EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 133

Book 10 · Adhyay 5

Book 10 · Chapter 5

56 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ10.5.01◌ EeseDharma mein verified

pañca.dhanuḥ.śata.apakṛṣṭaṃ durgam avasthāpya yuddham upeyāt, bhūmi.vaśena vā | 1 |

Roman reading

pañca.dhanuḥ.śata.apakṛṣṭaṃ durgam avasthāpya yuddham upeyāt, bhūmi.vaśena vā | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.02◌ EeseDharma mein verified

vibhakta.mukhyām acakṣur.viṣaye mokṣayitvā senāṃ senā.pati.nāyakau vyūheyātām | 2 |

Roman reading

vibhakta.mukhyām acakṣur.viṣaye mokṣayitvā senāṃ senā.pati.nāyakau vyūheyātām | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.03◌ EeseDharma mein verified

śama.antaraṃ pattiṃ sthāpayet, tri.śama.antaram aśvam, pañca.śama.antaraṃ rathaṃ hastinaṃ vā | 3 |

Roman reading

śama.antaraṃ pattiṃ sthāpayet, tri.śama.antaram aśvam, pañca.śama.antaraṃ rathaṃ hastinaṃ vā | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.04◌ EeseDharma mein verified

dvi.guṇa.antaraṃ tri.guṇa.antaraṃ vā vyūheta | 4 |

Roman reading

dvi.guṇa.antaraṃ tri.guṇa.antaraṃ vā vyūheta | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.05◌ EeseDharma mein verified

evaṃ yathā.sukham asambādhaṃ yudhyeta | 5 |

Roman reading

evaṃ yathā.sukham asambādhaṃ yudhyeta | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.06◌ EeseDharma mein verified

pañca.aratni dhanuḥ | 6 |

Roman reading

pañca.aratni dhanuḥ | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.07◌ EeseDharma mein verified

tasmin dhanvinaṃ sthāpayet, tri.dhanuṣy aśvam, pañca.dhanuṣi rathaṃ hastinaṃ vā | 7 |

Roman reading

tasmin dhanvinaṃ sthāpayet, tri.dhanuṣy aśvam, pañca.dhanuṣi rathaṃ hastinaṃ vā | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.08◌ EeseDharma mein verified

pañca.dhanur anīka.sandhiḥ pakṣa.kakṣa.urasyānām | 8 |

Roman reading

pañca.dhanur anīka.sandhiḥ pakṣa.kakṣa.urasyānām | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.09◌ EeseDharma mein verified

aśvasya trayaḥ puruṣāḥ pratiyoddhāraḥ | 9 |

Roman reading

aśvasya trayaḥ puruṣāḥ pratiyoddhāraḥ | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.10◌ EeseDharma mein verified

pañca.daśa rathasya hastino vā, pañca ca-aśvāḥ | 10 |

Roman reading

pañca.daśa rathasya hastino vā, pañca ca-aśvāḥ | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.11◌ EeseDharma mein verified

tāvantaḥ pāda.gopā vāji.ratha.dvipānāṃ vidheyāḥ | 11 |

Roman reading

tāvantaḥ pāda.gopā vāji.ratha.dvipānāṃ vidheyāḥ | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.12◌ EeseDharma mein verified

trīṇi trikāṇy anīkaṃ rathānām urasyaṃ sthāpayet, tāvat kakṣaṃ pakṣaṃ ca-ubhayataḥ | 12 |

Roman reading

trīṇi trikāṇy anīkaṃ rathānām urasyaṃ sthāpayet, tāvat kakṣaṃ pakṣaṃ ca-ubhayataḥ | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.13◌ EeseDharma mein verified

pañca.catvāriṃśad evaṃ rathā ratha.vyūhe bhavanti, dve śate pañca.viṃśatiś ca-aśvāḥ, ṣaṭ.śatāni pañca.saptatiś ca puruṣāḥ pratiyodhāraḥ, tāvantaḥ pāda.gopāḥ | 13 |

Roman reading

pañca.catvāriṃśad evaṃ rathā ratha.vyūhe bhavanti, dve śate pañca.viṃśatiś ca-aśvāḥ, ṣaṭ.śatāni pañca.saptatiś ca puruṣāḥ pratiyodhāraḥ, tāvantaḥ pāda.gopāḥ | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.14◌ EeseDharma mein verified

eṣa sama.vyūhaḥ | 14 |

Roman reading

eṣa sama.vyūhaḥ | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.15◌ EeseDharma mein verified

tasya dvi.ratha.uttarā vṛddhir ā.eka.viṃśati.rathād iti | 15 |

Roman reading

tasya dvi.ratha.uttarā vṛddhir ā.eka.viṃśati.rathād iti | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.16◌ EeseDharma mein verified

evam ojā daśa sama.vyūha.prakṛtayo bhavanti | 16 |

Roman reading

evam ojā daśa sama.vyūha.prakṛtayo bhavanti | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.17◌ EeseDharma mein verified

pakṣa.kakṣa.urasyānāṃ mitho viṣama.saṅkhyāne viṣama.vyūhaḥ | 17 |

Roman reading

pakṣa.kakṣa.urasyānāṃ mitho viṣama.saṅkhyāne viṣama.vyūhaḥ | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.18◌ EeseDharma mein verified

tasya-api dvi.ratha-uttarā vṛddhir ā.eka.viṃśati.rathād iti | 18 |

Roman reading

tasya-api dvi.ratha-uttarā vṛddhir ā.eka.viṃśati.rathād iti | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.19◌ EeseDharma mein verified

evam ojā daśa viṣama.vyūha.prakṛtayo bhavanti | 19 |

Roman reading

evam ojā daśa viṣama.vyūha.prakṛtayo bhavanti | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.20◌ EeseDharma mein verified

ataḥ sainyānāṃ vyūha.śeṣam āvāpaḥ kāryaḥ | 20 |

Roman reading

ataḥ sainyānāṃ vyūha.śeṣam āvāpaḥ kāryaḥ | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.21◌ EeseDharma mein verified

rathānāṃ dvau tri.bhāgāv aṅgeṣv āvāpayet, śeṣam urasyaṃ sthāpayet | 21 |

Roman reading

rathānāṃ dvau tri.bhāgāv aṅgeṣv āvāpayet, śeṣam urasyaṃ sthāpayet | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.22◌ EeseDharma mein verified

evaṃ tri.bhāga.ūno rathānām āvāpaḥ kāryaḥ | 22 |

Roman reading

evaṃ tri.bhāga.ūno rathānām āvāpaḥ kāryaḥ | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.23◌ EeseDharma mein verified

tena hastinām aśvānām āvāpo vyākhyātaḥ | 23 |

Roman reading

tena hastinām aśvānām āvāpo vyākhyātaḥ | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.24◌ EeseDharma mein verified

yāvad.aśva.ratha.dvipānāṃ yuddha.sambādhanm na kuryāt tāvad āvāpaḥ kāryaḥ | 24 |

Roman reading

yāvad.aśva.ratha.dvipānāṃ yuddha.sambādhanm na kuryāt tāvad āvāpaḥ kāryaḥ | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.25◌ EeseDharma mein verified

daṇḍa.bāhulyam āvāpaḥ | 25 |

Roman reading

daṇḍa.bāhulyam āvāpaḥ | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.26◌ EeseDharma mein verified

patti.bāhulyaṃ pratyāpāvaḥ | 26 |

Roman reading

patti.bāhulyaṃ pratyāpāvaḥ | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.27◌ EeseDharma mein verified

eka.aṅga.bāhulyam anvāvāpaḥ | 27 |

Roman reading

eka.aṅga.bāhulyam anvāvāpaḥ | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.28◌ EeseDharma mein verified

dūṣya.bāhulyam atyāvāpaḥ | 28 |

Roman reading

dūṣya.bāhulyam atyāvāpaḥ | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.29◌ EeseDharma mein verified

para.āvāpāt pratyāvāpāc ca catur.guṇād ā.aṣṭa.guṇād iti vā vibhavataḥ sainyānām āvāpaḥ | 29 |

Roman reading

para.āvāpāt pratyāvāpāc ca catur.guṇād ā.aṣṭa.guṇād iti vā vibhavataḥ sainyānām āvāpaḥ | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.30◌ EeseDharma mein verified

ratha.vyūhena hasti.vyūho vyākhyātaḥ | 30 |

Roman reading

ratha.vyūhena hasti.vyūho vyākhyātaḥ | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.31◌ EeseDharma mein verified

vyāmiśro vā hasti.ratha.aśvānāṃ - cakra.anteṣu hastinaḥ pārśvayor aśvā rathā urasye | 31 |

Roman reading

vyāmiśro vā hasti.ratha.aśvānāṃ - cakra.anteṣu hastinaḥ pārśvayor aśvā rathā urasye | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.32◌ EeseDharma mein verified

hastinām urasyaṃ rathānāṃ kakṣāv aśvānāṃ pakṣāv iti madhya.bhedī | 32 |

Roman reading

hastinām urasyaṃ rathānāṃ kakṣāv aśvānāṃ pakṣāv iti madhya.bhedī | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.33◌ EeseDharma mein verified

viparīto 'nta.bhedī | 33 |

Roman reading

viparīto 'nta.bhedī | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.34◌ EeseDharma mein verified

hastinām eva tu śuddhaḥ - sāmnāhyānām urasyam aupavāhyānāṃ jaghanaṃ vyālānāṃ koṭyāv iti | 34 |

Roman reading

hastinām eva tu śuddhaḥ - sāmnāhyānām urasyam aupavāhyānāṃ jaghanaṃ vyālānāṃ koṭyāv iti | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.35◌ EeseDharma mein verified

aśva.vyūho - varmiṇām urasyaṃ śuddhānāṃ kakṣa.pakṣāv iti | 35 |

Roman reading

aśva.vyūho - varmiṇām urasyaṃ śuddhānāṃ kakṣa.pakṣāv iti | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.36◌ EeseDharma mein verified

patti.vyūhaḥ - purastād āvaraṇinaḥ pṛṣṭhato dhanvinaḥ | 36 |

Roman reading

patti.vyūhaḥ - purastād āvaraṇinaḥ pṛṣṭhato dhanvinaḥ | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.37◌ EeseDharma mein verified

iti śuddhāḥ | 37 |

Roman reading

iti śuddhāḥ | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.38◌ EeseDharma mein verified

pattayaḥ pakṣayor aśvāḥ pārśvayoḥ hastinaḥ pṛṣṭhato rathāḥ purastāt, para.vyūha.vaśena vā viparyāsaḥ | 38 |

Roman reading

pattayaḥ pakṣayor aśvāḥ pārśvayoḥ hastinaḥ pṛṣṭhato rathāḥ purastāt, para.vyūha.vaśena vā viparyāsaḥ | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.39◌ EeseDharma mein verified

iti dvy.aṅga.bala.vibhāgaḥ | 39 |

Roman reading

iti dvy.aṅga.bala.vibhāgaḥ | 39 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.40◌ EeseDharma mein verified

tena tr.aṅga.bala.vibhāgo vyākhyātaḥ | 40 |

Roman reading

tena tr.aṅga.bala.vibhāgo vyākhyātaḥ | 40 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.41◌ EeseDharma mein verified

daṇḍa.sampat sāra.balaṃ puṃsāṃ | 41 |

Roman reading

daṇḍa.sampat sāra.balaṃ puṃsāṃ | 41 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.42◌ EeseDharma mein verified

hasty.aśvayor viśeṣaḥ kulaṃ jātiḥ sattvaṃ vayaḥ.sthatā prāṇo varṣma javas tejaḥ śilpaṃ stairyam udagratā vidheyatvaṃ suvyañjana.ācāratā-iti | 42 |

Roman reading

hasty.aśvayor viśeṣaḥ kulaṃ jātiḥ sattvaṃ vayaḥ.sthatā prāṇo varṣma javas tejaḥ śilpaṃ stairyam udagratā vidheyatvaṃ suvyañjana.ācāratā-iti | 42 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.43◌ EeseDharma mein verified

patty.aśva.ratha.dvipānāṃ sāra.tri.bhāgam urasyaṃ sthāpayet, dvau tri.bhāgau kakṣaṃ pakṣaṃ ca-ubhayataḥ, anulomam anusāram, pratilomaṃ tṛtīya.sāram, phalgu pratilomam | 43 |

Roman reading

patty.aśva.ratha.dvipānāṃ sāra.tri.bhāgam urasyaṃ sthāpayet, dvau tri.bhāgau kakṣaṃ pakṣaṃ ca-ubhayataḥ, anulomam anusāram, pratilomaṃ tṛtīya.sāram, phalgu pratilomam | 43 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.44◌ EeseDharma mein verified

evaṃ sarvam upayogaṃ gamayet | 44 |

Roman reading

evaṃ sarvam upayogaṃ gamayet | 44 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.45◌ EeseDharma mein verified

phalgu.balam anteṣv avadhāya vega.abhihūliko bhavati | 45 |

Roman reading

phalgu.balam anteṣv avadhāya vega.abhihūliko bhavati | 45 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.46◌ EeseDharma mein verified

sāra.balam agrataḥ kṛtvā koṭīṣv anusāraṃ kuryāt, jaghane tṛtiyiya.sāram, madhye phalgu.balam | 46 |

Roman reading

sāra.balam agrataḥ kṛtvā koṭīṣv anusāraṃ kuryāt, jaghane tṛtiyiya.sāram, madhye phalgu.balam | 46 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.47◌ EeseDharma mein verified

evam etat sahiṣṇu bhavati | 47 |

Roman reading

evam etat sahiṣṇu bhavati | 47 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.48◌ EeseDharma mein verified

vyūhaṃ tu sthāpayitvā pakṣa.kakṣa.urasyānām ekena dvābhyāṃ vā praharet, śeṣaiḥ pratigṛhṇīyāt | 48 |

Roman reading

vyūhaṃ tu sthāpayitvā pakṣa.kakṣa.urasyānām ekena dvābhyāṃ vā praharet, śeṣaiḥ pratigṛhṇīyāt | 48 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.49◌ EeseDharma mein verified

yat parasya durbalaṃ vīta.hasty.aśvaṃ dūṣya.amātyaṃ kṛta.upajāpaṃ vā tat.prabhūta.sāreṇa-abhihanyāt | 49 |

Roman reading

yat parasya durbalaṃ vīta.hasty.aśvaṃ dūṣya.amātyaṃ kṛta.upajāpaṃ vā tat.prabhūta.sāreṇa-abhihanyāt | 49 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.50◌ EeseDharma mein verified

yad vā parasya sāriṣṭhaṃ tad.dvi.guṇa.sāreṇa-abhihanyāt | 50 |

Roman reading

yad vā parasya sāriṣṭhaṃ tad.dvi.guṇa.sāreṇa-abhihanyāt | 50 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.51◌ EeseDharma mein verified

yad aṅgam alpa.sāram ātmanas tad bahunā-upacinuyāt | 51 |

Roman reading

yad aṅgam alpa.sāram ātmanas tad bahunā-upacinuyāt | 51 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.52◌ EeseDharma mein verified

yataḥ parasya-apacayas tato 'bhyāśe vyūheta, yatot vā bhayaṃ syāt | 52 |

Roman reading

yataḥ parasya-apacayas tato 'bhyāśe vyūheta, yatot vā bhayaṃ syāt | 52 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.53◌ EeseDharma mein verified

abhisṛtaṃ parisṛtam atisṛtam apasṛtam unmathya.avadhānaṃ valayo go.mūtrikā maṇḍalaṃ prakīrṇikā vyāvṛtta.pṛṣṭham anuvaṃśam agrataḥ pārśvābhyāṃ pṛṣṭhato bhagna.rakṣā bhagna.anupāta ity aśva.yuddhāni | 53 |

Roman reading

abhisṛtaṃ parisṛtam atisṛtam apasṛtam unmathya.avadhānaṃ valayo go.mūtrikā maṇḍalaṃ prakīrṇikā vyāvṛtta.pṛṣṭham anuvaṃśam agrataḥ pārśvābhyāṃ pṛṣṭhato bhagna.rakṣā bhagna.anupāta ity aśva.yuddhāni | 53 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.54◌ EeseDharma mein verified

prakīrṇika.āvarjāny etāny eva caturṇām aṅgānāṃ vyasta.samastānāṃ vā ghātaḥ, pakṣa.kakṣa.urasyānāṃ ca prabhañjanam avaskandaḥ sauptikaṃ ca-iti hasit.yuddhāni | 54 |

Roman reading

prakīrṇika.āvarjāny etāny eva caturṇām aṅgānāṃ vyasta.samastānāṃ vā ghātaḥ, pakṣa.kakṣa.urasyānāṃ ca prabhañjanam avaskandaḥ sauptikaṃ ca-iti hasit.yuddhāni | 54 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.55◌ EeseDharma mein verified

unmathya.avadhāna.varjāny etāny eva sva.bhūmāv abhiyāna.apayāna.sthita.yuddhāni-iti ratha.yuddhāni | 55 |

Roman reading

unmathya.avadhāna.varjāny etāny eva sva.bhūmāv abhiyāna.apayāna.sthita.yuddhāni-iti ratha.yuddhāni | 55 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.5.56◌ EeseDharma mein verified

sarva.deśa.kāla.praharaṇam upāṃśu.daṇḍaś ca-iti patti.yuddhāni | 56 |

Roman reading

sarva.deśa.kāla.praharaṇam upāṃśu.daṇḍaś ca-iti patti.yuddhāni | 56 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.