śāsane śāsanam ity ācakṣate | 1 |
śāsane śāsanam ity ācakṣate | 1 |
EeseDharmaSanātana Library
31Book 2 · Chapter 10
50 shlokśāsane śāsanam ity ācakṣate | 1 |
śāsane śāsanam ity ācakṣate | 1 |
śāsana.pradhānā hi rājānaḥ, tan.mūlatvāt sandhi.vigrahayoḥ | 2 |
śāsana.pradhānā hi rājānaḥ, tan.mūlatvāt sandhi.vigrahayoḥ | 2 |
tasmād amātya.sampadā-upetaḥ sarva.samayavid āśu.granthaś cāru.akṣaro lekhana.vācana.samartho lekhakaḥ syāt | 3 |
tasmād amātya.sampadā-upetaḥ sarva.samayavid āśu.granthaś cāru.akṣaro lekhana.vācana.samartho lekhakaḥ syāt | 3 |
so 'vyagra.manā rājñaḥ sandeśaṃ śrutvā niścita.arthaṃ lekhaṃ vidadhyāt deśa.aiśvarya.vaṃśa.nāmadheya.upacāram īśvarasya, deśa.nāmadheya.upacāram anīśvarasya | 4 |
so 'vyagra.manā rājñaḥ sandeśaṃ śrutvā niścita.arthaṃ lekhaṃ vidadhyāt deśa.aiśvarya.vaṃśa.nāmadheya.upacāram īśvarasya, deśa.nāmadheya.upacāram anīśvarasya | 4 |
artha.kramaḥ sambandhaḥ paripūrṇatā mādhuryam audāryaṃ spaṣṭatvam iti lekha.sampat | 6 |
artha.kramaḥ sambandhaḥ paripūrṇatā mādhuryam audāryaṃ spaṣṭatvam iti lekha.sampat | 6 |
tatra yathāvad anupūrva.kriyā pradhānasya-arthasya pūrvam abhiniveśa ity artha.kramaḥ | 7 |
tatra yathāvad anupūrva.kriyā pradhānasya-arthasya pūrvam abhiniveśa ity artha.kramaḥ | 7 |
prastutasya-arthasya-anuparodhād uttarasya vidhānam ā.samāpter iti sambandhaḥ | 8 |
prastutasya-arthasya-anuparodhād uttarasya vidhānam ā.samāpter iti sambandhaḥ | 8 |
artha.pada.akṣarāṇām anyūna.atiriktatā hetu.udāharaṇa.dṛṣṭāntair artha.upavarṇanā-aśrānta.padatā-iti paripūrṇatā | 9 |
artha.pada.akṣarāṇām anyūna.atiriktatā hetu.udāharaṇa.dṛṣṭāntair artha.upavarṇanā-aśrānta.padatā-iti paripūrṇatā | 9 |
sukha.upanīta.cāru.artha.śabda.abhidhānaṃ mādhuryam | 10 |
sukha.upanīta.cāru.artha.śabda.abhidhānaṃ mādhuryam | 10 |
agrāmya.śabda.abhidhānam audāryam | 11 |
agrāmya.śabda.abhidhānam audāryam | 11 |
pratīta.śabda.prayogaḥ spaṣṭatvam iti | 12 |
pratīta.śabda.prayogaḥ spaṣṭatvam iti | 12 |
a.kāra.ādayo varṇās triṣaṣṭiḥ | 13 |
a.kāra.ādayo varṇās triṣaṣṭiḥ | 13 |
varṇa.saṅghātaḥ padam | 14 |
varṇa.saṅghātaḥ padam | 14 |
tac caturvidhaṃ nāma.ākhyāta.upasarga.nipātāś ca-iti | 15 |
tac caturvidhaṃ nāma.ākhyāta.upasarga.nipātāś ca-iti | 15 |
tatra nāma sattva.abhidhāyi | 16 |
tatra nāma sattva.abhidhāyi | 16 |
aviśiṣṭa.liṅgam ākhyātaṃ kriyā.vāci | 17 |
aviśiṣṭa.liṅgam ākhyātaṃ kriyā.vāci | 17 |
kriyā.viśeṣakāḥ pra.ādaya upasargāḥ | 18 |
kriyā.viśeṣakāḥ pra.ādaya upasargāḥ | 18 |
avyayāś ca.ādayo nipātāḥ | 19 |
avyayāś ca.ādayo nipātāḥ | 19 |
pada.samūho vākyam artha.parisamāptau | 20 |
pada.samūho vākyam artha.parisamāptau | 20 |
eka.pada.avaras tri.pada.paraḥ para.pada.artha.anuparodhena vargaḥ kāryaḥ | 21 |
eka.pada.avaras tri.pada.paraḥ para.pada.artha.anuparodhena vargaḥ kāryaḥ | 21 |
lekha.parisaṃharaṇa.artha iti.śabdo vācikam asya-iti ca | 22 |
lekha.parisaṃharaṇa.artha iti.śabdo vācikam asya-iti ca | 22 |
tatra-abhijana.śarīra.karmaṇāṃ doṣa.vacanaṃ nindā | 25 |
tatra-abhijana.śarīra.karmaṇāṃ doṣa.vacanaṃ nindā | 25 |
guṇa.vacanam eteṣām eva praśaṃsā | 26 |
guṇa.vacanam eteṣām eva praśaṃsā | 26 |
"katham etad" iti pṛcchā | 27 |
"katham etad" iti pṛcchā | 27 |
"evam" ity ākhyānam | 28 |
"evam" ity ākhyānam | 28 |
"dehi" ity arthanā | 29 |
"dehi" ity arthanā | 29 |
"na prayacchāmi" iti pratyākhyānam | 30 |
"na prayacchāmi" iti pratyākhyānam | 30 |
"ananurūpaṃ bhavataḥ" ity upālambhaḥ | 31 |
"ananurūpaṃ bhavataḥ" ity upālambhaḥ | 31 |
"mā kārṣīḥ" iti pratiṣedhaḥ | 32 |
"mā kārṣīḥ" iti pratiṣedhaḥ | 32 |
"idaṃ kriyatām" iti codanā | 33 |
"idaṃ kriyatām" iti codanā | 33 |
"yo 'haṃ sa bhavān, yan mama dravyaṃ tad bhavataḥ" ity upagrahaḥ sāntvam | 34 |
"yo 'haṃ sa bhavān, yan mama dravyaṃ tad bhavataḥ" ity upagrahaḥ sāntvam | 34 |
vyasana.sāhāyyam abhyupapattiḥ | 35 |
vyasana.sāhāyyam abhyupapattiḥ | 35 |
sadoṣam āyati.pradarśanam abhibhartsanam | 36 |
sadoṣam āyati.pradarśanam abhibhartsanam | 36 |
anunayas trividho 'rtha.kṛtāv atikrame puruṣa.ādi.vyasane ca-iti | 37 |
anunayas trividho 'rtha.kṛtāv atikrame puruṣa.ādi.vyasane ca-iti | 37 |
upāyāḥ sāma.upapradāna.bheda.daṇḍāḥ | 47 |
upāyāḥ sāma.upapradāna.bheda.daṇḍāḥ | 47 |
tatra sāma pañcavidhaṃ - guṇa.saṅkīrtanam, sambandha.upākhyānam, paraspara.upakāra.sandarśanam, āyati.pradarśanam, ātma.upanidhānam iti | 48 |
tatra sāma pañcavidhaṃ - guṇa.saṅkīrtanam, sambandha.upākhyānam, paraspara.upakāra.sandarśanam, āyati.pradarśanam, ātma.upanidhānam iti | 48 |
tatra-abhijana.śarīra.karma.prakṛti.śruta.dravya.ādīnāṃ guṇa.grahaṇaṃ praśaṃsā stutir guṇa.saṅkīrtanam | 49 |
tatra-abhijana.śarīra.karma.prakṛti.śruta.dravya.ādīnāṃ guṇa.grahaṇaṃ praśaṃsā stutir guṇa.saṅkīrtanam | 49 |
jñāti.yauna.maukha.srauva.kula.hṛdaya.mitra.saṅkīrtanaṃ sambandha.upākhyānam | 50 |
jñāti.yauna.maukha.srauva.kula.hṛdaya.mitra.saṅkīrtanaṃ sambandha.upākhyānam | 50 |
sva.pakṣa.para.pakṣayor anyonya.upakāra.saṅkīrtanaṃ paraspara.upakāra.sandarśanam | 51 |
sva.pakṣa.para.pakṣayor anyonya.upakāra.saṅkīrtanaṃ paraspara.upakāra.sandarśanam | 51 |
"asminn evaṃ kṛta idam āvayor bhavati" ity āśā.jananam āyati.pradarśa- nam | 52 |
"asminn evaṃ kṛta idam āvayor bhavati" ity āśā.jananam āyati.pradarśa- nam | 52 |
"yo 'haṃ sa bhavān, yan mama dravyaṃ tad bhavatā sva.kṛtyeṣu prayojyatām" ity ātma.upanidhānam | iti | 53 |
"yo 'haṃ sa bhavān, yan mama dravyaṃ tad bhavatā sva.kṛtyeṣu prayojyatām" ity ātma.upanidhānam | iti | 53 |
upapradānam artha.upakāraḥ | 54 |
upapradānam artha.upakāraḥ | 54 |
śaṅkā.jananaṃ nirbhartsanaṃ ca bhedaḥ | 55 |
śaṅkā.jananaṃ nirbhartsanaṃ ca bhedaḥ | 55 |
vadhaḥ parikleśo 'rtha.haraṇaṃ daṇḍaḥ | iti | 56 |
vadhaḥ parikleśo 'rtha.haraṇaṃ daṇḍaḥ | iti | 56 |
akāntir vyāghātaḥ punar.uktam apaśabdaḥ samplava iti lekha.doṣaḥ | 57 |
akāntir vyāghātaḥ punar.uktam apaśabdaḥ samplava iti lekha.doṣaḥ | 57 |
tatra kāla.pattrakam acāru.viṣam avirāga.akṣaratvam akāntiḥ | 58 |
tatra kāla.pattrakam acāru.viṣam avirāga.akṣaratvam akāntiḥ | 58 |
pūrveṇa paścimasya-anupapattir vyāghātaḥ | 59 |
pūrveṇa paścimasya-anupapattir vyāghātaḥ | 59 |
uktasya-aviśeṣeṇa dvitīyam uccāraṇaṃ punar.uktam | 60 |
uktasya-aviśeṣeṇa dvitīyam uccāraṇaṃ punar.uktam | 60 |
liṅga.vacana.kāla.kārakāṇām anyathā.prayogo 'paśabdaḥ | 61 |
liṅga.vacana.kāla.kārakāṇām anyathā.prayogo 'paśabdaḥ | 61 |
avarge varga.karaṇaṃ ca-avarga.kriyā guṇa.viparyāsaḥ samplavaḥ | iti | 62 |
avarge varga.karaṇaṃ ca-avarga.kriyā guṇa.viparyāsaḥ samplavaḥ | iti | 62 |