EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 131

Book 10 · Adhyay 3

Book 10 · Chapter 3

54 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ10.3.01◌ EeseDharma mein verified

bala.viśiṣṭaḥ kṛta.upajāpaḥ prativihita.ṛtuḥ sva.bhūmyāṃ prakāśa.yuddham upeyāt | 1 |

Roman reading

bala.viśiṣṭaḥ kṛta.upajāpaḥ prativihita.ṛtuḥ sva.bhūmyāṃ prakāśa.yuddham upeyāt | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.02◌ EeseDharma mein verified

viparyaye kūṭa.yuddham | 2 |

Roman reading

viparyaye kūṭa.yuddham | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.03◌ EeseDharma mein verified

bala.vyasana.avaskanda.kāleṣu param abhihanyāt, abhūmiṣṭhaṃ vā sva.bhūmiṣṭhaḥ, prakṛti.pragraho vā sva.bhūmiṣṭham | 3 |

Roman reading

bala.vyasana.avaskanda.kāleṣu param abhihanyāt, abhūmiṣṭhaṃ vā sva.bhūmiṣṭhaḥ, prakṛti.pragraho vā sva.bhūmiṣṭham | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.04◌ EeseDharma mein verified

dūṣya.amitra.aṭavī.balair vā bhaṅgaṃ dattvā vibhūmi.prāptaṃ hanyāt | 4 |

Roman reading

dūṣya.amitra.aṭavī.balair vā bhaṅgaṃ dattvā vibhūmi.prāptaṃ hanyāt | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.05◌ EeseDharma mein verified

saṃhata.anīkaṃ hastibhir bhedayet | 5 |

Roman reading

saṃhata.anīkaṃ hastibhir bhedayet | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.06◌ EeseDharma mein verified

pūrvaṃ bhaṅga.pradānena-anupralīnaṃ bhinnam abhinnaḥ pratinivṛtya hanyāt | 6 |

Roman reading

pūrvaṃ bhaṅga.pradānena-anupralīnaṃ bhinnam abhinnaḥ pratinivṛtya hanyāt | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.07◌ EeseDharma mein verified

purastād abhihatya pracalaṃ vimukhaṃ vā pṛṣṭhato hasty.aśvena-abhihanyāt | 7 |

Roman reading

purastād abhihatya pracalaṃ vimukhaṃ vā pṛṣṭhato hasty.aśvena-abhihanyāt | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.08◌ EeseDharma mein verified

pṛṣṭhato 'bhihatyā pracalaṃ vimukhaṃ vā purastāt sāra.balena-abhihanyāt | 8 |

Roman reading

pṛṣṭhato 'bhihatyā pracalaṃ vimukhaṃ vā purastāt sāra.balena-abhihanyāt | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.09◌ EeseDharma mein verified

tābhyāṃ pārśva.abhigātau vyākhyātau | 9 |

Roman reading

tābhyāṃ pārśva.abhigātau vyākhyātau | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.10◌ EeseDharma mein verified

yato vā dūṣya.phalgu.balaṃ tato 'bhihanyāt | 10 |

Roman reading

yato vā dūṣya.phalgu.balaṃ tato 'bhihanyāt | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.11◌ EeseDharma mein verified

purastād viṣamāyāṃ pṛṣṭhato 'bhihanyāt | 11 |

Roman reading

purastād viṣamāyāṃ pṛṣṭhato 'bhihanyāt | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.12◌ EeseDharma mein verified

pṛṣṭhato viṣamāyāṃ purastād abhihanyāt | 12 |

Roman reading

pṛṣṭhato viṣamāyāṃ purastād abhihanyāt | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.13◌ EeseDharma mein verified

pārśvato viṣamāyām itarato 'bhihanyāt | 13 |

Roman reading

pārśvato viṣamāyām itarato 'bhihanyāt | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.14◌ EeseDharma mein verified

dūṣya.amitra.aṭavī.balair vā pūrvaṃ yodhayitvā śrāntam aśrāntaḥ param abhihanyāt | 14 |

Roman reading

dūṣya.amitra.aṭavī.balair vā pūrvaṃ yodhayitvā śrāntam aśrāntaḥ param abhihanyāt | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.15◌ EeseDharma mein verified

dūṣya.balena vā svayaṃ bhaṅgaṃ dattvā "jitam" iti viśvastam aviśvastaḥ sattra.apāśrayo 'bhihanyāt | 15 |

Roman reading

dūṣya.balena vā svayaṃ bhaṅgaṃ dattvā "jitam" iti viśvastam aviśvastaḥ sattra.apāśrayo 'bhihanyāt | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.16◌ EeseDharma mein verified

sārtha.vraja.skandha.āvāra.saṃvāha.vilopa.pramattam apramatto 'bhihanyāt | 16 |

Roman reading

sārtha.vraja.skandha.āvāra.saṃvāha.vilopa.pramattam apramatto 'bhihanyāt | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.17◌ EeseDharma mein verified

phalgu.bala.avacchanna.sāra.balo vā para.vīrān anupraviśya hanyāt | 17 |

Roman reading

phalgu.bala.avacchanna.sāra.balo vā para.vīrān anupraviśya hanyāt | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.18◌ EeseDharma mein verified

go.grahaṇena śvā.pada.vadhena vā para.vīrān ākṛṣya sattrac.channo 'bhihanyāt | 18 |

Roman reading

go.grahaṇena śvā.pada.vadhena vā para.vīrān ākṛṣya sattrac.channo 'bhihanyāt | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.19◌ EeseDharma mein verified

rātrāv avaskandena jāgarayitvā nidrā.klāntān avasuptān vā divā hanyāt | 19 |

Roman reading

rātrāv avaskandena jāgarayitvā nidrā.klāntān avasuptān vā divā hanyāt | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.20◌ EeseDharma mein verified

sapāda.carma.kośair vā hastibhiḥ sauptikaṃ dadyāt | 20 |

Roman reading

sapāda.carma.kośair vā hastibhiḥ sauptikaṃ dadyāt | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.21◌ EeseDharma mein verified

ahaḥ.samnāha.pariśrāntān apara.ahne 'bhihanyāt | 21 |

Roman reading

ahaḥ.samnāha.pariśrāntān apara.ahne 'bhihanyāt | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.22◌ EeseDharma mein verified

śuṣka.carma.vṛtta.śarkara.ākośakair go.mahiṣa.uṣṭra.yūthair vā trasnubhir akṛta.hasty.aśvaṃ bhinnam abhinnaḥ pratinivṛttaṃ hanyāt | 22 |

Roman reading

śuṣka.carma.vṛtta.śarkara.ākośakair go.mahiṣa.uṣṭra.yūthair vā trasnubhir akṛta.hasty.aśvaṃ bhinnam abhinnaḥ pratinivṛttaṃ hanyāt | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.23◌ EeseDharma mein verified

pratisūrya.vātaṃ vā sarvam abhihanyāt | 23 |

Roman reading

pratisūrya.vātaṃ vā sarvam abhihanyāt | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.24◌ EeseDharma mein verified

dhānvana.vana.saṅkaṭa.paṅka.śaila.nimna.viṣama.nāvo gāvaḥ śakaṭavyūho nīhāro rātrir iti sattrāṇi | 24 |

Roman reading

dhānvana.vana.saṅkaṭa.paṅka.śaila.nimna.viṣama.nāvo gāvaḥ śakaṭavyūho nīhāro rātrir iti sattrāṇi | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.25◌ EeseDharma mein verified

pūrve ca praharaṇa.kālāḥ kūṭa.yuddha.hetavaḥ | 25 |

Roman reading

pūrve ca praharaṇa.kālāḥ kūṭa.yuddha.hetavaḥ | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.26◌ EeseDharma mein verified

saṅgrāmas tu nirdiṣṭa.deśa.kālo dharmiṣṭhaḥ | 26 |

Roman reading

saṅgrāmas tu nirdiṣṭa.deśa.kālo dharmiṣṭhaḥ | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.27◌ EeseDharma mein verified

saṃhatya daṇḍaṃ brūyāt "tulya.vetano 'smi, bhavadbhiḥ saha bhogyam idaṃ rājyam, mayā-abhihitaiḥ paro 'bhihantavyaḥ" iti | 27 |

Roman reading

saṃhatya daṇḍaṃ brūyāt "tulya.vetano 'smi, bhavadbhiḥ saha bhogyam idaṃ rājyam, mayā-abhihitaiḥ paro 'bhihantavyaḥ" iti | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.28◌ EeseDharma mein verified

vedeṣv apy anuśrūyate samāpta.dakṣiṇānāṃ yajñānām avabhṛtheṣu "sā te gatir yā śūrāṇām" iti | 28 |

Roman reading

vedeṣv apy anuśrūyate samāpta.dakṣiṇānāṃ yajñānām avabhṛtheṣu "sā te gatir yā śūrāṇām" iti | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.29◌ EeseDharma mein verified

api-iha ślokau bhavataḥ | 29 |

Roman reading

api-iha ślokau bhavataḥ | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.32◌ EeseDharma mein verified

mantri.purohitābhyām utsāhayed yodhān vyūha.sampadā | 32 |

Roman reading

mantri.purohitābhyām utsāhayed yodhān vyūha.sampadā | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.33◌ EeseDharma mein verified

kārtāntika.ādiś ca-asya vargaḥ sarvajña.daivata.samyoga.khyāpanābhyāṃ sva.pakṣam uddharṣayet, para.pakṣaṃ ca-udvejayet | 33 |

Roman reading

kārtāntika.ādiś ca-asya vargaḥ sarvajña.daivata.samyoga.khyāpanābhyāṃ sva.pakṣam uddharṣayet, para.pakṣaṃ ca-udvejayet | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.34◌ EeseDharma mein verified

"śvo yuddham" iti kṛta.upavāsaḥ śastra.vāhanaṃ ca-anuśayīta | 34 |

Roman reading

"śvo yuddham" iti kṛta.upavāsaḥ śastra.vāhanaṃ ca-anuśayīta | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.35◌ EeseDharma mein verified

atharvabhiś ca juhuyāt | 35 |

Roman reading

atharvabhiś ca juhuyāt | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.36◌ EeseDharma mein verified

vijaya.yuktāḥ svargīyāś ca-āśiṣo vācayet | 36 |

Roman reading

vijaya.yuktāḥ svargīyāś ca-āśiṣo vācayet | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.37◌ EeseDharma mein verified

brāhmaṇebhyaś ca-ātmānam atisṛjet | 37 |

Roman reading

brāhmaṇebhyaś ca-ātmānam atisṛjet | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.38◌ EeseDharma mein verified

śaurya.śilpa.abhijana.anurāga.yuktam artha.mānābhyām avisaṃvāditam anīka.garbhaṃ kurvīta | 38 |

Roman reading

śaurya.śilpa.abhijana.anurāga.yuktam artha.mānābhyām avisaṃvāditam anīka.garbhaṃ kurvīta | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.39◌ EeseDharma mein verified

pitṛ.putra.bhrātṛkāṇām āyudhīyānām adhvajaṃ muṇḍa.anīkaṃ rāja.sthānam | 39 |

Roman reading

pitṛ.putra.bhrātṛkāṇām āyudhīyānām adhvajaṃ muṇḍa.anīkaṃ rāja.sthānam | 39 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.40◌ EeseDharma mein verified

hastī ratho vā rāja.vāhanam aśva.anubandhaḥ | 40 |

Roman reading

hastī ratho vā rāja.vāhanam aśva.anubandhaḥ | 40 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.41◌ EeseDharma mein verified

yat prāya.sainyo yatra vā vinītaḥ syāt t (tad?) adhirohayet | 41 |

Roman reading

yat prāya.sainyo yatra vā vinītaḥ syāt t (tad?) adhirohayet | 41 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.42◌ EeseDharma mein verified

rāja.vyañjano vyūha.adhiṣṭhānam āyojyaḥ | 42 |

Roman reading

rāja.vyañjano vyūha.adhiṣṭhānam āyojyaḥ | 42 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.43◌ EeseDharma mein verified

sūta.māgadhāḥ śūrāṇāṃ svargam asvargaṃ bhīrūṇāṃ jāti.saṅgha.kula.karma.vṛtta.stavaṃ ca yodhānāṃ varṇayeyuḥ | 43 |

Roman reading

sūta.māgadhāḥ śūrāṇāṃ svargam asvargaṃ bhīrūṇāṃ jāti.saṅgha.kula.karma.vṛtta.stavaṃ ca yodhānāṃ varṇayeyuḥ | 43 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.44◌ EeseDharma mein verified

purohita.puruṣāḥ kṛtya.abhicāraṃ brūyuḥ, yantrika.vardhaki.mauhūrtikāḥ sva.karma.siddhim asiddhiṃ pareṣām | 44 |

Roman reading

purohita.puruṣāḥ kṛtya.abhicāraṃ brūyuḥ, yantrika.vardhaki.mauhūrtikāḥ sva.karma.siddhim asiddhiṃ pareṣām | 44 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.45◌ EeseDharma mein verified

senā.patir artha.mānābhyām abhisaṃskṛtam anīkam ābhāṣeta - "śata.sāhasro rāja.vadhaḥ, pañcāśat.sāhasraḥ senā.pati.kumāra.vadhaḥ, daśa.sāhasraḥ pravīra.mukhya.vadhaḥ, pañca.sāhasro hasti.ratha.vadhaḥ, sāhasro 'śva.vadhaḥ, śatyaḥ patti.mukhya.vadhaḥ, śiro viṃśatikaṃ bhoga.dvaiguṇyaṃ svayaṃ.grāhaś ca" iti | 45 |

Roman reading

senā.patir artha.mānābhyām abhisaṃskṛtam anīkam ābhāṣeta - "śata.sāhasro rāja.vadhaḥ, pañcāśat.sāhasraḥ senā.pati.kumāra.vadhaḥ, daśa.sāhasraḥ pravīra.mukhya.vadhaḥ, pañca.sāhasro hasti.ratha.vadhaḥ, sāhasro 'śva.vadhaḥ, śatyaḥ patti.mukhya.vadhaḥ, śiro viṃśatikaṃ bhoga.dvaiguṇyaṃ svayaṃ.grāhaś ca" iti | 45 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.46◌ EeseDharma mein verified

tad eṣāṃ daśa.varga.adhipatayo vidyuḥ | 46 |

Roman reading

tad eṣāṃ daśa.varga.adhipatayo vidyuḥ | 46 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.47◌ EeseDharma mein verified

cikitsakāḥ śastra.yantra.agada.sneha.vastra.hastāḥ striyaś ca-anna.pāna.rakṣiṇyaḥ puruṣāṇām uddharṣaṇīyāḥ pṛṣṭhatas tiṣṭheyuḥ | 47 |

Roman reading

cikitsakāḥ śastra.yantra.agada.sneha.vastra.hastāḥ striyaś ca-anna.pāna.rakṣiṇyaḥ puruṣāṇām uddharṣaṇīyāḥ pṛṣṭhatas tiṣṭheyuḥ | 47 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.48◌ EeseDharma mein verified

adakṣiṇā.mukhaṃ pṛṣṭhataḥ.sūryam anuloma.vātam anīkaṃ sva.bhūmau vyūheta | 48 |

Roman reading

adakṣiṇā.mukhaṃ pṛṣṭhataḥ.sūryam anuloma.vātam anīkaṃ sva.bhūmau vyūheta | 48 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.49◌ EeseDharma mein verified

para.bhūmi.vyūhe ca-aśvāṃś cārayeyuḥ | 49 |

Roman reading

para.bhūmi.vyūhe ca-aśvāṃś cārayeyuḥ | 49 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.50◌ EeseDharma mein verified

yatra sthānaṃ prajavaś ca-abhūmir vyūhasya tatra sthitaḥ prajavitaś ca-ubhayathā jīyeta | 50 |

Roman reading

yatra sthānaṃ prajavaś ca-abhūmir vyūhasya tatra sthitaḥ prajavitaś ca-ubhayathā jīyeta | 50 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.51◌ EeseDharma mein verified

viparyaye jayati, ubhayathā sthāne prajave ca | 51 |

Roman reading

viparyaye jayati, ubhayathā sthāne prajave ca | 51 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.52◌ EeseDharma mein verified

samā viṣamā vyāmiśrā vā bhūmir iti purastāt pārśvābhyāṃ paścāc ca jñeyā | 52 |

Roman reading

samā viṣamā vyāmiśrā vā bhūmir iti purastāt pārśvābhyāṃ paścāc ca jñeyā | 52 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.53◌ EeseDharma mein verified

samāyāṃ daṇḍa.maṇḍala.vyūhāḥ, viṣamāyāṃ bhoga.asaṃhata.vyūhāḥ, vyāmiśrāyāṃ viṣama.vyūhāḥ | 53 |

Roman reading

samāyāṃ daṇḍa.maṇḍala.vyūhāḥ, viṣamāyāṃ bhoga.asaṃhata.vyūhāḥ, vyāmiśrāyāṃ viṣama.vyūhāḥ | 53 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.54◌ EeseDharma mein verified

viśiṣṭa.balaṃ bhaṅktvā sandhiṃ yāceta | 54 |

Roman reading

viśiṣṭa.balaṃ bhaṅktvā sandhiṃ yāceta | 54 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.55◌ EeseDharma mein verified

sama.balena yācitaḥ sandadhīta | 55 |

Roman reading

sama.balena yācitaḥ sandadhīta | 55 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ10.3.56◌ EeseDharma mein verified

hīnam anuhanyāt, na tv eva sva.bhūmi.prāptaṃ tyakta.ātmānaṃ vā | 56 |

Roman reading

hīnam anuhanyāt, na tv eva sva.bhūmi.prāptaṃ tyakta.ātmānaṃ vā | 56 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.