EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 137

Book 12 · Adhyay 2

Book 12 · Chapter 2

32 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ12.2.01◌ EeseDharma mein verified

sa cet sandhau na-avatiṣṭheta, brūyād enaṃ - " ime śatru.ṣaḍ.varga.vaśagā rājāno vinaṣṭāḥ, teṣām anātmavatāṃ na-arhasi mārgam anugantum | 1 |

Roman reading

sa cet sandhau na-avatiṣṭheta, brūyād enaṃ - " ime śatru.ṣaḍ.varga.vaśagā rājāno vinaṣṭāḥ, teṣām anātmavatāṃ na-arhasi mārgam anugantum | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.02◌ EeseDharma mein verified

dharmam arthaṃ ca-avekṣasva | 2 |

Roman reading

dharmam arthaṃ ca-avekṣasva | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.03◌ EeseDharma mein verified

mitra.mukhā hy amitrās te ye tvā sāhasam adharmam artha.atikramaṃ ca grāhayanti | 3 |

Roman reading

mitra.mukhā hy amitrās te ye tvā sāhasam adharmam artha.atikramaṃ ca grāhayanti | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.04◌ EeseDharma mein verified

śūrais tyakta.ātmabhiḥ saha yoddhuṃ sāhasam, jana.kṣayam ubhayataḥ kartum adharmaḥ, dṛṣṭam arthaṃ mitram aduṣṭaṃ ca tyaktum artha.atikramaḥ | 4 |

Roman reading

śūrais tyakta.ātmabhiḥ saha yoddhuṃ sāhasam, jana.kṣayam ubhayataḥ kartum adharmaḥ, dṛṣṭam arthaṃ mitram aduṣṭaṃ ca tyaktum artha.atikramaḥ | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.05◌ EeseDharma mein verified

mitravāṃś ca sa rājā, bhūyaś ca-etena-arthena mitrāṇy udyojayiṣyati yāni tvā sarvato 'bhiyāsyanti | 5 |

Roman reading

mitravāṃś ca sa rājā, bhūyaś ca-etena-arthena mitrāṇy udyojayiṣyati yāni tvā sarvato 'bhiyāsyanti | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.06◌ EeseDharma mein verified

na ca madhyama.udāsīnayor maṇḍalasya vā parityaktaḥ, bhavāṃs tu parityaktaḥ yattvā samudyuktam upaprekṣante "bhūyaḥ kṣaya.vyayābhyāṃ yujyatām, mitrāc ca bhidyatām, atha-enaṃ parityakta.mūlaṃ sukhena-ucchetsyāmaḥ" iti | 6 |

Roman reading

na ca madhyama.udāsīnayor maṇḍalasya vā parityaktaḥ, bhavāṃs tu parityaktaḥ yattvā samudyuktam upaprekṣante "bhūyaḥ kṣaya.vyayābhyāṃ yujyatām, mitrāc ca bhidyatām, atha-enaṃ parityakta.mūlaṃ sukhena-ucchetsyāmaḥ" iti | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.07◌ EeseDharma mein verified

sa bhavān na-arhati mitra.mukhānām amitrāṇāṃ śrotum, mitrāṇy udvejayitum amitrāṃś ca śreyasā yoktum, prāṇa.saṃśayam anarthaṃ ca-upagantum" iti yacchet | 7 |

Roman reading

sa bhavān na-arhati mitra.mukhānām amitrāṇāṃ śrotum, mitrāṇy udvejayitum amitrāṃś ca śreyasā yoktum, prāṇa.saṃśayam anarthaṃ ca-upagantum" iti yacchet | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.08◌ EeseDharma mein verified

tathā-api pratiṣṭhamānasya prakṛti.kopam asya kārayed yathā saṅgha.vṛtte vyākhyātaṃ yoga.vāmane ca | 8 |

Roman reading

tathā-api pratiṣṭhamānasya prakṛti.kopam asya kārayed yathā saṅgha.vṛtte vyākhyātaṃ yoga.vāmane ca | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.09◌ EeseDharma mein verified

tīkṣṇa.rasada.prayogaṃ ca | 9 |

Roman reading

tīkṣṇa.rasada.prayogaṃ ca | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.10◌ EeseDharma mein verified

yad uktam ātma.rakṣitake rakṣyaṃ tatra tīkṣṇān rasadāṃś ca prayuñjīta | 10 |

Roman reading

yad uktam ātma.rakṣitake rakṣyaṃ tatra tīkṣṇān rasadāṃś ca prayuñjīta | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.11◌ EeseDharma mein verified

bandhakī.poṣakāḥ parama.rūpa.yauvanābhiḥ strībhiḥ senā.mukhyān unmādayeyuḥ | 11 |

Roman reading

bandhakī.poṣakāḥ parama.rūpa.yauvanābhiḥ strībhiḥ senā.mukhyān unmādayeyuḥ | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.12◌ EeseDharma mein verified

bahūnām ekasyāṃ dvayor vā mukhyayoḥ kāme jāte tīkṣṇāḥ kalahān utpādayeyuḥ | 12 |

Roman reading

bahūnām ekasyāṃ dvayor vā mukhyayoḥ kāme jāte tīkṣṇāḥ kalahān utpādayeyuḥ | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.13◌ EeseDharma mein verified

kalahe parājita.pakṣaṃ paratra.apagamane yātrā.sāhāyya.dāne vā bhartur yojayeyuḥ | 13 |

Roman reading

kalahe parājita.pakṣaṃ paratra.apagamane yātrā.sāhāyya.dāne vā bhartur yojayeyuḥ | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.14◌ EeseDharma mein verified

kāma.vaśān vā siddha.vyañjanāḥ sāṃvadanikībhir oṣadhībhir atisandhānāya mukhyeṣu rasaṃ dāpayeyuḥ | 14 |

Roman reading

kāma.vaśān vā siddha.vyañjanāḥ sāṃvadanikībhir oṣadhībhir atisandhānāya mukhyeṣu rasaṃ dāpayeyuḥ | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.15◌ EeseDharma mein verified

vaidehaka.vyañjane vā rāja.mahiṣyāḥ subhagāyāḥ preṣyām āsannāṃ kāma.nimittam arthena-abhivṛṣya parityajet | 15 |

Roman reading

vaidehaka.vyañjane vā rāja.mahiṣyāḥ subhagāyāḥ preṣyām āsannāṃ kāma.nimittam arthena-abhivṛṣya parityajet | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.16◌ EeseDharma mein verified

tasya-eva paricāraka.vyañjana.upadiṣṭaḥ siddha.vyañjanaḥ sāṃvadanikīm oṣadhīṃ dadyāt "vaidehaka.śarīre 'vaghātavyā" iti | 16 |

Roman reading

tasya-eva paricāraka.vyañjana.upadiṣṭaḥ siddha.vyañjanaḥ sāṃvadanikīm oṣadhīṃ dadyāt "vaidehaka.śarīre 'vaghātavyā" iti | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.17◌ EeseDharma mein verified

siddhe subhagāyā apy enaṃ yogam upadiśet "rāja.śarīre 'vadhātavyā" iti | 17 |

Roman reading

siddhe subhagāyā apy enaṃ yogam upadiśet "rāja.śarīre 'vadhātavyā" iti | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.18◌ EeseDharma mein verified

tato rasena-atisandadhyāt | 18 |

Roman reading

tato rasena-atisandadhyāt | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.19◌ EeseDharma mein verified

kārtāntika.vyañjano vā mahā.mātraṃ "rāja.lakṣaṇa.sampannam" krama.abhinītaṃ brūyāt | 19 |

Roman reading

kārtāntika.vyañjano vā mahā.mātraṃ "rāja.lakṣaṇa.sampannam" krama.abhinītaṃ brūyāt | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.20◌ EeseDharma mein verified

bhāryām asya bhikṣukī "rāja.patnī rāja.prasavinī vā bhaviṣyasi" iti | 20 |

Roman reading

bhāryām asya bhikṣukī "rāja.patnī rāja.prasavinī vā bhaviṣyasi" iti | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.21◌ EeseDharma mein verified

bhāryā.vyañjanā vā mahā.mātraṃ brūyāt "rājā kila mām avarodhayiṣyati, tava-antikāya pattra.lekhyam ābharaṇaṃ ca-idaṃ parivrājikayā-āhṛtam" iti | 21 |

Roman reading

bhāryā.vyañjanā vā mahā.mātraṃ brūyāt "rājā kila mām avarodhayiṣyati, tava-antikāya pattra.lekhyam ābharaṇaṃ ca-idaṃ parivrājikayā-āhṛtam" iti | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.22◌ EeseDharma mein verified

sūda.ārālika.vyañjano vā rasa.prayoga.arthaṃ rāja.vacanam arthaṃ ca-asya lobhanīyam abhinayet | 22 |

Roman reading

sūda.ārālika.vyañjano vā rasa.prayoga.arthaṃ rāja.vacanam arthaṃ ca-asya lobhanīyam abhinayet | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.23◌ EeseDharma mein verified

tad asya vaidehaka.vyañjanaḥ pratisandadhyāt, kārya.siddhiṃ ca brūyāt | 23 |

Roman reading

tad asya vaidehaka.vyañjanaḥ pratisandadhyāt, kārya.siddhiṃ ca brūyāt | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.24◌ EeseDharma mein verified

evam ekena dvābhyāṃ tribhir ity upāyair eka.ekam asya mahā.mātraṃ vikramāya-apagamanāya vā yojayet | iti | 24 |

Roman reading

evam ekena dvābhyāṃ tribhir ity upāyair eka.ekam asya mahā.mātraṃ vikramāya-apagamanāya vā yojayet | iti | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.25◌ EeseDharma mein verified

durgeṣu ca-asya śūnya.pāla.āsannāḥ sattriṇaḥ paura.jānapadeṣu maitrī.nimittam āvedayeyuḥ - " śūnya.pālena-uktā yodhāś ca-adhikaraṇasthāś ca "kṛcchra.gato rājā jīvann āgamiṣyati, na vā, prasahya vittam ārjayadhvam, amitrāṃś ca hata" iti | 25 |

Roman reading

durgeṣu ca-asya śūnya.pāla.āsannāḥ sattriṇaḥ paura.jānapadeṣu maitrī.nimittam āvedayeyuḥ - " śūnya.pālena-uktā yodhāś ca-adhikaraṇasthāś ca "kṛcchra.gato rājā jīvann āgamiṣyati, na vā, prasahya vittam ārjayadhvam, amitrāṃś ca hata" iti | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.26◌ EeseDharma mein verified

bahulī.bhūte tīkṣṇāḥ paurān niśāsv āhārayeyuḥ, mukhyāṃś ca-abhihanyuḥ "evaṃ kriyante ye śūnya.pālasya na śuśrūṣante" iti | 26 |

Roman reading

bahulī.bhūte tīkṣṇāḥ paurān niśāsv āhārayeyuḥ, mukhyāṃś ca-abhihanyuḥ "evaṃ kriyante ye śūnya.pālasya na śuśrūṣante" iti | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.27◌ EeseDharma mein verified

śūnya.pāla.sthāneṣu ca saśoṇitāni śastra.vitta.bandhanāny utsṛjeyuḥ | 27 |

Roman reading

śūnya.pāla.sthāneṣu ca saśoṇitāni śastra.vitta.bandhanāny utsṛjeyuḥ | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.28◌ EeseDharma mein verified

tataḥ sattriṇaḥ "śūnya.pālo ghātayati vilopayati ca" ity āvedayeyuḥ | 28 |

Roman reading

tataḥ sattriṇaḥ "śūnya.pālo ghātayati vilopayati ca" ity āvedayeyuḥ | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.29◌ EeseDharma mein verified

evaṃ jānapadān samāhartur bhedayeyuḥ | 29 |

Roman reading

evaṃ jānapadān samāhartur bhedayeyuḥ | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.30◌ EeseDharma mein verified

samāhartṛ.puruṣāṃs tu grāma.madhyeṣu rātrau tīkṣṇā hatvā brūyuḥ "evaṃ kriyante ye jana.padam adharmeṇa bādhante" iti | 30 |

Roman reading

samāhartṛ.puruṣāṃs tu grāma.madhyeṣu rātrau tīkṣṇā hatvā brūyuḥ "evaṃ kriyante ye jana.padam adharmeṇa bādhante" iti | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.31◌ EeseDharma mein verified

samutpanne doṣe śūnya.pālaṃ samāhartāraṃ vā prakṛti.kopena ghātayeyuḥ | 31 |

Roman reading

samutpanne doṣe śūnya.pālaṃ samāhartāraṃ vā prakṛti.kopena ghātayeyuḥ | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ12.2.32◌ EeseDharma mein verified

tat.kulīnam aparuddhaṃ vā pratipādayeyuḥ | 32 |

Roman reading

tat.kulīnam aparuddhaṃ vā pratipādayeyuḥ | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.