guṇa.vacanam eteṣām eva praśaṃsā | 26 |

Roman reading

guṇa.vacanam eteṣām eva praśaṃsā | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.27◌ EeseDharma mein verified

"katham etad" iti pṛcchā | 27 |

Roman reading

"katham etad" iti pṛcchā | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.28◌ EeseDharma mein verified

"evam" ity ākhyānam | 28 |

Roman reading

"evam" ity ākhyānam | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.29◌ EeseDharma mein verified

"dehi" ity arthanā | 29 |

Roman reading

"dehi" ity arthanā | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.30◌ EeseDharma mein verified

"na prayacchāmi" iti pratyākhyānam | 30 |

Roman reading

"na prayacchāmi" iti pratyākhyānam | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.31◌ EeseDharma mein verified

"ananurūpaṃ bhavataḥ" ity upālambhaḥ | 31 |

Roman reading

"ananurūpaṃ bhavataḥ" ity upālambhaḥ | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.32◌ EeseDharma mein verified

"mā kārṣīḥ" iti pratiṣedhaḥ | 32 |

Roman reading

"mā kārṣīḥ" iti pratiṣedhaḥ | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.33◌ EeseDharma mein verified

"idaṃ kriyatām" iti codanā | 33 |

Roman reading

"idaṃ kriyatām" iti codanā | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.34◌ EeseDharma mein verified

"yo 'haṃ sa bhavān, yan mama dravyaṃ tad bhavataḥ" ity upagrahaḥ sāntvam | 34 |

Roman reading

"yo 'haṃ sa bhavān, yan mama dravyaṃ tad bhavataḥ" ity upagrahaḥ sāntvam | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.35◌ EeseDharma mein verified

vyasana.sāhāyyam abhyupapattiḥ | 35 |

Roman reading

vyasana.sāhāyyam abhyupapattiḥ | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.36◌ EeseDharma mein verified

sadoṣam āyati.pradarśanam abhibhartsanam | 36 |

Roman reading

sadoṣam āyati.pradarśanam abhibhartsanam | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.37◌ EeseDharma mein verified

anunayas trividho 'rtha.kṛtāv atikrame puruṣa.ādi.vyasane ca-iti | 37 |

Roman reading

anunayas trividho 'rtha.kṛtāv atikrame puruṣa.ādi.vyasane ca-iti | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.47◌ EeseDharma mein verified

upāyāḥ sāma.upapradāna.bheda.daṇḍāḥ | 47 |

Roman reading

upāyāḥ sāma.upapradāna.bheda.daṇḍāḥ | 47 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.48◌ EeseDharma mein verified

tatra sāma pañcavidhaṃ - guṇa.saṅkīrtanam, sambandha.upākhyānam, paraspara.upakāra.sandarśanam, āyati.pradarśanam, ātma.upanidhānam iti | 48 |

Roman reading

tatra sāma pañcavidhaṃ - guṇa.saṅkīrtanam, sambandha.upākhyānam, paraspara.upakāra.sandarśanam, āyati.pradarśanam, ātma.upanidhānam iti | 48 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.49◌ EeseDharma mein verified

tatra-abhijana.śarīra.karma.prakṛti.śruta.dravya.ādīnāṃ guṇa.grahaṇaṃ praśaṃsā stutir guṇa.saṅkīrtanam | 49 |

Roman reading

tatra-abhijana.śarīra.karma.prakṛti.śruta.dravya.ādīnāṃ guṇa.grahaṇaṃ praśaṃsā stutir guṇa.saṅkīrtanam | 49 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.50◌ EeseDharma mein verified

jñāti.yauna.maukha.srauva.kula.hṛdaya.mitra.saṅkīrtanaṃ sambandha.upākhyānam | 50 |

Roman reading

jñāti.yauna.maukha.srauva.kula.hṛdaya.mitra.saṅkīrtanaṃ sambandha.upākhyānam | 50 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.51◌ EeseDharma mein verified

sva.pakṣa.para.pakṣayor anyonya.upakāra.saṅkīrtanaṃ paraspara.upakāra.sandarśanam | 51 |

Roman reading

sva.pakṣa.para.pakṣayor anyonya.upakāra.saṅkīrtanaṃ paraspara.upakāra.sandarśanam | 51 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.52◌ EeseDharma mein verified

"asminn evaṃ kṛta idam āvayor bhavati" ity āśā.jananam āyati.pradarśa- nam | 52 |

Roman reading

"asminn evaṃ kṛta idam āvayor bhavati" ity āśā.jananam āyati.pradarśa- nam | 52 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.53◌ EeseDharma mein verified

"yo 'haṃ sa bhavān, yan mama dravyaṃ tad bhavatā sva.kṛtyeṣu prayojyatām" ity ātma.upanidhānam | iti | 53 |

Roman reading

"yo 'haṃ sa bhavān, yan mama dravyaṃ tad bhavatā sva.kṛtyeṣu prayojyatām" ity ātma.upanidhānam | iti | 53 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.54◌ EeseDharma mein verified

upapradānam artha.upakāraḥ | 54 |

Roman reading

upapradānam artha.upakāraḥ | 54 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.55◌ EeseDharma mein verified

śaṅkā.jananaṃ nirbhartsanaṃ ca bhedaḥ | 55 |

Roman reading

śaṅkā.jananaṃ nirbhartsanaṃ ca bhedaḥ | 55 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.56◌ EeseDharma mein verified

vadhaḥ parikleśo 'rtha.haraṇaṃ daṇḍaḥ | iti | 56 |

Roman reading

vadhaḥ parikleśo 'rtha.haraṇaṃ daṇḍaḥ | iti | 56 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.57◌ EeseDharma mein verified

akāntir vyāghātaḥ punar.uktam apaśabdaḥ samplava iti lekha.doṣaḥ | 57 |

Roman reading

akāntir vyāghātaḥ punar.uktam apaśabdaḥ samplava iti lekha.doṣaḥ | 57 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.58◌ EeseDharma mein verified

tatra kāla.pattrakam acāru.viṣam avirāga.akṣaratvam akāntiḥ | 58 |

Roman reading

tatra kāla.pattrakam acāru.viṣam avirāga.akṣaratvam akāntiḥ | 58 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.59◌ EeseDharma mein verified

pūrveṇa paścimasya-anupapattir vyāghātaḥ | 59 |

Roman reading

pūrveṇa paścimasya-anupapattir vyāghātaḥ | 59 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.60◌ EeseDharma mein verified

uktasya-aviśeṣeṇa dvitīyam uccāraṇaṃ punar.uktam | 60 |

Roman reading

uktasya-aviśeṣeṇa dvitīyam uccāraṇaṃ punar.uktam | 60 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.61◌ EeseDharma mein verified

liṅga.vacana.kāla.kārakāṇām anyathā.prayogo 'paśabdaḥ | 61 |

Roman reading

liṅga.vacana.kāla.kārakāṇām anyathā.prayogo 'paśabdaḥ | 61 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ02.10.62◌ EeseDharma mein verified

avarge varga.karaṇaṃ ca-avarga.kriyā guṇa.viparyāsaḥ samplavaḥ | iti | 62 |

Roman reading

avarge varga.karaṇaṃ ca-avarga.kriyā guṇa.viparyāsaḥ samplavaḥ | iti | 62 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.